II FSK 1389/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-10

Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Stanisław Bogucki, Jadwiga Danuta Mróz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy umowa dzierżawy nieruchomości wygasła, a nieruchomość nie została formalnie wydana właścicielowi, lecz nadal była użytkowana, posiadanie przez dotychczasowego dzierżawcę (lub jego następców prawnych) można uznać za samoistne, co wpływa na obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego były wadliwie skonstruowane. Sąd wskazał, że skarga kasacyjna nie może skutecznie podważać ustaleń stanu faktycznego, a zarzuty naruszenia prawa materialnego powinny precyzyjnie wskazywać na błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie przepisów, a nie na błędne ustalenie stanu faktycznego. W analizowanej sprawie brak było podstaw do uznania posiadania za samoistne, co skutkowało utrzymaniem obowiązku podatkowego po stronie właścicieli.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli informację o podatku od nieruchomości za 2003 r., deklarując do opodatkowania budynki na działce, która była przedmiotem umowy dzierżawy z 1979 r. Umowa ta została wypowiedziana w 2002 r., a nieruchomość wydana w 2007 r. po zawarciu umowy rozliczającej nakłady. Organy podatkowe uznały skarżących (właścicieli) za zobowiązanych do zapłaty podatku, uznając posiadanie przez następców zmarłego dzierżawcy za zależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. B. i Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Go 122/09 w sprawie ze skargi E. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 27 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Go 122/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę E. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia 27 listopada 2008 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego od nieruchomości za 2003 r. W dniu 27 marca 2007 r. skarżący złożyli informację w sprawie podatku od nieruchomości, obowiązującej od 16 lutego 2007 r., w której zadeklarowali do opodatkowania budynki usytuowane na działce nr [...], położonej w J. (po podziale nr [...] i [...]). Do informacji dołączono kserokopię umowy rozliczenia nakładów i wydania nieruchomości zawartą 16 lutego 2007 r. pomiędzy nimi a W. W., R. W., M. W. i E. T. Z przedłożonych dokumentów oraz uzasadnienia Sądu Rejonowego w Świebodzinie sporządzonego w sprawie IC 286/01 wynikało, że zmarły S. W., którego następcami zostały osoby wskazane w umowie z 16 lutego 2007 r. oraz P. B. (którego następcami są skarżący) byli członkami Zespołu Rolniczego w J. Członkowie zespołu wnieśli do niego swoje gruntu oraz środki pieniężne. Każdy z nich użytkował grunty rolne będące własnością innego członka zespołu, grunty traktowano jak wspólne. W dniu 13 listopada 1979 r. celem rozliczenia się po rozwiązaniu zespołu, jego członkowie zawarli zbiorową umowę w formie zwykłej pisemnej, która miała wiązać strony do czasu uregulowania w sposób formalny kwestii własności, zajmowanych przez nich gruntów. Mocą zawartej umowy P. B. oddał S. W. w dzierżawę zajmowaną przez niego działkę nr [...], za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 30.000 zł określając czas trwania dzierżawy na 90 lat. Członkowie zespołu mieli świadomość tego, że zawierane umowy dzierżawy nie regulują kwestii własności. W postępowaniu cywilnym ustalono, że przed zawarciem umowy z 13 listopada 1979 r. na działce nr [...] wybudowane były: budynek mieszkalny, w którym mieszkał S. W., kurnik i dwa garaże, później dobudowano kotłownię i magazyn na paszę. Opisana powyżej umowa dzierżawy została skutecznie wypowiedziana 29 grudnia 2002 r., a nieruchomość w całości wydana 16 lutego 2007 r. Po zawarciu umowy dotyczącej rozliczenia poniesionych na nieruchomości nakładów, organ pierwszej instancji przesłuchał K. W., W. W., E. T. oraz E. i Z. B. na okoliczność ustalenia czy w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 16 lutego 2007 r. hala produkcyjna położona na działce nr [...] w J. była zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej oraz przez kogo faktycznie użytkowane były poszczególne budynki. Organ ten z uwagi na to, że przesłuchani świadkowie oraz strona nie potwierdzili faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, przyjął do opodatkowania powierzchnię hali produkcyjnej oraz pozostałych budynków gospodarczych, jak od budynków pozostałych oraz uznał, że skarżący są jako właściciele nieruchomości zobowiązani do uiszczenia podatku od nieruchomości za 2006 r. Decyzją z dnia 16 września 2008 r. Burmistrz S. ustalił skarżącym podatek od nieruchomości za 2003 r. Skarżący na decyzję organu pierwszej instancji wnieśli odwołanie. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie, nie uwzględnił go, podtrzymując w całości decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzając między innymi, że sporną w niniejszej sprawie pozostaje kwestia oceny prawnej, czy posiadanie przedmiotowej nieruchomości sprawowane przez S. W. i jego następców prawnych miało charakter posiadania zależnego, czy też posiadania samoistnego w rozumieniu przepisu art. 336 Kodeksu cywilnego, mającego tu niewątpliwie zastosowanie, albowiem przepisy prawa podatkowego nie dysponują własną definicją posiadacza nieruchomości. Zdaniem organów, w żadnym razie w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie przyjąć nie można, że S. W. oraz jego następcy prawni mieli możność (byli uprawnieni) do władania przedmiotową nieruchomością bez potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innych osób, w tym przypadku skarżących. Skarżący w okresie bezumownego korzystania z nieruchomości poprzez swoje działania faktyczne i prawne manifestowali, że to właśnie im jako prawowitym właścicielom przysługuje władztwo nad tą nieruchomością i czynili wszystko, aby owo faktyczne władztwo odzyskać. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego cywilnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 336 kodeksu cywilnego poprzez jego błędną interpretację polegającą na uznaniu, iż posiadanie przez S. W. i jego następców prawnych nieruchomości od dnia rozwiązania umowy dzierżawy do daty jej przekazania w dniu 16 lutego 2007 r. było posiadaniem zależnym, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki do uznania tego posiadania za samoistne, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze. zm., dalej jako: u.p.o.l.), poprzez przyjęcie, iż skarżący są w niniejszej sprawie zobowiązanymi do ponoszenia podatku od nieruchomości za okres objęty decyzją, gdy tymczasem jak wynika z cytowanych przez organy obu instancji wyroków Sądu Rejonowego w Świebodzinie z dnia 17 lutego 2003 r. i Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 26 czerwca 2003 r., co najmniej od dnia 27 grudnia 2002 r. S. W. jak i jego następcy prawni byli posiadaczami samoistnymi przedmiotowej nieruchomości aż do daty jej przekazania w dniu 16 lutego 2007 r., albowiem na mocy tych wyroków nakazano wydać przedmiotową nieruchomość odwołującym, co oznacza, iż straciła moc wcześniej obowiązująca umowa dzierżawy. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie był sporny, a meritum problemu dotyczyło ustalenia, na którym podmiocie ciążył obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości, tj. na S. W. i następcach prawnych jako posiadaczach samoistnych czy na skarżących jako właścicielach przedmiotowej nieruchomości. Skarżący nie zgodzili się z twierdzeniem organów, że S. W. oraz jego następcy prawni po rozwiązaniu umowy dzierżawy z dnia 13 listopada 1979 r., nie byli posiadaczami samoistnymi nieruchomości. Podnieśli, że organy obu instancji niepotrzebnie skupiły się na charakterze posiadania istniejącego w czasie obowiązywania wiążącej strony umowy dzierżawy, podczas gdy nie uzasadniają należycie prezentowanego przez siebie stanowiska o posiadaniu zależnym istniejącym w czasie i po rozwiązaniu przedmiotowej umowy. Bezspornym jest, że z mocy prawa dzierżawca jest posiadaczem zależnym. Poza tym organy naruszyły regulację art. 336 Kodeksu cywilnego, z którego wynika, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Skarżący podkreślili, że S. W. wiedział, że właścicielem nieruchomości nie jest, jednak nadal dysponował nieruchomością, mimo tego, że był wyrok nakazujący wydanie nieruchomości. Ponadto dopuszczalne prawnie jest przekształcenie posiadania samoistnego na zależne i odwrotnie. Jeżeli zatem zależny posiadacz zacznie władać rzeczą jak właściciel, to wówczas przekształca się ono w samoistne posiadanie. O takim charakterze posiadania w tej sprawie wskazuje to, że na tej nieruchomości nadal prowadzono działalność gospodarczą, do której celów służyć miały wybudowane przez nich budynki a nadto poddzierżawienie tej działki bez zgody właściciela. Skarżący zakwestionowali pogląd organu drugiej instancji, że osoba władająca rzeczą bez tytułu prawnego jest automatycznie posiadaczem zależnym, co zdaniem skarżących jest sprzeczne z samą instytucja posiadania. Posiadacz nieruchomości S. W. nie uiścił za okres bezumownego z niej korzystania żadnego odszkodowania, przeciwnie umową z dnia 16 lutego 2007 r. to właściciel zobowiązał się zwrócić kwotę pieniędzy tytułem zwrotu nakładów na tę nieruchomość. Skarżący uważają, że S.W. i jego następcy prawni jako samoistni posiadacze, obowiązani są na podstawie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. ponieść obowiązek podatkowy. Organ odwoławczy w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że skarga nie jest zasadna. Spór pomiędzy stronami, w którym nie kwestionowano ustalonego przez organy stanu faktycznego, dotyczył rozstrzygnięcia na kim ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2006 r. Skarżący uważali, że ten obowiązek podatkowy obciąża S. W. i jego następców prawnych, którzy w jej ocenie byli posiadaczami samoistnymi nieruchomości. Natomiast organy stały na stanowisku, że S. W. i jego następcy prawni nie byli posiadaczami samoistnymi, zatem podatek obciąża właścicieli E. i Z. B. Strona skarżąca słusznie zwróciła uwagę, że organy obu instancji zbyt dużą uwagę, przywiązywały do charakteru posiadania istniejącego w czasie obowiązywania wiążącej strony umowy dzierżawy, podczas gdy nie uzasadniły należycie prezentowanego przez siebie stanowiska o posiadaniu zależnym istniejącym po rozwiązaniu tej umowy. Bezspornym jest, że z mocy prawa dzierżawca jest posiadaczem zależnym. Jednak nie można podzielić poglądu organów, że posiadanie bez tytułu prawnego ma charakter posiadania zależnego, a nie posiadania samoistnego (str. 10 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). Skarżący mają rację, krytykując taki pogląd, albowiem posiadanie samoistne występuje często w sytuacji braku tytułu prawnego do rzeczy. A samo posiadanie dotyczy faktycznego władztwa nad rzeczą, a nie tytułu prawnego do rzeczy, natomiast istotnym elementem posiadania jest animus - czyli element psychiczny rozumiany jako zamiar władania rzeczą. W tej sprawie kwestią istotną było to, czy nastawienie psychiczne S. W. uległo zmianie po rozwiązaniu umowy dzierżawy, czy też nie. Według strony skarżącej to nastawienie uległo zmianie, gdyż w dalszym ciągu prowadzono na nieruchomości działalność gospodarczą, a nawet ją poddzierżawiono. Zebrany w toku postępowania materiał zaprzecza jednak takiemu twierdzeniu. Otóż organy ustaliły, że po rozwiązaniu umowy dzierżawy, co nastąpiło pod koniec 2002 r., na tej nieruchomości nie była prowadzona działalność gospodarcza. To spowodowało, że organ pierwszej instancji zastosował obniżoną stawkę opodatkowania. Nie ustalono także, aby nieruchomość została poddzierżawiona (chociaż nie jest to prawidłowe określenie w sytuacji, gdy doszło do rozwiązania umowy dzierżawy). W rozpoznawanej sprawie z zewnętrznych przejawów władania nieruchomością wynika, że nastawienie psychiczne (animus) S. W. i jego następców prawnych po rozwiązaniu umowy dzierżawy uległo zmniejszeniu, a nie zwiększeniu, co przejawiało się w tym, że zaprzestano prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący Z. B. przesłuchany 3 kwietnia 2008 r. zeznał "iż w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 25 października 2005 r., nie wie czy była prowadzona działalność gospodarcza. Z obserwacji, ze względu na zamieszkanie w sąsiedztwie nie wynikało, żeby w hali była prowadzona działalność gospodarcza". Podniesione w skardze twierdzenie o prowadzonej działalności, w konfrontacji ze złożonymi wcześniej przez samą stronę zeznaniami, należy uznać za sprzeczne ze wskazanymi przez nią faktami. Nie można także uznać, że brak wydania nieruchomości właścicielowi jest przejawem okazania na zewnątrz traktowania nieruchomości jako posiadania samoistnego. W tej sprawie należy przyjąć, że brak chęci wydania nieruchomości był spowodowany kwestiami dotyczącymi rozliczeń, za poniesione na nią nakłady, nieruchomość została wydana po zawarciu przez strony, w tym zakresie umowy z 16 lutego 2007 r., dokonującej właśnie takich rozliczeń. Organy prawidłowo uznały, że zobowiązanymi do poniesienia podatku od nieruchomości za 2003 r. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. są właściciele E. i Z. B. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalszej jako: p.p.s.a.), tj.: - naruszenie przepisów prawa materialnego cywilnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 336 kodeksu cywilnego poprzez jego błędną interpretację polegającą na uznaniu, iż posiadanie przez S. W. i jego następców prawnych nieruchomości od dnia rozwiązania umowy dzierżawy do daty jej przekazania w dniu 16 lutego 2007 r. było posiadaniem zależnym, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki do uznania tego posiadania za samoistne, - naruszenie przepisów prawa materialnego cywilnego mające wpływ na wyniki sprawy, tj. art. 339 w zw. z art. 6 kodeksu cywilnego poprzez pominięcie w niniejszej sprawie i przerzucenie na skarżących ciężaru dowodu wykazania istnienia posiadania samoistnego pomimo wynikającego z tego przepisu domniemania prawnego tego charakteru posiadania, - naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 u.p.o.l., będące konsekwencją powyższych naruszeń przejawiające się w przyjęciu, iż skarżący są w niniejszej sprawie zobowiązani do ponoszenia podatku od nieruchomości za okres wskazany w decyzjach organów podatkowych, gdy tymczasem jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego a zwłaszcza z wyroków Sądu Rejonowego w Świebodzinie z dnia 17 lutego 2003 r. i Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 26 czerwca 2003 r., co najmniej od dnia 27 grudnia 2002 r. S. W., jak i jego następcy prawni byli posiadaczami samoistnymi przedmiotowej nieruchomości, aż do daty jej przekazania w dniu 16 lutego 2007 r. albowiem na mocy tych wyroków nakazano wydać przedmiotową nieruchomość odwołującym, iż straciła moc wcześniej obowiązująca umowa dzierżawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazali, że Sąd zupełnie dowolnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że powyższą okoliczność należy interpretować mając na uwadze jedynie rozliczenia finansowe za poniesione nakłady. Jednak według skarżących wnioski takie nie mają umocowania w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto S. W. odmawiał wydania nieruchomości już w 1999 r., ponieważ wówczas już kierowano do niego wezwania do zwrotu nieruchomości. Sąd podobnie, jak orzekające w sprawie organy podatkowe pominął w zupełności art. 339 kodeksu cywilnego, który zmienia w zasadniczy sposób sytuację procesową skarżących przesuwając ciężar dowodowy na stronę przeciwną. W sytuacji, gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, to on, a nie właściciel, pozostaje zobowiązany do zapłaty podatku od danej nieruchomości. Właściciel danej nieruchomości będzie zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości tylko wtedy, gdy pozostaje on równocześnie jej samoistnym posiadaczem (tytuł własności i stan faktyczny posiadania związane są z tym samym podmiotem), czego w niniejszym przypadku zauważyć się nie dało. Skarżący zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w całości i w tym zakresie wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty poprzez uwzględnienie skargi na decyzję organu podatkowego II instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. w odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że podniesione w punkcie 2 i 3 części wstępnej skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez Sąd pierwszej instancji są wadliwie skonstruowane, Skarżący nie wskazują bowiem jaką z dwóch postaci naruszenia prawa materialnego, które przewiduje art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzuca zaskarżonemu wyrokowi. Prawidłowe skonstruowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w powołanym przepisie p.p.s.a., czyli zarzut "błędnej wykładni" lub "niewłaściwego zastosowania" prawa podatkowego materialnego wymaga, aby wskazano w skardze kasacyjnej (1) na czym polega błąd, który zarzuca się Sądowi pierwszej instancji, oraz (2) jak powinna wyglądać w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną prawidłowa wykładnia lub właściwe zastosowanie danego przepisu (por. np. wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1290/09; z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II FSK 815/08 - publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Obowiązek wskazania na czym polega błąd wojewódzkiego sądu administracyjnego w pierwszej kolejności obejmuje wskazanie, o jaki typ naruszenia chodzi: o błąd w wykładni prawa, czy też błąd w zastosowaniu określonych przepisów prawa materialnego. Wymogi powyższe są uregulowane w art. 176 p.p.s.a., który nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych (przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 tej ustawy) i ich uzasadnienie. Niespełnienie tych wymogów czyni zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania wadliwym. Należy bowiem mieć na względzie, że w myśl powołanych przepisów i art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1289/08, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną takiego wadliwego zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Przy badaniu zawartości środka odwoławczego, jakim jest skarga kasacyjna, należy uwzględnić bowiem normę prawną, w myśl której przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Norma ta jest zawarta w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Pełnego Składu Sędziów tegoż Sądu z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/10, opubl. w ONSAiWSA z 2010 r, nr 1, poz.1). W rozpoznawanej sprawie wadliwe jest również sformułowanie zarzutu w punkcie 1 osnowy skargi kasacyjnej. Skarżący zarzucili bowiem błędną wykładnię art. 336 K.c., "polegającą na uznaniu, iż posiadanie przez S. W. i jego następców prawnych nieruchomości od dnia rozwiązania umowy dzierżawy do daty jej przekazania w dniu 01.02.2007 r. było posiadaniem zależnym, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki do uznania tego posiadania za samoistne". Sposób sformułowania tego zarzutu wskazuje, że Skarżący w istocie kwestionują ustalenia faktyczne, jakie legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej świadczy bowiem o tym, że stan faktyczny nie jest bezsporny, jak zostało to przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku lub w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Po takim zapewnieniu, zarówno w tymże wyroku, jak we wspomnianej odpowiedzi, pojawia się bowiem element sporności stanu faktycznego, czego dają również wyraz Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 5), (a) poddając w wątpliwość ocenę ustaleń Sądu pierwszej instancji i organów podatkowych odnośnie do faktu prowadzenia działalności gospodarczej na spornej nieruchomości zarówno w trakcie trwania umowy dzierżawy, jak i po jej rozwiązaniu, (b) zwracając uwagę na konieczność ustalania zamiaru posiadaczy spornej nieruchomości "na podstawie innych faktów", (c) podnosząc kwestię niedostrzeżenia faktu dysponowania nieruchomością, co przejawiało się "w próbach jej poddzierżawiania (dzierżawy) bez zgody właściciela". Należy w tym miejscu podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że w skardze kasacyjnej nie można skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy z jej uzasadnienia wynika, że zdaniem podmiotu skarżącego wadliwie został ustalony stan faktyczny (por. wyroki NSA: z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1464/08; z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 209/05 – publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 67). Należy bowiem mieć na względzie przepisy p.p.s.a., regulujące kwestię środków odwoławczych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w myśl których ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. w.w. uchwała z dnia 15 lutego 2010 r. i wyrok NSA z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I GSK 450/08, publ. Lex nr 516681, wyroki NSA: z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 809/09, z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt II FSK 935/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http:// nsa.gov.pl). Stąd też postawienie w rozpoznawanej obecnie skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, w celu podważanie ustaleń stanu faktycznego, przyjętego przez Sąd pierwszej instancji, nie może być skuteczne. Wobec stwierdzenia, że żaden z postawionych zarzutów naruszenie prawa materialnego nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie na rzecz SKO w Z. kosztów postępowania kasacyjnego, należy zauważyć, że odpowiedź na skargę kasacyjną została udzielona z uchybieniem terminu dwutygodniowego, uregulowanego w art. 179 p.ps.a. (nie może zatem być traktowana jako takie pismo procesowe). Pełnomocnik tegoż organu nie pojawił się również na rozprawie przed NSA w dniu 10 grudnia 2010 r. Zgodnie z art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a., brak było zatem podstaw do zasądzenia na rzecz SKO w Z. kosztów postępowania kasacyjnego, obejmującego koszty (wynagrodzenie) reprezentowania tegoż organu przez radcę prawnego. Wydane bowiem na podstawie art. 205 § 3 p.p.s.a. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w § 14 przewiduje, że wysokość tego wynagrodzenia jest uzależniona od faktu sporządzenia przez radcę prawnego skargi kasacyjnej (odpowiednio: odpowiedzi na skargę kasacyjną) oraz udziału tegoż na rozprawie przed NSA. Jeśli zatem żaden z tych warunków nie został spełniony przez pełnomocnika organu w rozpatrywanej sprawie, to nie uzyskał on prawa do jakiegokolwiek wynagrodzenia w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło