III SA/Kr 915/11

Sygn. akt III SA/Kr 915/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec, Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.), WSA Maria Zawadzka, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012r., sprawy ze skarg Wojewody, W. W., na § 1 w części wprowadzającej zmiany w Statutach Sołectw Gminy B poprzez dodanie § 12 pkt1a tiret trzeci, uchwały Rady Gminy B, z dnia 28 kwietnia 2011r. nr [...], w przedmiocie zmiany uchwały nr [...] z dnia 20 czerwca 2003r. w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy B oraz uchwały nr [...] z dnia 12 września 2005r. w sprawie uchwalenia statutu Sołectwa S I. stwierdza nieważność § 1 zaskarżonej uchwały w części wprowadzającej zmiany w Statutach Sołectw Gminy B poprzez dodanie § 12 pkt 1a tiret trzeci w brzmieniu: "zawieszone przez organ stanowiący gminy", II. zasądza od Rady Gminy B na rzecz skarżącego W. W. kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 października 2012r. W dniu [...] 2003r. Rada Gminy B podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy B. Uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1, art. 40 ust. 2 pkt 1 oraz art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Statuty poszczególnych Sołectw Gminy B zostały dołączone do tej uchwały w formie załączników. Następnie w dniu 28 kwietnia 2011r. Rada Gminy B podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] 2003r. w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy B oraz uchwały nr [...] z dnia [...] 2005r. w sprawie uchwalenia statutu Sołectwa S. Uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1, art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2010r. nr 17, poz. 95). Zgodnie z § 1 tej uchwały zostały zmienione załączniki do w/w uchwał poprzez dodanie pkt 1a do § 12 każdego z załączników w brzmieniu: "1a. Na Sołtysa, członka Rady Sołeckiej nie mogą kandydować osoby: – karane za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego; – wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego; – zawieszone przez organ stanowiący gminy; – wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21 a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.)." W dniu 4 maja 2011r. do Urzędu Gminy w B wpłynęło pismo W. W. z dnia 2 maja 2011r., w którym wezwał on Radę Gminy B do usunięcia naruszenia prawa w uchwale z dnia 28 kwietnia 2011r. Nr [...], polegającego na dodaniu do § 12 statutów Sołectw pkt 1a. W. W. podniósł, iż w pkt 3 § 12 wyraźnie wskazano kto może być wybrany na sołtysa i do rady sołeckiej. W. W. uważa, iż w/w uchwała narusza normę art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, określającą tryb wyborów sołtysa i rady sołeckiej, gdzie bierne prawo wyborcze przyznano nieokreślonej liczbie kandydatów. Zdaniem W. W., uchwała Nr [...] narusza również Konstytucję RP w części dotyczącej uprawnienia do tworzenia aktów prawa miejscowego przez organ samorządu terytorialnego, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach, gdyż pozbawia biernego prawa wyborczego osoby zawieszone przez organ stanowiący gminy. Stanowi to zatem naruszenie zasady państwa prawa. W. W. i podniósł, iż uchwała pozbawiła biernego prawa wyborczego dwóch sołtysów, zawieszonych w Gminie B oraz kilkunastu członków ich rad sołeckich. Zawieszenie to nastąpiło w zasadzie dożywotnio, bo uchwała nie określa na jaki okres zabrania się tym osobom kandydowania. Rada Gminy B nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 28 czerwca 2011r. W. W. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy B z dnia 28 kwietnia 2011r. Nr [...] w sprawie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] 2003r. w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy B oraz uchwały nr [...] z dnia [...] 2005r. w sprawie uchwalenia statutu Sołectwa S, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Kr 916/11. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie normy art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym oraz Konstytucji RP w części dotyczącej uprawnienia do tworzenia aktów prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach, tj. art. 95. W uzasadnieniu skargi W. W. wyjaśnił, iż uchwałą Nr [...] z dnia [...] 