III KR 6/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: SN K. Mioduski.Sędziowie SN: J. Matysiak, M. Szczepański (spr.).przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej: H. Kubickiego.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy:1)R. E.,2)K. P.,3)Z. R.,4)A. K.,5)B. K.,6)R. W.,7)W. K.,8)Z. S.,oskarżonych z art. 165 § 1, art. 233, art. 235, art. 138 § 1 w zw. z art. 142 i art. 212 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 1 sierpnia 1972 r., sygn. akt (...), zmienia zaskarżony wyrok w częściach dotyczących wymierzonych oskarżonym kar w ten sposób, że:1)za czyn opisany w pkt I aktu oskarżenia (pkt I wyroku) kary pozbawienia wolności łagodzi: osk. E. do trzech lat, osk. P. do dwóch lat i sześciu miesięcy, osk. R. do dwóch lat;2)za czyn opisany w pkt IV a, o (pkt VI wyroku) kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonym E., P., R., K., K., W., K. i S. łagodzi do roku i sześciu miesięcy każdemu z nich;3)jako nowe kary łączne pozbawienia wolności wymierza osk. E. cztery lata, osk. P. - trzy lata i sześć miesięcy, osk. R. - trzy lata, osk. K. i osk. K. po dwa lata, osk. W. i osk. K. po dwa lata i sześć miesięcy;4) w pozostałych częściach powyższy wyrok utrzymał w mocy;5)zwalnia wszystkich oskarżonych od zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego i opłaty sądowej za drugą instancję.Uzasadnienie faktycznePo rozpoznaniu sprawy:1) R. E.,2) K. P.,3) Z. R.oskarżonych o to, że:I. w nocy na 10 października 1971 r. w S., działając wspólnie i w porozumieniu, przy użyciu noży i innych niebezpiecznych narzędzi, dokonali czynnej napaści na pełniących obowiązki służbowe funkcjonariuszy Specjalnego Zakładu Poprawczego wychowawcę K. B. i strażnika P. J., zmuszając ich pod groźbą pozbawienia życia do wydania kluczy od cel i innych pomieszczeń zakładu, a następnie pozbawili ich wolności przez zamknięcie w magazynie, uniemożliwiając im tym samym pełnienie obowiązków służbowych, tj. o przestępstwo z art. 165 k.k., art. 233 k.k. w zw. z art. 235 i art. 10 § 2 k.k.4) A. K.,5) B. K.,6) R. W.,7) W. K.,8) Z. S.oskarżonych o to, że:II. w tym samym miejscu i okolicznościach, działając wspólnie i w porozumieniu, pozbawili wolności pełniących służbę funkcjonariuszy Zakładu Poprawczego w S. wychowawcę K. B. i strażnika P. J., w ten sposób, że zamknęli ich w magazynku i grożąc użyciem wobec nich noży, zmusili ich do zaniechania wykonania czynności służbowych, tj. o przestępstwo z art. 165 § 1 k.k. w zw. z art. 235 i art. 10 § 2 k.k., tegoż Z. S., R. E., K. P., Z. R., A. K., B. K., R. W., W. K., a nadto:9) M. O. oskarżonych o to, że:III. w tym samym czasie, miejscu i okolicznościach, działając wspólnie i w porozumieniu, czynili przygotowania do podpalenia obiektu Specjalnego Zakładu Poprawczego przez gromadzenie sprzętu i przedmiotów łatwopalnych oraz polewanie ich substancjami łatwopalnymi, tj. o przestępstwo z art. 142 k.k. w zw. z art. 138 § 1 k.k.IV. w tym samym czasie, miejscu i okolicznościach, działając wspólnie i w porozumieniu, niszczyli i demolowali pomieszczenia Specjalnego Zakładu Poprawczego, powodując straty w mieniu społecznym w wysokości 137.359.50 zł, tj. o przestępstwo z art. 212 § 1 k.k.10) E. N., a nadto Z. S. oskarżonego o to, że:V. w tym samym czasie, miejscu i okolicznościach w zamiarze spowodowania pożaru Specjalnego Zakładu Poprawczego, podpalili zgromadzone sprzęty, uprzednio polane substancjami łatwopalnymi, lecz zamierzonego skutku nie osiągnęli, wobec ugaszenia ognia przez inne osoby, tj. o przestępstwo z art. 138 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 1, z tym że odnośnie do E. N. w zw. z art. 9 § 2 k.k.11) M. O. oskarżonego o to, że:VI. w tym samym czasie, miejscu i okolicznościach, nakłaniał wychowanków Specjalnego Zakładu Poprawczego do podpalenia obiektu