I FSK 1332/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi N. w B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1323/11 w sprawie ze skargi kasacyjnej N. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 91/11 w sprawie ze skargi N. w B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług postanawia 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2) zwrócić od Skarbu Państwa (Naczelnego Sądu Administracyjnego) na rzecz N. w B. kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną N. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2011 r., I SA/Bk 91/11, w sprawie ze skargi N. w B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2011 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został pełnomocnikowi strony doręczony 24 sierpnia 2012 r. W piśmie z 28 sierpnia 2012 r. strona wniosła o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyrokiem, a także o uchylenie tego wyroku NSA i wyroku WSA w Białymstoku i nakazanie udzielenia odpowiedzi, bowiem zapytanie dotyczy sfery prawa i obowiązków skarżącej, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy swojego wniosku strona wskazała art. 273 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "P.p.s.a."), podnosząc, że po otrzymaniu wyroku zapoznała się z szeregiem wyroków, których nie znała w chwili wnoszenia skargi, a które jednoznacznie w jej ocenie dowodzą, że postawione przez skarżącą pytanie dotyczy sfery jej praw i obowiązków. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Należy przede wszystkim wskazać, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem polegającym na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy prawomocnie zakończonej, bowiem dotyczy, stosownie do treści art. 270 P.p.s.a., postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem. Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 P.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także, gdy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie określony w art. 277 P.p.s.a. Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 P.p.s.a. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należy ocenić, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał art. 273 § 2 i 3 P.p.s.a. powołując się na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego, które w ocenie strony dowodzą zasadności jej skargi kasacyjnej. Dalsza część pisma strony poświęcona została wykładni przepisów unijnych dotyczących podatku VAT, a także norm Ordynacji podatkowej regulujących instytucję nadpłaty i wydawanie interpretacji indywidualnych oraz odmowę wszczęcia postępowania. Konfrontując powołane w piśmie strony podstawy wznowienia z regulacjami ustawowymi w tym zakresie należy przede wszystkim stwierdzić, że zgodnie z art. 273 § 2 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zaznaczyć trzeba, że w piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2004 r., FSK 170/04). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści. Z treści skargi o wznowienie wynika, że jej autor środków dowodowych i okoliczności faktycznych z art. 273 § 2 P.p.s.a. upatruje w ocenach prawnych wyrażonych we wskazanych przez niego orzeczeniach. Podkreślić należy, że w świetle wcześniejszych uwag ocen prawnych wyrażonych w innych orzeczeniach sądów administracyjnych nie można uznać za okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, o których mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a. Na ich podstawie nie ustala się bowiem stanu faktycznego sprawy, ani też nie prowadzi się postępowania dowodowego. Zatem orzeczenia sądowe w innych sprawach, na które strona obecnie się powołuje, nie mogą stanowić ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Drugą z podstaw wznowienia powołanych przez stronę jest art. 273 § 3 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że późniejsze wykryte orzeczenie musi dotyczyć tej samej sprawy (podkr. NSA). Nie chodzi w tym przypadku o takie same czy podobne sprawy, lecz o orzeczenia tożsame zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. W aspekcie podmiotowym chodzi o identyczność strony w postępowaniu, natomiast w aspekcie przedmiotowym – o stan faktyczny, podstawę prawną, treść żądania strony (uprawnienia) lub treść obowiązku (B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007/1/7). Warunek ten jest spełniony w wypadku tożsamości przedmiotu i stron postępowania, a więc wówczas, gdy może i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej. Stosownie do art. 171 P.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Podstawa restytucyjna z art. 273 § 3 P.p.s.a. związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej, przysługująca prawomocnym orzeczeniom (A. Kabat w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2009, wyd. III., s. 755). W pełni aktualne pozostaje na gruncie niniejszych rozważań postanowienie Sądu Najwyższego z 5 maja 1967 r., I PZ 20/67 (OSNC 1967, nr 11, poz. 209), przyjmujące, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może "tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda". Wymienione przez autora skargi o wznowienie postępowania wyroki nie są tożsame z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2012 r., I FSK 1323/11, o którego wznowienie wnosi skarżąca ani pod względem podmiotowym, ani pod względem przedmiotowym. Nie dotyczą one bowiem skargi tego samego podmiotu na to samo rozstrzygnięcie organu podatkowego. Powołanie orzeczeń, które w ocenie strony świadczą o zasadności argumentacji prezentowanej przez nią w toku prawomocnie zakończonego skarżonym wyrokiem postępowania sądowoadministracyjnego, nie może zostać uznane za wskazujące na późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy w rozumieniu art. 273 § 3 P.p.s.a. Ze względu na powyższe należy stwierdzić, że skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie nie została oparta na ustawowych podstawach, o jakich mowa w art. 273 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z art. 271–273 P.p.s.a. w skardze nie oznacza, że skargę tę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzucenia (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAP 2001, nr 4, poz. 133, wydany na tle analogicznego do art. 280 § 1 P.p.s.a. art. 410 § 1 K.p.c.; por. także np. postanowienie SN z 29 września 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8 - 9, poz. 154, oraz postanowienia NSA z: 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01; 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; 23 lutego 2011 r., II OSK 257/11). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Analogicznie uznał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12. Stanowisko zaprezentowane w tym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.