III UZP 52/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Szymanek. Sędziowie SN: Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Antoniego S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wzrost renty inwalidzkiej rzemieślniczej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie postanowieniem z dnia 30 października 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy rzemieślnikowi pobierającemu rentę inwalidzką rzemieślniczą przewidzianą w art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 147) przysługuje wzrost tejże renty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, o którym owa w § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43)?"powziął następującą uchwałę:Rencista pobierający rentę inwalidzką określoną przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 147) nie jest uprawniony do świadczeń przewidzianych w przepisach zawartych w rozdziale 1 działu III ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) oraz w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43).Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zielonej Górze decyzją z dnia 5 czerwca 1985 r., zatwierdzoną orzeczeniem Rady Nadzorczej tego Oddziału ZUS z dnia 5 sierpnia 1985 r., wstrzymał wnioskodawcy z dniem 1 lipca 1985 r. dalszą wypłatę dodatku (wzrostu) z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przyznanego do pobieranej przez niego renty inwalidzkiej określonej przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 31, poz. 147).Wnioskodawca, jak wynika z akt sprawy, w okresie od dnia 15 kwietnia 1957 r. do końca lutego 1982 r. jako rzemieślnik pracował we własnym zakładzie piekarniczym.W odwołaniu od wymienionego wyżej orzeczenia Rady Nadzorczej wnioskodawca domaga się zmiany zaskarżonego orzeczenia i wznowienia wypłaty dodatku (wzrostu) do pobieranej renty inwalidzkiej.W związku z tym odwołaniem nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że w sprawie niniejszej chodzi o wyjaśnienie, czy do rzemieślników wykonujących rzemiosło we własnym zakładzie rzemieślniczym i z tego tytułu uprawnionych do świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie przepisów powołanej ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267) normujące świadczenia dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a w szczególności przepisy zawarte w dziale III rozdziału 1 tej ustawy, oraz przepisy § 16 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 43), wydanego na podstawie art. 55 tej ustawy.Z treści przepisów wymienionych wyżej aktów prawnych, a w szczególności art. 53 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. oraz § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wynika, że określone w nich świadczenia przysługują tylko pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i w pełnym wymiarze czasu pracy przy pracach (na stanowiskach pracy) określonych przepisami wymienionych wyżej aktów prawnych.Należy przy tym zaznaczyć, że według art. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. określenie pracownik oznacza osobę pozostającą w stosunku pracy w myśl kodeksu pracy, a zatrudnienie - wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy.Niesporne zaś jest, że wnioskodawca nabył uprawnienia do renty inwalidzkiej przewidzianej w przepisach ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. z tytułu wykonywania rzemiosła we własnym zakładzie rzemieślniczym.Podniesiona natomiast w uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego - Sądu Ubezpieczeń Społecznych okoliczność, że według art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. przewidziane w tej ustawie świadczenia emerytalne przysługują na zasadach i w wysokości określonej przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nie oznacza sama przez się, że do świadczeń tych przysługują dodatki (wzrost) przewidziane w wymienionych wyżej przepisach szczególnych zawartych w rozdziale 1 działu III ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. oraz w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., mimo braku spełnienia warunków określonych wymienionymi wyżej przepisami szczególnymi.Powołany zaś w przedstawionym Sądowi Najwyższemu pytaniu prawnym przepis § 16 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów ma zastosowanie tylko do pracowników, żołnierzy lub funkcjonariuszy, którzy nabyli prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli co najmniej przez 15 lat wykonywali prace lub pełnili służbę, o których mowa w § 4 i 10 tego rozporządzenia.Wnioskodawca - jak wynika z akt sprawy - nie pełnił zawodowej służby wojskowej ani też służby w organach wymienionych w § 10 ust. 1, jak również nie wykonywał prac wymienionych w przepisach § 4-10 tego rozporządzenia.Wreszcie podnieść należy, że wymienione wyżej przepisy cytowanej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. oraz przepisy wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. są przepisami szczególnymi i nie podlegają rozszerzającej wykładni.Z powyższych względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.