II FSK 1625/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del.) Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. "M." w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 97/11 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi F. "M." w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. I.1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. o sygn. akt I SA/Bd 97/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę F. "M." w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008r. i zwrócił stronie skarżącej kwotę 1.684 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi., I.2. W uzasadnieniu wyjaśniono, że pismem z dnia 11 stycznia 2011 r. F. "M." w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 14 grudnia 2010 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. Skarga ta podpisana została przez radcę prawnego T. B., a do skargi załączone zostało pełnomocnictwo, upoważniające ww. radcę do reprezentowania skarżącej we wszelkich instancjach i trybach postępowania sądowego w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podpisane przez Dyrektora- U. I. Dalej Sąd wskazał, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a. (osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową, a także Skarb Państwa), mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z kolei w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, Przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, wynikającym z art. 58 § 1 pkt 3 wskazanej wyżej ustawy. W związku z powyższym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 lutego 2011r. pełnomocnik strony skarżącej wezwany został we wskazanym terminie do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikałoby uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa oraz do uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi, strona uiściła wpis sądowy oraz nadesłała oryginał aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego nie wynikało jednak, aby Dyrektor U. I. była uprawniona do reprezentowania skarżącej spółki. Z odpisu KRS wynikało natomiast, że do składania oświadczeń woli w imieniu Federacji konieczne jest współdziałanie dwóch członków zarządu, albo jednego członka zarządu i pełnomocnika ustanowionego przez Radę Federacji. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że wobec faktu, że pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej przed Sądem udzieliła samodzielnie Dyrektor U. I., której nazwisko nie figuruje w KRS uznano, iż brak jest w przedmiotowej sprawie możliwości dokonania prawidłowej oceny, czy osoba która udzieliła pełnomocnictwa jest do tego rzeczywiście uprawniona oraz w konsekwencji czy osoba, która podpisała się pod złożoną skargą jest rzeczywiście umocowana do tej czynności. Następnie Sąd pierwszej instancji wskazał , że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało skierowane do profesjonalnego pełnomocnika, od którego można było oczekiwać znajomości przepisów obowiązujących w postępowaniu. Przedkładając bowiem odpis z KRS, z którego nie wynikało, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tej czynności umocowana, profesjonalny pełnomocnik winien był przedstawić jeszcze dodatkowo inny dokument, stwierdzający, że osoba ta w rzeczywistości takie uprawnienie posiadała. Reasumując Sąd stwierdził, że skarga uległa odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z uwagi na niewykazanie umocowania osoby, która podpisała skargę. II. F. "M. w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art, 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi pomimo uzupełnienia żądanego przez WSA w Bydgoszczy braku formalnego, jak i poprzez odrzucenie skargi wskutek nie uzupełnienia braku formalnego, do którego usunięcia WSA w Bydgoszczy nie wzywał, a na pewno nie wskazał go w wezwaniu, - art. 58 § 1 pkt 3 i art. 49 § 1 ustawy w związku z art. 133 § 1 i art. 166 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia bez oparcia tego na aktach sprawy, w których znajdowało się pełnomocnictwo dla U. I., a skutkiem tego poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi wskutek nieistniejącego braku formalnego. Uzasadniając pierwszy z zarzutów autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd pierwszej instancji w wezwaniu o uzupełnieniu braków formalnych skargi zażądał "dokumentu" (l. poj.), nie zaś "dokumentów" (l. mn.). Stanowiąc zaś o w/w dokumencie Sąd po myślniku dookreślił go wprost i bez wątpliwości podał, że chodziło o odpis z KRS. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego był zobowiązany wyłącznie do przedłożenia odpisu z KRS, a każda inna interpretacja, w szczególności rozszerzająca w tym kierunku, że pełnomocnik był zobowiązany również do przedłożenia ewentualnie innego dokumentu - pełnomocnictwa, nie znajduje uzasadnienia. Podkreślono, że dyspozycja art. 49 § 1 p.p.s.a. nakazuje sądowi ustalenie braku i wezwanie strony do jego usunięcia, jednak nie poprzez ogólne jego wskazanie, ale poprzez konkretne wskazanie na czym ten brak polega. W ocenie strony skarżącej , Sąd pierwszej instancji po otrzymaniu odpisu z KRS powinien wezwać ponownie stronę do przedłożenia właściwego dokumentu, jeżeli uznał odpis z KRS za niewystarczający. Przechodząc do uzasadnienia drugiego zarzutu strona przytoczyła art. 133§1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art 54§2, który to przepis na mocy art. 166 p.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień. Przez wskazane w treści art. 133§1 p.p.s.a. "akta sprawy" należy, zdaniem strony, rozumieć również przekazane wraz ze skargą akta postępowania toczącego się przed organami podatkowymi, w których to aktach znajdowało się pełnomocnictwo dla Dyrektor U. I. Zdaniem strony Sąd winien też uwzględnić fakt, że osoba ta reprezentowała stronę skarżącą w postępowaniu administracyjnym od początku, co świadczy o tym, że dysponowała ona odpowiednim pełnomocnictwem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie przedstawione w niej zarzuty są zasadne. Na wstępie należy wskazać, że aby skarga została przyjęta przez sąd do merytorycznego rozpoznania musi najpierw spełnić szczególne wymogi formalne określone w art. 57 § 1 p.p.s.a., a także musi uczynić zadość wymaganiom przewidzianym dla wszystkich pism w postępowaniu sądowym, sprecyzowanym przede wszystkim w art. 46 p.p.s.a. Art. 46 § 3 p.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy pismo wnosi pełnomocnik, to powinien on przedstawić pełnomocnictwo, o ile wcześniej nie zostało to uczynione. Pełnomocnictwo zaś, w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a., ma być zaopatrzone w podpis mocodawcy. W przypadku, gdy stroną jest osoba prawna, to należy wykazać, że umocowanie pochodzi od osób pełniących funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. (por. orz. NSA z 10 października 2008 r., I GSK 1078/07). Jeżeli zatem w niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez radcę prawnego, działającego na podstawie pełnomocnictwa pochodzącego od podmiotu, o którym mowa w art. 28§1 p.p.s.a., to wykazanie umocowania nie ogranicza się do przedłożenia wyłącznie pełnomocnictwa dla radcy prawnego, ale wymaga też wykazania, że pochodzi ono od osoby uprawnionej do jego udzielenia. Słowem, konieczne było wykazanie, że osoba, która udzieliła dalszego pełnomocnictwa była do tego uprawniona. W tym miejscu należy podkreślić, że art. 37§1 p.p.s.a. nakłada na pełnomocnika obowiązek dołączenia przy pierwszej czynności procesowej do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W orzecznictwie sądowym utrwaliła się wykładnia powołanego przepisu, w myśl której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy (por. np. wyroki z dnia: 21 kwietnia 2005 r., FSK 1551/04; 7 października 2005 r., FSK 2137/04; 4 stycznia 2006 r., I FSK 334/05; 26 maja 2006 r., II FSK 322/05; post. z dnia: 15 czerwca 2007 r., II FSK 707/06; 22 sierpnia 2008 r., II FSK 829/07; 23 września 2008 r., I FSK 347/08; 13 lutego 2009 r., II FSK 1692/07; 26 maja 2009 r., II FSK 413/09; 27 listopada 2009 r., II FSK 430/09). Nie ma zatem racji strona skarżąca twierdząc, że skarga nie była dotknięta brakiem formalnym, gdyż odpowiednie pełnomocnictwo znajdowało się w aktach administracyjnych. Tym bardziej nie można uznać, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy został zrealizowany poprzez fakt, że dana osoba została dopuszczona do działania przez organy administracyjne. Sąd pierwszej instancji słusznie stanął zatem na