I KO 68/58

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie siedmiu sędziów uchwalił na postawione przez Sąd Najwyższy pytanie wymagające zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przywóz do Polski przemyconych w ilości 70 sztuk zegarków i sprzedaż ich z zyskiem podpada pod przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji (Dz. U. Nr 39, poz. 171)" - udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzywiezienie do Polski z zagranicy zegarków w celu ich odprzedania z zyskiem może stanowić przestępstwo z art. 5 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku, ale tylko wówczas, gdy z tym przewiezieniem łączy się pojęcie gromadzenia, które stanowi zasadnicze znamię strony przedmiotowej omawianego stanu przestępstwa.Wykładnią wspomnianego przepisu zajął się już Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 23 stycznia 1958 r. - II KO 107/57. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że użyte w art. 5 przyt. ustawy słowa: "gromadzi towary w oczywiście nadmiernych ilościach" dotyczą przypadku, gdy sprawca skupia pochodzące z legalnego obrotu towary w ilościach daleko wybiegających poza zwyczajne bieżące potrzeby konsumenta wraz z rodziną pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie. Według tego orzeczenia - zagadnienie, czy w konkretnym przypadku okoliczności takie zachodzą, podlega rozważeniu i ocenie sądu rozpoznającego daną sprawę. Sąd Najwyższy wskazał w tym orzeczeniu, że nie ma odpowiedzialności karnej na podstawie art. 5 przytoczonej ustawy, jeżeli sprawca nabył towar nie po to, aby go gromadzić i później w stosownej, w mniemaniu sprawcy, chwili z zyskiem odsprzedać, ale w tym celu, aby wprost zbyć ten towar z zyskiem.W związku z powyższym trzeba jednakże uczynić zastrzeżenie, iż wymaganie co do legalnego źródła pochodzenia towaru dyktowane jest w ogólności względem na zasadę zbiegu ustaw wyższego rzędu, wyrażoną w art. 36 k.k. Zaznacza się to zwłaszcza w odniesieniu do art. 160 k.k., przewidującego karę surowszą aniżeli art. 5 omawianej ustawy z 13 lipca 1957 r. Nielegalne nabycie, o którym stanowi art. 160 k.k. i "gromadzenie", o którym mowa w art. 5 ustawy, należy uznawać za jeden czyn, podpadający pod te obydwa przepisy prawa. Gdy natomiast, jak w przypadku przedstawionym w pytaniu Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie, - przedmiot gromadzenia, pochodzi z przemytu - sprawca, któremu sąd, stosownie do okoliczności faktycznych konkretnego przypadku, przypisał występek określony w art. 5 ustawy z 13 lipca 1957 r., odpowiadałby jednocześnie na podstawie art. 47 albo 53 p.k.s., a to wobec art. 8 § 2 p.k.s., uznającego w takiej sytuacji zasadę idealnego zbiegu przestępstw. Odpadnięcie w konkretnej sprawie możliwości skazania w myśl art. 5 ustawy nie uchyla w żadnej mierze odpowiedzialności sprawcy na podstawie art. 47 p.k.s., jeśli sam on sprowadził dany towar nielegalnie z zagranicy, a na podstawie art. 53 p.k.s. - jeśli uczyniła to inna osoba, on zaś co do tego miał (§ 1) lub powinien mieć (§ 2) świadomość.Na marginesie niniejszej sprawy w związku z podniesioną wyżej kwestią odpowiedzialności za występek z zakresu prawa celnego, wypada wskazać na możliwość zastosowania normy art. 27 § 1 pkt 2 p.k.s., jeśli ustalenia świadczą o wspieraniu sprawcy przez innych oskarżonych (obietnicą nabycia) w realizowaniu jego zamysłu nabywania zegarków za granicą i nielegalnego wprowadzenia ich na polski obszar celny.