VI KZP 24/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec (sprawozdawca). Sędziowie: M. Budzianowski, J. Matysiak.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana Ł., oskarżonego z art. 210 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 22 marca 1972 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przestępstwo z art. 237 § 1 k.k. z 1932 r., a obecnie z art. 156 § 1 i 2 k.k., i z art. 210 k.k. są przestępstwami podobnymi w rozumieniu art. 120 § 2 k.k., a zatem czy zestawienie tych przepisów prowadzić może do ewentualnego stosowania art. 60 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 120 § 2 k.k. przez przestępstwa podobne rozumie się przestępstwa skierowane przeciwko temu samemu lub zbliżonemu rodzajowo dobru chronionemu przez prawo (więź przedmiotowa), a także przestępstwa popełnione z takich samych pobudek (więź podmiotowa), przy czym przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zawsze uważa się za przestępstwa podobne.Definicja ta wprowadza więc 2 niezależne kryteria podobieństwa: przedmiotowe i podmiotowe.Najczęściej podobieństwo zachodzić będzie między przestępstwem określonym w przepisach zawartych w tym samym rozdziale części szczególnej, ponieważ systematyka kodeksu karnego polega w zasadzie na podziale przestępstw na rozdziały w zależności od rodzaju chronionego dobra.Umieszczenie jednak 2 przepisów w jednym rozdziale nie przesądza jeszcze o ich podobieństwie, bo za podobne mogą być uznane tylko te przestępstwa, między którymi zachodzi więź przedmiotowa lub podmiotowa, o których mowa w art. 120 § 2 k.k. Na przykład przestępstwa określone w art. 234 i 239 k.k., choć umieszczone w tym samym rozdziale, nie mogą być uznane za podobne z braku wspomnianych więzi.Z drugiej zaś strony, mimo umieszczenia dwóch przepisów w różnych rozdziałach, może zachodzić między nimi podobieństwo, jeśli łączy je więź przedmiotowa lub podmiotowa. Taka więź przedmiotowa może łączyć uszkodzenia ciała (art. 156 § 1 lub 2 k.k.) i rabunek (art. 210 k.k.), choć przepisy te umieszczone są w różnych rozdziałach, ponieważ przedmiotem zamachu przy rabunku jest obok mienia, co spowodowało umieszczenie tego przepisu w rozdziale o przestępstwach przeciwko mieniu, również życie, zdrowie lub wolność człowieka.Jeżeli rabunek - jak w sprawie, której pytanie dotyczy - polega na użyciu gwałtu na osobie (bicie), to między tym przestępstwem a uszkodzeniem ciała zachodzi podobieństwo przedmiotowe w rozumieniu art. 120 § 2 k.k. (ten sam rodzaj dobra chronionego prawem). Nie będzie natomiast zachodziło podobieństwo między uszkodzeniem ciała a rabunkiem w innej postaci, w szczególności polegającym na stosowaniu jedynie groźby użycia natychmiastowego gwałtu na osobie lub na doprowadzeniu człowieka do stanu nieprzytomności, gdyż w takiej sytuacji nie będzie zachodziła między wspomnianym przestępstwem więź przedmiotowa ze względu na to, że pierwsze przestępstwo skierowane jest przeciwko zdrowiu człowieka, drugie zaś przeciwko jego wolności.