I SA/Ol 376/13

WyrokWSA w Olsztynie2013-08-29

Skład orzekający: Renata Kantecka, Tadeusz Piskozub, Wojciech Czajkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy wprowadzająca zwolnienia od podatku od nieruchomości o charakterze przedmiotowo-podmiotowym, powołująca się na przepis art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który w dniu podjęcia uchwały nie obowiązywał, jest nieważna?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy wprowadzająca zwolnienia od podatku od nieruchomości o charakterze przedmiotowo-podmiotowym, powołująca się na przepis art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który w dniu podjęcia uchwały nie obowiązywał, jest nieważna. Rada gminy przekroczyła ustawową delegację do ustanawiania zwolnień, wprowadzając przywilej podatkowy o charakterze mieszanym, co stanowi istotne naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Rada Gminy Wilczęta podjęła uchwałę w sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości, powołując się na art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Uchwała ta, wprowadzająca zwolnienia o charakterze przedmiotowo-podmiotowym, została zaskarżona przez Prokuratora Rejonowego, który zarzucił naruszenie delegacji ustawowej oraz podjęcie uchwały na podstawie nieobowiązującego przepisu. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że zwolnienia miały charakter przedmiotowy, a błąd w podstawie prawnej nie był istotnym naruszeniem.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2013r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwolnień od podatku od nieruchomości stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości W dniu 9 grudnia 2002 r. Rada Gminy Wilczęta podjęła uchwałę nr II/11/02 w sprawie zwolnień od podatku od nieruchomości. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) – dalej powoływana jako "u.p.o.l." oraz art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). W § 1 pkt 1-3 uchwały określono, iż zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części stanowiące własność Gminy Wilczęta zajęte na prowadzenie działalności w zakresie: 1) zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków, 2) ochrony przeciwpożarowej, 3) prowadzenia świetlic wiejskich. Uchwałą nr XVI/113/04 z dnia 27 listopada 2004 r. Rada Gminy Wilczęta , działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 7 ust. 3 u.p.o.l., dokonała zmiany uchwały nr II/11/02 z dnia 9 grudnia 2002 r. poprzez zmianę w § 1 ust.1 pkt 3, który otrzymał brzmienie: "kultury" oraz dodanie pkt 4 w brzmieniu : budynki gospodarcze lub ich części służące wyłącznie działalności rolniczej a położone na gruntach nie zaliczonych do użytków rolnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Prokurator Rejonowy w Braniewie wniósł o stwierdzenie nieważności powołanej uchwały Rady Gminy w Wilczętach, zarzucając naruszenie : - art. 7 ust. 3 u.p.o.l. poprzez wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej i ustanowienie w § 1 zwolnień z podatku od nieruchomości, które mają charakter mieszany, przedmiotowo-podmiotowy, - § 142 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908), poprzez podjęcie przez Radę Gminy Wilczęta uchwały na podstawie przepisu art. 7 ust. 3 u.p.o.l., podczas gdy w dniu przyjęcia uchwały przepis taki nie miał mocy obowiązującej w związku z okresem vacatio legis, zaś podstawą upoważniającą do podjęcia uchwały w przedmiocie zwolnień od podatku od nieruchomości mógł być art. 7 ust. 2 tej ustawy. W uzasadnieniu Prokurator Rejonowy odwołał się do brzmienia art. 7 ust. 3 u.p.o.l., z którego wynika, że rada gminy może, w drodze uchwały, wprowadzić inne niż wymienione w przepisach rangi ustawowej, zwolnienia przedmiotowe. Odwołując się z kolei do orzecznictwa sądów administracyjnych (wyroki WSA w Gliwicach z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gl 782/11, z dnia 17 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 557/12, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 432/06, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Ol 106/06), wskazał, że zawartą w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. delegację ustawową należy rozumieć ściśle, co oznacza, że rada gminy nie może wprowadzać zwolnień podmiotowych, ani mieszanych (przedmiotowo – podmiotowych). Ponadto, w świetle tego orzecznictwa, zwolnienie przedmiotowe może dotyczyć tylko przedmiotu, a więc nieruchomości wykorzystywanych do różnego rodzaju działalności, czy też charakteryzujących się pewnymi cechami lub właściwościami. W przypadku, gdy z ustanowionej normy można bezpośrednio wywieść, kto podlega zwolnieniu, a nie wyłącznie jaki przedmiot jest tym zwolnieniem objęty, regulacji takiej przypisać można cechy zwolnienia podmiotowego (charakter podmiotowo-przedmiotowy), co w konsekwencji oznacza przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Jak podkreślono w skardze, analiza § 1 pkt 1), 2), 3) i 4 ) wymienionej wyżej uchwały prowadzi do wniosku, że są one niezgodne z delegacją ustawową przewidzianą w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Unormowane w kwestionowanych zapisach uchwały zwolnienia od podatku mają charakter mieszany, przedmiotowo – podmiotowy i dotyczą tylko jednego podmiotu: Gminy Wilczęta. Zdaniem skarżącego bez wątpienia tak jest w przypadku zwolnień przewidzianych w punktach 1-3 § 1 zaskarżonej uchwały. Wątpliwości można mieć jedynie w przypadku pkt 4 § 1 uchwały, którego treść wskazuje, że najprawdopodobniej Rada Gminy chciała objąć tym zwolnieniem podatkowym wszystkie budynki i budowle służące wyłącznie do działalności rolniczej (sama Gmina Wilczęta jako osoba prawna nie prowadzi takiej działalności), niemniej jednak systematyka uchwały prowadzi do wniosku, że zwolnienie dotyczy tylko tych budynków i budowli, które pozostają własnością Gminy Wilczęta. Wskazane zwolnienia skierowane są więc do indywidualnie oznaczonego i możliwego do zidentyfikowania adresata zdefiniowanego z wyłączeniem innych możliwych podatników tego podatku. Zwolnienia takie mają zatem charakter przedmiotowo-podmiotowy, co wyklucza możliwość ustanowienia ich przez radę gminy w drodze uchwały na podstawie upoważnienia zawartego w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Skoro zaś wskazane normy zostały ustanowione z przekroczeniem delegacji ustawowej, jest to istotną wadą w rozumieniu art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, która powinna skutkować stwierdzeniem ich nieważności. Skarżący podniósł również, że jako podstawę wydania uchwały wskazano art. 7 ust. 3 u.p.o.l.. Tymczasem w dniu podejmowania uchwały (9 grudnia 2002 r.) przepis taki nie miał mocy obowiązującej w polskim systemie prawnym. Mianowicie norma ta została wprowadzona do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 200, poz. 1683). Zgodnie z art. 11 ostatnio wymienionej ustawy wprowadzane nią zmiany w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, a więc również art. 7 ust. 3 tej ustawy, weszły w życie w dniu 1 stycznia 2003 r., a więc po dacie przyjęcia kwestionowanej uchwały Rady Gminy w Wilczętach. Zatem powołanie się na ten przepis, jako podstawę do podjęcia aktu prawa miejscowego, było rażącym naruszeniem prawa. W niniejszym przypadku Rada Gminy w Wilczętach podjęła uchwałę biorąc za podstawę prawną przepis nie obowiązujący w porządku prawnym. Skutkuje to wadliwością tego aktu prawnego. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Wilczęta wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie uchwała została wydana na podstawie i w wykonaniu upoważnienia ustawowego. Do końca bowiem 2002 r. treść obowiązującego art. 7 ust. 3 u.p.o.l. zawarta była w art. 7 ust. 2 tejże ustawy, a zatem można jedynie uznać, że uchwałę podjęto w oparciu o błędną podstawę prawną. Tego rodzaju uchybienie nie może jednakże skutkować stwierdzenia nieważności uchwały, albowiem nawet gdyby przyjąć, że do niego doszło to nie jest ono uchybieniem istotnym, a jedynie takie może prowadzić do stwierdzenia nieważności uchwały. Zdaniem organu, Rada Gminy Wilczęta zwolniła określone nieruchomości, a nie podmioty je wykorzystujące. Nie sposób przypisać takiemu zwolnieniu charakter mieszany. Wskazaną w uchwale działalność mogą bowiem prowadzić różne podmioty np. ochroną przeciw pożarową zajmują się nie tylko straże ochotnicze, ale także państwowa straż pożarna czy zakładowe straże. Zaopatrzeniem w wodę i odprowadzaniem ścieków często zajmują się np. spółki prawa handlowego. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że uchwała zwalnia niektórych tylko podatników. Bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego, że zwolnienia dotyczą jednego tylko podmiotu - Gminy Wilczęta. Odnosząc się do wątpliwości i przypuszczeń jakie skarżący wskazał do pkt 4 § 1 uchwały, stwierdzono, że nie znajdują one racjonalnego uzasadnienia. Wyjaśniono, iż w treści tego zapisu "prawodawcy lokalnemu" chodziło o zwolnienie budynków gospodarczych nabytych z klasyfikacją budowlaną, a wykorzystywanych faktycznie do produkcji rolnej lub włączonych do gospodarstwa rolnego. Zaznaczono również, że równowartość ustanowionych tak zwolnień wykazywana jest przez Gminę jako dobrowolna rezygnacja z podatku. Gmina nie zaniża w ten sposób wielkości swoich dochodów, lecz w sprawozdaniu z wykonania dochodów wykazuje je jako dochody z których zrezygnowała. Jest to pozycja którą Ministerstwo Finansów traktuje jako dochód co oznacza, że Gmina nie otrzymuje subwencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawą z dnia 30 października 2002 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz U. nr 200, poz.1682), dalej powoływanej jako "ustawa nowelizująca", wprowadzone zostały liczne zmiany w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz.84), dalej powoływanej w skrócie jako "u.p.o.l.". Zasadniczo, z wyjątkami nie mającymi znaczenia w niniejszej sprawie, nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., o czym stanowi art.11 ustawy nowelizującej. Ustawa nowelizująca została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 30 listopada 2002 r. Jedna z wyżej zasygnalizowanych zmian objęła art. 7 dotyczący zwolnień w podatku od nieruchomości. Zgodnie z art.7 ust.2 u.p.o.l. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r. - rada gminy może wprowadzać inne zwolnienia niż określone w ust.1. Art.7 ust.2 zawierał zatem przepis stanowiący ustawowe upoważnienie udzielone organom stanowiącym gmin (radom) do wprowadzenia innych zwolnień niż ustanowione w konkretnym przepisie ustawy. Po nowelizacji rady gmin zachowały uprawnienie do wprowadzania innych zwolnień niż przewidziane w ust.1, z tym, że w przepisie zawierającym delegację ustawową dodano, że rada gminy może wprowadzać inne zwolnienia niż określone w ust.1 w drodze uchwały i mogą to być zwolnienia przedmiotowe. Kompetencje rad gmin uległy więc zawężeniu w zakresie możliwości wprowadzania zwolnień w podatku od nieruchomości. Art.7 ust.2 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 r. nie precyzował bowiem jakiego rodzaju zwolnień dotyczy uprawnienie rady (oczywiście chodziło o inne zwolnienia niż ustanowione w art.7 ust.1), natomiast art.7 ust.3 u.p.o.l., zawierający po nowelizacji upoważnienie do ustanawiania zwolnień (poprzednio zawarty w ust.2), jednoznacznie upoważnia do wprowadzania zwolnień wyłącznie przedmiotowych. Jak przedstawiono w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej zmiana zakresu uprawnień rad gmin do wprowadzania jedynie zwolnień o charakterze przedmiotowym wynika z art.217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że kategorie podmiotów zwolnionych od podatku mogą być określone jedynie ustawą. W wyroku z dnia 14 sierpnia 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 909/06 (dostępnym w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów administracyjnych pod adresem: www.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny, po przeprowadzeniu szerokiej analizy zagadnienia związanego z różnicowaniem zwolnień stwierdził: " (...) skoro z wykładni systemowej wynika, że ustawodawca w różnych ustawach rozróżnia nie tylko zwolnienia o charakterze stricte przedmiotowym i stricte podmiotowym, ale i zwolnienia przedmiotowo-podmiotowe, czy podmiotowo- przedmiotowe, to ich wykładnia w zgodzie z Konstytucją nakazuje przyjąć, że na gruncie art.217 Konstytucji RP w zw. z art.7 ust.1 i art.7 ust.3 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić wyłącznie zwolnienia w podatku od nieruchomości o charakterze przedmiotowym, ale nie o charakterze przedmiotowo-podmiotowym.". Podejmując w dniu 9 grudnia 2002 r. uchwałę w przedmiocie zwolnień w podatku od nieruchomości Rada Gminy Wilczęta powołała się na art.7 ust.3 u.p.o.l. Z § 3 ust.1 zakwestionowanej uchwały wynika, że wchodzi ona w życie 1 stycznia 2003 r. Co do ogłoszenia uchwały wskazano jedynie, że podlega ona ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz poprzez obwieszczenie w formie rozplakatowania. Podając jako podstawę prawną swego działania art.7 ust.3 u.p.o.l. Rada tym samym uzewnętrzniła wolę oparcia się na przepisie, który w chwili podejmowania uchwały jeszcze nie obowiązywał. Działanie Rady w tym zakresie nie było jednak działaniem bez podstawy prawnej, ponieważ istniała podstawa do podjęcia uchwały na podstawie przepisu, który jeszcze nie wszedł w życie. Tą podstawą jest przepis art.7 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. nr 62, poz.718 ze zm.), który stanowi, że akty normatywne wydawane na podstawie ustaw można ogłaszać w okresie od dnia ogłoszenia danej ustawy, a przed wejściem jej w życie; akt taki nie może wejść w życie wcześniej niż ustawa. Przepis ten dotyczy również aktów prawa miejscowego. Ustawa nowelizująca została ogłoszona, jak już wskazano, w dzienniku ustaw z dnia 30 listopada 2002 r., zatem podjęcie uchwały na podstawie upoważnienia zawartego w przepisie ogłoszonym, lecz jeszcze nie obowiązującym, było możliwe. Rada musiała jednakże uwzględnić to, że w porównaniu z upoważnieniem wynikającym z art.7ust.2 u.p.o.l. obowiązującego jeszcze w dniu podejmowania uchwały, jej kompetencje w zakresie wprowadzenia zwolnień w podatku od nieruchomości zostały ograniczone tylko do zwolnień przedmiotowych. Tymczasem treść uchwały wskazuje na naruszenie powołanego w niej art.7 ust.3 u.p.o.l., ponieważ zwolnienia ustanowione w §1 pkt 1), 2), 3) i 4) mają w ocenie sądu charakter przedmiotowo-podmiotowy. W tym miejscu wskazać należy, że sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 22 marca 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II FSK 1785/10, w którym stwierdzono, że przepis art. 7 ust. 3 u.p.o.l. zezwala radzie gminy jedynie na wprowadzenie innych zwolnień przedmiotowych niż określone w art. 7 ust. 1, to tym samym zakazuje wprowadzania zwolnień o charakterze przedmiotowo – podmiotowym. Reguła ta znajduje też oparcie w art. 168 i art. 217 Konstytucji RP dającym jednostkom samorządu terytorialnego prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych, określanie podmiotów i przedmiotów opodatkowania, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków jedynie w sytuacji, gdy upoważniają do tego przepisy ustawowe. Skoro gminom wolno stanowić o zwolnieniach z podatku tylko w granicach zezwoleń ustawowych, to w każdym przypadku, gdy bezpośrednio z ustanowionej normy wywieść można, kto podlega zwolnieniu, a nie tylko jaki przedmiot obejmuje zwolnienie, zwolnienie takie ma charakter przedmiotowo – podmiotowy. W przedmiotowej sprawie postanowienia § 1 pkt 1), 2), 3) i 4) uchwały Rady Gminy Wilczęta w istocie kreują generalne zwolnienie od podatku od nieruchomości przyznane konkretnemu adresatowi tej normy prawa miejscowego, tj. Gminie Wilczęta i należącym do tego podmiotu nieruchomościom zajętym na wskazane cele. W takiej sytuacji mamy do czynienia z przywilejem podatkowym o charakterze mieszanym, przedmiotowo-podmiotowym, w którym decydujące znaczenie ma zarówno wymieniony podmiot, jak i określony przedmiot opodatkowania, będący własnością tego podmiotu. Ustanawiając takie zwolnienia Rada Gminy przekroczyła ustawową delegację do ustanawiania zwolnienia określonego w art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Sąd uznaje to naruszenie za istotne naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały na podstawie art.147§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) - dalej powoływana jako "p.p.s.a.". Sąd podziela tym samym argumentację Prokuratora Rejonowego w Braniewie, że podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Gminy Wilczęta w sposób istotny naruszyła art.7 ust.3 u.p.o.l. W myśl art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm.), jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego albo rozporządzenie wojewody są niezgodne z prawem, prokurator zwraca się do organu, który je wydał, o ich zmianę lub uchylenie albo kieruje wniosek o ich uchylenie do właściwego organu nadzoru; w wypadku uchwały organu samorządu terytorialnego prokurator może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego. Konstrukcja powyższego przepisu oznacza, iż w przypadku stwierdzenia przez prokuratora, że uchwała organu samorządu terytorialnego jest niezgodna z prawem - do prokuratora należy wybór jednego spośród wskazanych przez ustawodawcę trybów zmierzających do przywrócenia stanu zgodności z prawem, czy to przez zmianę lub uchylenie uchwały przez organ, który ją wydał, czy też przez wyeliminowanie wadliwego aktu z obrotu prawnego przez sąd administracyjny. Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności (art.2 ustawy o prokuraturze). Wnosząc skargę na uchwałę w powyższym trybie prokurator nie działa we własnej sprawie lecz jako reprezentant interesu publicznego. Ustawodawca zwolnił prokuratora z obowiązku uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia (wezwania organu do zmiany lub uchylenia skarżonego aktu), co wynika z art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie z przepisem art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze. zm.). W myśl art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy, uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalony jest pogląd, iż tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak : w Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, str. 101-102). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku natomiast nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Nadto zgodnie z przepisem art. 94 ust. 1 ww. ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Orzeczenie o nieważności aktu organu gminy ma więc charakter deklaratoryjny, stwierdza jedynie zaistnienie przesłanki skutkującej nieważnością uchwały z mocy prawa, ze skutkiem ex tunc. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny może stwierdzić nieważność w całości lub w części uchwały rady gminy będącej aktem prawa miejscowego w każdym czasie, o ile uchwała ta została wydana z naruszeniem prawa. W oparciu o ten właśnie przepis sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło