I OSK 3125/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-31
Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Jolanta Rudnicka, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa w 1967 r., czy też właściwość tę należy ustalać na podstawie aktualnych przepisów o gospodarce nieruchomościami, wskazujących na starostę i wojewodę?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, uznając, że właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez nieistniejące już Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa jest minister, jako organ nadzoru, a nie organ właściwy rzeczowo do wydania decyzji wywłaszczeniowej według aktualnych przepisów. Sąd oparł się na zasadzie, że właściwość organu wyższego stopnia w postępowaniu nadzorczym ustala się w odniesieniu do organu, który wydał decyzję, a nie organu, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy według obecnych przepisów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1967 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i umorzył postępowanie, uznając się za niewłaściwy rzeczowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Transportu, uznając go za właściwy. Minister Transportu wniósł skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 877/12 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w Krakowie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...[ lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 877/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi spółki [...] S.A. z siedzibą w Krakowie, uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1967 r., Nr [...], Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa orzekło o wywłaszczeniu, w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), na rzecz Skarbu Państwa, nieruchomości położnej w Krakowie, gm. kat. [...] w pkt 3 części parceli nr [...] zapisanej w lwh [...], ciąg dalszy KW nr [...] o pow. 33 m2 oraz w pkt 4 całą parcelę nr [...] zapisaną w lwh [...]o pow. 30 m2, stanowiącej własność Fabryki [...] Towarzystwo Akcyjne. Pismem z dnia 26 stycznia 2004 r. Fabryka [...] S.A. w likwidacji wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia podnosząc, że przy jego wydawaniu naruszono zasady niezbędności wywłaszczenia m.in. nieprawidłowo wezwano do sprzedaży nieruchomości, a także nie przyznano z tytułu wywłaszczenia odszkodowania. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., utrzymaną w mocy własną decyzją z dnia [...] października 2005 r., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] czerwca 1967 r. w części dotyczącej parceli nr [...] o pow. 33 m2 oraz stwierdził nieważność w części dotyczącej parceli nr [...] o pow. 30 m2. Decyzja z dnia [...] października 2005 r. została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 21/06. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził, że kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło powstałych merytorycznych i formalnych wątpliwości. Wskazał jednocześnie, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów, ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżącego, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy kwestionowana decyzja wywłaszczeniowa nie jest dotknięta chociażby jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Nadto w oparciu o obowiązujące w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej przepisy prawa organ dokona analizy, wyjaśni i zajmie uzasadnione stanowisko co do zasadności postawionego przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu dotyczącego nietożsamości pojęć "droga dojazdowa" i "ulica" lub "projektowana ulica" oraz konsekwencji prawnych wynikających z poczynionych ustaleń dotyczących prawidłowości całego kontrolowanego postępowania wywłaszczeniowego. Dokona także analizy obecnego położenia spornej parceli, jej przeznaczenia oraz sposobu wykorzystania (czy jest ona działką drogową, czy też terenem rekreacyjno-wypoczynkowym), które to ustalenia mogą być pomocne przy ponownym merytorycznym rozpatrywaniu sprawy.
Po rozpatrzeniu po raz kolejny sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (będąc właściwym w sprawie, po zniesieniu urzędu Ministerstwa Infrastruktury), decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r., Nr [...] i umorzył postępowanie, oceniając, że działając w pierwszej instancji Minister podjął rozstrzygnięcie w sprawie, w której nie był właściwy rzeczowo. Minister wskazał, że co do zasady właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości ustala się na podstawie przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dniu wydania tej decyzji. Jednocześnie podniósł, że reguła ta nie dotyczy sytuacji, w których nastąpiła zmiana kompetencji organów, gdyż wówczas kwestie dotyczące trybów nadzwyczajnych traktowane są jako postępowanie administracyjne w nowej sprawie. W ocenie Ministra ustalając obecnie organ właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez nieistniejący organ, jakim było prezydium rady narodowej należy ustalić organ, który aktualnie jest właściwy w sprawach dotyczących wywłaszczenia w pierwszej instancji. Wskazując na art. 112 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) wywodził on, że sprawy wywłaszczenia zostały przekazane staroście wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej. Natomiast na podstawie art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jest wojewoda. Z uwagi na to, kompetencje Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa, przejął w zakresie wywłaszczenia nieruchomości i przyznania odszkodowania obecnie starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W stosunku do niego zaś organem wyższego stopnia jest wojewoda. Minister podniósł przy tym, że pogląd taki został w analogicznym stanie faktycznym zaakceptowany przez Prezesa Rady Ministrów przy rozstrzyganiu sporów o właściwość pomiędzy Ministrem Infrastruktury a właściwym wojewodą. W ocenie Ministra, właściwym do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy jest Wojewoda Małopolski, a nie Minister. Tym samym w niniejszej sprawie wystąpiła – w jego ocenie - przesłanka bezprzedmiotowości postępowania uzasadniająca jego umorzenie, gdyż brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego przez ten organ w pierwszej instancji.
Uwzględniając skargę spółki [...] S.A. z siedzibą w Krakowie i uchylając decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że koncepcja ustalania organu wyższego stopnia, zaprezentowana przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, polegająca na założeniu, że organ wyższego stopnia, który ma orzekać w trybie nadzoru, ustala się w oparciu o aktualne przepisy, a oceny decyzji poddanej nadzorowi dokonuje się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jej wydania, znajduje potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych oraz w doktrynie.
Nie jest to jednak jedyna koncepcja prowadząca do ustalenia organu wyższego stopnia w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana w strukturze organów administracji i nie istnieje już organ, który wydał ostateczną decyzję w trybie zwykłym. W wyroku z dnia 3 września 1998 r., sygn. akt III RN 83/98, który ukształtował kilkunastoletnią powszechną praktykę ustalania organu wyższego stopnia na szczeblu właściwego Ministra, jeśli chodzi o postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Sąd Najwyższy wskazał, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. Wyłącza to możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowano do jej wydania. Oznacza to, zdaniem Sądu Najwyższego, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej był Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa. Sąd Najwyższy uznał za wadliwe i rażąco naruszające prawo wskazanie w zaskarżonym wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w rozpatrywanej sprawie właściwy do orzekania o nieważności decyzji wywłaszczeniowej jest Wojewoda.
Praktyka orzecznicza wynikająca z powołanego wyroku Sądu Najwyższego była niezmienna na przestrzeni kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów odnośnie wywłaszczenia.
Należy przy tym wskazać, że początkowo, po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (w tym bowiem czasie Sąd Najwyższy dokonywał wspomnianej wyżej wykładni), organem właściwym w sprawach wywłaszczenia był wojewoda (art. 112 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pierwotnym brzmieniu), a dopiero od dnia 1 stycznia 1999 r., w związku z reformą ustrojową państwa, organem właściwym w sprawach wywłaszczenia stał się starosta. Nie miało to jednak znaczenia dla ustalania organu wyższego stopnia, gdyż jak przyjął Sąd Najwyższy "właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji".
Nawet gdyby uznać, że koncepcja przyjęta przez Ministra odnośnie sposobu ustalania organu wyższego stopnia jest w chwili obecnej powszechniej stosowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, to jednak w sprawach dotyczących decyzji w przedmiocie wywłaszczeń, wydawanych w przeszłości przez prezydia wojewódzkich rad narodowych nie można - w ocenie Sądu - lekceważyć odmiennej, kilkunastoletniej praktyki ukształtowanej orzecznictwem Sądu Najwyższego. Ma ona bowiem niebagatelny wpływ na takie wartości konstytucyjne jak pewność i stabilność prawa i stosunków prawnych, które są wywodzone z art. 2 Konstytucji RP - zasady demokratycznego państwa prawnego (np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1997 r., sygn. akt K 22/96). Jeśli więc przy tak ukształtowanej praktyce stosowania prawa nie miała miejsca żadna zasadnicza zmiana stanu prawnego odnośnie sposobu ustalania organu wyższego stopnia, to - w ocenie Sądu - nie istnieją uzasadnione powody, aby od tej praktyki odstąpić. Taka zaś zmiana na gruncie przepisów obowiązujących przy ustalaniu organu wyższego stopnia w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie kwestionowanej decyzji nie nastąpiła.
Powyższe przesądza zatem, zdaniem Sądu, że to Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jest właściwy w przedmiocie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium - którego usytuowanie ustrojowe w strukturze ówczesnych organów władzy państwowej odpowiada obecnej pozycji ustrojowej wojewody – jako organu administracji rządowej w województwie.
Uchylenie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydanej uprzednio w sprawie przez Ministra Infrastruktury decyzji i umorzenie prowadzonego przed naczelnym organem postępowania jako bezprzedmiotowego narusza zatem art. 138 § 2 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 kpa. Przy podejmowaniu kwestionowanej decyzji Minister pomija przy tym fakt, że na gruncie rozpoznawanej sprawy wydane zostało prawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 21/06, w którym to orzeczeniu Sąd - po uchyleniu uprzednio wydanej przez Ministra Infrastruktury decyzji z dnia [...] października 2005 r., Nr [...] - zawarł jednoznaczne wskazania co do dalszego merytorycznego prowadzenia postępowania, nie kwestionując samej właściwości rzeczowej Ministra w sprawie. Wskazania te, z mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej ppsa, bezwzględnie wiązały organ. Umarzając obecnie postępowanie Minister nie tylko w sposób błędny ocenił brak swojej właściwości w sprawie, ale także nie zastosował się do wiążącego go powołanego wyroku, czym naruszył art. 153 ppsa.
W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 877/12, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 17 pkt 2 i art. 157 § 1 oraz art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej błędnie stwierdził naruszenie przez organ przepisów postępowania w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nie uprawniają ministra do oceny legalności ostatecznej decyzji wydanej przez nieistniejący obecnie organ - Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa,
- art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 157 § 1 kpa, polegające na tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie wskazał podstawy prawnej uprawniającej ministra do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa, a jedynie powołał się na praktykę orzeczniczą,
- art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 112 ust. 4 i art. 129 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie przyjął, że w sprawie powinny być zastosowane powołane przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, co spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 5 § 2 pkt 4, art. 17 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa polegające na tym, że Sąd zarzucił naruszenie powołanych przepisów kpa, podczas gdy w postępowaniu przed organem nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa poprzez sformułowanie w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, która ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez organ niewłaściwy,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206), poprzez brak uwzględnienia zmiany stanu prawnego związanego z wejściem w życie powołanej ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie,
- art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 153 ppsa poprzez uznanie, że kwestia właściwości organu była już badana w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podczas gdy brak jest w obowiązującym systemie prawnym przepisów o właściwości rzeczowej organu do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa, które obecnie nie istnieje, a Sąd nie zawarł w wyroku oceny prawnej w tej kwestii.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że ani art. 17 kpa, ani żaden inny obowiązujący obecnie przepis nie ustalają organów wyższego stopnia w stosunku do organów, które aktualnie nie istnieją. Należy też wskazać, że wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym (np. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji) traktowane jest jako postępowanie administracyjne w nowej sprawie, które prowadzone jest na podstawie obowiązujących przepisów. Do tych przepisów należą m.in. przesłanki stwierdzenia nieważności, czy określenie organu właściwego rzeczowo do rozpatrzenia wniosku. Istotne jest odróżnienie tego, który z istniejących organów jest właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku, od tego według jakich przepisów badana jest ważność decyzji.
Dla wskazanej kwestii szczególne znaczenie ma uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPS 7/00, w której stwierdzono, że art. 17 kpa nie odnosi się w ogóle do problemu jaki organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów istniejących przed wejściem w życie kodeksu, a ściślej rzecz ujmując w stosunku do organów nie wymienionych w art. 17 kpa. Zatem obecnie należy rozważyć, według jakich reguł należy określić organ wyższego stopnia w stosunku do nieistniejącego już organu, gdyż zagadnienie to nie zostało uregulowane wprost w żadnym z przepisów prawa. Ponadto nie można obecnie stosować przepisów określających właściwość organu wyższego stopnia obowiązujących w czasie wydania kwestionowanej decyzji. To znaczy, że aktualnej właściwości organu nie można opierać na przepisach, które już nie obowiązują, gdyż naruszałoby to fundamentalną zasadę prawa administracyjnego i konstytucyjnego, że organ może działać na podstawie przepisów obowiązujących. Należy odróżnić również określenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności, od tego według jakich przepisów organ właściwy bada ważność decyzji. W powołanej uchwale wyrażono też pogląd, iż nie jest trafne proste utożsamianie terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego przed reformą administracyjną wprowadzoną w 1990 r. z terenowym organem administracji rządowej (wojewodą) utworzonym w związku z wprowadzeniem reformy administracyjnej w 1990 r. Wskazano, że nie jest wystarczającym argumentem stwierdzenie, że skoro przed dniem 27 maja 1990 r. minister był organem wyższego stopnia w stosunku do terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, to również po tej dacie minister jest organem wyższego stopnia, ponieważ jest organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody jako terenowego organu administracji rządowej. Tym samym nie ma podstaw prawnych do przyjęcia poglądu, że zachodzi tożsamość pomiędzy terenowymi organami administracji państwowej przed reformą wprowadzoną w 1990 r., a terenowymi organami administracji rządowej utworzonymi w wyniku wprowadzenia tej reformy. Stanowisko wyrażone w uchwale z dnia 5 czerwca 2000 r. popierane jest także w doktrynie.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, podobnie jak wojewoda, w myśl art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa działa w granicach kompetencji przewidzianych w ustawach szczególnych, tzn. może kształtować uprawnienia i obowiązki jednostek w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli ustawa szczególna przyznaje mu do tego kompetencje. Istotne jest to, że obowiązujące przepisy nie przyznają kompetencji Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej do oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej prezydium rady narodowej. Nie ma także przepisów wskazujących, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przejmuje kompetencje Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych.
Sąd zacytował fragmentu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., ale sam nie wskazał i nie uzasadnił podstawy prawnej uprawniającej ministra do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji. Takiej podstawy prawnej nie może stanowić powołanie się na art. 157 § zd. 1 w zw. z art. 17 pkt 2 kpa. Powołanie się na praktykę orzeczniczą nie może uzasadniać właściwości Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Konieczne jest do tego powołanie konkretnej podstawy prawnej. Sąd w zaskarżonym wyroku nie podał przepisów, z których ta właściwość wynika, co stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 ppsa. Nie jest przy tym wystarczające samo wskazanie art. 157 § 1 i art. 17 pkt 2 kpa, gdyż Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie jest organem wyższego stopnia dla Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa. Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa nie można utożsamiać z obecnym wojewodą. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia zbadanie prawidłowości wnioskowania Sądu.
W zaskarżonym wyroku Sąd, wskazując Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, podjął de facto próbę ustalenia, który z obecnych organów przejął kompetencje nieistniejącego obecnie Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa. W przedmiotowej sprawie orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z art. 14 powołanej ustawy, organem właściwym w sprawie orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, był w pierwszej instancji organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwej ze względu na położenie nieruchomości. Odwołanie od decyzji wydanej przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej rozpatrywała Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia działająca przy Ministrze Spraw Wewnętrznych (art. 28 ust. 2 i art. 29 ust. 2 powołanej ustawy). Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia działająca przy Ministrze Spraw Wewnętrznych obecnie nie istnieje, zatem aktualnie nie jest możliwa ocena właściwości rzeczowej organu według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Biorąc pod uwagę fakt przemian ustrojowych w Polsce po 1989 r., oraz obowiązujące przepisy, nie można ustalać właściwości rzeczowej organu do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez prezydium rady narodowej według szczebla organu. Organ szczebla wojewódzkiego przed zmianami ustrojowymi działający w ramach jednolitej administracji państwowej oraz wojewoda to dwa różne organy, na co zwrócił również uwagę NSA w powołanej wyżej uchwale z dnia 5 czerwca 2000 r.