2011r. Rada Gminy B wszczęła procedurę konsultacyjną z mieszkańcami w sprawie dokonania zmian w dotychczasowych statutach Sołectw Gminy B, poprzez wskazanie przesłanek wykluczających możliwość kandydowania osoby na stanowisko sołtysa. Powołana inicjatywa uchwałodawcza została poddana kontroli ze strony Wydziału Nadzoru Prawnego Urzędu Wojewódzkiego, jednak nie znaleziono podstaw do podjęcia działań nadzorczych (dopiero w dniu 27 maja 2011r. wszczęto z urzędu postępowanie nadzorcze dotyczące kontroli legalności zaskarżonej uchwały). Skarżący stwierdził, iż pomimo tego, że zachodziły wątpliwości co do legalności sformułowanych w uchwale treści – Rada Gminy B podjęła w dniu 28 kwietnia 2011r. uchwałę w sprawie dokonania zmian w statutach Sołectw Gminy B – w brzmieniu uprzednio poddanym konsultacji, gdzie m.in. biernego prawa wyborczego w kontekście ubiegania się o stanowisko sołtysa pozbawiono "osób zawieszonych przez organ stanowiący Gminy". Skarżący zwrócił przy tym uwagę, iż poza przedmiotowym zapisem pozostałe przesłanki wykluczające możliwość kandydowania na stanowisko sołtysa wprost odpowiadają przepisowi art. 7 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Zdaniem skarżącego, wykluczenie możliwości kandydowania osób zawieszonych przez organ stanowiący gminy, jest rozwiązaniem konkretnym, skierowanym przeciwko jego osobie, gdyż wobec konfliktu z Wójtem Gminy (inspiratorem uchwały) został zawieszony przez Radę Gminy i teraz nie może kandydować. Dlatego też skarżący uważa, iż zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny. Skarżący stwierdził, iż zaproponowane przez Radę Gminy B rozwiązanie nie mieści się w pojęciu aktu prawa miejscowego, albowiem nie jest rozwiązaniem abstrakcyjnym, lecz w części skierowanym do indywidualnie oznaczonego adresata, czyli do niego. Potwierdza taką ocenę również fakt, iż przedmiotowa uchwała została podjęta bezpośrednio przed wyznaczonymi terminami zebrań wiejskich, których przedmiotem miał być wybór sołtysa oraz rad sołeckich. Ponadto skarżący zarzucił, iż rozwiązanie wprowadzone zaskarżoną uchwałą jest również sprzeczne z art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, jak i z art. 95 Konstytucji RP. Skarżący wskazał, iż art. 36 ust. 2 w sposób kompletny reguluje podstawowe zasady prawa wyborczego organów sołectwa – stąd też rozwiązanie opisane w zaskarżonej uchwale (gdzie w statucie określa się przesłanki pozbawiające biernego prawa wyborczego) jest sprzeczne z tą normą ustawową – a dalej wykracza poza delegację z art. 35 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym co do treści statutu. Skargę na powyższą uchwałę Rady Gminy B z dnia 28 kwietnia 2011r. Nr [...] wniósł również Wojewoda domagając się stwierdzenia jej nieważności w zakresie § 1, w części wprowadzającej zmiany w Statutach Sołectw Gminy B poprzez dodanie w § 12 Statutów punktu 1a tiret trzeci w brzmieniu "zawieszone przez organ stanowiący gminy". Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą III SA/Kr 915/11. Zaskarżonej uchwale organ nadzoru zarzucił naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez ograniczenie biernego prawa wyborczego osób zawieszonych przez organ stanowiący gminy, kandydujących w wyborach na sołtysa i członka rady sołeckiej, w sposób bezterminowy, a także poprzez dokonanie zmiany w zasadach wyborów organów jednostki pomocniczej w czasie bezpośrednio poprzedzającym termin wyborów i ze skutkiem względem osoby (osób) zawieszonych w prawach wyborczych przed datą wejścia w życie tej uchwały (retroaktywność zapisów). Wojewoda wskazał, iż Konstytucja RP wprowadza dwa warunki niezbędne by być wyborcą. Pierwszy, to posiadanie obywatelstwa polskiego, drugi to pełnoletniość. Równocześnie z tak szeroko zakreślonego kręgu wyłączono osoby, które nie posiadają praw wyborczych, gdyż zostały ubezwłasnowolnione prawomocnym wyrokiem sądu albo zostały pozbawione praw publicznych (o czym orzeka sąd) lub praw wyborczych (orzeczeniem Trybunału Stanu). Organ nadzoru stwierdził zatem, iż o pozbawieniu praw wyborczych w Polsce, do tego w bardzo ograniczonym zakresie, uprawniona jest wyłącznie niezawisła władza sądownicza. Dzięki temu krąg wyborców w Polsce został zakreślony szeroko, co, zdaniem skarżącego, świadczy dobitnie, że polskie prawo wyborcze zostało oparte na zasadzie powszechności. Ustawodawca przekazując upoważnienie do uregulowania zasad i trybu wyborów oraz odwoływania organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego w formie ustawy (art. 169 ust. 2 i 3 Konstytucji RP), nie ograniczył wskazanych zasad konstytucyjnych. Wojewoda podniósł również, iż ustawa z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010r. nr 176, poz. 1190 z późn. zm.) ogranicza bierne prawo wyborcze, stanowiąc w art. 7 ust. 2, iż nie mają prawa wybieralności osoby: 1) karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego; 2) wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego; 3) wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007r. nr 