Rw 1202/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: płk A. Kruszka.Sędziowie: płk C. Lipski (sprawozdawca), ppłk E. Olczak.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk S. Zalewski.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skarg rewizyjnych prokuratora i obrońców, sprawę skazanych wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 9 sierpnia 1969 r.: 1) Bogumiła L. za przestępstwo z art. 154 k.k.W.P. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za to, że w dniu 22 czerwca 1969 r. w N.1, będąc w stanie nietrzeźwości, dopuścił się czynu hańbiącego honor i powagę Wojska Polskiego w ten sposób, iż wspólnie z Władysławem B. pobił Stanisława S., który doznał lekkich obrażeń ciała, a następnie w czasie doprowadzania do Komendy Powiatowej MO w N.1 stawiał czynny opór funkcjonariuszom MO; 2) Władysława B. za przestępstwo z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) na karę 2 lat więzienia za to, że w dniu 22 czerwca 1969 r. w N.1, będąc w stanie nietrzeźwości, dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza MO Władysława T., podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych, w ten sposób, że wymierzył mu cios w twarz, a także użył wulgarnych słów pod jego adresem, a nadto dopuścił się czynu hańbiącego honor i powagę Wojska Polskiego przez to, że wspólnie z Bogumiłem L. pobił Stanisława S., który doznał lekkich obrażeń ciała, a następnie w czasie doprowadzania do Komendy Powiatowej MO w N.1, stawiał czynny opór funkcjonariuszom MO.Prokurator, zarzucając wymierzenie oskarżonemu Władysławowi B. niewspółmiernie łagodnej kary, wniósł w skardze rewizyjnej o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania. Prokurator wywodził w skardze rewizyjnej, że wiele dóbr prawnych naruszonych przez osk. Władysława B., jak również okoliczności, w jakich nastąpiło ich naruszenie, a w szczególności publiczność działania, stan nietrzeźwości oskarżonego i chuligański charakter czynu - uzasadniają konieczność surowszego ukarania.Obrońca oskarżonego Bogumiła L. wnosił w skardze rewizyjnej o poprawienie wyroku przez pominięcie art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) i o umorzenie postępowania karnego na zasadzie art. 5 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151). W uzasadnieniu swej rewizji obrońca wywodził, że pokrzywdzony Stanisław S. doznał tylko nieznacznych obrażeń cielesnych. Okoliczność ta świadczy o tym, że sposób działania oskarżonych nie był aż tak gwałtowny i brutalny, aby mógł zadecydować o chuligańskim charakterze czynu, zwłaszcza że pobicia pokrzywdzonego dopuścił się oskarżony w odwet za postępek świadka Stanisława S., który pobił przedtem oskarżonego.Obrońca oskarżonego Władysława B. wniósł w skardze rewizyjnej o złagodzenie kary i zastosowanie wobec oskarżonego ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151). Obrońca wywodził w skardze rewizyjnej, że działanie oskarżonego Władysława B. było odwetem sprowokowanym przez samego pokrzywdzonego, że dotychczas oskarżony sprawował się nienagannie i cieszył dobrą opinią służbową oraz że obarczony jest obowiązkiem udzielania pomocy swemu licznemu rodzeństwu.Sąd Najwyższy nie uwzględnił skarg rewizyjnych i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:W świetle prawidłowych ustaleń wyroku bezsporny jest w sprawie fakt, że obaj oskarżeni w dniu 22 czerwca 1969 r. pobili Stanisława S., który w wyniku tego doznał lekkich obrażeń ciała. Skargi rewizyjne obrońców wyrażają pogląd, że działanie oskarżonych nie ma chuligańskiego charakteru, ponieważ oskarżeni zostali sprowokowani do popełnienia zarzuconego im czynu uprzednim zachowaniem się pokrzywdzonego, który według wyjaśnień oskarżonego Władysława B. "chciał" pobić w dniu 27 kwietnia 1969 r. szwagra tego oskarżonego, a w dniu 1 maja 1969 r., według wyjaśnień oskarżonego Bogumiła L., pobił tego ostatniego, gdy wsiadał do autobusu.Przedstawione wyżej stanowisko obrońców jest jednak błędne nie tylko dlatego, że przewód sądowy nie potwierdził wyjaśnień oskarżonego co do podanych przez nich pobudek swego postępowania, ale również dlatego, że przestępcze działanie z zemsty czy z chęci odwetu nie pozbawia czynu jego chuligańskiego charakteru wówczas, gdy jest wyraźnie oderwane czasowo od zdarzenia wywołującego uczucie zemsty czy chęć odwetu albo gdy swą intensywnością lub zakresem przekracza znacznie naturalną niejako i dającą się zrozumieć reakcję sprawcy. Innymi słowy, gdyby oskarżeni dopuścili się naruszenia nietykalności cielesnej pokrzywdzonego Stanisława S. bezpośrednio po podjętym przezeń działaniu, polegającym na przykład na czynnej zniewadze oskarżonych, to wówczas ich czyn, jeśli nie przekraczałby w stopniu znacznym swą intensywnością działania pokrzywdzonego Stanisława S., mógłby być uznany za nie mający charakteru chuligańskiego. Tymczasem z okoliczności sprawy wynika, że między działaniem pokrzywdzonego Stanisława S. (gdyby nawet uznać wyjaśnienia oskarżonych za prawdziwe) a działaniem oskarżonych istniała znaczna przerwa w czasie, przekraczała ona bowiem przeszło półtora miesiąca. Okres ten jest dostatecznie długi, by pozwolił na opanowanie procesów emocjonalnych na rzecz konieczności poszanowania obowiązujących norm prawnych. Skoro jednak mimo to oskarżeni, kierując się chęcią odwetu, pobili pokrzywdzonego, to działanie ich, niezależnie od stopnia intensywności, słusznie zostało uznane za czyn o charakterze chuligańskim, gdyż u podstaw działania oskarżonych nie leżały wzglądy emocjonalne, lecz rażący i wynikający z niskich pobudek brak poszanowania zasad współżycia społecznego.Niezależnie od powyższego za słusznością uznania czynu oskarżonych za mający charakter chuligański przemawia postępowanie oskarżonych w stosunku do funkcjonariuszy MO. Zarówno dokonanie czynnej napaści przez oskarżonego Władysława B. na funkcjonariusza MO Władysława T., jak i stawianie czynnego oporu przez oskarżonego Bogumiła L., przy doprowadzaniu go przez milicjantów do Komendy MO, wyczerpuje pojęcie czynu popełnionego bez uzasadnionego lub z błahego powodu, a zatem mającego charakter chuligański.Popełnienie przestępstwa o charakterze chuligańskim wyłącza możność stosowania wobec oskarżonych ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), a jednocześnie stanowi poważną okoliczność obciążającą, która przemawia między innymi przeciwko złagodzeniu wymierzonych oskarżonym kar.