II FZ 1014/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 501/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2012 r., I SA/Ke 501/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił T. M. (zwana dalej: skarżącą) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. Pomimo dwukrotnego awizowania (w dniach 18 i 26 września 2012 r.), nie zostało ono przez skarżącą podjęte. W związku z tym przesyłka została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 2 października 2012 r., na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwana dalej: p.p.s.a. W dniu 15 października 2012 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazała, że przebywała u córki przez 2 miesiące ze względu na zły stan zdrowia. Pod koniec września była bardzo chora. W dniu 1 października 2012 r. zgłosiła się do szpitala w K. w miejscu zamieszkania córki. Wnioskodawczyni szczegółowo opisała rodzaj dolegliwości występujących u niej od dwóch tygodni, przedkładając jednocześnie kartę informacyjną z izby przyjęć S. w K.. Podniosła, że w związku ze złym stanem zdrowia nie mogła wrócić do miejsca zamieszkania wraz z opiekunem (córką). Powrót stanowił także przeciwwskazanie lekarskie. Z tych względów skarżąca wróciła po terminie i nie mogła uiścić opłaty w sprawie. 3. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści i wykładni art. 85 i art. 86 § 1 p.p.s.a. i oceniając podnoszone przez skarżącą okoliczności, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, stwierdził, iż nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu. Nie wykazała bowiem, że w okresie od dnia 2 października 2012 r. do dnia 9 października 2012 r. zaistniały niezależne od strony skarżącej przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Z przytoczonych przez skarżącą argumentów wynikało, że przeszkodą, która uniemożliwiła jej dotrzymanie terminu był wyjazd do córki do K. w związku ze złym stanem zdrowia, jednodniowa hospitalizacja i przeciwwskazania dla powrotu do miejsca zamieszkania. Zdaniem sądu, należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymagała, aby przed wyjazdem do córki skarżąca podjęła odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów czy to przez powiadomienie sądu o zmianie adresu do doręczeń czy też przez upoważnienie innych osób do odbioru jej korespondencji. Tym bardziej, że wyjazdy skarżącej do córki, co istotne mieszkającej w odległej miejscowości (w K.) nie były incydentalne i krótkotrwałe. Sąd podzielił ponadto prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że choroba może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie i całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Z wniosku o przywrócenie terminu natomiast nie wynika, że przed wyjazdem do córki skarżąca miała problemy zdrowotne tego rodzaju i że to one były przyczyną niemożności dokonania wskazanych wyżej aktów staranności, tj. powiadomienia sądu o zmianie adresu do doręczeń czy upoważnienia innych osób do odbioru jej korespondencji. Opisane przez skarżącą dolegliwości wystąpiły dopiero podczas pobytu u córki. Przy czym poza jednodniowym pobytem w szpitalu (w związku z nasileniem się dolegliwości), który miał miejsce jeszcze przed rozpoczęciem biegu terminu dla uiszczenia wpisu, skarżąca nie wykazała przeszkód uniemożliwiających podjęcie działań. Przeszkód tych nie potwierdzają również ujęte w karcie informacyjnej zalecenia lekarskie, gdzie wskazano jedynie na potrzebę dalszego leczenia i diagnostyki w miejscu zamieszkania. Zdaniem sądu skarżąca nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw jakiej w danych okolicznościach można by od niej oczekiwać. Przy dołożeniu należytej staranności, skarżąca była w stanie dopełnić swoich obowiązków i uzupełnić braki skargi w wymaganym terminie. 4. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie ustalenia daty przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu pomimo, że sąd treścią powołanego przepisu był do tego zobowiązany, - art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię i uznanie, że skarżąca nie dochowała należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw, jakiej w okolicznościach niniejszej sprawy można by od niej oczekiwać albowiem przy dołożeniu należytej staranności była w stanie dopełnić swoich obowiązków i uzupełnić braki skargi w wyznaczonym terminie, w konsekwencji poprzez odmowę przez sąd przywrócenia skarżącej terminu do uiszczenia wpisu pomimo, że we wniosku strona uprawdopodobniła brak winy w uiszczeniu wpisu od skargi w terminie. W związku z powyższym skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie skarżącej terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy pranej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, albowiem koszty te w żaden części nie zostały przez skarżącą uiszczone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. 5. Jak wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu wnoszonym do sądu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. postanowienia NSA z dnia 27 października 2011 r., II OZ 1064/11, z dnia 19 października 2011 r., I OZ 776/11, z dnia 18 października 2011 r., II FZ 526/11, z dnia 10 grudnia 2010 r., I FZ 426/10, z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 574/10, z dnia 19 listopada 2010 r., I OZ 870/10, z dnia 17 lutego 2009 r., I OZ 90/09, z dnia 5 grudnia 2008 r., II FZ 305/08, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – zwanej dalej: CBOSA). Składając zatem wniosek o przywrócenie terminu strona powinna zawrzeć uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FZ 238/09, niepubl.). Natomiast pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). W tej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia braku winy. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując, czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II FZ 527/11, CBOSA). 6. Mając zatem powyższe na uwadze, trafnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony. Po pierwsze należy zauważyć, że okoliczność wyjazdu skarżącej do córki nie była okolicznością nadzwyczajną w świetle informacji znajdujących się w aktach sprawy. Z akt postępowania przed organami podatkowymi wynika, że skarżąca regularnie odbywała te podróże w związku ze swoimi lub córki problemami zdrowotnymi. Świadczą o tym pismo skarżącej z dnia 2 listopada 2010 r. oraz wyjaśnienia zawarte w piśmie z dnia 22 maja 2012 r. (będącego wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania). Należy zauważyć, że skarżąca do wniosku załączyła jedynie kartę informacyjną Izby Przyjęć S. w K. z dnia 1 października 2012 r. wskazującą na jednodniowy pobyt w szpitalu. Jak trafnie zauważył w tym zakresie sąd pierwszej instancji choroba może przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie i całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2010r. sygn. akt I OZ 839/10, Lex nr 742094 i z dnia 13 października 2010r., sygn. akt I OZ 767/10, Lex nr 742025, wyrok WSA z dnia 29 października 2004r., sygn. akt III SA 2967/03, Lex nr 164436; wyrok NSA z dnia 19 września 2000r., sygn. akt I SA 1072/00, Lex nr 55307 i z dnia 1 marca 1999r. sygn. akt II SA 45/99, Lex 46785). Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Nie ulega również wątpliwości, że karta informacyjna zawiera zalecenie zgodnie z którym "dalsze leczenie i diagnostyka w miejscu zamieszkania". Skarżąca nie przedstawiła we wspomnianym okresie żadnego zaświadczenia lekarskiego wskazującego na fakt, że wystąpiły przeciwwskazania zdrowotne uniemożliwiające powrót do domu, co potwierdza wskazana informacja z karty szpitalnej. Trafna w kontekście sytuacji zdrowotnej skarżącej oraz jej częstych podróży do córki jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konkluzja wynikająca z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że wymagana należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw nakazywała, aby przed wyjazdem do córki skarżąca podjęła odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów czy to przez powiadomienie sądu o zmianie adresu do doręczeń czy też przez upoważnienie innych osób do odbioru jej korespondencji. W ocenie Sądu podane okoliczności wskazują, że to strona z własnej winy uchybiła terminowi. Tym samym treść wniesionego zażalenia nie może podważyć prawidłowości dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny w zakresie przesłanek uprawdopodabniających brak winy. Z tych też względów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd pierwszej instancji przyjął, że strona nie uprawdopodobniła przyczyn wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przez nią okoliczności trafnie uznano, jako prowadzące do oddalenia wniosku. 7. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu