II SA/Go 876/10

Dnia 19 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant referent Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 roku znak sprawy : [...] stwierdził u J.Z. chorobę zawodową: w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki oraz przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej. Orzekając organ oparł się na orzeczeniach lekarskich z dnia [...] lutego 2009 roku nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w których stwierdzono, iż w oparciu o ustalone rozpoznanie kliniczne oraz warunki pracy zainteresowanej na stanowisku kasjer - dysponent (praca przy monitorze, wymuszona pozycja ciała, przeciążenia stawów kończyn górnych i kręgosłupa od. C, Th) z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznano chorobę zawodową z pkt 19-1 i 19-6. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż wobec braku normatywów higienicznych określających nadmierne przeciążenie układu ruchu i opierając się w szczególności na ustaleniach diagnostycznych Poradni Chorób Zawodowych WOMP stwierdził, że istnieje - z wysokim prawdopodobieństwem -związek przyczynowy między pracą zawodową J.Z. a rozpoznanymi schorzeniami. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania pracodawcy - P SA, uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ l instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien uzupełnić materiał dowodowy o pozostającą w dyspozycji pracodawców dokumentację ilustrującą warunki odpowiadające zakresom czynności na stanowiskach zajmowanych przez J.Z. w okresie całego zatrudnienia i ocenić zgodnie z brzmieniem art. 235 (1) Kodeksu pracy czy sposób wykonywanej przez w/w pracy (narażenie zawodowe) przyczynił się bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do stwierdzenia choroby zawodowej- przewlekłej choroby układu ruchu wymienionej w poz. 19.1 i 19.5 obowiązującego wykazu chorób zawodowych tj. przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki oraz przewlekłe zapalenie nadkłykcie kości ramiennej. Ponadto powinien uzyskać uzupełnienie orzeczeń lekarskich w zakresie oceny czynników pozazawodowych, które mogły wystąpić w przypadku J.Z. i wywołać rozpoznane jednostki chorobowe. Ostatecznie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 roku nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł, iż u J.Z. nie stwierdza choroby zawodowej układu ruchu wymienionej w pozucjach 19.1 i 19.5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Powiatowy Inspektor wyjaśnił, iż w toku postępowania w zakresie oceny narażenia zwrócił się do jednostek przechowujących dokumentację zlikwidowanych zakładów pracy. Przeprowadził postępowanie wyjaśniające w istniejącym, ale zreorganizowanym zakładzie HSP "D" oraz uzyskał wyjaśnienia następców prawnych, zaś uzyskanie wyjaśnienia i dane przekazał do Instytutu Medycyny Pracy, do którego zwrócił się w celu uzupełnienia orzeczenia lekarskiego wcześniej wydanego w sprawie przez WOMP. Podkreślił, iż w toku postępowania ustalono, iż czynności wykonywane na stanowisku tkaczki ( w tym uczennicy) w ZPW "P" oraz kasjera -dysponenta w [...] SA noszą znamiona pracy powodującej przeciążenie kończyn górnych (zwłaszcza ręki prawej), natomiast czynności wykonywane w "D" oraz w pozostałych zakładach pracy wiązało się niewątpliwie z pracą fizyczną, czy tez z zaangażowaniem rąk, ale nie były związane ze szczególnym obciążeniem układu ruchu. Z kolei w odniesieniu do orzeczeń Instytutu Medycyny Pacy organ wskazał, iż ustalono w nim, iż J.Z. w trakcie pracy zawodowej wykonywała zróżnicowane czynności, obciążające rożne elementy układu ruchu, jednakże nie wykonywała pracy w systemie akordowym, charakteryzującym się jednorodnością i monotypowością czynności powtarzanych w długich przedziałach czasowych, stwarzających ryzyko przeciążenia tych samych elementów układu ruchu, w szczególności na stanowisku kasjera , w konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że charakter i sposób wykonywania czynności o ich natężnienie stwarzały ryzyko nadmiernego obciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych. Organ podkreślił, iż w wyniku przeprowadzonej oceny badań, dokumentacji medycznej i radiogramów ustalono rozpoznanie - uogólnione zmiany zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa, natomiast nie stwierdzono objawów klinicznych przewlekłego zapalenia ścięgien i ich pochewek w obrębie prawej ręki oraz nie stwierdzono objawów klinicznych zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Z koeli w podsumowaniu jednostka orzecznicza wskazała, że stwierdzone zmiany nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie mogą być uznane za chorobę zawodową. Opinie ta została uzupełniona w konsekwencji uwag zgłoszonych przez stronę. W Uzupełnieniu jednostka wskazała, iż zasadniczym powodem negatywnego orzeczenia jest brak objawów chorobowych odpowiadających obrazowi schorzeń rozpoznawanych jako zawodowe, zaś podstawę oceny stanowiły przeprowadzone badania, analiza dokumentacji medycznej i opisy radiogramów znajdujących się w przesłanej przez WOMP dokumentacji medycznej. Jednostka zapewniła także, że w obydwu wydanych w sprawie orzeczeniach nr [...] ustosunkowano się do całego okresu aktywności zawodowej badanej, a nie tylko do pracy w P SA, uwzględniając zarówno dane przekazane przez pracodawców jak i przez zainteresowaną. Organ wyjaśnił również, iż usunął wszystkie uprzednio stwierdzone przez organ odwoławczy uchybienia formalne. W konkluzji Powiatowy inspektor wskazał, iż wobec negatywnego orzeczenia lekarskiego (nierozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych)oraz niepotwierdzenia w postępowaniu dowodowym istnienia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, narażenia w pracy zawodowej -brak jest podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu u J.Z. choroby zawodowej układu ruchu. Od powyższej decyzji odwołała się J.Z., wskazując iż podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej zgłosił do Poradni Chorób Zawodowych WOMP lekarz reumatolog, u którego się leczyła. Podkreśliła, iż do nadmiernego przeciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych przyczyniła się jej długoletnia praca w szkodliwych warunkach, w szczególności praca tkaczki i kasjera. Ocena pracodawcy w tym zakresie jest nierzetelna. Odwołująca podniosła również, iż także Instytut Medycyny Pracy wydając orzeczenia [...], nie zbadał dokładnie "narażenia zawodowego", nie przeprowadził oceny zdjęć radiologicznych i czynności powodujących obciążenia układu ruchu jak. np. ruch uderzenia stempla w poduszkę z odciśnięciem i ostemplowaniem dokumentów. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu dowołania J.Z. decyzją z dnia [...] października 2010 roku nr [...] utrzymał w mocy powyższa decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2010 roku. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 235 (1) Kodeksu pracy ( Dz. U. nr 21 poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" natomiast na podstawie § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 105 poz. 869) właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim o którym mowa w § 6 ust. 1 oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli natomiast właściwy inspektor przed wydaniem decyzji stwierdzi, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydal orzeczenie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełniania tego materiału. Zwracając uwagę, na okoliczność zmiany stanu prawnego w sprawie, organ podkreślił, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 105 poz. 869). Odnosząc się do merytorycznej oceny sprawy, organ wyjaśnił, iż postępowanie dotyczyło podejrzenia u J.Z. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w załączniku w/w rozporządzenia pod pozycją 19. 1 i 19.5, tj. przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki oraz przewlekłego zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Jednakże w toku postępowania stwierdzono u badanie uogólnione zmiany zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa. Wprawdzie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczeniami nr [...] stwierdzono u J.Z. chorobę zawodową jednakże w ocenie organu odwoławczego nie zawierały one wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn stwierdzonych chorób. Natomiast Instytut Medycyny Pracy, będący uprawnioną jednostką II stopnia wydał dwa orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u badanej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w pkt. 19.1 i 19. 5 załącznika do rozporządzenia ([...]). Organ odwoławczy podkreślił, iż fakt umieszczenia określonych jednostek chorobowych w wykazie chorób zawodowych nie w każdym przypadku oznacza, że są one schorzeniami związanymi wyłącznie z warunkami pracy. Tak też jest w odniesieniu do chorób ruch, bowiem są to choroby występujące w populacji ogólnej z częstotliwością podobną jak w grupach zawodowych, gdzie sposób wykonywania pracy może być uznany za czynnik sprawczy. Etimologia tych schorzeń jest wieloczynnikowa. Organ podkreślił, iż jednostka badawcza II stopnia dla zróżnicowania przyczyn wystąpienia choroby w uzasadnieniu swoich orzeczeń nawiązała do wywiadu zebranego od badanej, z którego wynika, iż dolegliwości ze strony układu ruchu rozpoczęły się w 2006 r. w postaci bólu III - go palca prawej