VI KZP 17/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: K. Mochtak (sprawozdawca), J. Ostaś.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Barbary K., oskarżonej z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230; zm. Dz. U. z 1984 r. Nr 34, poz. 184), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 8 maja 1986 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy skazując za występek określony w art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegający na wykupywaniu w jednostkach handlu detalicznego alkoholu i następnie odsprzedaży go z zyskiem, zagrożony karami przemiennymi, w wypadku skazania na karę pozbawienia wolności należy wymierzyć także karę grzywny na podstawie art. 36 § 2 i 3 k.k., czy też taka możliwość istnieje dopiero w razie kumulatywnej kwalifikacji prawnej z art. 221 § 2 i 3 k.k. oraz art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. w zw. z art. 10 § 2 k.k. albo z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. oraz art. 132 § 2 w zw. z § 1 k.w.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 36 § 3 k.k. wprowadza obowiązek orzekania kary grzywny obok kary pozbawienia wolności wtedy, gdy sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (oraz w innych wypadkach wskazanych w ustawie).Wyrażona w tym przepisie zasada wymiaru kary grzywny obok kary pozbawienia wolności ma charakter ogólny, co oznacza, że dotyczy ona zarówno przestępstw określonych w części szczególnej kodeksu karnego, jak i przestępstw wyszczególnionych w innych ustawach karnych (art. 121 k.k.), a ponadto że grzywna wymierzana jest obok kary pozbawienia wolności nie tylko wtedy, gdy chęć osiągnięcia korzyści majątkowej występuje jako znamię czynu zabronionego (np. art. 215 k.k.) czy też stanowi o jego istocie, jak w większości przestępstw przeciwko mieniu, ale także wtedy, gdy jest pobudką działania, która nie należy do istoty czynu.Sąd Najwyższy w tezie 6 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej co do orzekania kary grzywny - uchwała połączonych Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 1978 r. - VII KZP 15/76 (OSNKW 1978, z. 4-5, poz. 41) wyraził pogląd, że orzekanie kary grzywny na podstawie art. 36 § 3 k.k. jest obowiązkowe, gdy przestępstwo popełnione zostało w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.W tezie 7 tych wytycznych Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 36 § 3 k.k. ma zastosowanie także wówczas, gdy kara pozbawienia wolności zostaje wymierzona sprawcy, działającemu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, za przestępstwo zagrożone alternatywnie karą pozbawienia wolności, karą ograniczenia wolności albo grzywny, potwierdzając w ten sposób stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 grudnia 1970 r. - VI KZP 67/70 (OSNKW 1971, z. 3, poz. 34). W uchwale zaś z dnia 20 marca 1986 r. - VI KZP 54/85 (OSNPG 1986, z. 6, poz. 74) Sąd Najwyższy uznał, że chęć zysku może być pobudką działania, która charakteryzuje nie tylko przestępstwa spekulacyjne, ale również przestępstwa innego rodzaju, jak np. z art. 43 ust. 1 omawianej ustawy.Wyczerpujące wyjaśnienie pojęcia korzyści majątkowej i działania w celu jej osiągnięcia zawarte jest w uchwale pełnego składu Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1980 r. - VII KZP 41/78 (OSNKW 1980, z. 3, poz. 24).Przedstawiona wyżej wykładnia prowadzi do wniosku, że istnieje obowiązek orzekania kary grzywny obok kary pozbawienia wolności, orzeczonej za przestępstwo określone w art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, jeżeli sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.