stanowisku, że umocowanie do działania w imieniu strony nie zostało prawidłowo wykazane, do którego to braku należy stronę wezwać w trybie art. 49§1 p.p.s.a. Po przeanalizowaniu akt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł jednak do przekonania, że o ile wdrożenie trybu przewidzianego w art. 49§1 p.p.s.a. było prawidłowe, to treść wezwania została zredagowana wadliwie, przez co zastosowanie rygoru przewidzianego w art. 58§1 pkt 3 p.p.s.a stanowiło naruszenie prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 49§1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dniu pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W doktrynie podkreśla się, że "wzywając stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma, przewodniczący musi dokładnie wskazać, jakie braki strona ma uzupełnić" oraz że "wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści" (B.Dauter Bogusław, B.Gruszczyński ,A.Kabat,,M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art.49 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał na podstawie analizy akt, że z pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu T. B. nie wynikało , aby pełnomocnictwo to udzielone zostało przez członka organu uprawnionego do działania w imieniu strony skarżącej. O źródle uprawnień podpisanej na pełnomocnictwie Dyrektor- U. I. , można było natomiast powziąć wstępną wiadomość na podstawie akt administracyjnych, w których znajdowało się udzielone dla niej pełnomocnictwo. Dokument pełnomocnictwa nie wykazał w sposób należyty umocowania, stanowił jednak źródło informacji co do tego jakiego dokumentu należy zażądać w celu usunięcia braków formalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poprawność sformułowania wezwania jest niezwykle istotna, przesądza ona bowiem o możliwości zastosowania rygoru odrzucenia skargi przewidzianego w art. 58§1 pkt3 p.p.s.a. W doktrynie podkreśla się, że "sposób, w jaki sformułowano wezwanie do usunięcia braków formalnych, ma więc doniosłe znaczenie dla strony, zaś wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie mogą być podnoszone w ramach środków zaskarżenia od rozstrzygnięć podjętych w wyniku niewykonania wezwania" (R.Mikosz,G.Radecki,Ł.Strzępek: Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory; Oficyna 2008). Także w orzecznictwie podnosi się ,że rygor może wchodzić w grę tylko w stosunku do tych braków, o których uzupełnienie wyraźnie wzywano (postanowienie SN z dnia 5 listopada 1970 r., II CZ 136/70, niepubl.). "Rozpatrywane wezwanie powinno zatem być precyzyjne i dokładnie określać, na czym polegać ma uzupełnienie lub poprawienie pisma, gdyż w przeciwnym razie termin do wykonania wezwania nie zaczyna biec" (postanowienie SN z dnia 17 listopada 1998 r., III CKN 871/98, niepubl.), a wobec strony nie można zastosować związanych z tym wezwaniem sankcji (por. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2005 r., III UZ 20/2004, OSNP 2005, nr 16, poz. 258). Sąd pierwszej instancji podniósł, że wezwanie było skierowane do profesjonalisty, który w sytuacji, gdy zażądany przez Sąd odpis z KRS nie był wystarczający, powinien przedłożyć dodatkowy dokument, mogący posłużyć do wykazania jego umocowania. Profesjonalizm pełnomocnika nie może jednak zwolnić Sądu od obowiązku sformułowania wezwania w prawidłowy sposób, który z najwyższym prawdopodobieństwem doprowadzi do usunięcia dostrzeżonych braków formalnych skargi. Reasumując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystosowane przez Sąd pierwszej instancji wezwanie do przedstawienia odpisu z KRS w sytuacji, gdy z akt sprawy wynikało, że dokument ten najprawdopodobniej nie będzie zawierał pożądanych informacji i przez to jego przedłożenie nie spowoduje usunięcia braków formalnych skargi było nieprawidłowe, wobec czego następcze odrzucenie skargi nastąpiło z naruszeniem art. 58§1 pkt 3 w zw. z art. 49§1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej strony skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącą koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na zaskarżone postanowienie podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz strony skarżącej od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 559/07, LEX nr 479004).