zakładu, tj. o przestępstwo z art. 18 § 1 w zw. z art. 138 § 1 k.k., wyrokiem z dnia 1 sierpnia 1972 r. orzekł:I. Oskarżonych:1)R. E.,2)K. P.,3)Z. R.uznać za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie I aktu oskarżenia, z tym że przestępstwo popełnili używając tylko noży, tj. przestępstwa określonego w art. 165 § 1 k.k., art. 233 k.k. i art. 235 k.k. i za to na mocy art. 233 k.k. wymierzyć:1)R. E. karę 4 (czterech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,2)K. P. karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,3)Z. R. karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.II. Oskarżonych1)A. K.,2)B. K.,3)R. W.,4)W. K.uznać za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia, tj. przestępstwa określonego w art. 165 § 1 k.k. i art. 235 k.k. i za to na mocy art. 165 k.k. wymierzyć:1)A. K. karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,2)B. K. karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,3)R. W. karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności,4)W. K. karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności.III. Oskarżonego - Z. S. uniewinnić od zarzutu opisanego w punkcie II aktu oskarżenia.Kosztami postępowania sądowego w tej części obciążyć Skarb Państwa.IV. Oskarżonych:1)R. W.,2)W. K.uznać za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia, tj. przestępstwa określonego w art. 142 k.k. w zw. z art. 138 § 1 k.k. i za to na mocy tego przepisu wymierzyć:1)R. W. karę 1 (jednego) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,2)W. K. karę 1 (jednego) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności.V. Oskarżonych:1)R. E.,2)K. P.,3)Z. R.,4)A. K.,5)B. K.,6)Z. S.,7)M. O.uniewinnić od zarzutu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia.Kosztami postępowania sądowego w tej części obciążyć Skarb Państwa.VI. Oskarżonych:1)R. E.,2)K. P.,3)Z. R.,4)A. K.,5)B. K.,6)R. W.,7)W. K.,8)Z. S.,9)M. O.uznać za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie IV aktu oskarżenia, tj. przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. i za to na mocy cyt. przepisu wymierzyć:1)R. E. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,2)K. P. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,3)Z. R. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,4)A. K. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,5)B. K. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,6)R. W. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,7)W. K. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,8)Z. S. karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności,9)M. O. karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.VII. Oskarżonego Z. S. uniewinnić od zarzutu opisanego w punkcie V aktu oskarżenia. Kosztami postępowania sądowego w tej części obciążyć Skarb Państwa.VIII. Oskarżonego E. N. uznać za winnego czynu opisanego w punkcie V aktu oskarżenia, z tym że popełnił bez udziału innych osób, tj. przestępstwa określonego w art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 138 § 1 k.k. w zw. z art. 9 § 2 k.k. i za to na mocy cyt. przepisów w zw. z art. 57 § 1 i § 3 pkt 1 k.k. wymierzyć karę 1 (jednego) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności.IX. Oskarżonego M. O. uniewinnić od zarzutu opisanego w punkcie VI aktu oskarżenia. Kosztami postępowania sądowego w tej części obciążyć Skarb Państwa.X. Jako karę łączną wymierzyć:1)R. E. 6 (sześć) lat pozbawienia wolności,2)K. P. 5 (pięć) lat pozbawienia wolności,3)Z. R. 4 (cztery) lata pozbawienia wolności,4)A. K. 3 (trzy) lata pozbawienia wolności,5)B. K. 3 (trzy) lata pozbawienia wolności,6)R. W. 3 (trzy) lata i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,7)W. K. 3 (trzy) lata i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności.Rewizje od tego wyroku