II CR 147/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Ignatowicz. Sędziowie SN: B. Bladowski (sprawozdawca), K. Kołakowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego w T. przeciwko Edwardowi K. o wyrażenie zgody na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 8 listopada 1982 r.uchylił zaskarżony wyrok i pozew odrzucił oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego 4800 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.Uzasadnienie faktyczneUwzględniając żądanie pozwu, Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z dnia 8.II.1982 r. zobowiązał pozwanego - współwłaściciela budynku objętego szczególnym trybem najmu - do wyrażenia zgody na wykonanie przez powoda, jako najemcę lokali użytkowych w tym budynku, "czynności" polegających na wykuciu otworu drzwiowego w pomieszczeniach piwnicznych w celu połączenia ich z pomieszczeniem piwnicznym sąsiadującego budynku - należącego do Skarbu Państwa - Muzeum Okręgowego w T. oraz wykuciu otworu drzwiowego w pomieszczeniach piwnicznych w celu połączenia kotłowni i magazynu - zajmowanych przez powoda, a ponadto na połączeniu instalacji c.o. z kotłowni w nieruchomości pozwanego i kotłowni znajdującej się w opisanym wyżej sąsiednim budynku - dla podłączenia do kolektora oraz na postawieniu ściany działowej w pomieszczeniu magazynowym powoda - w nieruchomości pozwanego - w celu oddzielenia magazynu od pozostałych pomieszczeń i od przejścia do kotłowni.Rozważając w uzasadnieniu wyroku zarzut pozwanego niedopuszczalności drogi sądowej - ze względu na treść art. 34 prawa lokalowego (przed nowelizacją tego prawa z 1983 r.), Sąd uznał go za nieuzasadniony, wychodząc z założenia, że roszczenie objęte pozwem wykracza poza hipotezę tego przepisu, skoro w istocie "ma utorować drogę do zmian konstrukcyjnych". Jako zaś podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia merytorycznego Sąd powołał przepis art. 684 w związku z art. 139 k.c.Rozpoznając rewizję pozwanego od powyższego orzeczenia, Sąd Wojewódzki w Toruniu przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia na podstawie art. 351 § 1 k.p.c. budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne z zakresu dopuszczalności drogi sądowej.Uzasadnienie prawnePo przejęciu sprawy na podstawie wymienionego ostatnio przepisu - przy czym pozwany popierał wniesioną rewizję, a powód wnosił o jej oddalenie - Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że naruszając dyspozycję art. 222 k.p.c. Sąd Rejonowy nie wydał oddzielnego postanowienia oddalającego zarzut pozwanego, którego uwzględnienie uzasadniałoby odrzucenie pozwu; w związku z tym zaś podlegałaby ponadto rozważeniu przez ten sąd, na podstawie wymienionego przepisu, ewentualność wstrzymania rozpoznania sprawy aż do uprawomocnienia się tego postanowienia. Uchybienie powyższe uszło także uwagi Sądu Wojewódzkiego o czym świadczy treść uzasadnienia pytania prawnego.Przechodząc do centralnego w tej sprawie zagadnienia istnienia bezwzględnej przesłanki procesowej w postaci dopuszczalności drogi sądowej, trzeba stwierdzić, że do rozpoznania wniosku najemcy lokalu podlegającego przepisom prawa lokalowego o zezwolenie na dokonanie przeróbek albo przebudowy lokalu, bez względu na ich rodzaj i zakres, właściwy jest organ administracji państwowej, a nie sąd. Wynika to z przepisu art. 34 prawa lokalowego, który w dotychczasowej redakcji, a jedynie po zmianie numeracji (obecnie art. 37), utrzymany został w znowelizowanym prawie lokalowym (tekst jedn. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. w brzmieniu obwieszczenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 17 lutego 1983 r. - Dz. U. Nr 11, poz. 55). Ponadto przepis ten stanowi wyłączną podstawę prawną tego rodzaju żądań najemcy lokalu podlegającego prawu lokalowemu; roszczenia tego rodzaju nie wynikają natomiast z ogólnych unormowań stosunku najmu, w szczególności nie znajdują uzasadnienia w kodeksie cywilnym, którego przepis art. 684 - tak samo zresztą jak analogiczny przepis art. 10 ust. 1 prawa lokalowego - normuje jedynie bardzo wąsko uprawnienia najemcy dokonywania zmian lokalu w związku z zakładaniem oświetlenia elektrycznego, gazu, telefonu, radia i innych podobnych urządzeń.Kwestia, czy najemca zamierza przekroczyć rodzaj i zakres "przeróbek albo przebudowy lokalu" sprzeczne z ratio legis art. 34 prawa lokalowego (obecnie art. 37), podlega w każdym konkretnym wypadku wyłącznie ocenie właściwego terenowego organu administracji państwowej, która znajduje swój wyraz w decyzji merytorycznej załatwiającej jego wniosek.Należy dodać w związku z powyższym, że także poza zakresem kognicji sądu meriti pozostawała kwestia - której uwagę poświęcono zarówno w uzasadnieniu wyroku, jak i w uzasadnieniu pytania prawnego - jakie znaczenie dla oceny zasadności żądań pozwu ma objęcie nimi równocześnie zmian lokalu wynajmującego i lokalu w sąsiednim budynku, będącym własnością innej osoby.W sytuacji zatem, gdy w sprawie tej z powodu niedopuszczalności drogi sądowej pozew podlegał odrzuceniu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 w związku z art. 2 oraz art. 388 § 3 i art. 98 § 1 k.p.c. postanowił jak w sentencji.