II FSK 829/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA: Edyta Anyżewska (sprawozdawca), Sędzia del. WSA: Sławomir Presnarowicz, Protokolant Agnieszka Lipiec, po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "C." S. A. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 273/07 w sprawie ze skargi "C." S. A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania prawa podatkowego postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 273/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę "C." S.A. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 listopada 2006 r. w przedmiocie pisemnej interpretacji co do sposobu i zakresu stosowania przepisów prawa podatkowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wojewódzki wyjaśnił, że radca prawny R. P., który złożył przedmiotową skargę, został wezwany do uzupełnienia jej braków formalnych poprzez: złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym; złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania spółki (aktualnego w dacie jego udzielenia). W treści wezwania zawarto pouczenie, iż nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia (z dnia 29 stycznia 2007 r.) spowoduje odrzucenie skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 12 lutego 2007 r. W dniu 19 lutego 2007 r. pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo ogólne udzielone mu przez prezesa P. P. sp. z o.o. do reprezentowania tej spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz odpis pełny z rejestru KRS, dotyczący P. P. sp. z o.o. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zachodzi przesłanka uzasadniająca odrzucenie skargi na podstawie powołanego wyżej art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Pełnomocnik nie przedłożył bowiem pełnomocnictwa umocowującego go do reprezentowania "C." S.A. w postępowaniu przed tym Sądem, ani też odpisu rejestru KRS tej spółki. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia spółka – reprezentowana przez tego samego pełnomocnika – zarzuciła naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 3, art. 49 § 1 i art. 57 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brakiem formalnym skargi, którego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie powoduje jej odrzucenie, jest nieprzedstawienie Sądowi pełnomocnictwa, w przypadku gdy pełnomocnictwo zawierające umocowanie do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi zostało przedtem złożone do akt sprawy w toku postępowania podatkowego; - art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 57 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku gdy pełnomocnik w toku postępowania podatkowego złożył do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa, obejmującego również umocowanie do występowania przed sądami administracyjnymi, skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych (tj. niedołączenia do skargi pełnomocnictwa) i konieczne jest wezwanie pełnomocnika do nadesłania pełnomocnictwa; - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1, art. 57 § 1 i art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brakiem formalnym skargi, którego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie powoduje jej odrzucenie, jest nieprzedstawienie Sądowi dokumentu potwierdzającego, że M. K. był upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w niniejszej sprawie w dacie jego udzielenia, mimo że faktem powszechnie znanym jest, że w dacie tej M. K. był prezesem "C." S.A. (dodatkowo jest to fakt znany Sądowi z urzędu), co potwierdza również oryginał pełnomocnictwa znajdujący się w aktach sprawy; - art. 106 § 4 w zw. z art. 49 § 1 i art. 57 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zasadne było wezwanie do przedłożenia dokumentu potwierdzającego, że M. K. był upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w dacie jego udzielenia, mimo że faktem powszechnie znanym jest, że w dacie tej M. K. był prezesem "C." S.A, (dodatkowo jest to fakt znany Sądowi z urzędu), co potwierdzał też oryginał pełnomocnictwa znajdujący się w aktach sprawy. Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia strona zgłosiła wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi kasacyjnej strona wskazała, że w aktach administracyjnych sprawy, przesłanych Sądowi wojewódzkiemu wraz ze skargą przez organ podatkowy, znajduje się oryginał pełnomocnictwa udzielonego w/w pełnomocnikowi przez prezesa "C." S.A., upoważniającego tegoż pełnomocnika do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi, na co powołano się również w samej skardze. W środku odwoławczym nie kwestionowano faktu, iż pełnomocnik spółki nie wywiązał się z doręczonego mu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi do Sądu pierwszej instancji. Wyrażono jednakże pogląd, że strona nie powinna być wzywana do uzupełnienia braków formalnych skargi w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., ponieważ takowych nie było. Stosowne umocowanie znajdowało się w aktach podatkowych sprawy, toteż nie zachodziła konieczność dołączenia przez pełnomocnika do skargi pełnomocnictwa, stosownie do art. 46 § 3 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. Te ostatnio wymienione przepisy obligują pełnomocnika do dołączenia odpowiedniego umocowania jedynie wtedy, gdy takowe nie zostało "przedtem" (a więc również w postępowaniu administracyjnym) złożone. Odnotowano w tym kontekście, że wykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi sprowadzałoby się w niniejszym przypadku do przedstawienia Sądowi uwierzytelnionego odpisu oryginału pełnomocnictwa, znajdującego się już w aktach administracyjnych sprawy. Takie stanowisko cechuje nadmierny rygoryzm formalny. W konsekwencji – wspierając się poglądem wyrażonym w podobnej sprawie przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 27 września 1989 r. (sygn. akt II ARN 29/89, OSP 1990, z. 11-12, poz. 375) – spółka stwierdziła, że złożone w postępowaniu administracyjnym pełnomocnictwo (upoważniające pełnomocnika do reprezentowania strony również przed sądami administracyjnymi) jest wystarczające do nadania biegu skardze. Art. 49 § 1 P.p.s.a. powinien mieć zaś zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy niemożliwe jest nadanie prawidłowego biegu pismu strony. Tym samym nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skargi, wymieniona w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W zakresie nieprzedstawienia Sądowi wojewódzkiemu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentowania spółki (odpisu z rejestru KRS) strona także stanęła na stanowisku, że nie było to konieczne. Okoliczność powołania M. K. na stanowisko prezesa spółki jest zdaniem strony faktem powszechnie znanym (poświęcone tej okoliczności były publikacje prasowe i internetowe) i jako taka powinna być uwzględniona przez Sąd pierwszej instancji z urzędu, stosownie do art. 106 § 4 P.p.s.a. Znany powinien być również Sądowi wojewódzkiemu z urzędu fakt, że prezes skarżącej spółki był upoważniony do samodzielnego jej reprezentowania, ponieważ w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3828/06, Sądowi przedłożony został odpis aktualny rejestru KRS "C." S.A., z którego taka informacja wynikała. Na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pełnomocnik skarżącej spółki wnosił jak w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominujący jest pogląd, iż nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że pełnomocnictwo zostało już przedłożone w postępowaniu administracyjnym (a umocowuje przy tym również do występowania przed sądami administracyjnymi). Niezależnie od pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, pełnomocnik powinien w postępowaniu przed sądem administracyjnym złożyć (do akt sądowych) pełnomocnictwo, bądź też uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a.). Stanowisko powyższe jest w pełni podzielane przez skład orzekający w sprawie niniejszej, toteż zbędne jest opatrzenie go szerszym komentarzem, zważywszy na liczne wypowiedzi judykatury i doktryny w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1551/04, Lex nr 249501; wyrok NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2137/04, Lex nr 247029; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 334/05, niepubl.; wyrok NSA z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 322/05, Lex nr 274867, post. NSA z dnia 16 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 707/06, niepubl.; zob. też A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 120; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 127). Jedynie w nawiązaniu do wywodów środka odwoławczego Sąd odwoławczy zauważa, że zwrot "jeżeli pismo złożył pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa", którym operuje art. 46 § 3 P.p.s.a., dotyczy tych wszystkich pełnomocników, którzy nie złożyli uprzednio pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ma zatem znaczenia ewentualne złożenie "przedtem" stosownego umocowania w postępowaniu administracyjnym. Należy mieć bowiem na względzie odrębność obu rodzajów postępowań i fakt, że powołany ostatnio przepis jest regulacją dotyczącą jedynie pierwszej ze wskazanych procedur (szerzej por. np. w/w post. NSA w sprawie o sygn. akt II FSK 707/06). Tym samym Sąd kasacyjny nie podziela poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej (oraz w przywołanym tam orzeczeniu Sądu Najwyższego) w zakresie obowiązku pełnomocnika do przedłożenia odrębnego pełnomocnictwa (bądź też jego uwierzytelnionego odpisu) w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnosząc się do zarzutu, iż podtrzymane w niniejszym orzeczeniu stanowisko sądów administracyjnych dotyczące spornej kwestii cechuje nadmierny rygoryzm formalny, Sąd odwoławczy zauważa, że przyjęcie w praktyce stosowania przepisów procesowych takiego ich rozumienia odnośnie do wymogów formalnych pism, jak forsowane przez stronę (s. 8-10 uzasadnienia skargi kasacyjnej), mogłoby prowadzić do sytuacji patologicznych, w których strona ignorowałaby polecenia Sądu w zakresie uzupełniania braków formalnych pisma, niwecząc tym samym skuteczność przepisów statuujących jej obowiązki w procesie (m.in. art. 37 § 1, art. 46 § 3, art. 49 § 1, art. 57 § 1 P.p.s.a.). Przytoczone wywody czynią w zasadzie zbędną polemikę w zarzutami skargi w zakresie nieprzedłożenia Sądowi wojewódzkiemu dokumentu wskazującego na upoważnienie prezesa spółki do samodzielnego jej reprezentowania. Już sam bowiem niesporny fakt niezłożenia przez pełnomocnika stosownego umocowania w postępowaniu sądowym (na wezwanie przewodniczącego wydziału) czyni zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nieskutecznym, gdyż oznacza, że nie uzupełniono braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, co spowodowało jej odrzucenie stosownie do ostatnio wymienionego przepisu. Należy jednakże przypomnieć, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 ustawy P.p.s.a.) stanowi również brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 91, zob. też post. NSA z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FSK 907/07, niepubl.). Nie zwalnia z wypełnienia obowiązku w powyższym zakresie, nałożonego na stronę w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., przedłożenie wcześniej stosownego dokumentu w innej sprawie sądowoadministracyjnej tej samej strony (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt I GSK 89/05, niepubl.). Niezrozumiałe jest przy tym powoływanie się na powszechnie jakoby znany fakt sprawowania przez M. K. funkcji prezesa "C." S.A. w sytuacji, gdy nie zostało złożone w wyznaczonym terminie pełnomocnictwo podpisane przez tę osobę. Na marginesie podkreślić należy, że art. 106 § 4 P.p.s.a. odnosi się faktów (powszechnie znanych) dotyczących stanu faktycznego sprawy podlegającej merytorycznej ocenie rozpatrującego ją (co do istoty) sądu administracyjnego, nie zaś czynności związanych z badaniem wymogów formalnych pism procesowych. Świadczy o tym wykładnia systemowa wskazanego unormowania. Należy bowiem mieć na uwadze, że pozostałe paragrafy art. 106 P.p.s.a. nawiązują jednoznacznie do postępowania sądu administracyjnego na rozprawie, zaś wspomniany artykuł znajduje się w rozdziale siódmym (działu III) ustawy procesowej, zatytułowanym "Posiedzenia sądowe". Nietrafne jest zatem powoływanie zarzutu naruszenia tego przepisu w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. Uznając w tym stanie rzeczy zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty i wnioski za niezasadne, Sąd kasacyjny postanowił o jej oddaleniu, na podstawie art. 184 P.p.s.a.