wnieśli oskarżeni R. E., K. P., Z. R., A. K., B. K., R. W., W. K., Z. S.Rewizja osk. E. E. zarzuciła:1)obrazę art. 23 k.k. przez nieprzyjęcie, że oskarżony działał w stanie wyższej konieczności,2)błąd w ustaleniach faktycznych, co do przyczyn, dla których oskarżony popełnił przypisane mu przestępstwa,3)rażącą niewspółmierność kar poszczególnych i łącznej w wyniku nieuwzględnienia, że oskarżony jest przestępcą młodocianym.W konkluzji rewizja wniosła o:1)zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego, względnie - odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 23 § 2 k.k.,2)ewentualnie o zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kar.Rewizja osk. K. P. zarzuciła:1)rażącą niewspółmierność kary orzeczonej w pkt I przez orzeczenie kary 4 lat pozbawienia wolności,2)błąd w ustaleniach faktycznych w pkt IV przez ustalenie, że osk. P. niszczył i demolował pomieszczenia Socjalnego Zakładu Poprawczego w S. na podstawie tego tylko, że osk. P. nosił na barykadę łóżka i stoliki i wniosła:1)o zmianę wyroku odnośnie do kary w pkt I przez wydatne złagodzenie wymiaru kary,2)o uniewinnienie osk. P. z pkt IV.Rewizja osk. Z. zarzuciła:1)obrazę przepisów postępowania (art. 387 pkt 2 k.p.k.) przez nieodroczenie rozprawy do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Powiatowym w S. przeciwko osk. G., S. i inn. osk. z art. 184 § 1 k.k. - znak akt (...),2)błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 387 pkt 3 k.p.k.) odnośnie do pkt I i VI wyroku przez pominięcie części zeznań świadków N. i J., w których brak jest potwierdzenia popełnienia przestępstwa w pkt I i VI wyroku, jak również świadka D., który zeznał tylko o niszczeniu urządzeń ambulatorium i w zw. z tym niesłuszne przyjęcie porozumienia i niszczenia pozostałych elementów zakładu, nieuzasadnione pominięcie zeznań świadka W. odnośnie do metod wychowawczych i niewłaściwego postępowania personelu zakładu wychowawczego oraz akt karnych w sprawie przeciwko funkc. i administracji zakładu w S. (...),3)rażącą niewspółmierność kary w stosunku do popełnionych czynów (art. 387 pkt 4 k.p.k.).W konkluzji rewizja ta wniosła:1)zmianę zaskarżonego wyraku przez uniewinnienie osk. R. z zarzutu opisanego w pkt 1 oraz złagodzenie kary za występek z art. 212 § 1 k.k. i warunkowe zawieszenie jej wykonania,2)ewentualnie - uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja osk. K. zarzuciła:1)obrazę art. 357 i art. 372 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach faktycznych, co do czynu opisanego w pkt II przez niedanie wiary wyjaśnieniom oskarżonego i innym dowodom, na podstawie których należało ustalić, iż oskarżony nie brał udziału w pozbawieniu wolności świadków P. J. i K. B.,2)rażącą niewspółmierność kary za czyn z pkt VI (art. 212 § 1 k.k.) w wyniku błędnego ustalenia i nieuwzględnienia rzeczywistych przyczyn buntu wychowanków dotychczasowego trudnego życia oskarżonego, jego szczerej postawy na rozprawie,3)obrazę prawa materialnego (art. 165 § 1 i art. 235 k.k.) w wyniku pominięcia, że ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny nie daje podstaw do uznania, iż świadkowie J. i B. byli pozbawieni wolności i że oskarżony stosował przemoc wobec tych świadków.W konkluzji rewizja ta wniosła o:1)zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie osk. K. z zarzutu dokonania występku z art. 165 § 1 i art. 235 k.k. (pkt II),2)wydatne złagodzenie kary za czyn z art. 212 § 1 k.k.Rewizja osk. B. K., wnosząc o zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonego względnie - jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła:1)obrazę art. 4 § 1, art. 357 i art. 372 § 1 k.p.k.,2)błąd w ustaleniach faktycznych.Nie rozwijając bliżej zarzutów i wniosków, rewizja w uzasadnieniu wywodzi, że przyczyną buntu wychowanków były nieprawidłowe