III PZP 31/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Formański (sprawozdawca). Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Marii G. przeciwko Śląskiemu Przedsiębiorstwu Budowy Elektrowni i Przemysłu w K. o dopuszczenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 31 maja 1974 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 § 1 k.p.c.:"Czy wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi objętemu układem zbiorowym pracy w budownictwie z dnia 15 marca 1958 r. - w okresie próbnym - dokonane bez uprzedniego wyrażenia przez radę zakładową zgody w formie uchwały, uwidocznionej w protokole z posiedzenia tej rady, jest nieważne?",udzielił następującej odpowiedzi:Wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na okres próbny z pracownikiem umysłowym, objętym układem zbiorowym pracy w budownictwie z dnia 15 marca 1958 r., nie wymaga do swej ważności uprzedniego uzyskania na nie zgody rady zakładowej. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wynikło na tle § 5 układu zbiorowego pracy w budownictwie z dnia 15 marca 1958 r., według którego kierownictwo może wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę po uprzednim uzgodnieniu na piśmie z radą zakładową, i w związku z wykładnią tego przepisu, zawartą w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23.VIII.1972 r. III PZP 28/72 (OSNCP 1972, poz. 219); w uchwale tej stwierdzono, że wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi objętemu wymienionym wyżej układem, dokonane bez uprzedniego wyrażenia przez radę zakładową zgody w formie uchwały, uwidocznionej w protokole rady, jest nieważne.Za pozytywną odpowiedzią na pytanie, czy również do ważności wypowiedzenia umowy o pracę w okresie próbnym zgoda rady zakładowej jest konieczna, mogłoby przemawiać literalne brzmienie § 5 układu zbiorowego pracy w budownictwie; nie rozróżniając rodzajów umów, sugeruje ono, że przepis ten dotyczy każdej umowy o pracę. Odpowiedź taka jednak nie daje się pogodzić z istotą umowy o pracę na okres próbny i z celem, jaki ma ona spełniać. Charakter bowiem rozważanej umowy i jej cel nakazują nie przypisywać współdziałaniu kierownictwa zakładu pracy z radą zakładową w zakresie rozwiązania takiej umowy o pracę takiego znaczenia, jak w zakresie rozwiązywania umów o pracę zawartych na czas nie określony. Zapewnienie stabilności stosunku pracy, leżące u podstaw wymagania zgody rady zakładowej, aktualne przy umowach zawartych na czas nie określony, traci - jako przesłanka - swój sens przy umowach o pracę na okres próbny, zawieranych w celu stwierdzenia, czy pracownik jest przydatny do danej pracy i czy odpowiadają mu warunki pracy. Instytucja umowy o pracę zawartej na próbę ma służyć przede wszystkim społecznej potrzebie sprawdzenia w okresie próbnym przydatności pracownika na określonym stanowisku.Za tego rodzaju wykładnią umów o pracę zawartych na okres próbny przemawia także okoliczność, że rozwiązywanie ich jest z reguły bardziej uproszczone niż rozwiązywanie innych umów o pracę. Nie inaczej zagadnienie to przedstawia się na tle układu zbiorowego pracy w budownictwie; układ ten w § 7 stanowi, że w czasie trwania okresu próbnego dotyczącego pracownika fizycznego, który to okres ma trwać najdłużej 7 dni, każdej ze stron przysługuje prawo rozwiązania umowy o pracę w każdej chwili, bez uprzedniego wypowiedzenia.Temu kierunkowi wykładni przepisów, dotyczących rozwiązywania umów o pracę zawartych na okres próbny, jeszcze wymowniejszy wyraz daje kodeks pracy (nie mający wprawdzie w sprawie zastosowania); kodeks ten przewiduje wymaganie współdziałania kierownika zakładu pracy z radą zakładową - jeśli chodzi o wypowiedzenie pracownikowi stosunku pracy - tylko dla umów o pracę zawartych na czas nie określony (art. 38 § 1 k.p.). Nawet przewidziany w kodeksie pracy zakaz wypowiedzenia i rozwiązania umowy o pracę w okresie ciąży nie stosuje się do pracownicy w okresie próbnym (art. 177 § 1 i 2 k.p.).Należy wreszcie zauważyć, że Centralna Rada Związków Zawodowych, która odniosła się z pełną aprobatą do orzecznictwa Sądu Najwyższego, uzależniającego skuteczność każdego rozwiązania umowy o pracę w drodze wypowiedzenia - pod rządem wielu układów zbiorowych pracy - od uprzedniego uzyskania zgody rady zakładowej, nie uznała za możliwe podzielenia tego stanowiska w odniesieniu do umów o pracę zawartych na okres próbny.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy postanowił udzielić na przedstawione pytanie prawne odpowiedzi jak w sentencji uchwały.