IV PP 3/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Myga, K. Michaluk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Rady Pracowniczej Zakładów Włókien Chemicznych (...) w T. przeciwko Dyrektorowi Zakładów Włókien Chemicznych (...) w T. o uchylenie wstrzymania wykonania uchwały rady pracowniczej na skutek rewizji strony powodowej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Toruniu z dnia 12 lutego 1985 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneRada Pracownicza Zakładów Włókien Chemicznych (...) w T. w pozwie skierowanym przeciwko dyrektorowi wymienionych Zakładów domagała się uchylenia jego decyzji o wstrzymaniu wykonania jej uchwały nr 40 z dnia 7 listopada 1984 r. (...).Sąd Wojewódzki w Toruniu wyrokiem z dnia 12 lutego 1985 r. oddalił powództwo jako złożone po terminie przewidzianym w art. 46 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego. Zgodnie z tym przepisem w wypadku nierozstrzygnięcia sporu między radą pracowniczą przedsiębiorstwa a jego dyrektorem przez komisję rozjemczą każda z wymienionych stron sporu może w ciągu 14 dni wnieść sprawę do sądu. Powołana przez strony komisja rozjemcza orzeczeniem z dnia 12 grudnia 1984 r. stwierdziła, że nie doszło do ugodowego załatwienia sporu. Orzeczenie to doręczone zostało radzie pracowniczej w dniu 17 grudnia 1984 r., wobec tego 14-dniowy termin do wystąpienia z pozwem do Sądu, licząc początek biegu terminu najkorzystniej dla powoda, tj. od doręczenia odpisu orzeczenia, upłynął w dniu 31 grudnia 1984 r. Tymczasem pozew złożony został w sądzie dopiero w dniu 2 stycznia 1985 r.W rewizji od powyższego wyroku strona powodowa zarzuciła, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem art. 115 k.c., albowiem 31 grudnia 1984 r., w którym upływał termin do wniesienia pozwu, był w Zakładach Włókien Chemicznych (...) dniem wolnym od pracy, zgodnie zaś z ustaloną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, wyrażoną w szczególności w uchwale z dnia 30 kwietnia 1976 r. III CZP 21/76, przez użyte w art. 115 k.c. określenie "dzień ustawowo wolny od pracy" należy rozumieć nie tylko dni określone ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28), ale także dodatkowe dni wolne od pracy ustalone rozporządzeniem Rady Ministrów, wydanym na podstawie art. 150 k.p. Skoro zaś zarówno 31 grudnia 1984 r., jak i 1 stycznia 1985 r. były dniami uznanymi ustawowo za wolne od pracy, to termin do wniesienia sprawy do sądu przewidziany w art. 46 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego upływał w niniejszej sprawie w dniu 2 stycznia 1985 r. i został zachowany.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zagadnienie, czy dodatkowe dni wolne od pracy wprowadzone przepisami wydanymi przez Radę Ministrów na podstawie art. 150 k.p. mogą być uważane za "dni ustawowo uznane za wolne od pracy" w rozumieniu art. 115 k.c., jest sporne w judykaturze Sądu Najwyższego, zwłaszcza że przepisy te różnią się w szczegółach. Odmienne stanowisko niż wyrażone w powołanej w rewizji uchwale z dnia 30 kwietnia 1976 r. III CZP 21/76 (OSNCP 1976, z. 10, poz. 208) zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 września 1985 r. IV CZ 159/85. W niniejszej sprawie jednak nie zachodzi konieczność ustosunkowania się do tej spornej kwestii, gdyż oddalenie przez Sąd Wojewódzki powództwa odpowiada prawu również z innych względów.Bezpodstawnie bowiem Sąd Wojewódzki przyjął, że początek biegu 14-dniowego terminu z art. 46 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego do wniesienia przez stronę sporu sprawy do sądu biegnie od dnia doręczenia jej odpisu orzeczenia komisji rozjemczej. Powołany przepis nie wskazuje, od kiedy rozpoczyna się bieg powyższego terminu. Co więcej nie przewiduje on także obowiązku doręczenia stronom sporu orzeczenia komisji rozjemczej oraz nie określa reguł postępowania przed tą komisją. W konsekwencji uznać należy, że reguły te określa sama komisja, która zatem może poprzestać na ogłoszeniu swego orzeczenia stronom sporu, jak też nie ogłaszając orzeczenia, doręczyć je stronom. Ponieważ w myśl art. 45 ust. 2 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego rada pracownicza lub dyrektor przedsiębiorstwa zgłaszają do komisji rozjemczej wnioski o rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o