WRN 2/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk B. Piechota, ppłk B. Szerszenowicz (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk S. Przyjemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniach 9 lutego i 12 maja 1988 r. na rozprawie sprawy Marka D., skazanego prawomocnie za przestępstwa określone w:- art. 210 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 36 § 3, art. 40 § 1 i art. 49 k.k. oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz.U. Nr 23, poz. 101) na kary 4 lat pozbawienia wolności, 25 000 zł grzywny, 3 lat pozbawienia praw publicznych, konfiskaty mienia w całości i podania wyroku do publicznej wiadomości;- art. 156 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 6 w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz.U. Nr 23, poz. 101) oraz art. 59a pkt 1 i 2 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i karę dodatkową podania wyroku do publicznej wiadomości z równoczesnym orzeczeniem dwóch nawiązek w wysokości po 10 000 zł na rzecz Rady Obywatelskiej Budowy Pomnika Szpitala Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi i na rzecz pokrzywdzonego Romana N.; łącznie zaś na kary 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolnosci i podania wyroku do publicznej wiadomości, z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w B. z dnia 19 sierpnia 1987 r.zmienił ten wyrok przez:a) poprawienie podstawy prawnej kary dodatkowej podania wyroku do publicznej wiadomości orzeczonej za przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k. - na art. 49 k.k.,b) uchylenie orzeczenia o karze łącznej podania wyroku do publicznej wiadomości (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Powołany wyrok uprawomocnił się w I instancji.Rewizję nadzwyczajną od tego wyroku wniósł na niekorzyść skazanego Naczelny Prokurator Wojskowy. Podnosząc zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, a mianowicie:1) art. 10 § 1 k.k. wskutek podziału jednego czynu przestępnego popełnionego przez Marka D., który to czyn charakteryzował się zwartością czasowo-miejscową, na dwa odrębne przestępstwa określone w art. 210 § 1 i w art. 156 § 1 k.k.,2) art. 10 § 2 i art. 209 k.k., mimo że czyn przypisany wymienionemu wyczerpywał również znamiona kradzieży rozbójniczej,3) art. 6 w zw. z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej wskutek powołania tego przepisu jako podstawy skazania na karę dodatkową podania wyroku do publicznej wiadomości za przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k., chociaż art. 1 pkt 3 wymienionej ustawy nie wymienia skazania za przestępstwo przewidziane w art. 156 § 1 k.k. jako skutkującym obligatoryjne orzeczenie wymierzonej kary dodatkowej,4) art. 71 § 2 k.k. wskutek powołania tego przepisu jako podstawy kary łącznej dla dwukrotnie wymierzonej kary dodatkowej podania wyroku do publicznej wiadomości, chociaż z treści wskazanej normy prawnej oraz z samej istoty tego rodzaju kary dodatkowej wyraźnie wynika, że przepisy o karze łącznej nie mogą być do niej stosowane.W rewizji nadzwyczajnej zawarty jest wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku przez:1) przyjęcie, że Marek D. dopuścił się przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k. w zb. z art. 209 k.k. i w zb. z art. 156 § 1 k.k.;2) wymierzenie za ten czyn na podstawie art. 210 § 1 kary 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;3) utrzymanie kary grzywny, kar dodatkowych: pozbawienia praw publicznych i konfiskaty mienia, a także nawiązek - jak w wyroku sądu I instancji, przy czym co do kary dodatkowej podania wyroku do publicznej wiadomości - przyjęcie jej jako kary jednostkowej na podstawie art. 49 k.k.W trakcie rozpoznawania omawianej rewizji nadzwyczajnej wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, a mianowicie: czy art. 209 k.k. ma również zastosowanie w sytuacji, gdy sprawca używa gwałtu na osobie albo grozi jego natychmiastowym użyciem, aby utrzymać się w posiadaniu mienia bezpośrednio po uzyskaniu tego mienia w wyniku dokonanego rozboju (art. 210 k.k.)