II GSK 1429/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. Spółki z o.o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 724/11 w sprawie ze skargi N. Spółki z o.o. w W. na informację Fundacji Małych i Średnich Przedsiębiorstw w Warszawie z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 724/11, pozostawił bez rozpatrzenia skargę N. Spółki z o.o. w W., dalej zwaną "skarżącą", na informację Fundacji Małych i Średnich Przedsiębiorstw w W. z dnia [...] października 2010 r., nr [...]w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej. Postanowienie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw w W. poinformowała skarżącą o negatywnej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu "Stworzenie serwisu internetowego [...] do nauki języków z naciskiem na rozumienie ze słuchu" (w ramach działania 8.1 "Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej" - Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013). Skarżąca złożyła protest, który Fundacja pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. rozpatrzyła w sposób negatywny. Następnie skarżąca złożyła odwołanie od negatywnego rozpatrzenia protestu. Rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w związku z niewłaściwie przeprowadzoną oceną i rozpatrzeniem protestu zasadne było skierowanie wniosku o dofinansowanie do ponownej oceny. Pismem z dnia [...] października 2010 r. Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw poinformowała skarżącą, że wniosek spółki spełnił wszystkie kryteria oceny merytorycznej i został rekomendowany do otrzymania dofinansowania. Jednak ze względu na wyczerpanie alokacji środków na konkurs ogłoszony w ramach III rundy aplikacyjnej w 2009 r. dofinansowanie na realizację nie zostało przyznane. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie, domagając się jego uchylenia. Według skarżącej procedura odwoławcza została wywołana przez Fundację Małych i Średnich Przedsiębiorstw bezzasadnie. W ocenie strony wszczęcie procedury odwoławczej znacznie zmniejszyło szanse skarżącej na otrzymanie dofinansowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2531/10 odrzucił ww. skargę. W wyniku skargi kasacyjnej N. Spółki z o.o. w Warszawie postanowieniem z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 7/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 724/11 pozostawił skargę bez rozpatrzenia. Jak podniósł Sąd pierwszej instancji zgodnie z art. 30c ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.); zwanej dalej: ustawą "z.p.p.r." po wyczerpaniu środków odwoławczych przewidzianych w systemie realizacji programu operacyjnego i po otrzymaniu informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, o której mowa w art. 30b ust. 4, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." Zgodnie natomiast z art. 30e ustawy z.p.p.r. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, 150 i 152 tej ustawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji opisany w art. 30e ustawy z.p.p.r. zakres wyłączeń stosowania przepisów p.p.s.a., nie oznacza jednak, że wszystkie niewymienione w tym przepisie jednostki redakcyjne p.p.s.a. mają zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach uregulowanych ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Ustawodawca ustanowił w art. 30e zasadę, że przepisy p.p.s.a. mają zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie z.p.p.r. i wprowadził szczególne regulacje wyłączające w niektórych przypadkach stosowanie niewymienionych w art. 30e jednostek redakcyjnych p.p.s.a., względnie powodujące daleko idące modyfikacje w stosowaniu przepisów p.p.s.a. Zatem wszędzie tam, gdzie ustawodawca wprowadził w ustawie z.p.p.r. szczególne regulacje procesowe, przepisy p.p.s.a. regulujące tą samą problematykę nie mają w ogóle zastosowania. Natomiast w myśl art. 30c ust. 2 ustawy z.p.p.r. skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą wniosek o dofinansowanie wraz z informacją w przedmiocie oceny projektu, kopie wniesionych środków odwoławczych oraz informacji, o której mowa w art. 30b ust. 4. Przepis art. 30c ust. 2 ustawy z.p.p.r. stanowi również, że skarga podlega opłacie sądowej. Z kolei zgodnie z art. 30c ust. 5 pkt 3 ustawy z.p.p.r. wniesienie skargi bez uiszczenia opłaty sądowej w terminie, o którym mowa w ust. 2 (a więc w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej informacji) powoduje pozostawienie jej bez rozpoznania. Zdaniem WSA ponieważ w rozpoznawanej sprawie od skargi nie została uiszczona opłata sądowa, stosownie do cytowanego wyżej art. 30c ust. 5 pkt 3 ustawy z.p.p.r. należało pozostawić ją bez rozpatrzenia. N. Spółka z o.o. w W. złożyła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. Przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.: - art. 30c ust. 2 ustawy z.p.p.r. przez błędne przyjęcie, że od skargi nie uiszczono opłaty sądowej; - art. 30c ust. 5 pkt 3 ustawy z.p.p.r. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nieuiszczenie opłaty od skargi w warunkach wskazanych w tym przepisie, powoduje pozostawienie skargi bez rozpatrzenia; - art. 30c ustawy z.p.p.r. poprzez jego niezastosowanie i pozostawienie skargi bez rozpatrzenia oraz bez wezwania skarżącej do uiszczenia opłaty w terminie 7 dni. 2. Przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że od skargi na negatywną ocenę formalną wniosku o dofinansowanie projektu w ramach programu operacyjnego, przepis ten nie ma zastosowania i niewezwanie skarżącej do opłaty sądowej. Jak podnosi skarga kasacyjna w toku postępowania, Sąd pierwszej instancji nie wezwał skarżącej do uiszczenia opłaty sądowej od skargi. Niemniej jednak skarżąca wraz ze skargą kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2531/10 uiściła opłatę w wysokości 300 zł, z czego powinno być uznane, że kwota 100 stanowiła opłatę od skargi kasacyjnej, zaś kwota 200 zł wpis stały od skargi. Ponadto według kasatora nawet w przypadku przyjęcia, że strona wpisu od skargi nie uiściła, to w świetle aktualnych przepisów brak jest podstaw do pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. W sprawie bowiem miał zastosowanie art. 220 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej wiążą się z wykładnią i stosowaniem przepisów ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (Dz. U. Nr 216, poz. 1370). Ustawa z.p.p.r. reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów p.p.s.a. Wykładnia i stosowanie tych odmiennych regulacji nastręcza szereg trudności wynikających z przyjętego w tej ustawie systemu odpowiedniego stosowania przepisów p.p.s.a. Odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane. Ocena zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględniać systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany. Zgodnie z art. 30e ustawy z.p.p.r. w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Opisany w art. 30e zakres wyłączeń stosowania przepisów p.p.s.a. nie oznacza jednak, że wszystkie niewymienione w tym przepisie jednostki redakcyjne p.p.s.a. mają zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach uregulowanych ustawą z.p.p.r. Ustawodawca ustanowił w art. 30e zasadę, że przepisy p.p.s.a. mają zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie z.p.p.r. i wprowadził szczególne regulacje wyłączające w niektórych przypadkach stosowanie niewymienionych w art. 30e jednostek redakcyjnych p.p.s.a., względnie powodujące daleko idące modyfikacje w stosowaniu przepisów p.p.s.a. Zgodnie z art. 30c ust. 2 ustawy z.p.p.r., skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą wniosek o dofinansowanie wraz z informacją w przedmiocie oceny projektu, kopie wniesionych środków odwoławczych oraz informację, o której mowa w art. 30b ust. 4. Przepis art. 30c ust. 2 stanowi również, że skarga podlega opłacie sądowej. Z treści art. 30c ust. 2 wynika zatem, że ustawodawca uregulował w ustawie z.p.p.r. warunki formalne skargi w zakresie jej kompletności w sposób odmienny - szczególny w porównaniu do regulacji zawartej w art. 57 § 1 p.p.s.a. Odmienna, co do zakresu jest również regulacja dotycząca opłaty sądowej od skargi, ponieważ ogranicza się jedynie do ustalenia, że skarga podlega opłacie sądowej, nie określa natomiast rodzaju tej opłaty, jej wysokości oraz dopuszczalnych sposobów jej uiszczenia. W związku z odmienną treścią tych regulacji, a także z uwagi na przewidziane w omawianej ustawie rozwiązania mające na celu przyspieszenie postępowania w sprawach objętych tą ustawą, nałożony został na właściwe instytucje informujące wnioskodawcę o wynikach procedury odwoławczej, obowiązek pouczenia wnioskodawcy o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 30b ust. 4). Nie powinno budzić wątpliwości, że pouczenie to powinno być pełne i zawierać wszystkie informacje dotyczące: terminu do wniesienia skargi, kompletności skargi oraz obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, których spełnienie przez wnioskodawcę nie spowoduje pozostawienia skargi bez rozpatrzenia (art. 30c ust. 5). Przy wykładni przepisów w zakresie wymagań prawidłowego pouczenia strony o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na zasadach określonych w art. 30c należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 30d ust. 3 błędne pouczenie lub brak pouczenia nie wpływają negatywnie na prawo wnioskodawcy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a więc na prawo do sądu wyrażone wprost w art. 45 ust. 1 oraz zagwarantowane w art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (tak: NSA w postanowieniu z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt II GSK 811/09). Na treść prawa do sądu składają się trzy uprawnienia, a mianowicie: a) prawo dostępu do sądu (prawo uruchomienia procedury), b) prawo do korzystania z rzetelnej procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz c) prawo do wyroku sądowego i uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 września 2006 r., sygn. akt SK 63/05). Z kolei z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika dyrektywa interpretacyjna zakazująca zawężającej wykładni prawa do sądu (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 7 stycznia 1992 r. sygn. akt K 8/91, OTK 1992/1/5). Zasady te powinny być brane pod uwagę przy wykładni i stosowaniu treści art. 30d ust. 3 ustawy z.p.p.r. w zakresie prawa wnioskodawcy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i zasadności pozostawienia skargi bez rozpatrzenia w sytuacji, jeżeli skarga nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 30c ust. 5 tej ustawy wskutek błędnego pouczenia lub braku pouczenia, o którym mowa w art. 30b ust. 1 i 4. Pozostawienie w takiej sytuacji skargi bez rozpatrzenia pozbawia stronę prawa do domagania się kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem zgodności z prawem. W świetle zasad konstytucyjnych oraz treści art. 30d ust. 3 ustawy z.p.p.r., skarga wniesiona do sądu administracyjnego, od której nie uiszczono opłaty sądowej oraz, która posiada braki w zakresie jej kompletności wynikłe wskutek błędnego pouczenia lub braku pouczenia, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być pozostawiona bez rozpatrzenia na podstawie art. 30c ust. 5 pkt 2 i 3 tej ustawy. Braki skargi w tym zakresie podlegają usunięciu przez sąd przy odpowiednim zastosowaniu przepisów p.p.s.a. i tak brak formalny skargi polegający na jej niekompletności podlega usunięciu przy zastosowaniu przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., natomiast brak skargi polegający na nieuiszczeniu opłaty sądowej podlega usunięciu w trybie przewidzianym w art. 220 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona przy wnoszeniu skargi nie jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji informacji Fundacji Małych i Średnich Przedsiębiorstw w W. z dnia [...] października 2010 r., nr [...], brak jest jakiegokolwiek pouczenia o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a co za tym idzie i pouczenia w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty sądowej w terminie do wniesienia skargi. Pouczenie takie jak to już wspomniano powinno zawierać wszystkie informacje dotyczące: terminu do wniesienia skargi, kompletności skargi oraz obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, których spełnienie przez wnioskodawcę nie spowoduje pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. Natomiast treść pouczenia w zakresie wysokości oraz sposobu uiszczenia opłaty sądowej powinna być określona, jak dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wydanego na podstawie art. 233 p.p.s.a. oraz na podstawie przepisu art. 219 § 2 p.p.s.a., określającego dopuszczalne sposoby uiszczenia opłat sądowych. Stosowanie tych przepisów w sprawach objętych ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie zostało wyłączone w art. 30e tej ustawy. Brak pouczenia nie pozwalało skarżącej, która nie była reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez adwokata lub radcę prawnego, na prawidłowe wykonanie obowiązku uiszczenia opłaty sądowej. Okoliczność ta nie mogła w związku z tym wpłynąć negatywnie na prawo skarżącej do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji nie miał zatem podstaw do przyjęcia, że nieuiszczenie przez skarżącą opłaty sądowej w terminie do wniesienia skargi uzasadniało pozostawienie jej bez rozpatrzenia na podstawie art. 30c ust. 5 pkt 3 ustawy z.p.p.r. Powyższe stanowisko jest zgodne z ukształtowanym orzecznictwem (por. postanowienia NSA z dnia: 14 października 2010 r., II GSK 1198/10; 20 stycznia 2010 r., II GSK 1084/09; 2 grudnia 2009 r., II GZ 266/09; 27 października 2009 r., II GSK 841/09; 22 października 2009 r., II GSK 811/09). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.