W celu ustalenia organu właściwego do oceny legalności zaskarżonego orzeczenia należy poszukać najpierw organu, który zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami jest właściwy w pierwszej instancji w sprawach wywłaszczania nieruchomości i ustalania odszkodowania, bowiem o właściwości organu uprawnionego do działania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 kpa przesądza tok instancji istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 112 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprawy wywłaszczeniowe zostały przekazane staroście wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej. Również starosta - stosownie do art. 129 ust. 1 i 5 powołanej ustawy - ustala odszkodowanie w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości bądź wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Na podstawie art. 9a powołanej ustawy organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie, rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, jest wojewoda. Zatem w obecnym systemie prawnym organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa jest Wojewoda Małopolski. Niewłaściwa kontrola decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz nie uznanie przez Sąd, że w sprawie powinny być zastosowane obecnie obowiązujące przepisy w zakresie właściwości organów, spowodowało uchylenie tej decyzji. Skoro Minister nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa, to prawidłowo zostały zastosowane powołane przepisy i umorzono postępowanie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji. Cytowany przepis zawiera domniemanie właściwości wojewody we wszystkich sprawach z zakresu administracji rządowej, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej. Przepisami szczególnymi w stosunku do powołanego art. 3 ust. 1 pkt 5 jest art. 112 ust. 4 oraz art. 129 ust. 1 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem kompetencje Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa w zakresie wywłaszczania nieruchomości i ustalania odszkodowania przejął obecnie starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w stosunku do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej w sprawach wywłaszczenia nieruchomości i ustalania odszkodowania jest wojewoda, a nie właściwy minister.
Od czasu wydania przez Sąd Najwyższy wyroku z dnia 3 września 1998 r., sygn. akt III RN 83/98, miała miejsce zasadnicza zmiana stanu prawnego. W dacie wydania wyroku przez Sąd Najwyższy organem właściwym w sprawach wywłaszczenia był w pierwszej instancji wojewoda (art. 112 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Również wojewoda - stosownie do art. 129 ust. 1 i 4 powołanej ustawy - ustalał odszkodowanie. Ponadto 1 kwietnia 2009 r. weszła w życie powołana wyżej ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. W orzecznictwie sądowym istnieje pogląd, zgodnie z którym art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie może stanowić samodzielną podstawę do wydawania przez wojewodę decyzji administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OW 67/10). Zmiany w stanie prawnym miały istotny wpływ na ustalanie właściwości organów w sprawach z zakresu administracji rządowej w województwie, zatem wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r. został wydany w innym stanie prawnym.
Ugruntowane jest orzecznictwo wskazujące, że jeśli nastąpiła zmiana w strukturze administracji publicznej skutkująca zmianą właściwości rzeczowej organów administracji, należy najpierw ustalić organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a następnie na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia, jako właściwy do wydania decyzji, o której mowa w art. 157 § 1 kpa.
Sąd w zaskarżonym wyroku nie odniósł się do tego, czy art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie może stanowić samodzielną podstawę prawną do wydawania przez wojewodę decyzji, wskazał tylko, że zgodnie z tym przepisem organem administracji rządowej w województwie jest wojewoda, dla którego na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 17 pkt 2 kpa organem wyższego stopnia jest właściwy minister. W stanie faktycznym analogicznym do przedmiotowej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 526/11, oddalił skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 9 lutego 2011 r., Nr BO8ek-787-WP-366/10, uchylającą własną decyzję i umarzającą postępowanie przed Ministrem Infrastruktury.
Skoro w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisów pozwalających ustalić właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych przez nieistniejące organy (prezydium rady narodowej), to należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 21/06, nie mógł badać zaskarżonych decyzji pod kątem wydania ich przez organ niewłaściwy, ponieważ nie ma takich przepisów, a ustalenie właściwości rzeczowej opiera się na zastosowaniu reguł interpretacyjnych. Również z treści wydanych w sprawie wyroków nie wynika, aby Sądy badały tę kwestię. Tym samym w tej części brak jest oceny prawnej, która wiązałaby organ.
Gdyby Sąd wziął pod uwagę obecnie obowiązujące przepisy o właściwości ministra i wojewody, a nie przepisy uchylone, to oddaliłby skargę na podstawie art. 151 ppsa.