? Dlatego też, postanowieniem z dnia 9 lutego 1988 r., zagadnienie to przedstawiono do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższego.W uchwale z dnia 8 kwietnia 1988 r. - WZP 3/88 (OSNKW 1988, z. 7-8, poz. 49) - wiążącej w rozpoznawanej sprawie (art. 390 § 3 k.p.k.) - skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wypowiedział pogląd, że art. 209 k.k., w sytuacji określonej w przedstawionym pytaniu, nie ma zastosowania.Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który - z uwagi na sposób rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego w powołanej uchwale z dnia 8 kwietnia 1988 r. - odstąpił od zarzutów sformułowanych w pkt. 1 i 2 rewizji nadzwyczajnej, poparł natomiast zarzuty określone w pkt. 3 i 4 tejże rewizji i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w sposób postulowany w pkt. 3 wniosków rewizyjnych, oraz obrońcy, wnoszącego o uznanie, że oskarżony dopuścił się jednego przestępstwa wyczerpującego kwalifikację prawną z art. 210 § 1 w zb. z art. 156 § 1 k.k., i o wymierzenie za tak określone przestępstwo kary 4 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna zasadna jest tylko w części.Zarzuty podniesione w pkt. 1 i 2 rewizji nie są trafne, w związku z czym wywiedzione na ich podstawie wnioski na uwzględnienie nie zasługują. Dotyczy to również postulatu zgłoszonego przez obrońcę.Kwestia dotycząca kumulatywnego zbiegu przepisów: art. 209 i 210 k.k. rozstrzygnięta została w uchwale powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1988 r. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że wszelkie działanie sprawcy podjęte nawet bezpośrednio po dokonaniu rozboju, a zmierzające do utrzymania się w posiadaniu zrabowanego mienia przez użycie gwałtu na osobie albo grożenie jej natychmiastowym użyciem, może być potraktowane tylko jako następny czyn i w konsekwencji odrębne przestępstwo (np. art. 156 § 1 i 2, art. 155, 166 lub 167 k.k.) w zależności od ustaleń faktycznych wynikających z zachowania się sprawcy i skutków całego zdarzenia.Zapatrywanie to jest w pełni adekwatne do ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie. Kopnięcie pokrzywdzonego w twarz przez skazanego, powodujące stwierdzone u pokrzywdzonego obrażenia ciała, nastąpiło bowiem już po dokonaniu rozboju. Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw faktycznych do kwestionowania stanowiska sądu I instancji, że skazany dopuścił się dwóch, pozostających w zbiegu realnym, przestępstw określonych w art. 210 § 1 i w art. 156 § 1 k.k.Trafne są natomiast zarzuty podniesione w pkt. 3 i 4 rewizji nadzwyczajnej.Artykuł 6 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej nie może stanowić podstawy do orzeczenia kary dodatkowej podania wyroku do publicznej wiadomości za przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k., gdyż przestępstwo określone w tym przepisie nie zostało wymienione w art. 1, 9 lub 10 tej ustawy. Tak więc skazanie na karę dodatkową podania wyroku do publicznej wiadomości za przestępstwo przewidziane w art. 156 § 1 k.k. na podstawie art. 6 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1985 r. nastąpiło w konkretnym wypadku z obrazą przepisu prawa materialnego.Stosunkowo drastyczny sposób dokonania przestępstwa określonego w art. 156 § 1 k.k. (kopnięcie nogą obutą w trzewik żołnierski w twarz) uzasadnia wniosek, że wzgląd na społeczne oddziaływanie kary przemawia za orzeczeniem za to przestępstwo kary dodatkowej podania wyroku do publicznej wiadomości. Dlatego też Sąd Najwyższy skorygował podstawę skazania na tę właśnie karę za przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k. na prawidłową, tj. na art. 49 k.k.Z obrazą przepisu prawa materialnego - art. 71 § 2 k.k. - sąd I instancji orzekł także karę łączną podania wyroku do publicznej wiadomości. Z treści art. 71 § 2 k.k. bowiem wynika wyraźnie, że przepisy o karze łącznej stosuje się wyłącznie w wypadku orzeczenia za zbiegające się przestępstwa kar dodatkowych wymienionych w art. 38 pkt 1-4 k.k. Kara dodatkowa podania wyroku do publicznej wiadomości wymieniona została w art. 38 pkt 7 k.k., co oznacza, że art. 71 § 2 k.k. nie może mieć zastosowania w wypadku orzeczenia tego rodzaju kar dodatkowych za zbiegające się przestępstwa.Należało zatem orzeczenie w tej kwestii uchylić (...).