zdarzeniu stanowiącym przyczynę sporu, należy w drodze analogii przyjąć, że również 14-dniowy termin z art. 46 ustawy do wniesienia sprawy do sądu przez dyrektora przedsiębiorstwa lub radę pracowniczą biegnie od dnia powzięcia wiadomości o treści orzeczenia komisji rozjemczej rozstrzygającego spór między tymi organami przedsiębiorstwa państwowego. Będzie to w szczególności dzień ogłoszenia stronom orzeczenia przez komisję rozjemczą lub dzień doręczenia orzeczenia, gdy komisja rozjemcza nie ogłosiła jego treści stronom.Sąd Wojewódzki nie ustalił, z jaką chwilą powodowa rada pracownicza powzięła wiadomość o treści orzeczenia komisji rozjemczej. Nie zachodzi jednak potrzeba uchylenia zaskarżonego orzeczenia dla ustalenia powyższej okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd Wojewódzki, gdyż oddalenie powództwa jest uzasadnione w następującej, dalej idącej przyczyny:Jak wynika z zestawienia treści przepisów art. 44-46 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego przesłanką możliwości zaskarżenia do sądu uchwały rady pracowniczej przez dyrektora przedsiębiorstwa lub decyzji dyrektora przez radę pracowniczą jest uprzednie poddanie sporu rozstrzygnięciu komisji rozjemczej (art. 45 ust. 1). Przesłanka powyższa - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 21 stycznia 1986 r. IV PP 8/85 - ma charakter materialnoprawny, a niezainicjowanie jej powoduje oddalenie wniosku (do dnia 31 czerwca 1985 r. powództwa) o rozstrzygnięcie sporu przez sąd. Od tej reguły istnieje wyjątek przewidziany w art. 44, gdy decyzja dyrektora lub uchwała rady pracowniczej naruszają istotnie interes ogólnospołeczny. W tym wypadku strona skarżąca decyzję lub uchwałę może skierować spór bezpośrednio do sądu. Chociaż nie wskazuje na to bezpośrednio treść rozważanych przepisów, strony mogą w postępowaniu przed komisją rozjemczą zakończyć spór ugodą, co jest naturalną cechą każdego postępowania rozjemczego. Jeżeli jednak strony nie zakończą sporu ugodą, komisja rozjemcza nie może uchylić się od rozstrzygnięcia sporu. Wynika to ze zdania drugiego art. 45 ust. 2 stanowiącego, że komisja rozjemcza wydaje w terminie czternastu dni do dnia zgłoszenia wniosku o rozpatrzenie sprawy orzeczenie rozstrzygające spór; zakreślony termin ma charakter instrukcyjny. Ustawa bowiem nie przewiduje skutków jego naruszenia przez komisję rozjemczą. W szczególności ustawa nie zawiera przepisu stanowiącego, że niewydanie w tym terminie przez komisję rozjemczą orzeczenia rozstrzygającego spór zezwala zainteresowanej stronie wnieść sprawę do sądu. Nie stanowi takiego przepisu art. 46 ustawy o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego, chociaż pozornie jego brzmienie wydaje się za tym przemawiać, skoro przepis ten stanowi, że w wypadku "nierozstrzygnięcia sporu przez komisję rozjemczą" rada pracownicza przedsiębiorstwa lub jego dyrektor w ciągu 14 dni może wnieść sprawę do sądu. Jednakże powyższy przepis nie może być tłumaczony w oderwaniu od art. 45 ust. 3 rozważanej ustawy, w myśl którego spór uważa się za rozstrzygnięty, jeżeli obie strony zgodziły się na treść orzeczenia komisji rozjemczej. A zatem a contrario nierozstrzygnięcie sporu przez komisję rozjemczą w rozumieniu art. 46 oznacza, że którakolwiek ze stron sporu (lub obie strony) nie zgodziła się z orzeczeniem komisji rozjemczej rozstrzygającym spór i dała temu wyraz wnosząc sprawę do sądu w terminie określonym w art. 46. W identycznym kierunku wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 grudnia 1984 r. IV PZP 1/84 (OSNCP 1985, z. 9, poz. 140).Tymczasem w niniejszej sprawie komisja rozjemcza wbrew powołanym wyżej przepisom uchyliła się od wydania orzeczenia rozstrzygającego spór, błędnie uważając, że jej rola sprowadza się wyłącznie do ugodowego załatwienia sprawy, na co nie zwrócił uwagi Sąd Wojewódzki oddalając powództwo jako spóźnione, podczas gdy podlegało ono oddaleniu jako przedwczesne wobec niespełniania ustawowej przesłanki w postaci wydania przez komisję rozjemczą orzeczenia rozstrzygającego spór. Mankament powyższy komisja rozjemcza powinna naprawić przez wydanie orzeczenia rozstrzygającego merytorycznie spór. Ponieważ zaś zaskarżony wyrok w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, rewizja strony powodowej podlega na podstawie art. 387 k.p.c. oddaleniu.