63, poz. 425 z późn. zm.). Organ nadzoru stwierdził, iż w art. 35 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ustawodawca wskazał, że m.in. zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem. Zdaniem Wojewody, kształtując w ramach przyznanej swobody, zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej, gmina musi uwzględniać obowiązujące prawo, kierując się standardami demokratycznego państwa prawnego. Obywatel nie karany i nie pozbawiony praw publicznych, ma pełne prawo uczestniczenia w życiu publicznym. Tym samym, nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego jest wprowadzenie w ramach aktów prawa miejscowego zapisów ograniczających prawa wyborcze i to w sposób bezterminowy, co faktycznie stanowić może pozbawienie praw wyborczych osób zawieszonych w tych prawach przez organ stanowiący gminy. Ponadto Wojewoda zaznaczył, iż zmiany w systemie wyborczym nie powinny być wprowadzane ad hoc, tj. przed samymi wyborami, a winny uwzględniać konieczność adaptacji do nowego stanu prawnego podmiotów korzystających zarówno z czynnego, jak i biernego prawa wyborczego. Natomiast z treści zaskarżonej uchwały wynika, iż weszła ona w życie bezpośrednio przed wyborami do jednostek pomocniczych Gminy B. Jej wejście w życie tuż przed wyborami stanowiło zaskoczenie zarówno dla wyborców, jak i komitetów wyborczych. Poza tym kwestionowanemu zapisowi nadano moc wsteczną, albowiem objął on osoby zawieszone w prawach wyborczych w stanie prawnym poprzedzającym wprowadzenie kwestionowanej zmiany (tj. dotyczy sytuacji sprzed daty wejścia w życie tej uchwały, tj. sprzed 17 czerwca 2011r.). Zdaniem organu nadzoru, tego rodzaju postępowanie jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji. W odpowiedzi na powyższe skargi W. W. i Wojewody, Rada Gminy B wniosła o ich oddalenie. W pierwszej kolejności Rada Gminy B podniosła, iż skarga W. W. jest bezzasadna i jako taka nie zasługuje na uwzględnienie. Rada Gminy wskazała, iż W. W. zaskarżył całą uchwałę, nie uzasadniając jednak dlaczego uznaje za niezgodne z Konstytucją RP pozbawienie biernego prawa wyborczego osób: skazanych za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego; wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego; wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Rada Gminy B stwierdziła, iż trudno jest jej odnieść się do tej części przedmiotowej skargi, albowiem nie zawiera ona żadnego uzasadnienia żądania uchylenia zaskarżonej uchwały w tym zakresie. W ocenie Rady Gminy B, wskazane ograniczenie biernego prawa wyborczego nie stanowi naruszenia żadnych przepisów, w tym norm konstytucyjnych, a wręcz odwrotnie – stanowi powtórzenie treści art. 7 ust. 2 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich. Odnosząc się natomiast do uzasadnienia skargi W. W. Rada Gminy B zauważyła, że wynika z niego, iż skarżący zarzuca naruszenie w zaskarżonej uchwale jego indywidualnego interesu, gdyż pozbawiono go możliwości kandydowania na urząd sołtysa. Jednak zdaniem Rady, w treści zaskarżonej uchwały nie można doszukać się elementów potwierdzających tego typu zarzuty. Rada Gminy B przyjęła bowiem zaskarżoną uchwałę, aby ograniczyć bierne prawo wyborcze wobec wszystkich osób, które mieszczą się w kręgu osób spełniających kryteria negatywne określone w tej uchwale. Rada Gminy B uważa, iż ograniczenie biernego prawa wyborczego nie jest jednoznaczne z naruszeniem praw podmiotowych obywateli, a przykłady takich ograniczeń nie są incydentalne (np. pozbawienie praw wyborczych osób ubezwłasnowolnionych całkowicie, zakaz jednoczesnego kandydowania do więcej niż jednego samorządowego organu stanowiącego) i jako normy są powszechnie akceptowane. Rada Gminy B wyjaśniła, iż w formie konsultacji poddała pod rozwagę mieszkańców, czy osoby zawieszone przez organy stanowiące Gminy powinny mieć bierne prawo wyborcze, a następnie przyjęła uchwałę dokonującą stosownych zmian w statutach sołectw. Rada Gminy B stwierdziła, iż w związku z zakwestionowaniem częściowego zakresu tych zmian przez Wydział Nadzoru Prawnego Urzędu Wojewódzkiego podjęte zostały prace zmierzające do zmiany przyjętej uchwały w zakresie wskazanym przez organ nadzoru. W związku z powyższym Rada Gminy B uważa, iż osobiste interesy W. W. nie powinny być brane pod uwagę dla oceny prawidłowości zaskarżonej uchwały dotyczącej nieokreślonej liczby osób, albowiem celem uchwały nie było pozbawienie skarżącego biernego prawa wyborczego, mimo że jest on o tym przekonany. Odnosząc się natomiast do skargi Wojewody Rada Gminy B stwierdziła, iż uwzględniając zarzuty