Rw 973/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Jeż (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk J. Medyk, ppłk J. Steckiewicz.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 1987 r. na rozprawie sprawy Ryszarda J., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 201 k.k. w zb. z art. 265 § 1 k.k. i w zw. z art. 58 k.k., z zastosowaniem art. 57 § 2 i 3 pkt 1 k.k., na kary: 3 lat pozbawienia wolności, 345.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, z powodu rewizji wniesionej przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na niekorzyść od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 9 grudnia 1986 r.:1) zaskarżony wyrok zmienił przez:a) wyeliminowanie art. 57 § 2 i 3 k.k. z podstawy wymiaru kary;b) podwyższenie wymiaru kary do 5 lat pozbawienia wolności,c) orzeczenie kary dodatkowej konfiskaty części mienia w postaci telewizora marki "Neptun" - na podstawie art. 46 § 1 pkt 2 k.k.;d) orzeczenie kary dodatkowej zakazu zajmowania stanowisk związanych z materialną odpowiedzialnością na okres 5 lat, na podstawie art. 42 § 1 k.k. -i z tymi zmianami wyrok ten w pozostałej części utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżył na niekorzyść oskarżonego prokurator, który, zarzucając sądowi pierwszej instancji wymierzenie rażąco łagodnej kary w wyniku niesłusznie zastosowanej instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, domagał się zmiany tego wyroku przez podwyższenie wymiaru kary do 6 lat pozbawienia wolności, 350.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat i orzeczenia konfiskaty mienia w całości.Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierał rewizję, przy czym zmodyfikował jej wnioski, postulując wyeliminowanie art. 57 § 2 i 3 k.k. z podstawy wymiaru kary, podwyższenie wymierzonej kary pozbawienia wolności do 6 lat i orzeczenie kar dodatkowych konfiskaty mienia w całości oraz zakazu zajmowania stanowisk związanych z materialną odpowiedzialnością na okres 5 lat, a w pozostałej części dotyczącej orzeczenia kary grzywny i kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych - utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Natomiast obrońca oskarżonego wniósł o całkowite oddalenie rewizji prokuratora.Uzasadnienie prawneW sprawie tej Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z prawidłowo poczynionych przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych wynika, że oskarżony przypisany mu czyn popełnił również w okresie obowiązywania ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej, gdyż część spośród przypisanej mu łącznej kwoty zaboru 342.830 zł zagarnął po dniu 1 lipca 1985 r. Wskazana ustawa znacznie ogranicza stosowanie instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary między innymi w stosunku do sprawców przestępstwa określonego w art. 201 k.k., gdyż w art. 2 § 1 stanowi, że na dotychczasowych zasadach obowiązujących w kodeksie karnym stosuje się tę instytucję jedynie w wypadkach wskazanych w ustawie oraz do nieletnich odpowiadających w myśl art. 9 § 2 k.k.; natomiast w stosunku do wszystkich innych sprawców stosowanie nadzwyczajnego złagodzenia uzależnia od dwóch przesłanek: 1) zaistnienia szczególnie uzasadnionych wypadków, kiedy nawet najniższa kara byłaby niewspółmiernie surowa, oraz 2) powiadomienia przez sprawcę organu powołanego do ścigania o fakcie przestępstwa i istotnych okolicznościach jego popełnienia, zanim organ ten o nich się dowiedział.Z tego wynika więc, że art. 2 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 57 § 1 i 2 k.k. i w związku z tym odmiennie reguluje zarówno sytuację sprawcy młodocianego, jak i odpowiedzialność sprawcy w szczególnie uzasadnionych wypadkach, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa, gdyż obok okoliczności przykładowo wskazanych w treści art. 57 § 2 pkt 1 i 2 k.k. stosowanie wobec niego nadzwyczajnego złagodzenia kary uzależnia jeszcze od dodatkowego warunku, tj. zawiadomienia przez sprawcę organu powołanego do ścigania o fakcie przestępstwa i istotnych okolicznościach jego popełnienia, zanim ten organ o nich się dowiedział.Oskarżony Ryszard J. nie był przestępcą nieletnim w rozumieniu art. 9 § 2 k.k., przypisanego mu czynu nie popełnił w warunkach, które z mocy ustawy umożliwiałyby stosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary (np. art. 24 § 3 lub art. 25 § 2 k.k.), jak również nie dopełnił wymagania zawiadomienia organu ścigania o fakcie zaboru pieniędzy i istotnych okolicznościach jego popełnienia, zanim organ ten o nich się dowiedział. Oskarżony wprawdzie już w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do popełnienia przypisanego mu czynu, ale przyznanie to miało tylko i wyłącznie postać określoną w przedstawionym, a następnie kolejno uzupełnionym mu zarzucie dotyczącym czasu i wysokości zagarniętych kwot. Tego rodzaju przyznanie się do popełnienia czynu przestępnego wobec organu powołanego do ścigania przestępstw nie może być uznane za odpowiadające warunkom zawiadomienia o przestępstwie, i to jeszcze wówczas, zanim organ ten się o nim dowiedział, gdyż oskarżony za każdym razem w czasie przesłuchania przyznawał się tylko do zaboru pieniędzy w tej wysokości, jaką uprzednio mu udowodniono, i to nie zawsze w pełnym zakresie; a ponadto z własnej inicjatywy nie ujawnił dalszych okoliczności dotyczących zagarnięcia innych kwot pieniężnych, mających w związku z tym znaczenie dla charakterystyki prawnej zarzucanego mu czynu. W takiej sytuacji bowiem można tylko mówić o swoistym potwierdzeniu przez sprawcę okoliczności ujawnionych już przedtem przez organ ścigania, a nie o ujawnieniu przez sprawcę istotnych okoliczności czynu (por. uchwałę IKSN z dnia 15 października 1970 r. - VI KZP 15/70, OSNKW 1970 z. 12, poz. 169).Z tych powodów zastosowanie przez sąd orzekający instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 57 § 2 pkt 1 k.k., głównie z uwagi na postawę oskarżonego, który przyznał się do popełnienia przypisanego mu czynu i całkowicie naprawił szkodę wyrządzoną swoim przestępstwem, nastąpiło z obrazą art. 2 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej; korygując to oczywiste naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, należało wyeliminować z podstawy wymiaru kary art. 57 § 2 i 3 k.k. i w konsekwencji zaostrzyć wymiar kary zasadniczej oraz wymierzyć obligatoryjnie kary dodatkowe (...).