ręki i prawego łokcia, dolegliwości nasilały się przy posługiwaniu się stemplem, Badana była leczona zachowawczo w poradni reumatologicznej z okresami poprawy i zaostrzeń. Następnie dołączyły bóle i trudności w zginaniu i poruszaniu palcami prawej ręki. Dolegliwości utrzymują się mimo przerwania pracy zawodowej. Z dokumentacji medycznej ponadto wynika, iż strona skarżyła się także na ból stóp, stawów kolanowych, zaś w 2008 r. stwierdzono u niej zanik kostny dłoni i stóp. Stwierdzono również stany zwyrodnieniowe w obrębie kości tworzących dystalne i proksymalne stawy między paliczkowe dłoni. Geody zapalne kości łódeczkowatej obu nadgarstków, oraz pojedyncze geody zapalne w obrębie główek śródstopia, w obrębie obu nadkłykci kości ramiennej i kręgosłupa szyjnego. Z kolei w dokumentacji nie stwierdzono opisów zmian upoważniających do rozpoznania przewlekłego zapalenia pochewek ścięgnistych prawej ręki. Z kolei w 2007 r. rozpoznano u J.Z. chorobę zwyrodnieniową stawów. Podobny był również wynik konsultacji Neurologicznej. Wskazując dokładnie na ustalenia postępowania oraz wydanych przez Instytut orzeczeń, organ stwierdził, iż u badanej stwierdzono uogólnione zmiany zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa, zaś tego rodzaju zmiany nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie mogą być uznane za chorobę zawodową. Zdaniem organu odwoławczego orzeczenia jednostki II stopnia, mające charakter ostatecznych, z uwagi na ich wszechstronność i logiczne uzasadnienie oraz zgodność z pozostałym materiałem dowodowym są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Wojewódzki Inspektor stwierdził, iż w trakcie dochodzenia epidemiologicznego organ l instancji prawidłowo uzupełnił i w sposób dostateczny wyjaśnił kwestię narażenia J.Z. na monotypie ruchów i przeciążenie, dlatego brak jest podstaw do kwestionowania jego wyników. Nadto informacje podane przez pracodawcę oparte zostały na monitoringu zakładowym, były sprawdzalne i obiektywne. Choroba zwyrodnieniowa rozpoznana u badanej nie jest umieszczona w wykazie chorób zawodowych, stąd rozważanie związku przyczynowego tej choroby ze środowiskiem pracy nie ma podstaw w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W konkluzji zatem organ podkreślił, iż przyczyną nie stwierdzenia u strony choroby zawodowej układu ruchu wymienionej w poz. 19. 1 i 19.5 załącznika do w/w rozporządzenia jest rozpoznanie u niej innej choroby, która nie jest wymieniona w wykazie . Na powyższą decyzję J.Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. podkreślając, iż stwierdzone u niej schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewek oraz przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej w dalszym ciągu jej dolegają i w dalszym ciągu podlega leczeniu. Wskazała, iż kwestionuje zarówno orzeczenia lekarskie wydane przez Instytut Medycyny Pracy, jak również informację o warunkach pracy podanych przez P S.A. Do skargi strona załączyła kopie rozpoznania z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz skierowania na rehabilitację z dnia [...] sierpnia 2010 r. W odpowiedzi na skardze organ wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przywoływanej dalej jako "ppsa", wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało prowadzić do konkluzji, iż zaskarżona decyzja nie podlega wzruszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela dokonane przez organ administracyjny ustalenia faktyczne i rozważania prawne, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 235.1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy ( t.j. Dz.U. z 1998 roku Nr 21 poz. 94 ze zm. ) nazywaną dalej " k.p". za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei art. 235.2 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 105, poz. 869) z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte w dniu [...] marca 2009 roku. Oznacza to, że w sprawie znajdują zastosowanie nowe przepisy, które weszły w życie 3 lipca 2009 roku. Postępowanie w sprawie choroby zawodowej składa się z kilku etapów: w pierwszej kolejności podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu i okręgowemu inspektorowi pracy. Inspektor sanitarny po otrzymaniu zawiadomienia wszczyna postępowanie i kieruje pracownika lub byłego pracownika na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie dotyczące choroby zawodowej jest wydawane przez lekarza posiadającego odpowiednie kwalifikacje zatrudnionego w określonych w przepisach jednostkach orzeczniczych, m. in. w poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy (§ 5 ust. 1 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Dopiero po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego właściwy organ, tj. w l instancji właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, a w II - Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wydaje na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej l stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem jednostki orzeczniczej l stopnia zatrudniającej lekarza, który wydał to orzeczenie (ust.2). W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzją o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2). Należy wskazać, że w sprawach chorób zawodowych istotną rolę odgrywają orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych. Wymaga podkreślenia, że inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia albowiem wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok WSA w Opolu z dnia 12 lutego 2009r, sygn. akt II SA/Op 286/08; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 marca 2009r., sygn. akt IV SA/Po 435/08; wyrok NSA z 5 stycznia 2007r, sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006r, sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sadowoadministracyjnym podkreśla sią, że orzekając o chorobie zawodowej, organ nie powinien zapominać, iż opinia placówki naukowej co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2000 roku Nr 98 poz. 2071 ) przywoływanym dalej jako "kpa" w związku z art. 84, który podlega ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonywająco uzasadniona (wyrok NSA z dnia 17 listopada 1998 r., l SA 1318/98, LEX nr 45832). Organ nie może oprzeć swojej decyzji na opinii lekarskiej, która jest lakoniczna. Orzeczenie lekarskie mające być podstawą rozstrzygnięcia powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (wyrok NSA z 15 kwietnia 1998 roku, l SA 2074/97, LEX nr 45828). Przedmiotem badania organów sanitarnych są okoliczności stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, czyli fakt istnienie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie pracy w warunkach narażających na powstanie tej choroby oraz związku przyczynowego między choroba zawodową a tymi warunkami. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się istnienie domniemania związku przyczynowo - skutkowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie uznając, że wystarczy tylko stwierdzenie istnienia warunków w środowisku pracy narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały, jednakże nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia. Wszelkie ustalenia w tej materii muszą być poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2007 r., III SA/Wr 409/06, Lex nr 508510). Skarżąca swoje twierdzenia o istnieniu choroby zawodowej opiera na dwóch przesłankach. Pierwsza z nich to okoliczność, że skarżąca była zatrudniona na stanowisku tkaczki (w tym uczennicy) w ZPW "P " oraz kasjera -dysponenta w P SA co sprowadzało u niej przeciążenie kończyn górnych (zwłaszcza ręki prawej), zaś czynności wykonywane w "D" oraz w pozostałych zakładach pracy wiązało się z pracą fizyczną, czy tez z zaangażowaniem rąk. Drugą przesłanką, na której skarżąca opiera swoje twierdzenie o istnieniu choroby zawodowej, to orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy dnia [...] lutego 2009 roku nr [...] stwierdzające u niej przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramieniowej oraz [...] stwierdzające przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Ustosunkowując się do powyższych zarzutów należy wskazać, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż wydane w toku postępowania orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] listopada 2009 roku w spr. [...], które w sposób wszechstronny, wnikliwy i logiczny przedstawiły argumenty oraz wnioski stwierdzające u skarżącej brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramieniowej (poz. 19.5 ) oraz przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1). Wnioski takie wywiedziono w nawiązaniu do dokumentów zgromadzonych w postępowaniu przed Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w tym także wskazywanych przez skarżącą. W tejże opinii w sposób wszechstronny, wnikliwy, logiczny przedstawiono argumenty świadczące o brak podstaw do rozpoznania u W.Z. choroby zawodowej. Zawarto tam rzeczowe argumenty świadczące o braku toksycznej etiologii schorzenia, takie jak: brak czasowego związku, kliniczny obraz schorzenia, jego przebieg, stosowane leczenie. Nadto a dotyczących jej leczenia w Klinice Neurologii i Szpitalu Wojewódzkim. W opinii ustosunkowano się również do opinii prof. W. i dr L. M.. W opinii wskazano między innymi, że zastosowane w Klinice Neurologii leczenie nigdy nie stosuje się w neuropatiach toksycznych. Przewlekłe neuropatie toksyczne nie prowadzą do inwalidztwa ruchowego, które stwierdzono u skarżącej. Na skutek zastrzeżeń skarżącej orzeczenia powyższe zostały uzupełnione w piśmie Instytutu z dnia [...] stycznia 2010 roku nr [...] zapewniającym o zapoznaniu się przez tę placówkę z danymi przekazanymi przez zainteresowaną i jej pracodawców i podtrzymującym stwierdzenie braku objawów chorobowych odpowiadających obrazowi klinicznemu schorzeń wskazywanych przez skarżącą. W orzecznictwie sadowym przyjęto powszechny pogląd, że orzeczenie lekarskie nawet wydane przez podmioty specjalistyczne, jak każdy dowód podlega ocenie Sądu. Jest jednak rzeczą oczywistą, iż ze względu na brak wiedzy medycznej nie może być kontrolowane pod względem medycznym. Sąd jest uprawniony i ma obowiązek zareagować ujawnieniem swoich wątpliwości jeśli orzeczenie jest niejasne, budzi zastrzeżenia i nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia podmiotu wydającego orzeczenie co do podstaw rozstrzygnięcia, czyli jest niezrozumiałe dla organu, strony i sądu (zob. uzasadnienie wyroku NSA z 24 lipca 2009 r., II OSK 559/09, cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały tego typu wątpliwości. Orzeczenia lekarskie wydane przez uprawnione podmioty są jasne, zawierają logiczne i przekonywujące argumenty, odnoszą się do istotnych okoliczności występujących w sprawie, w tym do twierdzeń skarżących i wskazywanych przez nią dowodów. Orzekając w sprawie organy obu instancji oparły się na treści orzeczeń lekarskich nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -dot. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, oraz nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - dot. przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Działania organów l oraz II instancji należy uznać za prawidłowe, gdyż jak wynika z akt sprawy cała dokumentacja lekarska w tym także dostarczona przez skarżąca i zgłaszane przez nią uwagi były uwzględnione w postępowaniu administracyjnym.. W orzeczeniach obu instancji stwierdzono, iż w wyniku obserwacji w kierunku choroby zawodowej oraz przeprowadzonych badań, analizy dokumentacji medycznej 1 opisów radiogramów nie ujawniono przesłanek do rozpoznania wskazanych przez skarżącą chorób, natomiast stwierdzono uogólnione zmiany zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa. W uzasadnieniu opisano przebieg zatrudnienia strony, a następnie wyjaśniono, iż w oceny narażenia zawodowego opracowanej w związku z podejrzeniem choroby zawodowej układu ruchu, informacji przekazanych przez J.Z. (pismo z dnia [...] kwietnia 2009 roku ) i pracodawców (HSP "D" i P) wynika, że w trakcie pracy zawodowej wykonywała ona zróżnicowane czynności, obciążające różne elementy układu. Nie wykonywała natomiast pracy w systemie akordowym, charakteryzującej się jednorodnością i monotypowością czynności powtarzalnych w długich przedziałach czasowych, stwarzających ryzyko przeciążenia tych samych elementów układu ruchu, w szczególności kończyn górnych (rąk i przedramion). W uzasadnieniu odwołano się do konkluzji jednostki orzeczniczej, iż nie ma podstaw do uznania, że charakter, sposób wykonywania czynności na stanowisku kasjera i ich natężenie stwarzały ryzyko nadmiernego przeciążenia układu ruchu w obrębie kończyn górnych. Wskazano także, na kolejno opisane w historii choroby objawy, w tym ból III palca prawej ręki i prawego łokcia, bóle stóp i stawów kolanowych, zanik kostny dłoni i stóp, zwyrodnienia kości, geody zapalne (w nadgarstkach i śródstopiu). W dokumentacji medycznej nie znaleziono opisów zmian w badaniu przedmiotowym upoważniającego do rozpoznania w/w jednostek chorobowych, natomiast wynika z niej, iż w trakcie leczenia szpitalnego w grudniu 2007 r. ( z powodu astmy oskrzelowej) rozpoznano u strony chorobę zwyrodnieniową stawów. Podobny był również wynik konsultacji neurologicznej w sprawie. Obraz kliniczny i radiologiczny przemawia za zmianami zwyrodnieniowymi, zaś tego rodzaju zmiany nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie mogą być uznane za chorobę zawodową. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ nie tylko nie stwierdził w zakresie wykonywanej przez skarżąca pracy zawodowej czynników powodujących weryfikowane schorzenia, ale w oparciu o opinię jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu Medycyny Pracy, nie stwierdzono objawów weryfikowanych schorzeń, co wykluczało stwierdzenie istnienia choroby zawodowej układu ruchu w badanym zakresie. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż orzeczeniami z dnia [...] lutego 2009 roku Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzono "ze znacznym prawdopodobieństwem" u J.Z. chorobę zawodową -przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej ([...]), oraz przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki ([...]), podkreślając iż stwierdzone dolegliwości oraz zaburzenia funkcji ruchowej ręki prawdopodobnie spowodowanej powtarzającym się odciskaniem stempla do powierzchni oraz pracą przy komputerze. Tym nie mniej, już w tym orzeczeniu wskazano, iż w wyniku konsultacji neurologicznej (Dr n. Med. M. N.) stwierdzono u strony chorobę zwyrodnieniową stawów. Orzeczenia WOMP zostały zakwestionowane, jako niezupełne, nieodnoszące się zarówno do całego okresu zatrudnienia J.Z., jak i nie uwzględniające pozazawodowych czynników wywołujących choroby układu ruchu, przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 roku. Konsekwencją tego, było przeprowadzenie postępowania uzupełniającego przez organ l instancji, w tym zwrócenie się do Instytutu Medycyny Pracy, jako jednostki orzeczniczej II stopnia o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie. W tym zakresie zgodzić się należy z oceną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego iż uchybienia jakimi dotknięte były orzeczenia wydane przez jednostkę orzeczniczą l stopnia zostały usunięte w orzeczeniach lekarskich wydanych przez jednostkę orzeczniczą II stopnia i rozstrzygnęły o istocie sprawy. Zawierają one bowiem odniesienie nie tylko do wyników badań przeprowadzonych przez tę jednostkę, ale także do treści orzeczenia pierwszoinstancyjnego, co wyjaśnia rozbieżności w tym zakresie. W związku z zakwestionowaniem tych orzeczeń przez stronę, jednostka orzecznicza ustosunkowała się do stanowiska strony w opinii nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 roku tym samy uzupełniając dodatkowo uzasadnienie wcześniej wydanych orzeczeń, co jest zgodne z dyspozycją § 8 ust. 2 w/w rozporządzenia, który stanowi, iż w przypadku uznania, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest nie wystarczający, organ może żądać od lekarza, który wydal orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Wobec jednoznacznego stanowisko uprawnionego lekarza brak było podstaw do zakwestionowania jego rzetelności tym bardziej, że twierdzenia zawarte w uzupełnieniu orzeczenia znajdują potwierdzenie w aktach sprawy (np. opinia otolaryngologiczna M.P. z [...].09.2007r., historia choroby z poradni laryngologicznej, karty badań okresowych z 2003r. i 2004r., karty leczenia szpitalnego). W tym miejscu należy powtórzyć, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany, bowiem nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpoznanie w sposób merytoryczny tej samej sprawy przez dwa organy różnej rangi. Innymi słowy organ II instancji ma obowiązek jeszcze raz od początku przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie. Zasadą jest też, że organ odwoławczy orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w chwili orzekania, czyli bierze pod uwagę wszystkie zmiany przepisów prawa oraz stanu faktycznego, jakie miały miejsce od chwili wydania decyzji l instancji. W zakresie swoich kompetencji organ odwoławczy posiada również uprawnienie, do uzupełnienia przeprowadzenia w ograniczonym zakresie własnego postępowania wyjaśniającego (art. 136 kpa) oraz oceny zebranego przez organ l instancji materiału dowodowego i uzupełnienia w tym zakresie wywodu tego organu (art. 138 kpa). W tym zakresie zauważyć należy, że organ odwoławczy dokładnie przeanalizował sprawę, uzupełniając wywód organu stopnia podstawowego w zakresie uzasadnienia wydanego orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Kierując się powyższymi rozważaniami należy uznać, że zarówno organ l instancji jaki organ odwoławczy podjął rozstrzygnięcie odpowiadające prawu obowiązującemu w chwili orzekania. Nie będąc uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2007 roku w spr. VII SA/Wa 2429/06; wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2007 roku w spr. VII SA/Wa 2396/06; wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2008 roku w spr. VIII SA/Wa 256/08, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), należało uznać, że organ II instancji, opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem podjął zaskarżoną do Sądu decyzję. Przedstawione jako załącznik skargi dokumenty lekarskie nie podważają w żadnym stopniu orzeczeń Instytutu Medycyny Pracy. Z przedstawionej dokumentacji wynika wszakże jedynie zgłoszenie przez skarżącą jako pacjentkę dolegliwości bólowych oraz lekarskie zlecenie rehabilitacji jako środek dla ich złagodzenia. Mając na uwadze powyższe wnioski Sąd z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.