organu nadzoru skierowane przeciwko treści zaskarżonej uchwały podjęła prace nad dostosowaniem jej treści do norm wskazanych w zarzutach oraz w skardze. Prace te nie zostały jednak jeszcze zakończone z przyczyn od Rady niezależnych, bowiem zmiana uchwały może nastąpić po dokonaniu konsultacji z mieszkańcami. Następnie dopiero może być ustalona sesja, na którą przygotowany zostanie projekt uchwały. Podsumowując Rada Gminy B wniosła o oddalenie skargi W. W. z powodu braku uzasadnienia skargi co do żądania uchylenia całej uchwały oraz braku interesu prawnego w jej wniesieniu oraz o oddalenie skargi Wojewody jako nieuzasadnionej wobec stanowiska Rady Gminy uwzględniającego zarzuty organu nadzoru lub też co najmniej przedwczesnej w związku z podjęciem czynności w celu zmiany zaskarżonej uchwały. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2011r. W. W. podniósł, iż zaskarżona uchwała została podjęta na wniosek Wójta Gminy B, z którym nie zgadzał się w niektórych kwestiach. Skarżący uważa, iż celem Wójta Gminy B było zablokowanie jego startu w wyborach na sołtysa wsi B. Skarżący zaznaczył przy tym, iż skarży przedmiotową uchwałę w części dotyczącej osób zawieszonych przez organ uchwałodawczy gminy. Jego zdaniem, podjęcie zaskarżonej uchwały nie było potrzebne, ponieważ dotychczasowy statut sołectw Gminy B wyraźnie precyzował w § 12 pkt 3 kto może zostać sołtysem. Skarżący uważa, iż wprowadzone zmiany w statutach sołectw to pozbawienie społeczności lokalnych możliwości wolnego wyboru, do którego mają prawo. Postanowieniem z dnia 8 maja 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. z 2012r., poz. 270), połączył opisane powyżej sprawy zainicjowane skargami W. W. i Wojewody do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą III SA/Kr 915/11. Postanowieniem z dnia 8 maja 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), uwzględnił wniosek J. C. zawarty w piśmie z dnia 20 sierpnia 2011r. (k. 104 i nast.) i dopuścił J. C. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 18 września 2012r. organ przedłożył uchwałę Rady Gminy B z dnia [...] 2012r. w sprawie zmiany uchwały z dnia [...] 2003r., wnosząc o umorzenie niniejszego postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego, albowiem w praktyce zaskarżona uchwała nie weszła w życie, wobec przyjęcia obecnie kolejnej uchwały zmieniającej uchwałę pierwotną, o treści innej niż uchwała zaskarżona. Pełnomocnik organu oświadczył, że według jego wiedzy na podstawie zaskarżonej uchwały nie były przeprowadzone żadne wybory, a zatem zaskarżony przepis nie wywołał skutków prawnych. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 18 września 2012r. pełnomocnik Wojewody podniósł, że zaskarżona uchwała weszła w życie w dniu 17 czerwca 2011r., przeprowadzane zatem w czerwcu i lipcu 2011r. wybory w sołectwach odbywały się na jej podstawie. Zaskarżona uchwała wywołała tym samym skutki prawne. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 18 września 2012r. skarżący W. W. sprecyzował, że przedmiotem skargi jest jedynie część uchwały dotycząca §12 pkt 1a tiret trzeci. Potwierdził też, że na podstawie zaskarżonej uchwały były przeprowadzone wybory sołtysów, w których ani on, ani uczestnik postępowania J. C. nie mogli uczestniczyć. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 18 września 2012r. uczestnik postępowania J. C. wniosła o uwzględnienie skarg W. W. i Wojewody. W dniu 27 września 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopuścił dowód z dokumentów przedłożonych przez organ przy piśmie z dnia 24 września 2012r. na okoliczność skutków prawnych wywołanych przez zaskarżoną uchwałę. Postanowieniem z dnia 23 października 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu o odroczenie terminu rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 §1 i 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270, zwana dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest zatem ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolę Sądu w niniejszej sprawie zainicjowała skarga Wojewody z dnia 15 lipca 2011r. wniesiona na podstawie art. 93 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz skarga W. W. wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a będąca przedmiotem skarg uchwała jest aktem prawa miejscowego. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga Wojewody została przez Sąd uznana za dopuszczalną, gdyż została wniesiona po upływie terminu 30 dni od doręczenia uchwały Wojewodzie, o którym mowa w art. 91 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 u.s.g. Za dopuszczalną uznana została także wniesiona w niniejszej sprawie skarga W. W., gdyż została ona wniesiona z zachowaniem wymaganego ustawą trybu i terminu wniesienia skargi, przez podmiot do tego legitymowany. W niniejszej sprawie zachowany został wymóg poprzedzenia skargi bezskutecznym wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, przewidzianym w art. 101 ust. 1 u.s.g., bowiem pismem z dnia 2 maja 2011r. skarżący zwrócił się do organu z wezwaniem o usunięcie naruszenia, i na to wezwanie nie uzyskał odpowiedzi, a zatem należy uznać, że było ono bezskuteczne. Sąd ocenił także, że skarżący dochował przewidzianego w obowiązujących przepisach terminu do wniesienia skargi, została ona bowiem wniesiona przed upływem 60 dni od dnia wezwania organu do usunięcia naruszenia. W. W. jest także podmiotem mającym legitymację skargową w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g., słusznie wywodzi uprawnienie do wniesienia skargi w niniejszej sprawie z tego, że z uwagi na zawieszenie go w funkcji sołtysa przez Radę Gminy B, zaskarżona uchwała ograniczyła jego bierne prawo wyborcze do kandydowania na stanowisko sołtysa w kolejnych wyborach, przez co zaskarżona uchwała naruszała jego interes prawny. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone (wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., OSK 476/04, ONSAiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 2; wyrok TK z dnia 16 września 2008r.,SK 76/06, Dz. U. z 2008r., nr 170, poz. 1053), skarga złożona w trybie powyższego przepisu nie ma bowiem charakteru actio popularis, zatem do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., OSK 1437/2004, Wokanda 2005 r. Nr 7-8, s. 69). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia spoczywa na skarżącym. Musi on wykazać, że istnieje związek pomiędzy jego prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienia (wyrok SN z dnia 7 marca 2003r., III RN 42/02, OSNP z 2004r., nr 7, poz. 114; por. też wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 września 2004r., II SA/Bk 364/04, Lex nr 173736). Skarżący musi zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2005 r., OSK 1563/04, LEX nr 171196, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006 r., II OSK 1127/05, LEX nr 194894, wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., II OSK 84/08). Interes ten powinien być bezpośredni, konkretny i realny (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I OSK 715/05, LEX nr 192482, por. też wyrok NSA z dnia 4 września 2001 r., II SA 1410/01, Lex nr 53376, postanowienie NSA z dnia 9 listopada 1995 r., II SA 1933/95, ONSA z 1996 r., nr 4, poz. 170). Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną skarżącego a zaskarżoną uchwałą musi w dacie wniesienia skargi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożenia na niego obowiązków (wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., II OSK 84/08). Skarżący W. W. w sprawie niniejszej wykazał, iż zakwestionowana część uchwały naruszyła jego interes prawny w powyższym rozumieniu. Pozostawanie w obrocie prawnym zaskarżonej uchwały uniemożliwiło mu korzystanie z biernego prawa wyborczego do organów sołectw gminy B, ponieważ został przez Radę Gminy zawieszony w funkcji sołtysa, spełniał zatem przesłanki przewidziane w zaskarżonej części uchwały. Dla ustalenia istnienia naruszenia interesu prawnego skarżącego bez znaczenia jest powoływana przez Radę Gminy B w piśmie z dnia 24 września 2012r. (k. 173 i nast.) okoliczność, że skarżący nie był obecny na zebraniach mieszkańców, na których odbywały się wybory sołtysów, ani też że jego nazwiska nikt na tych zebraniach nie zgłosił. Te same okoliczności spowodowały podjęcie przez Sąd postanowienia z dnia 8 maja 2012r. o dopuszczeniu J. C. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika bowiem, że także jej interes prawny został naruszony zaskarżoną uchwałą, z powodu zawieszenia jej w funkcji sołtysa przez Radę Gminy B. Wynik niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy zatem jej interesu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest § 12 pkt 1a tiret 3 każdego ze Statutów Sołectw stanowiących załączniki do uchwały Rady Gminy B z dnia 28 kwietnia 2011r. Nr [...] w sprawie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] 2003r. w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy B oraz uchwały nr [...] z dnia [...] 