Skoro Sąd nie oddalił skargi, gdyż nieprawidłowo uznał, że minister jest właściwy w sprawie, to doszło do naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego kasacyjnie, jeśli ustalenie właściwości rzeczowej organu opiera się na zastosowaniu reguły interpretacyjnej, to obecnie nic nie stoi na przeszkodzie przyjęciu innej uniwersalnej powszechnie przyjętej w orzecznictwie reguły.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niezasadny.
Na wstępie należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej zakwestionowano uzasadnienie przez Sąd pierwszej instancji swojego poglądu m.in. długoletnią praktyką orzeczniczą, wskazując nawet, że praktyka ta nie może uzasadniać właściwości Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Tymczasem, także skarżący kasacyjnie wielokrotnie powołał w skardze kasacyjnej – dla uzasadnienia zgłoszonych zarzutów i twierdzeń - wybrane orzeczenia sądów administracyjnych, w większości wydane co najmniej przed kilkoma latami i nie wszystkie wprost dotyczą kwestii będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. To oznacza jedynie, że punktem odniesienia dla ustalenia właściwości organu do oceny legalności orzeczeń wywłaszczeniowych wydanych w przeszłości przez prezydia rad narodowych szczebla wojewódzkiego nie mogą być wybrane orzeczenia sądów administracyjnych, lecz wnikliwa i rzetelna wykładnia przepisów prawa mających znaczenie dla ustalenia tej właściwości.
Pogląd Sądu pierwszej instancji wyrażony w zaskarżonym wyroku o właściwości Ministra wobec orzeczeń wywłaszczeniowych wydanych w przeszłości przez prezydium rady narodowej szczebla wojewódzkiego, jak w niniejszej sprawie, został jednak wyrażony także w licznych orzeczeniach NSA (por. wyrok z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 159/08, z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 840/09, z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1398/10, z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 585/10, z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 984/11, wyrok z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1303/11, z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1462/11, z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2762/12, z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1287/12, z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1467/12, z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1679/12, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2225/12, z dnia 9 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2609/12).
Sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nową sprawą w stosunku do postępowania zwykłego i w związku z tym ustalenie organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 kpa, jako organu nadzoru właściwego do rozstrzygnięcia sprawy, dokonywane jest samodzielnie dla potrzeb postępowania nieważnościowego. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Ustalenie organu wyższego stopnia w przypadku istnienia organów administracji publicznej, o których mowa w art. 17 kpa przy uwzględnieniu art. 20 kpa, nie budzi wątpliwości. Natomiast w przypadku braku organu, który wydał kwestionowaną decyzję administracyjną, jak w niniejszej sprawie, należy dokonać ustaleń co do właściwości organu wyższego stopnia, biorąc pod wagę także charakter sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Analiza art. 157 § 1 kpa wskazuje bowiem na powiązanie organu wyższego stopnia z organem, który wydał decyzję podlegającą ocenie legalności w trybie nadzorczym.
Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie istnienia wady decyzji określonej w art. 156 § 1 kpa, a nie ponowne rozpoznanie sprawy, w której decyzja ta została wydana. Zasada ta obowiązuje również w przypadku decyzji wydanej przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości, gdzie do stwierdzenia nieważności właściwym będzie organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 kpa w stosunku do organu, który wydał decyzję, a nie organ, który byłby właściwy, gdyby decyzja została wydana przez organ właściwy. Ustalenie właściwości organu wyższego stopnia następuje więc w odniesieniu do organu, który wydał decyzję, a nie wobec przedmiotu tej decyzji.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego, tj. w dniu 17 czerwca 1967 r., o wywłaszczeniu i odszkodowaniu orzekał organ ds. wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Według natomiast art. 28 ust. 2 powołanej ustawy, odwołanie od tego orzeczenia rozpoznawane było przez Komisję Odwoławczą do Spraw Wywłaszczenia, która zgodnie z art. 29 ust. 2 powołanej ustawy działała przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Komisja ta była więc jedynie organem odwoławczym. Kompetencje odwoławcze i nadzorcze nie są jednak tożsame. Różne są także zadania organu odwoławczego w postępowaniu odwoławczym i organu nadzoru w postępowaniu nieważnościowym. Możliwa jest więc sytuacja, w której nie istnieje tożsamość organu odwoławczego i organu nadzoru. We współczesnych unormowaniach takim przykładem jest pozycja ustrojowa Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, działającej na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), jako organ wyłącznie odwoławczy od decyzji wydanych w pierwszej instancji przez wojewodów. Natomiast organem wyższego stopnia, jako organem nadzoru w sprawach rozstrzyganych w pierwszej instancji przez wojewodów, w których odwołanie rozpatruje Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, jest Minister Administracji i Cyfryzacji.
W takiej roli kompetencyjnej, jak współczesna Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, działająca jedynie, jako organ odwoławczy, występowała w przeszłości Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia, która również miała jedynie kompetencje odwoławcze. Natomiast organem wyższego stopnia, stosownie do art. 13 pkt 2 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania orzeczenia wywłaszczeniowego w przedmiotowej sprawie, tj. w dniu 17 czerwca 1967 r., w stosunku do organów prezydium wojewódzkiej rady narodowej był właściwy minister. Obowiązujący w ówczesnym czasie art. 138 § 1 kpa, odpowiadający obecnemu art. 157 § 1 kpa przewidywał bowiem, że organem właściwym do uchylenia nieważnej decyzji był organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez organ naczelny – ten organ. Tak więc organem właściwym do uchylenia ówcześnie decyzji organu prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia z powodu jej nieważności, jako organem wyższego stopnia w tym zakresie kompetencyjnym, był minister.
O ile więc obecnie nie istnieje w strukturze organów administracji publicznej prezydium wojewódzkiej rady narodowej, o tyle przedmiotem ustalenia nie jest współczesna właściwość organu do wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości w pierwszej instancji. Ta okoliczność, jaki organ jest obecnie właściwy do orzekania w sprawach wywłaszczenia nieruchomości nie budzi wątpliwości, ponieważ jest przedmiotem jednoznacznej treści art. 112 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczność ta w odniesieniu do przeszłości mogłaby mieć znaczenie dla ustalenia organu właściwego obecnie do wznowienia postępowania i wydania ponownej decyzji w sprawie zakończonej orzeczeniem wywłaszczeniowym prezydium wojewódzkiej rady narodowej, ponieważ to w takiej sytuacji byłoby istotne, jaki organ przejął kompetencje ówczesnego prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
Przedmiotem ustalenia w niniejszej sprawie jest natomiast właściwość organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 kpa, jako organu nadzoru wobec orzeczenia wydanego przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Skoro zaś uprzednio, gdy istniały prezydia wojewódzkich rad narodowych, a organem jedynie odwoławczym od orzeczeń tych organów w zakresie wywłaszczenia nieruchomości na podstawie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości była Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia, natomiast organem wyższego stopnia w zakresie oceny legalności takich orzeczeń (tj. organem nadzoru) był ówczesny minister, to znaczy, że współczesnym organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 kpa w sprawach rozstrzyganych w przeszłości przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, pozostaje nadal minister, jako organ nadal istniejący w strukturze organów administracji publicznej. Nie można bowiem właściwości organu wyższego stopnia, jako organu nadzoru do oceny legalności orzeczenia administracyjnego ustalać przez pryzmat poszukiwania współczesnego organu właściwego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w pierwszej instancji, i organu wyższego stopnia nad tym organem, skoro w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, jaki organ wydał orzeczenie wywłaszczeniowe podlegające ocenie w trybie nadzorczym. Przedmiotem ustalenia należy bowiem uczynić właściwość tylko tego organu, któremu przysługuje kompetencja nadzorcza wobec istniejącego orzeczenia, chociaż wydanego przez organ już dziś nie istniejący.
