VI KRN 440/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN R. Kryże.Sędziowie SN: T. Majewski, J. Szamrej (spraw.).przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej A. Ferenca.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dnia 4 stycznia 1977 r. sprawy J. P. o wydanie wyroku łącznego z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku łącznego Sądu Powiatowego dla m. Ł. z dnia 27 września 1974 r., sygn. akt (...):1.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierza skazanemu J. P. karę łączną 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania i dotąd odbytej kary od dnia 11 lutego 1970 r., 6.000 (sześciu tysięcy) złotych grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 60 (sześćdziesiąt) dni zastępczej kary pozbawienia wolności i pozbawienia praw publicznych ma okres 5 (pięciu) lat;2.zwalnia skazanego od obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów postępowania związanych z wniesieniem rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneJ. P. był skazany prawomocnymi wyrokami Sądu Powiatowego dla m. Ł na kary:I. 3 lat pozbawienia wolności, 3.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat wyrokiem z dnia 12 maja 1970 r. w sprawie (...), za przestępstwo z art. 210 § 1 k.k., popełnione dnia 18 listopada 1969 r.;II.1 roku pozbawienia wolności wyrokiem z dnia 2 czerwca 1970 r. w sprawie (...) za przestępstwo z art. 186 § 2 k.k. popełnione w czasie od września 1967 r. do marca 1970 r.;III.5 lat pozbawienia wolności, 4.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat wyrokiem z dnia 17 września 1970 r. w sprawie (...) za przestępstwo z art. 210 § 1 k.k. popełnione w dniu 11 lutego 1970 r.Sąd Powiatowy dla m. Ł. wyrokiem łącznym z dnia 13 maja 1971 r., sygn. akt (...), po połączeniu kar pozbawienia wolności orzeczonych w cyt. sprawach tegoż Sądu (...) i (...) (pkt I i II) - na zasadzie art. 66 k.k. w zw. z art. 503 § 1 k.p.k. orzekł w stosunku do J. P. karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, ustalając początek jej odbywania od dnia 8 lipca 1970 r. Powyższy wyrok nie został zaskarżony.Następnie Sąd Powiatowy dla m. Ł. wyrokiem łącznym z dnia 26 sierpnia 1971 r., sygn. akt (...), po połączenia kar zasadniczych i dodatkowych w cyt. sprawach tegoż Sądu (...) i (...) (pkt I i III) orzekł na podstawie art. 66, art. 67 § 1, art. 70 § 1 i art. 71 § 2 k.k. karę łączną 7 lat pozbawienia wolności, 6.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na okres lat pięciu, ustalając początek odbywania kary łącznej pozbawienia wolności na dzień 11 lutego 1970 r. Wyrok ten również nie został zaskarżony.Wreszcie wyrokiem łącznym z dnia 31 maja 1972 r. Sąd Powiatowy dla m. Ł. w sprawie (...), po połączeniu na wniosek J. P. orzeczonych we wszystkich cytowanych na wstępie sprawach tegoż Sądu kar wymienionych wyżej w pkt I-III, na zasadzie art. 66, art. 70, art. 71 i art. 72 k.k. w zw. z art. 503 i art. 509 k.p.k. orzekł karę łączną 8 lat pozbawienia wolności, 6.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres pięciu lat. I ten wyrok nie został zaskarżony.Po wejściu w życie ustawy o amnestii z dnia 18 lipca 1974 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 159) Powiatowy dla m. Ł. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 1974 r., na zasadzie art. 1 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy darował karę 1 roku pozbawienia wolności wymierzoną J. P. w sprawie (...) za przestępstwo z art. 186 § 2 k.k. (...).W związku z powyższym postanowieniem Sąd Powiatowy dla m. Ł. wyrokiem łącznym z dnia 27 września 1974 r., sygn. akt (...), na zasadzie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) w zw. z art. 66 k.k. po połączeniu kar pozbawienia wolności orzeczonych w sprawach tegoż Sądu, (...) i (...) (pkt I i III) wymierzył J. P. karę łączną 7 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, ustalając początek odbywania kary łącznej pozbawienia wolności na dzień 11 lutego 1970 r. oraz pozostawiając w pozostałej części odrębnemu wykonaniu wyrok łączny w sprawie tegoż Sądu, sygn. akt (...). Wyrok ten, podobnie jak i poprzednie wyroki łączne, nie został zaskarżony (...).Od tego ostatniego wyroku łącznego Minister Sprawiedliwości założył rewizję nadzwyczajną zarzucając mu obrazę art. 67 § 1 k.k. oraz naruszenie zasady rzeczy osądzonej przez wymierzenie J. P. kary łącznej pozbawienia wolności przekraczającej górną jej granicę oraz wadliwe sformułowanie wyroku łącznego i wnosząc o jego zmianę przez wymierzenie temuż J. P. stosownej kary łącznej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W wymienionym wyroku łącznym z dnia 27 września 1974 r., sygn. akt (...), Sąd przekroczył górną granicę kary pozbawienia wolności, jaką mógł orzec. Podstawę tego wyroku stanowiły bowiem kary objęte cyt. wyżej wyrokiem łącznym wydanym poprzednio w sprawie (...), którym orzeczono karę łączną 7 lat pozbawienia wolności. Wprawdzie wyrok ten, podobnie jak i wyrok łączny w sprawie (...), utracił moc wskutek wydania wyroku łącznego w sprawie (...), łączącego kary orzeczone w sprawach (...), (...) i (...).Jednak z chwilą darowania na mocy amnestii kary orzeczonej w sprawie (...) i rozwiązania wskutek tego także wyroku łącznego wydanego w sprawie (...) nie powinna ulec pogorszeniu sytuacja skazanego od tej, jaką miał po wydaniu wyroku łącznego w sprawie (...). Stąd wniosek, że w przedmiotowym wyroku łącznym, wydanym w sprawie Sądu Powiatowego dla m. Ł., sygn. akt (...), kara łączna pozbawienia wolności nie powinna przekroczyć 7 lat (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1973 r., sygn. akt I KR 425/72, OSNKiW 1973, z. 7-8/, poz. 96).Poza tym należy stwierdzić, że sformułowanie przedmiotowego wyroku łącznego pozostawiające - poza łączną karą pozbawienia wolności - odrębnemu wykonaniu poprzedni wyrok łączny wydany w sprawie Sądu Powiatowego dla m. Ł., sygn. akt (...), który zgodnie z art. 509 § 2 k.p.k. utracił moc wskutek darowania na zasadzie amnestii jednej z objętych nim kar, jest wadliwe. Należało bowiem w takiej sytuacji orzec karę łączną co do wszystkich kar podlegających wykonaniu z pozostawieniem w pozostałej części poszczególnych, objętych przedmiotowym wyrokiem łącznym, wyroków - odrębnemu wykonaniu.W konsekwencji powyższych stwierdzeń Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna jest zasadna i dlatego zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzył skazanemu J. P. karę łączną 7 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania i dotąd odbytej kary od dnia 11 lutego 1970 r., 6.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieziszczenia w terminie na 60 dni zastępczej kary pozbawienia wolności i pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat.Zamieszczanie w wyroku łącznym wskazania, w jakim zakresie wyroki podlegające połączeniu ulegają odrębnemu wykonaniu jest zbędne z uwagi na zawarte w art. 510 § 1 k.p.k. wyjaśnienie, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego wyroki podlegające połączeniu nie ulegają wykonaniu tylko w zakresie objętym wyrokiem łącznym.Orzeczenie w przedmiocie zwolnienia skazanego od obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów postępowania związanych z wniesieniem rewizji nadzwyczajnej zostało oparte o przepis art. 556 k.p.k. i jest uzasadnione, albowiem zasądzenie tych kosztów i spowodowanie ich uiszczenia byłoby oczywiście niesprawiedliwe i tym samym zbyt uciążliwe dla niego w warunkach, gdy do wywołania tych kosztów nie przyczynił się on w żaden sposób.