Rw 143/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Wojtczak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Juszczak, płk E. Zawiłowski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk E. Wiącek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 maja 1979 r. na rozprawie sprawy Marka Józefa B., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 168 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 73 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 2 i art. 300 § 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 2 lat i oddaniem pod dozór przełożonego oraz 15.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej na niekorzyść skazanego przez podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. od wyroku Sądu Okręgu Wojskowego w N. z dnia 2 kwietnia 1979 r.nie uwzględnił rewizji prokuratora i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Powyższy wyrok zaskarżony został przez prokuratora w części dotyczącej wymiaru kary. Podnosząc zarzut wymierzenia oskarżonemu rażąco łagodnej kary, skarżący wnosił w rewizji o zmianę wyroku przez podwyższenie orzeczonej kary do 3 lat i 6 miesięcy bezwzględnego pozbawienia wolności.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym oskarżony oraz jego obrońca wnosili o utrzymanie wyroku w mocy, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej, modyfikując rewizję prokuratora, wnosił o uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, a w związku z tym również orzeczenia o oddaniu oskarżonego pod dozór przełożonego, i wymierzonej kary grzywny.Uzasadnienie prawneW związku z tym Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zawieszając warunkowo wykonanie wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, sąd pierwszej instancji wyczerpująco uzasadnił w wyroku swoje stanowisko w tej kwestii. Stanowisko to w świetle ujawnionych i bezspornych okoliczności sprawy należy uznać za trafne i przekonujące. Przemawiają za tym argumenty bądź podniesione w wyroku, bądź też wynikające z ustaleń, a w szczególności to, że działanie oskarżonego, jakkolwiek naganne i wymagające napiętnowania, nie miało drastycznego charakteru, a stosowane przez niego groźby i przemoc nie były zbyt intensywne i nie doprowadziły do wyrządzenia pokrzywdzonej jakiejkolwiek krzywdy fizycznej, zwłaszcza że wobec jej oporu oskarżony odstąpił od pierwotnego zamiaru odbycia z nią stosunku płciowego i poprzestał na zaspokojeniu swojego popędu w sposób niewątpliwie mniej odrażający i dotkliwy dla pokrzywdzonej, czego wbrew odmiennemu w tym względzie poglądowi wyrażonemu w rewizji, lecz zgodnie z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwo zgwałcenia (OSNKW 1973, z. 2-3), nie można uważać za wyrafinowaną i wynaturzoną formę zaspokojenia popędu płciowego i co nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zachowania się oskarżonego i stopnia szkodliwości popełnionego przezeń czynu.Właściwa ocena tych okoliczności przy jednoczesnym uwzględnieniu wyrażonego przez oskarżonego żalu i skruchy, jego wzorowej dotychczas postawy życiowej, świadczącej przekonująco o tym, że popełniony przez niego czyn był przypadkowy i odosobniony w jego nienagannym życiu, w pełni uzasadnia przekonanie, że nie popełni on w przyszłości ponownie przestępstwa i będzie przestrzegał porządku prawnego, a zatem że karą odpowiadającą stopniowi jego zawinienia i społecznej szkodliwości popełnionego czynu oraz spełniającą w stosunku do niego wszelkie wymagania wychowawcze (...) będzie kara z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, czemu - jak wykazał to sąd pierwszej instancji - nie sprzeciwiają się również względy na społeczne oddziaływanie kary.Mając to na względzie, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia rewizji prokuratora i orzekł jak na wstępie.Niezależnie jednak od tej kwestii zwrócić należy uwagę na popełnione przez sąd uchybienia w zakresie stosowania wobec skazanego (żołnierza) instytucji "dozoru", o którym mowa w art. 300 § 3 k.k., oraz w zakresie orzekania o kosztach postępowania karnego.W myśl cytowanego przepisu, sąd zawieszając warunkowo wykonanie wymierzonej oskarżonemu (żołnierzowi) kary pozbawienia wolności może oddać go na okres próby pod nadzór przełożonego, który z kolei może powierzyć wykonanie czynności dozoru kolektywowi żołnierskiemu. Z unormowania tego zatem wynika, że uprawnienia sądu w omawianej kwestii są ściśle określone i dotyczą tylko stosowania instytucji dozoru ze wskazaniem osoby przełożonego, jako mającej ten dozór wykonywać, natomiast nie upoważniają do rozstrzygania jakichkolwiek kwestii należących w myśl tego przepisu do wyłącznej kompetencji przełożonego, tj. komu i jakie czynności dozoru może on powierzyć.Zasadzie tej sąd wyraźnie uchybił, stwierdzając w części skazującej wyroku, że oddaje oskarżonego: "(...) pod dozór przełożonego wykonywany przez kolektyw żołnierski", a w uzasadnieniu wyroku, że oddaje oskarżonego: "(...) pod dozór kolektywu nadzorowany przez dowódcę" (...).