Z tego właśnie względu, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, należy w pierwszej kolejności ustalić, jaki organ był organem wyższego stopnia (organem nadzoru) w dniu wydania kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego nad organem, który wydał to orzeczenie, aby na tej podstawie ustalić, czy organ ten nadal istnieje, bądź też jaki organ jest następcą prawnym ówczesnego organu nadzoru. Należy bowiem podkreślić, że przedmiotem ustalenia w niniejszej sprawie jest właściwość organu wyższego stopnia, jako organu nadzoru nad organem, który wydał kwestionowane orzeczenie wywłaszczeniowe, nie zaś organu wyższego stopnia w przedmiocie rozstrzygnięcia kwestionowanym orzeczeniem, tj. w przedmiocie wywłaszczenia. Jak już bowiem wskazano, organem wyższego stopnia w sprawach wywłaszczania nieruchomości w przeszłości, jako organem odwoławczym, czyli właściwym do powtórnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy wywłaszczenia, była Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia. Organ ten nie był jednak ówcześnie właściwym organem do oceny legalności orzeczeń wywłaszczeniowych w trybie nadzorczym.
W niniejszej sprawie, organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 § 1 kpa, jako organem nadzoru nad Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa (będącym organem szczebla wojewódzkiego, co wynika z art. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 31 grudnia 1956 r. o wyłączeniu z województw miast: Krakowa, Poznania i Wrocławia oraz nadaniu miejskim radom narodowym tych miast uprawnień wojewódzkich rad narodowych - Dz.U. z 1957 r. Nr 1, poz. 1), był ówczesny właściwy rzeczowo minister, dlatego organem tym nadal pozostaje minister, do którego właściwości rzeczowej należą sprawy wywłaszczeń, zgodnie z art. 157 § 1 w zw. z art. 20 kpa. Takim organem właściwym rzeczowo w sprawach wywłaszczeń nieruchomości w dacie wydania decyzji przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, tj. w dniu 29 lutego 2012 r., był ten organ, co wynikało z § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz.U. Nr 248, poz. 1494) w zw. z art. 9a ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437, ze zm.) - o treści obowiązującej w dniu 29 lutego 2012 r. oraz w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W związku z powyższym, wszystkie zarzuty kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie, jako wynikające z błędnego – w ocenie Sądu – założenia przyjętego przez skarżącego kasacyjnie o sposobie ustalania w przedmiotowej sprawie właściwego organu nadzoru poprzez ustalenie obecnie właściwego rzeczowo organu do orzekania w sprawach wywłaszczeń i na tej podstawie ustalenie aktualnego organu wyższego stopnia w tym zakresie, tj. w zakresie orzekania o wywłaszczeniu nieruchomości.
Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem zarzuconych w skardze kasacyjnej art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 17 pkt 2 i art. 157 § 1 oraz art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP, ponieważ – jak wskazano to wyżej – Sąd ten prawidłowo ocenił właściwość Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w rozpatrzeniu sprawy wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia [...] czerwca 1967 r., Nr [...]. Sąd nie naruszył także zarzuconych w skardze kasacyjnej art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 157 § 1 kpa, skoro w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił podstawy uznania skarżącego kasacyjnie za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy w trybie nadzoru. Jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera szczegółowej analizy jurydycznej tych podstaw, to jednak w kontekście przedstawionych wyżej rozważań, zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu okazało się prawidłowe. Sąd pierwszej instancji nie naruszył również zarzuconych w skardze kasacyjnej art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 112 ust. 4 i art. 129 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ponieważ przepisy powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zaskarżony wyrok nie jest też dotknięty zarzuconym w skardze kasacyjnej naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 5 § 2 pkt 4, art. 17 pkt 2 i art. 157 § 1 kpa, skoro ocena Sądu pierwszej instancji przyjętej przez skarżącego kasacyjnie błędnej wykładni przepisów o ustalaniu właściwości w sprawach nadzorczych jest prawidłowa. Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutowi kasacyjnemu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa, sformułował prawidłową ocenę prawną stanowiska skarżącego kasacyjnie w przedmiocie swojej niewłaściwości w sprawie oceny nieważności przedmiotowego orzeczenia wywłaszczeniowego.
Także zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 3 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ powołana ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie – w świetle przedstawionej wyżej analizy stanu prawnego - nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Również zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 153 ppsa nie mógł być uwzględniony, skoro okoliczność ta w żaden sposób nie podważa prawidłowości wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło