II SA/Łd 296/12

WyrokWSA w Łodzi2012-05-23

Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Renata Kubot-Szustowska, Jolanta Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad współmałżonkiem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę nad współmałżonkiem z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Wskazano, że obowiązek alimentacyjny między małżonkami istnieje również w trakcie trwania małżeństwa, a wyłączenie współmałżonka z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego jest dyskryminujące i sprzeczne z celami ustawy oraz Konstytucją.
Stan faktyczny
Skarżąca M. J. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem P. J., który posiadał orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, argumentując, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na nowelizację ustawy o świadczeniach rodzinnych z 2012 roku. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 23 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Decyzją dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 104 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), art. 6 ust. 2a, art.16 ust. 6b i art. 22 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) oraz Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) odmówił przyznania M. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem P. J. oraz do opłacania za wnioskodawczynię składki na ubezpieczenie zdrowotne od 21 listopada 2011 r.. Organ I instancji ustalił, że w stosunku do P. J. orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności na okres do 30 września 2014 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 18 maja 2011 r., natomiast M. J. utraciła status osoby bezrobotnej z dniem 21 listopada 2011 r.. W swym uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że świadczenie nie przysługuje M.J. ze względu na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne na własne dziecko, ani na dziecko pozostające pod jej faktyczną opieką, nie jest również osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny, bowiem na małżonkach w trakcie trwania małżeństwa nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Dodał też, że osoba wymagająca opieki – P. J. pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w związku z czym wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Wobec braku uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego brak jest podstaw do opłacania za M. J. składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. J., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie wnioskowanego świadczenia oraz opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, a to jest art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na małżonkach w trakcie trwania małżeństwa nie ciąży obowiązek alimentacyjny, a w następstwie tego niezastosowanie wskazanego przepisu pomimo wystąpienia określonych w nim przesłanek; 2. obrazę przepisów prawa materialnego, a to jest art. 17 ust. 5 pkt. 2a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w następstwie tego zastosowanie wskazanego przepisu pomimo braku - na tle ustalonego stanu faktycznego - określonych w nim przesłanek; 3. obrazę przepisów prawa materialnego, a to jest art. 66 ust. 1 pkt 28 i art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przez ich niezastosowanie pomimo wystąpienia - na tle ustalonego stanu faktycznego - przesłanek określonych we wskazanych przepisach. M. J. powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego podkreśliła, że w jej ocenie obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) nie ogranicza się jedynie do osób wymienionych w art. 128 k. r. i o., to jest krewnych w linii prostej oraz rodzeństwa. W szczególności, obowiązek taki - stosownie do treści art. 27 k. r. i o. - ciąży na małżonkach w trakcie trwania małżeństwa. Nadto - z mocy art. 23 i art. 27 k.r. i o. - obowiązek ten wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych w linii prostej i rodzeństwa. Odwołująca się dodała, że nie do zaakceptowania z konstytucyjnego punktu widzenia jest taka wykładnia ustawy o świadczeniach rodzinnych, która niejako zmuszałaby do wytaczania powództw o rozwód, aby móc uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, a to z uwagi tak na konstytucyjną ochronę rodziny (art. 18, art. 71 Konstytucji) i małżeństwa (art. 18 Konstytucji), jak i zasadę równości wszystkich wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Wykładnia przepisu art. 17 u. ś. r. nie może prowadzić do rezultatów, które można by uznać za pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim, w którym jeden z małżonków musi opiekować się drugim i nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Uznała, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u. ś. r., który stał się podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia został zinterpretowany przez organ I instancji w sposób wąski, odpowiadający jego literalnemu brzmieniu, a tym samym nie czyniący zadość standardom wyznaczonym przez postanowienia ustawy zasadniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz.992 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. Organ II instancji podtrzymując argumentację Prezydenta Miasta [...], stwierdził, że znane jest mu orzecznictwo powoływane przez skarżącą, ale jego zdaniem stanowisko w nim zawarte dotyczyło spraw prowadzonych przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. z wyjątkiem art. 1 pkt 6, który wszedł w życie od 14 października 2011 r.. Ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212), dokonano zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych w tym także w rozdziale 3 ustawy świadczenia opiekuńcze - m.in. w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), który po nowelizacji uzyskał brzmienie: "świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: osoba wymagająca opieki, pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". W opinii organu ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia i zasady jego wypłaty, nie przewidując w tym zakresie możliwości zastosowania uznania administracyjnego. Z tych względów nie mógł uznać zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, a zatem ani organ pierwszej instancji, ani też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie były władne przyznać świadczenia wbrew obowiązującym regulacjom. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła M. J., wnosząc o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według narom przepisanych. Zaskarżając decyzję podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu, a nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie: - art. 7 i 6 K.p.a. statuujacych zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, poprzez wydanie przez organ II instancji niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy było możliwe rozstrzygnięcie sprawy zgodnie ze słusznym interesem strony; - art. 107 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia prawnego rozstrzygnięcia, w zakresie odnoszącym się do poprzestania przez organ II instancji na wykładni literalnej przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie i nie zastosowania przez organ wykładni celowościowej i systemowej tychże przepisów, pomimo iż zgodnie z utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie sadów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego, przy stosowaniu wskazanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy się odwołać do wykładni celowościowej i systemowej, nie zaś do wykładni literalnej, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodzinny, a nadto w zakresie odnoszącym się do wpływu nowelizacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku, z wyjątkiem art. 1 pkt 6, który wszedł w życie 14 października 2011 roku, ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212), na aktualność stanowiska utrwalonego we wskazanym wyżej orzecznictwie sądów administracyjnych. Skarżąca dodała, że rządowy projekt ustawy nowelizacyjnej, nie przewidywał zmiany treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiana ta została wprowadzona do projektu dopiero na etapie prac komisji sejmowych i zgodnie z intencją prawodawcy - co wynika z protokołów posiedzeń Komisji Polityki Społecznej i Rodzinny - miała umożliwić przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o te świadczenie sprawuje opiekę nad osobą pozostającą w związku małżeńskim. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w K.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., Nr 270; dalej: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa materialnego w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Z naruszeniem prawa materialnego mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym stanie faktycznym została zastosowana błędna subsumcja prawa tj. organ nie zastosował przepisu, który winien był zastosować lub też dokonał wadliwej wykładni zastosowanego prawa. W tym miejscu przypomnieć należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, którą może być rodzic lub inna osoba zobowiązana do alimentacji albo opiekun faktyczny, powinna pozostawać osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmującą tego zatrudnienia właśnie z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Podkreślenia wymaga również, że bycie bezrobotnym nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, rezygnacja z zatrudnienia nie musi bezpośrednio poprzedzać złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ani też wnioskodawca nie musi faktycznie pracować w okresie poprzedzającym złożenie wniosku. (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 05.05.2011 r. sygn. akt II SA/Ol 187/11 publ. LEX nr 957322; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 1273/10 publ. LEX nr 752001). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że stan faktyczny jest pomiędzy stronami bezsporny. Skarżąca jest żoną niepełnosprawnego w stopniu znacznym P. J. i nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad mężem, który wymaga długotrwałej opieki w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z akt sprawy skarżąca utraciła status bezrobotnej z dniem 21 listopada 2011 r.. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji, wydając swe rozstrzygnięcia, wadliwie odczytały treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do tego przepisu najpierw konieczne jest ustalenie, czy skarżąca należy do kategorii osób, które mogą ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że "Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (czyli innym niż matka lub ojciec wymienieni w punkcie 1 tego przepisu), na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności". Taką wykładnię potwierdza treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. sygn. akt P 27/07 (Dz. U. Nr 138, poz. 872), którym orzeczono, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem tego wyroku była nowelizacja art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 233, poz. 1456). Jednakże, jak zauważono w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/GI 92/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), nowela ta nie zmieniła jednak ani nie uchyliła przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, wyłączającego prawo do świadczenia w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W efekcie literalne brzmienie przepisu, uniemożliwiające skorzystanie ze świadczenia pielęgnacyjnego w razie konieczności rezygnacji z pracy zawodowej z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem niweczyło skutki orzeczenia Trybunału. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie również kolejna nowelizacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), która weszła w życie w dniu 14 października 2011 r., sprawia, że literalne odczytanie znowelizowanego przepisu prowadzi do sprzeczności z powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego też Sąd uznał, iż orzecznictwo sądów administracyjnych zaistniałe na gruncie przepisów sprzed nowelizacji i przyznające małżonkowi prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, zachowują nadal swą aktualność. Dodatkowo, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa przyjmuje się, że małżonek bezspornie należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Wynika to jednoznacznie z treści art. 130 K .r. i o.. Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczenia środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 K. r. i o.. Pominięcie współmałżonka wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego uznawane jest wręcz za rozwiązanie dyskryminujące i pozostające w sprzeczności z podstawowym ratio tegoż świadczenia. Celem ustawy o świadczeniach rodzinnych jest realizacja polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji. Każdy z jej zapisów musi pozostawać zgodzie z tą funkcją. W związku z tym, wyłączenie małżonka z kręgu uprawnionych do wsparcia, a tym samym uznanie, że obowiązek współmałżonków do wzajemnego dostarczania środków utrzymania nie jest obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy, pozostaje w sprzeczności z aksjologiczną racjonalnością ustawodawcy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18.08.2011 r., sygn. akt III SA/Ol 456/11 publ. LEX nr 898242; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 40/11 publ. LEX nr 957330; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11.01.2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 467/10 publ. LEX nr 758385; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9.11.2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 276/10 publ. LEX nr 775789; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9.06.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 604/10 publ. LEX nr 643533; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.10.2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 373/09 publ. LEX nr 580479). Organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji i art. 6 K.p.a.), a co za tym idzie sądy oraz organy administracji publicznej, winny stosować Konstytucję wprost (art. 8 ust. 2 Konstytucji). Wobec tego sądy i organy mają obowiązek dokonywać wykładni ustaw i przepisów podustawowych, kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe - wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją. Dlatego też Sąd w rozpatrywanej sprawie uznał, że organy dokonały błędnej wykładni art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, że małżonek nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji oraz błędnie oparły się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a), który nie miał zastosowania, naruszając tym samym prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę zaprezentowaną wyżej argumentację, mającą oparcie tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie należy uznać, że nie ma uzasadnienia dla wskazanej przez organy interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy, a tym samym okoliczność, że osoba wymagająca pomocy pozostaje w związku małżeńskim, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ administracji rozpoznając ponownie sprawę zobligowany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i rozpoznając wniosek skarżącej, dokonać wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w kierunku wskazanym przez Sąd w rozważaniach, biorąc pod uwagę to, że obowiązek wykładni prokonstytucyjnej ustaw spoczywa zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. n.k.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło