I FSK 131/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. Sp. z o. o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1183/09 odrzucające skargę R. Sp. z o. o. w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1183/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę R. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 2009 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sąd I instancji wskazał, iż do wniesionej przez doradcę podatkowego skargi spółki została dołączona kserokopia pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego przez niego uwierzytelniona oraz kserokopia odpisu aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców, według stanu na 12 maja 2009 r., uwierzytelniona przez radcę prawnego R. K., który nie był pełnomocnikiem strony w sprawie. Zarządzeniem z 4 sierpnia 2009 r. pełnomocnik spółki - doradca podatkowy - został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącego na dzień złożenia skargi tj. odpisu z KRS-u - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W wykonaniu powyższego wezwania pełnomocnik spółki przedłożył kserokopię odpisu aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców według stanu na 14 lipca 2009 r., z którego wynikało, iż ostatni wpis został dokonany w dniu 1 lipca 2009 r. Kserokopia ta również została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego R. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę powołując się na art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 28 § 1, art. 29 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Wskazano, że zasadniczo organem uprawnionym do uwierzytelniania dokumentów jest notariusz, a wyjątkowe uprawnienie w tym zakresie dotyczy poświadczania za zgodność z oryginałem odpisu udzielonego pełnomocnictwa, które przysługuje adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu i rzecznikowi patentowemu, ale tylko w przypadkach, gdy jest to pełnomocnictwo im udzielone. Powołane kategorie pełnomocników nie są generalnie uprawnione do potwierdzania za zgodność pełnomocnictw wystawionych dla innych osób, przy czym pełnomocnictwo należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych dla wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. W sytuacji gdy stroną postępowania jest osoba prawna, właściwą formą wykazania przez zgłaszającego się w jej imieniu pełnomocnika procesowego, umocowania organu udzielającego pełnomocnictwa jest niewątpliwie odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Skoro pełnomocnik jest obowiązany dołączyć do pisma procesowego pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, to dla wykazania umocowania organu osoby prawnej udzielającego pełnomocnictwa może on dołączyć zarówno wydany przez Sąd odpis z właściwego rejestru, który ma walor oryginału, jak i uwierzytelniony przez siebie odpis czy kopię (w tym kserokopię) tego dokumentu (postanowienie NSA z 24 maja 2006 r., I GSK 1066/06, ONSAiWSA 2007 r., nr 2, poz. 32; postanowienie WSA we Wrocławiu z 17 kwietnia 2009 r., I GSK 1066/06). Zatem adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą uwierzytelnić kserokopię odpisu z KRS, tylko wtedy, gdy występują w danej sprawie w charakterze pełnomocnika, bowiem w tej sytuacji odpis z KRS jest elementem pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie strona działa przez pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym. Dlatego też radca prawny, który nie był pełnomocnikiem strony, nie był uprawniony do potwierdzenia za zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Radca prawny nie ma bowiem generalnego prawa do uwierzytelniania dokumentów. 2. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy pełnomocnik strony uzupełnił braki formalne wniesionej skargi w zakreślonym terminie i wskazanym zakresie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor – radca prawny R. K. – wskazał, że kserokopia odpisu aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców uwierzytelniona została przez niego jako drugiego pełnomocnika w sprawie, zgodnie z pełnomocnictwem ogólnym z 10 lipca 2009 r., udzielonego przez spółkę, zgodnie z którym jest on upoważniony do reprezentowania skarżącej we wszelkich sprawach przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnictwem tym posłużono się już w trakcie innego postępowania przed WSA w Krakowie. W ocenie autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny formułując wezwanie do usunięcia stwierdzonego braku formalnego skargi winien dokonać tego w sposób czytelny, jasny i zrozumiały, dokładnie i wystarczająco szczegółowo określając zarówno braki formalne skargi jak i sposób ich usunięcia. Tymczasem w wezwaniu w sprawie WSA wskazał jedynie rodzaj dokumentu, jaki należy przedłożyć celem wykazania umocowania osób do reprezentowania skarżącej. Jeżeli WSA uznał, że dla nadania biegu sprawie warunkiem sine qua non jest uwierzytelnienie kserokopii odpisu z KRS przez uprawniony do uwierzytelniania dokumentów organ albo wyjątkowo, uwierzytelnienie przez pełnomocnika do tego uprawnionego, winien w sposób jasny i szczegółowy to w wezwaniu wskazać. Wezwanie winno też zawierać informację o formie złożenia odpisu KRS, tzn. czy ma być to uwierzytelniona kopia czy oryginał. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien również zbadać kwestię roli, jaką odgrywał autor skargi kasacyjnej w postępowaniu związanym ze złożeniem skargi oraz poświadczeniem kserokopii odpisu z KRS, wzywając pełnomocnika o przedstawienie pełnomocnictwa dla radcy prawnego, które (zgodnie z uzasadnieniem WSA) umocowałoby go do poświadczenia za zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z KRS. Nie wskazując w wezwaniu w sposób precyzyjny wszystkich uchybień formalnych oraz sposobu ich usunięcia WSA wywołał po stronie pełnomocnika przekonanie, że dla WSA fakt udzielenia dla radcy prawnego pełnomocnictwa ogólnego przez skarżącą jest faktem znanym z urzędu i zaakceptowany, a tym samym wystarczające będzie poświadczenie przez niego kserokopii odpisu KRS. Pełnomocnik w terminie odpowiedział na wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi, przesyłając zgodnie z treścią wezwania aktualny odpis z KRS określający sposób reprezentacji strony, brak było więc podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odrzucenie skargi z powodu wskazanego w zaskarżonym postanowieniu wskazuje, że wezwanie o usunięcie braków formalnych zostało wadliwie sformułowane i nie mogło wywoływać skutku w postaci odrzucenia skargi. Niezależnie od powyższego strona wskazała, że odrzucenie skargi wyłącznie z powodu niewłaściwego poświadczenia za zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z KRS jest dolegliwością zbyt daleko idącą, gdyż wskazany brak nie jest brakiem istotnym – Krajowy Rejestr Sądowy jest jawny, a aktualność danych można bezpłatnie i natychmiastowo sprawdzić np. na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości, jak również WSA jest władny dokonać weryfikacji aktualności odpisu KRS we własnym zakresie. Tym samym było możliwe nadanie prawidłowego biegu złożonej skardze. 3. Minister Finansów nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. 4. Podzielić należy argumentację skargi kasacyjnej związaną z koniecznością formułowania wezwań w sposób precyzyjny, jak i z tym, że nie można odrzucić skargi ze względu na nieusunięcie braków formalnych w przypadku, gdy wezwanie było niewystarczająco czytelne. Zauważyć przede wszystkim należy, że art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu odrzucenie skargi w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie strony do podporządkowania się sprawności postępowania sądowego, niewłaściwe jego zastosowanie niesie jednak za sobą poważne konsekwencje prawne, może bowiem doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Wezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego pisma procesowego musi być zatem na tyle precyzyjne, aby nie budziło wątpliwości, a zwłaszcza należy w nim dokładnie określić braki formalne oraz sposób ich usunięcia. Niezachowanie tego wymagania uniemożliwia zastosowanie sankcji określonej w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Na konieczność jednoznacznego i precyzyjnego redagowania wezwań do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego, kierowanych do stron w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. zwrócono uwagę zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 210, postanowienia NSA: z 9 marca 2010 r., II GSK 194/10, z 16 grudnia 2009 r., II FSK 465/09, z 3 czerwca 2009 r., II GSK 421/09). Zatem wezwanie to powinno być na tyle jasne i niedwuznaczne, by u strony nie powstała wątpliwość co do przedmiotu tegoż wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. W przypadku, gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do jego treści, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 czerwca 1999 r., III RN 6/99, OSNC 2000, nr 9, poz. 343). W przedmiotowej sprawie wystosowane zostało 6 sierpnia 2009 r. do pełnomocnika strony wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez "złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentowania strony skarżącej na dzień złożenia skargi, tj. odpis z KRS-u zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)" (k. 34). O ile prawidłowo został wskazany termin do usunięcia braków (7 dni), jak i prawidłowo pouczono o skutkach nieusunięcia tych braków (odrzucenie skargi), o tyle nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że z wezwania o zacytowanej wyżej treści wynikało, iż intencją Sądu było uzyskanie potwierdzenia, że radca prawny, który poświadczył za zgodność z oryginałem kopię odpisu Rejestru Przedsiębiorców załączonego do skargi, jest umocowany do działania w sprawie. Z treści wezwania wynika bowiem, iż brakiem formalnym było niedołączenie do akt odpisu z KRS-u na dzień złożenia skargi (przy czym, jak słusznie wskazała strona, nie sprecyzowano również, czy ma to być oryginał odpisu z KRS-u, czy wystarczająca będzie uwierzytelniona kopia). Stąd też za prawidłowe uznać należy działanie pełnomocnika, który w odpowiedzi na wskazane wezwanie przesłał kopię odpisu aktualnego z KRS-u na dzień 14 lipca 2009 r. Zgodzić się należy ze stroną, że jeśli Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za brak formalny skargi brak pełnomocnictwa dla radcy prawnego poświadczającego zgodność z oryginałem kserokopii odpisu z KRS-u załączonego do skargi, to powinien był wezwać bądź o pełnomocnictwo dla tego radcy prawnego do dokonanej czynności, bądź o poświadczenie tej kserokopii za zgodność z oryginałem przez już umocowanego w sprawie pełnomocnika (doradcę podatkowego). Wskazać w tym zakresie można dodatkowo na postanowienie NSA z 27 kwietnia 2007 r., II FSK 615/06, z którego wynika, że adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpisy udzielonych im pełnomocnictw, przy czym jako element pełnomocnictwa należy traktować też odpis z właściwego rejestru sądowego. Wobec nieprecyzyjnego sformułowania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi za przedwczesne należało uznać odrzucenie środka zaskarżenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., co czyniło podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut zasadnym. 5. Nie można podzielić za to stanowiska autora skargi kasacyjnej, że skoro był on pełnomocnikiem spółki w innej sprawie zawisłej przed WSA i legitymował się w tamtym postępowaniu pełnomocnictwem ogólnym, to w przedmiotowej sprawie jego umocowanie powinno być faktem znanym z urzędu. Argumentacja ta stoi w sprzeczności z treścią art. 37 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy (podkr. NSA) pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W orzecznictwie i doktrynie dominuje stanowisko, iż obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy sądowej istnieje także wtedy, gdy pełnomocnictwo obejmujące działanie przed sądami administracyjnymi zostało już złożone do akt administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04, wyrok NSA z 7 października 2005 r., FSK 2137/04, wyrok NSA z 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05, wyrok NSA z 26 maja 2006 r., II FSK 322/05, post. NSA z 16 czerwca 2007 r., II FSK 707/06; zob. też A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 120; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 127). Podobnie uznać należy, że wymogu "dołączenia do akt sprawy" nie spełnia załączenie pełnomocnictwa, nawet gdy jest to pełnomocnictwo ogólne, do akt innej sprawy sądowoadministracyjnej. Mamy bowiem w takiej sytuacji do czynienia z odrębnymi postępowaniami, a zatem odrębnie do każdego z nich powinna zostać wyrażona wola działania przez danego pełnomocnika. 6. Nie zasługuje na aprobatę także stanowisko pełnomocnika skarżącej spółki dotyczące możliwości pozyskiwania przez Sąd informacji z KRS drogą elektroniczną. Zgodnie bowiem z art. 29 P.p.s.a. to na podmiotach wymienionych w tym przepisie spoczywa obowiązek wykazania umocowania stosownym dokumentem, z całą pewnością natomiast nie do Sądu należy pozyskiwanie takiego dokumentu z KRS. Jednocześnie obligatoryjny wymóg wezwania strony lub jej pełnomocnika do wykazania umocowania osoby działającej za osobę prawną wynika z art. 49 § 1 P.p.s.a., a przewodniczący nie może od niego odstąpić. Związane jest to z gwarancją zapobiegania zaistnieniu przesłanki z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. skutkującej nieważnością postępowania (por. post. NSA z 23 września 2009 r. , I FSK 735/09, post. NSA z 1 października 2009 r., I FSK 736/09). 7. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić, zgodnie z art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. 8. Nie rozstrzygnięto wniosku strony o zwrot kosztów postępowania, bowiem niniejsze postanowienie nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 powyższej ustawy.