metody wychowawcze, a reakcje oskarżonych na nie należy rozpatrywać z uwzględnieniem ich zaburzeń psychicznych, co przemawia za uznaniem, że oskarżony działał w stanie wyższej konieczności.Rewizja osk. R. W. zarzuciła:1)obrazę art. 3 § 1 i art. 357 k.p.k. oraz art. 372 § 1 k.p.k.,2) obrazę art. 15, art. 25 § 2, art. 51, art. 57 § 2 pkt 1 i pkt 2 k.k.W rozwinięciu tych zarzutów rewizja wskazała, że właściwa ocena wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków J., B. i P. powinna była doprowadzić do wniosku o braku winy osk. W. w zakresie czynu z pkt III, że przyczyną buntu oskarżonych były niewłaściwe metody wychowawcze.W konkluzji rewizja ta wniosła:1)w oparciu o art. 50, art. 51 i art. 57 k.k. o zmianę zaskarżonego wyroku i obniżenie wymierzonej kary odnośnie do czynów opisanych w pkt II i pkt IV sentencji wyroku (pkt II i pkt I aktu oskarżenia),b)w oparciu o art. 15 k.k. o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego W. odnośnie do czynu opisanego w pkt III sentencji wyroku (pkt III aktu oskarżenia).Rewizja osk. K. K., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kary ograniczenia wolności, zarzuciła:1)nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, że oskarżony jest przestępcą młodocianym, z zaburzeniami natury psychicznej i że oskarżony popełnił przypisane czyny w wyniku protestu przeciwko niewłaściwym metodom wychowawczym.Rewizja ta nie precyzuje podstawy prawnej na jakiej należałoby oskarżanemu wymierzyć karę ograniczenia wolności za przestępstwo, za które przewidziana jest wyłącznie kara pozbawienia wolności.Rewizja osk. Z. S., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie kary, zarzuciła:1)niewspółmierność kary - art. 387 pkt 4 k.p.k. - do przypisanego oskarżonemu czynu, wynikającą z niedostatecznego uwzględnienia okoliczności, które spowodowały udział oskarżonego w zbiorowym buncie wychowanków Specjalnego Zakładu Poprawczego w S.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W pierwszym rzędzie ustosunkowania wymagają zarzuty podniesione w niektórych rewizjach i w ustnych wystąpieniach obrońców niektórych oskarżonych na rozprawie przed Sądem Najwyższym, co do tego, że sprawa niniejsza powinna być rozpoznana po rozpoznaniu sprawy zawisłej w Sądzie Powiatowym w S. przeciwko osk. G. i innym, to jest przeciwko wychowawcom Specjalnego Zakładu Poprawczego w S., w której oskarżonym postawiono zarzut popełnienia występku z art. 184 k.k. na szkodę wychowanków wspomnianego zakładu. Wbrew pisemnym i ustnym wywodom w tej materii stwierdzić należy, że wyżej przytoczone stanowisko nie jest zasadne na tle prawidłowej wykładni art. 4 i art. 24 k.p.k.Z treści art. 4 k.p.k. wynika zasada polegająca na tym, że w postępowaniu karnym sąd orzekający nie jest związany jakimkolwiek przedsądem w zakresie każdej kwestii, której rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie dla karnoprawnej oceny czynu zarzuconego i że ustaleń faktycznych tenże sąd dokonuje na podstawie swobodnej oceny dowodów. Wyjątek od tej zasady wynika z treści art. 4 § 2 k.p.k., co w sprawie niniejszej nie zachodzi.Nie do przyjęcia jest także pogląd, iż wspomniane wyżej sprawy powinny być rozpoznane łącznie z uwagi na zachodzącą tzw. łączność spraw (przedmiotową), albowiem pomiędzy czynami zarzucanymi oskarżonym w niniejszej sprawie i czynami zarzucanymi osk. G. i innym nie zachodzi ścisły związek w rozumieniu art. 24 § 1 k.p.k. Wystarczy tu wskazać, że w sprawie przeciwko osk. G. i innym, oskarżeni w niniejszej sprawie są pokrzywdzonymi.W dalszej kolejności omówić trzeba te zarzuty rewizyjne, które w razie ich uznania za zasadne, prowadziłyby do wniosku o niemożności orzeczenia przez Sąd Najwyższy, co do istoty sprawy.Generalnie rzecz ujmując, stwierdzić trzeba, że materiał dowodowy zastał w sprawie zebrany w sposób należyty, a jego ocena, zawarta w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku, pozwala na dokonanie kontroli rewizyjnej w zakresie udziału każdego z oskarżanych w popełnieniu przypisanych im czynów.W tym miejscu podkreślić trzeba, że stwierdzanie powyższe nie dotyczy ustalenia Sądu I instancji w zakresie przyczyn buntu wychowanków wyżej wymienionego zakładu, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia.Podstawowymi dowodami, na których Sąd I instancji oparł ustalenia faktyczne w zakresie udziału poszczególnych oskarżonych w przypisanych im przestępstwach, są zeznania świadków K. B. i P. J. Dokonana przez Sąd I instancji ocena tych zeznań jest wszechstronna, należycie uzasadniona i jako taka pozostaje pod ochroną art. 4 § 1 k.p.k.Wbrew wywodom rewizji osk. R., K., W. zeznania wspomnianych świadków pełnią podstawę do przyjęcia za bezwiednie ustalony fakt, że wszyscy ci oskarżeni brali udział w pozbawieniu wolności tych świadków i szczegółowe rozważania w tej materii prowadzić by musiały do ponownego przytoczenia treści zeznań tych świadków, analizy ich zeznań, co uczynił już bezbłędnie Sąd I instancji.Nie jest także trafny zarzut jakoby zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przypisania osk. P. popełnienia przestępstwa z art. 212 § 1 k.k. Rewizja tego oskarżonego nie neguje faktu, że osk. P. nosił na barykadę łóżka i stoliki i już w tym miejscu stwierdzić należy, że zniszczenie tych przedmiotów w trakcie budowania z nich barykady było objęte świadomością osk. P.Podkreślenia w tym miejscu wymaga dodatkowo okoliczność, że w zakresie czynu opisanego w pkt IV a.o. (występek z art. 212 § 1 k.k.) nie jest - ze względu na przebieg buntu i przemieszczenia się jego uczestników - możliwe ścisłe ustalenie, który z oskarżonych, jakie przedmioty zniszczył, ale bezsporne pozostaje to, co ma zasadnicze dla bytu występku tego czynu przypisane, brał udział w niszczeniu mienia zakładu, jak to trafnie i z przyczyn przytoczonych w uzasadnieniu wyroku, ustalił Sąd I instancji.Za chybione należało uznać poglądy niektórych rewizji jakoby oskarżeni działali w stanie wyższej konieczności i w rozumieniu art. 23 k.k.Stan wyższej konieczności w rozumieniu art. 23 k.k. ma miejsce w razie istnienia sytuacji kolizyjnej, w której jedynym sposobem ratowania dobra społecznego lub jednostki przed grożącym mu niebezpieczeństwem o charakterze bezpośrednim, jest popełnienie czynu zabronionego przez ustawę karną, godzącego w inne dobro, nie mające wartości oczywiście większej od dobra ratowanego.Rozważenia wymaga zatem okoliczność niejako wstępna, czy oskarżeni znajdowali się w obliczu bezpośredniego niebezpieczeństwa, grożącego im (zagrożenie dla dobra społecznego nie wchodzi w rachubę).Nie wdając się w tej chwili w zakres i szczegóły stosowanych wobec wychowanków niewłaściwych metod wychowawczych, przynajmniej przez część personelu zakładu, stwierdzić trzeba, że dość częstym zjawiskiem było ich stosowanie, w związku z tym zgodzić się należy, że ze strony niektórych wychowawców groziło niektórym wychowankom niebezpieczeństwo stosowania niewłaściwych metod, które jednak nie mogą być utożsamiane z niebezpieczeństwem w rozumieniu art. 23 § 1 k.k.Przez bezpośrednie niebezpieczeństwo rozumieć bowiem należy takie, które grozi określonemu dobru natychmiast, a więc zagraża tak, że wszelka zwłoka w podjęciu czynności ratowniczych mogłaby czynić je bezprzedmiotowymi względnie, że naruszenie dobra nie musi nastąpić natychmiast, ale ma charakter nieuchronny, a wstrzymanie się od czynności ratowniczych mogłoby powiększyć rozmiar grożącej szkody lub utrudnić zapobieżenie jej.Niezależnie od daleko idących wątpliwości, co do istnienia wspomnianego bezpośredniego niebezpieczeństwa, zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że nawet w wypadku