II GSK 1105/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D." Spółki jawnej [...] z siedzibą w J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 842/11 w sprawie ze skargi "D." Spółki jawnej [...] z siedzibą w J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 842/11 oddalił skargę "D." Spółki jawnej [...] z siedzibą w J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. I Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Marszałek Województwa D. działając m.in. na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MPiPS" oraz art. 123 i 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "k.p.a.", odmówił "D." Spółce jawnej [...] wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. W uzasadnieniu odmowy organ podał, że Spółka nie zachowała 30 dniowego terminu do przedstawienia organowi informacji o dokonaniu wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej określany jako ZFRON), zaś termin ten ma charakter materialnoprawny. Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, stwierdzając, że termin określony w § 9 ust. 2 rozporządzenia do przedstawienia informacji o dokonaniu wydatków ze środków z funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych jest terminem materialnoprawnym i jego uchybienie skutkuje niemożnością wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis, a w istocie uznania określonych wydatków za tę pomoc. Termin prawa materialnego w odróżnieniu od terminu procesowego nie podlega przywróceniu, a jego niedochowanie skutkuje utratą uprawnienia, które by przysługiwało, gdyby termin został zachowany. W ocenie SKO we W. organ I instancji prawidłowo ustalił, że spółka przekroczyła omawiany termin i tej okoliczności nie kwestionowała, więc należało odmówić wydania wnioskowanego zaświadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. "D." Spółka jawna [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, argumentując, że termin, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia ma charakter instrukcyjny, a nie materialnoprawny i uchybienie mu nie może skutkować odmową wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało dotychczas wyrażone stanowisko w tej sprawie. Wyrokiem z dnia 8 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd I instancji stwierdził, że przedmiot sporu ogranicza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy termin określony w § 9 ust. 2 rozporządzenia jest terminem prawa materialnego (stanowisko organu), czy ma jedynie charakter terminu instrukcyjnego (stanowisko skarżącej Spółki). Konsekwencją przyjęcia za słuszne jednego z wyżej wymienionych stanowisk jest przesądzenie, czy złożenie po terminie wniosku o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis oznacza utratę uprawnienia zawartego w ust. 1 wymienionego przepisu, co z kolei oznacza, że udzielona pomoc nie może być uznana za pomoc de minimis. Sąd wskazał, że skarżąca jako podmiot prowadzący zakład pracy chronionej, wystąpiła do organu I instancji o wydanie zaświadczenia, że wydatki poniesione z ZFRON stanowiły pomoc de minimis. Warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, podmiot uprawniony do pobierania opłat na podstawie odrębnych przepisów lub inny podmiot udzielający pomocy (§ 9 ust. 1 rozporządzenia). W celu (...) uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). W ocenie Sądu analiza treści tego przepisu wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że warunkiem uznania pomocy za pomoc de minimis jest uzyskanie zaświadczenia, jednakże na przedsiębiorcę został nałożony obowiązek – warunkujący uzyskanie tego zaświadczenia (jak mówi przepis – "w celu uzyskania zaświadczenia") – przedłożenia organowi w terminie 30 dni informacji o dokonaniu wydatku. Zdaniem Sądu I instancji wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby udzielona pomoc mogła być uznana za pomoc de minimis tj. przedsiębiorca w terminie 30 dni od dnia dokonania wydatku ma przedstawić o tym fakcie informację organowi wydającemu zaświadczenie i musi uzyskać zaświadczenie. Niespełnienie którejkolwiek z tych przesłanek oznacza, że udzielona pomoc nie może być uznana za pomoc de minimis. Zatem termin określony w § 9 ust. 2 rozporządzenia ma charakter materialnoprawny, a to oznacza, że po jego upływie uprawnienie do uzyskania zaświadczenia, że poniesiony wydatek spełniał kryterium pomocy de minimis, wygasa. Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał objęte skargą postanowienie za zgodne z prawem. II Skargę kasacyjną złożyła "D." Spółka jawna [...]. Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnosząca skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego przez błędną wykładnię § 9 ust. 2 rozporządzenia; 2. w razie gdyby wskazany wyżej zarzut się nie ostał, naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie wskazanego przepisu w odniesieniu do [...] stanu faktycznego; 3. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadniając zarzuty kasacyjne Spółka stwierdziła, że Sąd błędnie przyjął, iż termin, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia MPiPS ma charakter materialnoprawny, podczas gdy jest to termin procesowy, podlegający przywróceniu, gdyż jego bezskuteczny upływ pozbawia stronę możliwości dokonania określonej czynności. Z przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia MPiPS nie wynika, że niedotrzymanie 30-dniowego terminu do wystąpienia o zaświadczenie o udzielonej pomocy de minimis jest wystarczającą przesłanką odmowy jego wydania. Przepis ten określa jedynie niezbędny warunek, jaki musi spełnić beneficjent pomocy publicznej, aby dokonany wydatek został uznany za pomoc de minimis. Wnosząca skargę kasacyjną zwróciła uwagę, że uznanie pomocy publicznej za pomoc de minimis prawodawca uzależnił – w przypadku zakładu pracy chronionej – od uzyskania zaświadczenia wydanego przez właściwy podmiot na podstawie określonych dokumentów. To z kolei nie może stanowić, że uchybienie terminowi 30 dni na złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia o uzyskanej pomocy de minimis przesądza o odmowie wydania tego zaświadczenia, zwłaszcza że wystąpienie o zaświadczenie odbywa się post factum. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji, uznając, że termin z § 9 ust. 2 rozporządzenia MPiPS jest terminem prawa materialnego naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd przyjął bowiem wadliwą podstawę prawną rozstrzygnięcia i należycie jej nie wyjaśnił. Skoro przepisy k.p.a. i Ordynacji podatkowej stanowią, że zaświadczenie wydaje się na żądanie zainteresowanego i są to generalnie przepisy procesowe, to nie inaczej jest w przypadku § 9 ust. 2 rozporządzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. nie skorzystało z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. W sprawie jest niesporne, że skarżąca Spółka kilkakrotnie dokonywała wydatków z ZFRON w okresie od maja 2009 r. do maja 2010 r., a następnie w dniu [...] stycznia 2011 r. przedstawiła informację o dokonaniu wydatków Marszałkowi Województwa D. i wystąpiła o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. Nie ulega zatem wątpliwości, że nie został zachowany 30 dniowy termin do przedstawienia organowi informacji o dokonaniu wydatku. Wnosząca skargę kasacyjną twierdzi, że 30 dniowy termin, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia MPiPS jest terminem procesowym, zatem może być przywrócony na zasadach przewidzianych w art. 58-60 k.p.a. Pogląd ten jest błędny. Zauważyć należy, że w § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia MPiPS mowa jest o dwóch czynnościach warunkujących uznanie wydatku za pomoc de minimis: po pierwsze, należy poinformować organ o dokonaniu wydatku z ZFRON w ciągu 30 dni od jego poniesienia, a dopiero jeżeli ten warunek jest spełniony tzn. informacja została przekazana w terminie, można wnosić o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. Oczywiście obie te czynności mogą być podjęte łącznie, a wówczas, jeżeli zgłoszony wydatek odpowiada pozostałym wymogom zawartym w § 2-7 rozporządzenia MPiPS, organ wydaje zaświadczenie o udzieleniu pomocy de minimis, czyli potwierdzające uznanie określonego wydatku za pomoc de minimis. Z powyższego uregulowania wynika, że tylko wydatki zgłoszone w terminie 30 dni od ich dokonania podlegają dalszemu badaniu pod kątem spełniania wymogów rozporządzenia. Ponieważ przyjmuje się, że terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, uznać należy, że termin 30 dni do zgłoszenia informacji o wydatku jest terminem prawa materialnego, bowiem prawo strony do zakwalifikowania wydatku jako pomoc de minimis może zostać ukształtowane tylko w tym okresie. Po upływie 30 dni od dokonania wydatku prawo do jego zakwalifikowania jako pomocy de minimis wygasa. Wydatek zgłoszony po upływie 30 dni od jego dokonania już nie kwalifikuje się do dalszych ocen, zatem organ nie bada, czy wydatek spełnia dalsze wymogi przewidziane rozporządzeniem. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia § 9 ust. 2 rozporządzenia MPiPS była prawidłowa, a zarzut kasacyjny dotyczący błędnej wykładni i błędnego zastosowania omawianego przepisu prawa jest nieusprawiedliwiony. Nie jest także usprawiedliwiony zarzut kasacyjny dotyczący wadliwego uzasadnienia wyroku co do materialnoprawnego charakteru omawianego terminu, bowiem Sąd przedstawił swój pogląd i uzasadnił go w sposób odpowiadający wymogom zawartym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zauważyć należy, że pogląd, iż omawiany termin ma charakter materialnoprawny jest ukształtowany w orzecznictwie (por. wyrok WSA w G. z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/GL 569/10 Lex nr 737555, wyrok WSA w P. z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 842/12 Lex nr 1274071, wyrok WSA w K. z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ke 472/11 Lex nr 11501 27, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 547/12, wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 512/10; wszystkie wymienione orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.