2005r. w sprawie uchwalenia statutu Sołectwa S, wprowadzający zasadę, że na Sołtysa, członka Rady Sołeckiej nie mogą kandydować osoby zawieszone przez organ stanowiący gminy. Uchwała została podjęta na podstawie art. 35 ust. 1, art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2010r. nr 17, poz. 95). Art. 5 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym przewiduje, że "jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy", a art. 5 ust. 3 stanowi, że "zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia jednostki pomocniczej określa statut gminy". Natomiast art. 35 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym przewiduje, że "organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami", zaś ust. 3 pkt 2 tego przepisu przewiduje, że statut jednostki pomocniczej określa w szczególności "zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej". Art. 36 ust. 2 u.s.g. ustala podstawowe zasady prawa wyborczego dotyczące sołtysa i rady sołeckiej, a wiec organów sołectwa jako jednostki pomocniczej gminy. Przepis ten przewiduje mianowicie, że "sołtys i członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania". Przepis ten jest bezwzględnie wiążący dla rady gminy podczas tworzenia i uchwalania statutu jednostki pomocniczej (por. A. Skoczylas w: R. Hauser, Z. Niewiadomski, "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", Warszawa 2011, s. 409, punkt 6), "w sposób kompletny regulując podstawowe zasady prawa wyborczego organów sołectw" (por. wyrok WSA w Opolu z 4 marca 2008r., II SA/Op 561/07) i wytyczając w ten sposób radzie gminy dopuszczalne granice regulacji statutem sołectwa. W ocenie Sądu trafne są zarzuty skargi naruszenia zaskarżoną uchwałą art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez pozbawienie w sposób bezterminowy biernego prawa wyborczego osób zawieszonych przez organ stanowiący gminy, kandydujących w wyborach na sołtysa i członka rady sołeckiej, a także poprzez dokonanie zmiany w zasadach wyborów organów jednostki pomocniczej w czasie bezpośrednio poprzedzającym termin wyborów i ze skutkiem względem osób zawieszonych w prawach wyborczych przed datą wejścia w życie tej uchwały (retroaktywność). Zaskarżona uchwała wprowadza dodatkowe, nie przewidziane Konstytucją ani ustawami, ograniczenia prawa wyborczego. W ocenie Sądu wprowadzenie tych ograniczeń nastąpiło bez wymaganego dla tworzenia aktów prawa miejscowego upoważnienia ustawowego. W doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż nakładanie na obywateli obowiązków oraz pozbawianie ich uprawnień musi mieć podstawę prawną w wyraźnym upoważnieniu ustawowym. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, zgodnie zaś z art. 7 organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Oznacza to, iż każde działanie organu władzy, w tym także rady gminy, musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. Potwierdza to dodatkowo w odniesieniu do aktów prawa miejscowego art. 94 Konstytucji, przewidując ich wydawanie "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie". Przepis ten oznacza, że podstawą aktu normatywnego o zewnętrznym oddziaływaniu jest wyraźne upoważnienie ustawowe zawarte w normie co najmniej rangi ustawowej. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Jedną z podstawowych zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego jest zasada prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych i zasada ustawowej delegacji do stanowienia przepisów prawa miejscowego. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest upoważnienie zawarte w ustawie. Zasada ta znajduje potwierdzenie w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, który przewiduje, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z istoty tego upoważnienia wynika, że musi być ono wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i wskazywać winno organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego oraz materię, która ma być przedmiotem regulacji w drodze aktu prawa miejscowego. Regulowanie zatem jakichkolwiek zasad, w tym również zasad wyborczych aktem prawa miejscowego, będącym źródłem prawa o charakterze podustawowym, wykonawczym wobec ustawy, odbywać się może jedynie na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego i w jego granicach. Konstytucja RP przewiduje dwa warunki niezbędne by być wyborcą: posiadanie obywatelstwa polskiego oraz pełnoletniość. Równocześnie z kręgu osób posiadających prawa wyborcze wyłączono osoby ubezwłasnowolnione prawomocnym wyrokiem sądu oraz sądownie pozbawione praw publicznych lub praw wyborczych. Trafnie zauważył skarżący Wojewoda, że polskie prawo wyborcze zostało oparte na zasadzie powszechności. Ustrojodawca przekazując upoważnienie do uregulowania w formie ustawy zasad i trybu zgłaszania kandydatów i przeprowadzania wyborów oraz warunków ważności wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, a także zasad i trybu wyborów oraz odwoływania organów wykonawczych (art. 169 ust. 2 i 3 Konstytucji RP), nie ograniczył wymienionych powyżej zasad konstytucyjnych. Również co do zasad przeprowadzania wyborów do organów jednostek pomocniczych gminy, regulacja ma się odbywać w tych granicach, co wynika z art. 169 ust. 4 Konstytucji, który przewiduje, że "Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące". Także obowiązująca w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały ustawa z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010r. nr 176, poz. 1190 z późn. zm.) nie zawierała upoważnienia do wydania aktu prawa miejscowego ograniczającego bierne prawo wyborcze w sposób przewidziany w zaskarżonej uchwale. Ustawa ta ograniczając bierne prawo wyborcze, przewiduje jedynie w art. 7 ust. 2, iż nie mają prawa wybieralności osoby: 1) karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego; 2) wobec których wydano prawomocny wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego; 3) wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2007r. nr 63, poz. 425 z późn. zm.). Również cytowany powyżej art. 36 ust. 2 u.s.g., ustalając podstawowe zasady prawa wyborczego dotyczące sołtysa i rady sołeckiej, nie zawiera upoważnienia do wprowadzenia takich ograniczeń w biernym prawie wyborczym, jakie przewidziano w zaskarżonej uchwale. A zatem, wprowadzone w zaskarżonej uchwale ograniczenia prawa wyborczego i to bezterminowe, co faktycznie może powodować trwałe pozbawienie praw wyborczych osób zawieszonych w tych prawach przez organ stanowiący gminy, bez istnienia w naszym systemie prawnym wyraźnego ustawowego upoważnienia do takiej regulacji, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji oraz art. 36 ust. 2 i art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak również zasad praworządności i legalności wynikających z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP, wedle których organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że mogą czynić tylko to, na co prawo wyraźnie im zezwala lub co wyraźnie nakazuje. Wprowadzenie dodatkowych ograniczeń prawa wyborczego, nieprzewidzianych ustawą, bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jest nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Art. 35 ust. 3 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym przewiduje wprawdzie, że statut jednostki pomocniczej określa w szczególności "zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej", jednakże art. 169 ust. 4 Konstytucji wprowadza wyraźne granice dla tego rodzaju statutowej regulacji: granice ustaw ("Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące"). Kształtując zatem, w ramach przyznanej swobody, zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej, rada gminy musi uwzględnić obowiązujące prawo i granice zakreślone ustawami, kierując się standardami demokratycznego państwa prawnego. Trafny jest także zarzut skargi, że zmiany w systemie wyborczym nie mogą być wprowadzane ad hoc, tj. przed samymi wyborami. Tego typu regulacja wymaga uwzględnienia konieczności adaptacji do nowego stanu prawnego podmiotów korzystających zarówno z czynnego, jak i biernego prawa wyborczego. Natomiast z treści zaskarżonej uchwały wynika, iż weszła ona w życie w czerwcu 2011r., czyli bezpośrednio przed wyborami do jednostek pomocniczych Gminy B, które odbywały się w lipcu 2011r. (por. protokół zebrania wiejskiego wsi C z 7 lipca 2011r., k. 176). W konsekwencji należy stwierdzić, że przedmiotowa uchwała w zaskarżonym zakresie wykracza poza prawotwórcze kompetencje rady gminy, ustalone przepisami art. 40 ustawy o samorządzie gminnym. W ocenie Sądu zaskarżona część uchwały, wprowadzająca ograniczenie biernego prawa wyborczego dla osób zawieszonych przez radę gminy, wydana zatem została z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Od podjęcia przedmiotowej uchwały upłynął już wprawdzie okres dłuższy niż okres 1 roku przewidziany w art. 94 ust. 1 cytowanej ustawy o samorządzie gminnym, niemniej jednak ze względu na normatywny, zewnętrzny, abstrakcyjny i generalny charakter norm zawartych w zaskarżonej uchwale, jest ona aktem prawa miejscowego. A zatem w niniejszej sprawie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co umożliwia stwierdzenie nieważności uchwały pomimo upływu rocznego terminu od dnia jej podjęcia. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 91 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność § 1 zaskarżonej uchwały w części wprowadzającej zmiany w Statutach Sołectw Gminy B poprzez dodanie §12 pkt 1a tiret trzeci w brzmieniu: "zawieszone przez organ stanowiący gminy". Należy też podkreślić, że okoliczność, iż wydana została kolejna uchwała Rady Gminy B z dnia [...] 2012r. w sprawie zmiany uchwały z dnia [...] 2003r., nie stanowi przesłanki do umorzenia niniejszego postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Wbrew bowiem zarzutom organu, zaskarżona uchwała weszła w życie w terminie w niej wskazanym (14 dni) liczonym od dnia jej ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym i wywołała tym samym skutki prawne. Uchwała nr [...] Rady Gminy B z dnia [...] 2012r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] 2003r. w sprawie uchwalenia statutów Sołectw Gminy B oraz uchwały nr [...] z dnia [...] 2005r. w sprawie uchwalenia statutu Sołectwa S, na którą powołuje się organ, nie uchyla zaskarżonej uchwały i nie oznacza wyeliminowania jej z obrotu, nadto zaś należy podkreślić, że nie wprowadza ona żadnych zmian w zakwestionowanej w niniejszej sprawie części zaskarżonej uchwały dotyczącej ograniczenia biernego prawa wyborczego osób zawieszonych przez radę gminy. Warto zresztą zauważyć, że nawet ewentualne wyraźne uchylenie zaskarżonej uchwały Rady Gminy B z dnia 28 kwietnia 2011r., nie stanowiłoby przesłanki do umorzenia niniejszego postępowania sądowego, bowiem uchylenie wywarłoby skutki prawne z mocą jedynie ex nunc, natomiast orzeczenie o stwierdzeniu nieważności działa z mocą wsteczną (ex tunc), eliminując wstecz wszelkie skutki prawne, jakie wywołała zakwestionowana część uchwały. Istotą i celem działania sądu administracyjnego jest sądowa kontrola administracji z punktu widzenia legalności jej działania. Sąd kontroluje administrację uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący w chwili podejmowania zaskarżonego aktu lub czynności. Umorzenie zatem sądowego postępowania kontrolnego w niniejszej sprawie spowodowałoby uniknięcie sądowej kontroli w przypadku, gdy wprawdzie sam zaskarżony akt prawny został już wyeliminowany z porządku prawnego, ale z mocą ex nunc, nie zostały zatem usunięte wszystkie skutki prawne, które on wywołał. W niniejszej sprawie należy uznać, że na podstawie zaskarżonej uchwały doszło do ograniczenia praw wyborczych skarżącego W. W. i uczestniczki postępowania J. C., zaskarżona uchwała wywołała zatem skutki prawne, i z tego powodu postępowanie sądowe w tej sprawie nie jest bezprzedmiotowe. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela zatem pogląd prawny wyrażany w orzecznictwie, że okoliczność, iż uchylenie zaskarżonego aktu przez sam organ, nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, mógł on bowiem być stosowany do sytuacji z okresu poprzedzającego wejście w życie przepisu prawa miejscowego uchylającego ten akt (wyrok NSA z dnia 20 marca 1996r., SA/Gd 1256/95, OSS nr 4, poz. 129; także wyroki NSA: z dnia 3 kwietnia 2012r., I OSK 2315/11, z dnia 29 grudnia 2011r., I OSK 1719/11, z dnia 27 maja 2008r., II OSK 344/08, z dnia 13 września 2006r., II OSK 758/06 i z dnia 2 września 2005r., sygn. akt I OSK 394/05 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2004r., SA/Wr 1567/02, OSS z 2006, nr 2, poz. 38; jak również Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. W5/94, OTK 1994, nr 2, poz. 44). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu o odroczenie terminu rozprawy w dniu 23 października 2012r. Wniosek ten został uzasadniony przez pełnomocnika zaplanowanym wcześniej urlopem i koniecznością osobistego udziału pełnomocnika w rozprawie ze względu na charakter sprawy. W ocenie Sądu powołane przez pełnomocnika argumenty nie uzasadniały odroczenia rozprawy. Nie stanowiły one "ważnej przyczyny" w rozumieniu art. 99 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tym bardziej, że pozostałe strony wniosły o kontynuowanie rozprawy. W ocenie Sądu charakter niniejszej sprawy nie uzasadniał konieczności osobistej obecności pełnomocnika organu na rozprawie. Organ miał prawie miesiąc od daty poprzedniej rozprawy (czas pomiędzy dniem 27 września 2012r. a dniem 23 października 2012r.) na ustanowienie kolejnego pełnomocnika. Był to w ocenie Sądu wystarczający czas na zapewnienie sobie przez organ ewentualnego innego pełnomocnika, jeśli organ uważał, że istnieje taka potrzeba, zwłaszcza że o niemożliwości uczestniczenia w rozprawie adwokata R. T. w dniach 22.10.2012r.-29.10.2012r. było wiadomo już od sierpnia 2012r. (por. wniosek o odroczenie, k. 211). Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.