VI KZP 10/70

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu w składzie powiększonym, po rozpoznaniu - przekazanego w trybie art. 390 k.p.k. przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym - zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok uniewinniający, w którym sąd I instancji błędnie nie dopatrzył się istnienia znamion przestępstwa w czynie oskarżonego, może umorzyć postępowanie na podstawie art. 2 lub 5 ustawy o amnestii z dnia 21.VII.1969 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 151), czy też takiemu orzeczeniu stoi na przeszkodzie przepis art. 383 § 1 (zdanie drugie) k.p.k."uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 383 § 1 k.p.k. nie pozwala na skazanie przez Sąd Najwyższy oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. W związku z tym przepisem Sąd Najwyższy w składzie zwykłym wysuwa wątpliwość co do znaczenia pojęcia "skazanie", a w szczególności co do tego, czy przez skazanie należy rozumieć także wydanie orzeczenia umarzającego postępowanie na podstawie art. 2 lub 5 ustawy z dnia 21.VII.1969 r. o amnestii.Wyrok skazujący musi jednak zawierać w szczególności dokładne ustalenie czynu przypisanego oskarżonemu oraz rozstrzygnięcie co do kary (art. 360 § 2 k.p.k.). Tych elementów nie zawiera orzeczenie umarzające postępowanie na podstawie art. 2 lub art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21.VII.1969 r. o amnestii i dlatego też orzeczenie takie nie może być uznane za skazanie w rozumieniu art. 383 § 1 k.p.c.Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, który wielokrotnie już wyjaśnił, że przez "orzeczenie skazujące" rozumieć można tylko orzeczenie wymierzające karę, a więc określające karę wymierzoną oskarżonemu za popełnione przestępstwo. W szczególności Sąd Najwyższy wyjaśnił tak w uchwale składu 7 sędziów z dnia 12.V.1967 r., sygn. VI KZP 25/67 ("OSNKW", z. 7, poz. 67), podnosząc między innymi, że skazanie "wiąże się zawsze z konkretnie wymierzoną karą" oraz, że nawet uwolnienie sprawcy od kary nie wyczerpuje pojęcia skazania. W tym samym sensie (w zakresie uwolnienia oskarżonego od kary) wypowiedział się Sąd Najwyższy wcześniej w wyroku z dnia 11.XI.1958 r., sygn. II K 1030/58 ("PiP" z. 5-6/1959, str. 1086). W uzasadnieniu uchwały dnia 18.VI.1966 r., sygn. VI KZP 5/66 ("OSNKW" z. 9-10, poz. 104) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umorzenie na podstawie ustawy o amnestii postępowania o czyn stanowiący przestępstwo abolicyjne nie oznacza uniewinnienia, ale też nie jest skazaniem, choćby nastąpiło w wyroku, a jak wynika z wcześniejszego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25.IX.1956 r., II K 469/56 ("OSN" z. I/1957, poz. 69) - każda abolicja, a więc także abolicja w szczególnej postaci z art. 5 ustawy z dnia 21.VII. 1969 r. o amnestii, nie pozwala na skazanie oskarżonego i tym samym na wymierzenie mu kary, powoduje natomiast umorzenie postępowania. Również w wyroku z dnia 12.VIII.1969 r., sygn. V KRN 438/65 ("OSNKW" z. 12, poz. 163), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umorzenie postępowania na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20.VII.1964 r. o amnestii (co odpowiada umorzeniu na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21.VII. 1969 r. o amnestii) nie jest skazaniem sprawcy, wobec czego w takim wypadku nie można zasądzić odszkodowania pieniężnego na podstawie art. 3311 § 1 i 2 k.p.k. z 1928 r. (art. 363 k.p.k. z 1969 r.). Sytuacji, o którą chodzi w pytaniu Sądu Najwyższego, dotyczy wprost wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12.XI.1964 r., sygn. II K 1133/61, aktualny również w związku z przepisami art. 383 k.p.k. i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21.VII.1969 r. o amnestii. Z wyroku tego wynika, że powołane wyżej przepisy nie zabraniają Sądowi Najwyższemu uchylenia wyroku uniewinniającego i umorzenia w stosunku do oskarżonego postępowania karnego o czyn, którego dotyczył uchylony wyrok uniewinniający.