uznania jego istnienia nie został spełniony kolejny warunek stosowania art. 23 k.k. Chodzi tu o kwestię, czy oskarżeni mogli, w inny niż popełnienie czynu zabronionego przez ustawę karną, sposób uniknąć tego niebezpieczeństwa. Na to pytanie udzielić należy odpowiedzi w pełni twierdzącej. Oprócz dyrektora zakładu, któremu oskarżeni i inni wychowankowie nie składali skarg na postępowanie niektórych wychowawców, zakład był wizytowany przez sędziego wizytatora, który wprawdzie nie prowadził na ten temat rozmów z wychowankami (video protokóły wizytacji, ale któremu żaden z wychowanków nie składał skarg na niewłaściwe traktowanie, a oczywiste jest, że taka skarga spowodować by musiała odpowiednie postępowanie wyjaśniające i wyciągnięcie wniosków natury służbowej wobec winnych). W tym stanie rzeczy nie można uznać, aby spełnione zostały warunki z art. 23 § 1 k.k. Za błędne uznać także należało twierdzenie, co do braku znamion występku z art. 165 § 1 k.k. w działaniu osk. K. Rewizja tego oskarżonego nie uwzględnia faktu, że w wyniku działania m.in. i tego oskarżonego świadkowie B. i J. pozbawieni zostali swobody poruszania się m.in. przez niemożność opuszczenia terenu zakładu.Przechodząc do rozważań w przedmiocie wymiaru kary, stwierdzić trzeba, że zarzuty wymierzenia oskarżonym rażące niewspółmiernie surowych kar okazały się w przeważającej części zasadne.W pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że Sąd I instancji błędnie ocenił materiał dowodowy w oparciu, o który dokonał ustaleń w przedmiocie przyczyn buntu i popełnienia przez oskarżonych przypisanych im czynów. Ustalenie Sądu, co do tego, że tylko sporadycznie stosowane do wychowanków niedozwolone metody ich karania, pozostaje w sprzeczności nie tylko z tym, co wyjaśnili lub zeznali niektórzy z wychowanków, ale także z należycie ocenianymi dowodami z zeznań pracowników zakładu i to nie tylko tych, którzy uchylili się od odpowiedzi na pytanie, co do stosowania przez nich tych metod, jak np. świadek C. lub S., ale także innych, jak np. świadek W., a zwłaszcza świadek K., który jako lekarz zakładu szereg razy udzielał pomocy lekarskiej pobitym wychowankom (...).Nie negując trudności pracy wychowawców, którzy mieli do czynienia z wychowankami bardzo trudnymi, ani też nie pomijając faktu, że jedną z przyczyn buntu była zamierzona przez dyrekcję zakładu likwidacja niedopuszczalnego podziału wychowanków na "ludzi" i "frajerów", z całą stanowczością ustalić należy, że u podłoża wspomnianego buntu, a więc i przestępstw popełnionych przez oskarżonych, legły także niedozwolone metody stosowane wobec wychowanków przez część personelu zakładu, co nie może pozostać bez wpływu na wymiar kary wobec oskarżonych, których zachowanie trzeba ocenić z uwzględnieniem ich defektów psychicznych, wynikających z opinii biegłych psychiatrów oraz psychologów.Przy wymiarze kary należało na korzyść oskarżonych poczytać, że w trakcie przestępstw z art. 165, art. 233 i art. 235 k.k. nie zachowali się drastycznie wobec świadków B. i J., ale traktowali ich poprawnie, że pod wpływem perswazji odstąpili od kontynuowania buntu i że w istocie rzeczy wykazali skruchę i gotowość poprawy.W większym także zakresie, niż to przyjął Sąd I instancji, na korzyść oskarżonych poczytać należało ich młody wiek w dacie czynów oraz ich odchylenie od normy psychicznej.Mając na uwadze te okoliczności, Sąd Najwyższy złagodził oskarżonym kary w sposób podany w sentencji wyroku, a przy wymiarze kar łącznych miał na uwadze z jednej strony różny rodzaj przypisanych oskarżonym występków, a z drugiej bardzo bliski związek czasowy pomiędzy czynami (z wyjątkiem osk. S.).Z wyżej przytoczonych wzglądów i kierując się nadto treścią przepisów art. 556 k.p.k. oraz art. 4 dekretu o.s.k., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.