I OSK 2127/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 1191/12 o odrzuceniu skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 1191/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że ww. skarga została złożona bezpośrednio w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pomimo, iż pouczenie zamieszczone w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia nakazywało wniesienie skargi za pośrednictwem organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę powołał się na przepisy art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że wpływ skargi bezpośrednio do sądu skutkuje koniecznością jej przekazania właściwemu organowi, a za datę wniesienia skargi uważa się dzień nadania tej skargi przez sąd do organu administracyjnego. Zaskarżona decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 17 kwietnia 2012 r., tym samym termin do złożenia skargi upłynął w dniu 17 maja 2012 r. Skarga została natomiast złożona bezpośrednio w Sądzie w dniu 10 grudnia 2012 r., który przekazał ją następnie organowi w dniu 12 grudnia 2012 r. (data nadania skargi do organu znajdująca się w aktach IV KO/Gl 136/12). W tej sytuacji skargę E. J. uznano za wniesioną z uchybieniem terminu do jej złożenia. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła E. J., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, zasądzenia kosztów postępowania oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 6 P.p.s.a. poprzez nie udzielenie skarżącej, jako stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, wskazówek w przedmiocie konieczności złożenia skargi za pośrednictwem organu wydającego zaskarżoną decyzję i tym samym nieuzasadnione przedłużanie postępowania; 2) art. 6 P.p.s.a. poprzez nie udzielenie skarżącej, jako stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, wskazówek co do możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w wyniku czego skarżąca nie miała możliwości uzasadnić zwłoki w złożeniu skargi i uzyskać przywrócenia terminu do jej złożenia; 3) art. 9 k.p.a. poprzez wydanie przedmiotowego postanowienia, nie bacząc na fakt, iż skarżąca nie została prawidłowo pouczona o przysługujących jej prawach i tym samym doprowadzenie do szkody po stronie skarżącej z powodu nienależytego poinformowania o przysługujących jej prawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę należy wnieść, w myśl art. 54 § 1 P.p.s.a., do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Powyższe przepisy wskazują zatem, że do prawidłowego wniesienia skargi niezbędne jest zachowanie terminu i trybu określonego w art. 54 § 1 P.p.s.a, tj. złożenie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem zaskarżenia. Ustawa w tym zakresie żadnych wyjątków nie przewiduje. Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednocześnie, leżący u podstaw zaskarżonego postanowienia pogląd Sądu I instancji, że w sytuacji wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania tej skargi przez Sąd pod adres właściwego organu. Co prawda żaden z przepisów ustawy procesowej wprost nie przewiduje obowiązku przekazania błędnie skierowanej skargi do właściwego organu, jednakże przyjmuje się, że taki obowiązek na sądzie spoczywa. Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego (na tle podobnych procedurze sądowoadministracyjnej uregulowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie opowiedziało się za takim właśnie stanowiskiem (por. wyroki NSA: z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 248/07, LEX nr 470146 i z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 426/07, LEX nr 489100; postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1724/06, LEX nr 453371; z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 295/08, LEX nr 505331; z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 631/08, LEX nr 505351; z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 463/08, LEX nr 493793). Stanowisko takie prezentowane jest również w doktrynie, zgodnie z którym w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (patrz. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103; Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX). Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarga E. J. wpłynęła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a zatem podlegała ogólnej regulacji przewidzianej w art. 53 § 1 i art. 54 § 1 P.p.s.a. Nie ulega również wątpliwości, że organ należycie (w decyzji z dnia 16 kwietnia 2012 r.) pouczył stronę o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, a zatem powinna zostać wniesiona za pośrednictwem tego organu. Skoro w niniejszej sprawie E. J. otrzymała decyzję w dniu 17 kwietnia 2012 r., to termin do wniesienia skargi za pośrednictwem organu upływał w dniu 17 maja 2012 r. W tej sytuacji, dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi, decydująca była data nadania jej w urzędzie pocztowym przez Sąd do organu. Nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że Sąd I instancji, nie informując strony o możliwości i trybie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, naruszył wyrażoną w art. 6 P.p.s.a. zasadę udzielania stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych. Nie można przyjąć, wbrew temu co sugeruje strona skarżąca, że wynikający z art. 6 P.p.s.a. obowiązek informowania przez Sąd stron postępowania o czynnościach procesowych i skutkach prawnych tych czynności obejmuje pouczanie o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 161/05, nie publikowane). Sąd nie jest bowiem zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych zachowań. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.