II OSK 307/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-11
Skład orzekający: Alicja Plucińska – Filipowicz, Maria Czapska – Górnikiewicz, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu, bez dalszych ustaleń co do cech osobowych i dotychczasowej postawy posiadacza broni, stanowi wystarczającą podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską?Ratio decidendi
Samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu nie jest wystarczającą przesłanką do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń. Organ administracyjny musi wykazać, że istnieją uzasadnione obawy, iż posiadacz broni może użyć jej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co wymaga analizy jego cech osobowych i dotychczasowego postępowania. Naruszenie zasady domniemania niewinności i zasady proporcjonalności przemawia za koniecznością indywidualnej oceny każdego przypadku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia J. G. pozwolenia na broń palną myśliwską z powodu przedstawienia mu zarzutu popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu. Organy administracyjne uznały, że samo toczące się postępowanie karne jest wystarczającą podstawą do cofnięcia pozwolenia. J. G. kwestionował tę argumentację, wskazując na brak indywidualnej oceny jego postawy i cech osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Komendant Główny Policji wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1020/10 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną.
II OSK 307/11
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2010 r. (II SA/Wa 1020/10), po rozpoznaniu skargi J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu [...] października 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia J. G. pozwolenia na broń palną myśliwską w związku z uzyskaną informacją o przedstawieniu stronie przez Komendę Powiatową Policji w Kwidzynie zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 290 § 1 k.k. W toku prowadzonego postępowania organ uzyskał opinię środowiskową o stronie, opinię z Koła Łowieckiego "K." w S., informację z Krajowego Rejestru Karnego, potwierdzone za zgodność z oryginałami kopie: postanowienia o przedstawieniu zarzutów, protokołu przesłuchania J. G. w charakterze podejrzanego oraz aktu oskarżenia, w którym postawiono stronie zarzut popełnienia czynu z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. polegającego na tym, że w okresie od 7 do 8 maja 2009 r. w miejscowości M. gmina S. działając wspólnie i w porozumieniu ze Z. S. D. w celu przywłaszczenia dokonali wyrębu 11 sztuk drzew sosnowych o masie 14,99 m³ z leśnictwa M. o łącznej wartości 3.987,30 zł, a następnie zabrali ww. drzewo w celu przywłaszczenia działając na szkodę Nadleśnictwa S..
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Wojewódzki Policji w Gdańsku cofnął J. G. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, organ wywiódł, iż fakt przedstawienia J. G. zarzutu popełnienia czynu zabronionego przeciwko mieniu uzasadnia stwierdzenie, że nie daje on gwarancji, iż będzie przestrzegać obowiązującego porządku prawnego, a w szczególności nie naruszy zasad bezpiecznego posiadania i używania broni. Stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie wyczerpuje zatem przesłanki do cofnięcia stronie pozwolenia na broń. Organ podkreślił jednocześnie, iż cofnięcie pozwolenia na broń palną myśliwską nie pozbawia strony uczestnictwa w polowaniach oraz możliwości realizacji statutowych zadań członka PZŁ a ogranicza jedynie jej prawo do wykonywania polowań.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. G. zarzucił, że organ I instancji nie wykazał, w jaki sposób fakt toczącego się postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu uzasadnia obawę, że użyje on broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślił, że obawa ta nie wynika z jego dotychczasowego postępowania, gdyż nie nadużywa alkoholu, nie awanturuje się, nie uczestniczy w bójkach i innych chuligańskich zachowaniach, nie jest też porywczy ani niezrównoważony psychicznie. Ma natomiast dobrą opinię w miejscu zamieszkania oraz w środowisku łowieckim i nie był nigdy karany.
W toku postępowania odwoławczego Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 136 k.p.a., uzyskał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Kwidzynie Wydział II Karny, z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II K 101/10, uznającego J. G. za winnego popełnienia występku określonego w art. 278 § 1 k.k., polegającego na tym, że w dniu 8 maja 2009 r., w celu przywłaszczenia dopuścił się wyrębu 11 drzew sosnowych o masie 14,99 m3 i wartości 3.829,57 zł w lesie państwowym w leśnictwa M., a następnie zabrał je w celu przywłaszczenia działając na szkodę Nadleśnictwa S.
Decyzją z dnia [...] maja 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie organ I instancji zebrał materiał dowodowy świadczący o istnieniu okoliczności, z którymi to sam ustawodawca związał obawę, określoną w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, bowiem przeciwko stronie toczy się postępowanie karne, w którym stoi ona pod zarzutem przestępstwa przeciwko mieniu – art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k., czego potwierdzeniem są potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie akt sprawy karnej strony, w tym aktu oskarżenia Prokuratury Rejonowej w Kwidzynie.
Toczące się przeciwko posiadaczowi pozwolenia na broń postępowanie o popełnienie choćby jednego z przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nakazuje zaś uznać go za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, zaś taka wykładnia tego przepisu prawa znajduje potwierdzenie w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym podkreśla się, iż użycie przez ustawodawcę wyrazów "w szczególności" oznacza, że co do osób skazanych za popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu lub wobec których tylko toczy się o nie postępowanie karne ustawodawca sam rozstrzygnął, iż w stosunku do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. W stosunku do takich osób organ nie musi więc przeprowadzać dodatkowych czynności wyjaśniających obawę tę potwierdzających, ponieważ co do tych osób oceny dokonał już ustawodawca w ustawie.
Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że prawo do posiadania broni nie należy do praw i wolności chronionych konstytucyjnie – nie jest prawem powszechnym, a dostęp do niego z woli ustawodawcy podlega administracyjnej reglamentacji. Ustawodawca poprzez obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy przyznał zaś bezwzględne pierwszeństwo interesowi społecznemu, co powoduje, iż nawet korzystnie o J. G. świadczące dowody (dotychczasowa niekaralność, opinie z miejsca jego zamieszkania i koła łowieckiego) nie mogą przesądzić o zachowaniu mu prawa do broni, bowiem nie eliminują one ustawowej przesłanki obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G. zarzucił organowi błędne zastosowanie przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że samoistną podstawę do wydania decyzji cofającej pozwolenie na posiadanie broni stanowi wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie uprawnionej, w tym prowadzenie postępowania karnego o czyn z art. 278 § 1 k.k., podczas gdy z literalnej treści art. 15 ust. 6 w zw. z art. 18 ust. 2 o broni i amunicji wynika, że taką podstawę stanowi ustalenie istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, z czym wiąże się konieczność badania cech osobowościowych i dotychczasowej postawy osoby uprawnionej, czy należy ona do osób co do których istnieje uzasadniona obawa, o której mowa w tym przepisie. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organy wydające decyzje w jego sprawie nie przeprowadziły niezbędnego postępowania w celu ustalenia, czy zarzucany mu czyn powoduje obawę, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie skarżącego cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, czy też wszczęcie postępowania karnego, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane wyrokami sądów za popełnienie przestępstw lub w stosunku do których toczy się postępowanie karne, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w tym skazane za popełnienie przestępstw wymienionych tym przepisem albo w stosunku do których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw. Skarżący podkreślił, że od ponad 20 lat jest myśliwym, należy do Koła Łowieckiego "K.". Nigdy nie był karany ani za przestępstwo umyślne, ani za jakikolwiek czyn nieumyślny. Przez okres 20 lat nie był też karany dyscyplinarnie. Organy nie dostrzegły ponadto, że wyrok Sądu Rejonowego skazujący go, został uchylony co do jego osoby, natomiast współoskarżony z nim Z. D. został uniewinniony od zarzucanego mu czynu, tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji. Podniósł też, że z uwagi na postawiony mu zarzut utracił już pracę jako leśniczy, którą wykonywał od ponad 25 lat, utracił także prawo do zamieszkiwania w służbowym mieszkaniu. Teraz natomiast, bez żadnej weryfikacji, odbiera mu się pozwolenie na broń myśliwską. Podkreślił, że został tym samym już trzykrotnie ukarany, mimo że w świetle prawa jest nadal osobą niewinną. W ocenie skarżącego takie działanie organów narusza nie tylko przepisy ustawy o broni i amunicji, ale również zasadę państwa prawa – zasadę domniemania niewinności.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że organy administracji obu instancji, rozpoznając sprawę, dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.
Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 stanowi natomiast, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z treści powyższych przepisów organy Policji wywiodły, iż sam fakt prowadzenia przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu uzasadnia obawę, że nie daje ona gwarancji, iż będzie przestrzegać obowiązującego porządku prawnego, a w szczególności nie naruszy zasad bezpiecznego posiadania i używania broni, a tym samym organ jest zobowiązany cofnąć takiej osobie pozwolenie na broń. Sam ustawodawca przesądził bowiem, że w stosunku do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw, istnieje obawa użycia przez nie broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem Sądu I instancji taka argumentacja jest wadliwa. Wskazano, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09 (ONSAiWSA 2010/1/5) stanął na stanowisku, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza bowiem, że odnośnie tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi, wobec tych osób przeprowadzać zatem oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się więc osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa czy też, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, a co do których jednak organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W takiej sytuacji organ musi jednak szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie takiej obawy. Z powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika zatem, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt prowadzenia postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Niezbędne jest w związku z tym wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy zarzucanymi w postępowaniu karnym czynami, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarza obawę, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Sąd stwierdził, że organ w stanie faktycznym niniejszej sprawy zobowiązany był zatem przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające dokonanie oceny istnienia bądź nieistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Sam fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. nie był bowiem wystarczający do uznania, że istnieje uzasadniona obawa, iż skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie będzie natomiast możliwe w przypadku wykazania, że wobec takiej osoby istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustaleń takich zabrakło w niniejszej sprawie, gdyż organy Policji zastosowały niejako zasadę automatyzmu wyrażającą się w przekonaniu, że skoro w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, to zachodzi podstawa do uznania go za osobę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a tym samym, że spełniona została dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, nakazująca określony sposób rozstrzygnięcia sprawy. Istotne w niniejszej sprawie jest natomiast, czy skarżący całokształtem swojego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. Organ winien w związku z tym wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego uznaje, iż dotychczasowe zachowanie skarżącego oraz jego cechy charakteru dają podstawę do negatywnej prognozy odnośnie jego osoby w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Sąd I instancji zalecił uzupełnić materiał dowodowy oraz dokonać kompleksowej oceny postawy skarżącego jako osoby posiadającej pozwolenie na broń. Dopiero analiza i ocena całego materiału dowodowego pozwolą organowi na podjęcie decyzji realizującej przesłankę art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie organu w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co skutkowało w konsekwencji naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości Komendant Główny Policji zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1991 r. o broni i amunicji poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wobec oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 290 § 1 k.k. w zw. z art. 278§ 1 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony stan wskazuje na zaistnienie takiej obawy.
Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:
-art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w związku z art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 kp.a polegające na błędnym przyjęciu, że organy Policji naruszyły wskazane przepisy procedury administracyjnej, co skutkowało naruszeniem przez nie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i w konsekwencji niezasadne uwzględnienie skargi,
- art. 141 § 4 ppsa poprzez błędne uzasadnienie wyroku polegające na wskazaniu, iż organ Policji winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny dlaczego uznaje, iż dotychczasowe zachowanie skarżącego oraz jego cechy charakteru dają podstawę do negatywnej prognozy odnośnie jego osoby w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, podczas gdy zaskarżona decyzja takie wyjaśnienia zawiera,
- zaniechanie przez Sąd zamieszczenia w uzasadnieniu wskazania, co do dalszego postępowania przez organ.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Pismem z dnia 27.04.2012 r. J. G. poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, że prawomocnym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r. Sąd Rejonowy w Kwidzynie uniewinnił go od zarzucanego mu czynu wyrębu 11 sztuk drzew sosnowych. Do pisma dołączył w/w wyrok.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010 Nr 1, poz. 5). Stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Odwołując się do zaprezentowanych w uzasadnieniu tej uchwały wywodów stwierdzić należy, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Jednak przedstawiona wyżej analiza omawianej normy prawnej ograniczona została w powyższej uchwale do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Organ nie musi wobec tych osób dokonywać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący.
Od osób skazanych prawomocnym orzeczeniem, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, odróżnić trzeba osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie określonych przestępstw. Nie jest uprawnione stawianie znaku równości pomiędzy faktem skazania za określony czyn, a sytuacją w której postępowanie karne jest w toku. Stwierdzić trzeba, iż sam fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania przeciwko osobie o popełnienie przestępstw wymienionych w omawianej normie nie jest przesłanką wystarczającą, do cofnięcia pozwolenia na broń. Takie też stanowisko zaprezentowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 318/09, a które to wywody skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Jak wskazano w powyższym wyroku obowiązująca obecnie ustawa o broni i amunicji dokonała implementacji Dyrektywy Rady z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni /91/477/EWG/, Dz.Urz.UE L 2008, Nr 179, s. 5. Według art. 5 lit. b Dyrektywy, zgodnie z którym bez uszczerbku dla art. 3 państwa członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego; wyrok skazujący za popełnione umyślne przestępstwo z użyciem przemocy uznaje się za element wskazujący na takie zagrożenie. Art. 3 Dyrektywy upoważnia, przy tym państwa członkowskie do uchwalenia w swym ustawodawstwie przepisów surowszych, niż przewidziane w niniejszej Dyrektywie. Zatem przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w części wskazującej na osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu Dyrektywy Rady nie narusza, a jest przykładem, stosownie do art. 3 Dyrektywy, skorzystania przez krajowego ustawodawcę z możliwości uchwalenia surowszych przepisów, niż przewidziano w Dyrektywie. Surowsze przepisy ustawodawstwa krajowego nakazują jednak dokonać wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, przy uwzględnieniu zasad konstytucyjnych. Według art. 42 ust. 3 Konstytucji RP każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Konstytucyjna zasada domniemania niewinności winna być podstawową wskazówką interpretacyjną powołanego wyżej przepisu ustawy o broni i amunicji. Za odstąpieniem od wykładni gramatycznej w postępowaniu dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń przemawia również zasada proporcjonalności wynikająca z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji – przy uwzględnieniu wskazanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OPS 4/09) przewiduje obligatoryjny nakaz cofnięcia pozwolenia na broń osobom skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Zatem wynikająca z zasady proporcjonalności przesłanka konieczności ograniczenia praw została zrealizowana. Dalsze jednak ograniczanie – w tym przypadku nabytych praw – tylko z tej przyczyny, że wobec określonej osoby toczy się postępowanie o konkretne czyny, bez dokonywania dalszych ustaleń i analiz, narusza zasadę proporcjonalności. Ponadto w orzecznictwie NSA wskazuje się, że powyższemu przepisowi, in fine, przy stosowaniu wykładni gramatycznej można byłoby postawić zarzut nieproporcjonalności, ponieważ zakończenie toczącego się postępowania każdym innym orzeczeniem, niż wyrok skazujący, nie zniweczy skutków regulacji. W przypadku wyroku uniewinniającego nie jest przewidziana w ustawie w żadnej formie, a tym bardziej pełna, restitutio in integrum (wyrok NSA z 24.03.2011 r., II OSK 559/10, cbosa).
Wobec tego jest uprawnione stanowisko, że w postępowaniu administracyjnym w którym nie zapadł prawomocny wyrok skazujący za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu a jedynie toczy się postępowanie przygotowawcze bądź sądowe, nakłada na organy obowiązek przekonującego wykazania w postępowaniu dowodowym, że cechy osobiste podejrzanego lub oskarżonego na tle konkretnego przypadku w taki sposób łączą się z możliwościami, jakie daje władztwo nad bronią, że dalsze dysponowanie bronią przez tę osobę w prosty sposób może powiększyć rozmiar strat w dobrach chronionych. W konsekwencji nie jest dopuszczalne, na zasadzie automatyzmu, cofanie pozwolenia na broń każdej osobie w stosunku, do której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw. Cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie będzie natomiast możliwe w przypadku wykazania, że wobec tejże osoby istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego ( wyrok NSA z 24.03.2011 r., II OSK 559/10, cbosa oraz wyroki z dnia 4 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 318/09, niepubl.; z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 2022/09, niepubl.; z dnia 14 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 847/09, niepubl.; z dnia 22 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 940/09, niepubl.).
W związku z powyższym wykładnia mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o broni i amunicji, dokonana przez Sąd I instancji, jest prawidłowa. Zasadnie też Sąd zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na niewyjaśnieniu okoliczności w sprawie, bowiem organy obowiązane były wykazać powody cofnięcia zezwolenia na broń w związku z prowadzeniem postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Skoro tego nie wykazano to zasadnie Sąd I instancji zwrócił na to uwagę. Dlatego też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w związku z art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 k.p.a, jest chybiony.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. błędnego uzasadnienia wyroku i zaniechania zamieszczenia wskazówek co do dalszego postępowania. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie przewidziane przepisami art.141 § 4 p.p.s.a. elementy, w tym wskazówki co do dalszego postępowania.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło