IV SA/Po 771/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o udostępnienie akt 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. P.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2013r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia akt . Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych: Dniu 20.08.2012r. B. P. zwróciła się z wnioskiem do Prezydenta Miasta K. o udostępnienie jej akt celem przejrzenia i sporządzenia notatek postępowań w sprawach prowadzonych pod numerami [...] i [...]. Organ podniósł, iż sprawa objęta sygnaturą [...] dotyczy podziału nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej, natomiast wnioskodawczyni jako osoba nie mająca prawa do tej nieruchomości nie była stroną postępowania podziałowego i wydzielenie odbywało się bez jej udziału. Nie wykazała również obecnie interesu prawnego związanego ze złożonym wnioskiem. Taka sama sytuacja występuje w sprawie prowadzonej pod numerem [...]. Decyzja o tym numerze dotyczy także podziału nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością wnioskodawczyni, która stanowiła własność osoby trzeciej. Wnioskodawczyni w tym przypadku także nie była stroną postępowania podziałowego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013r. Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia akt. Organ podkreślił, iż przepis ten stanowi, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wobec tego na organie rozpatrującym wniosek ciąży obowiązek zbadania w pierwszej kolejności czy osoba wnioskująca posiada przymiot strony. Wnioskodawczyni takiego przymiotu nie posiada. Zażalenie na to postanowienie wniosła B. P. nie zgadzając się z jego treścią. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, podtrzymując merytoryczną argumentację zawartą w uzasadnieniu tego postanowienia i powołując się na treść art.73§ 1 kpa. Skargę do sądu administracyjnego wniosła B. P. domagając się uchylenia obu postanowień. W obszernie uzasadnionej skardze podniosła szereg zarzutów wskazując na naruszenie: art.73 § 1 i art. 28 kpa oraz z art. 61a §1kpa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że postępowanie objęte numerem [...] toczyło się z wniosku T. G. i dotyczyło podziału stanowiącego jego własność działki nr [...] położonej przy ul.K. [...] w K. Decyzja podziałowa doręczona została właścicielowi nieruchomości. Również postępowanie objęte numerem [...] toczyło się w przedmiocie zatwierdzenia podziału działki nr [...] położonej w K. przy ul.K. [...]stanowiącej własność Parafii Rzymsko-Katolickiej im. św. G. w K. A decyzja zatwierdzająca projekt podziału działki nr [...], której stroną była wyłącznie parafia została jej doręczona. Skarżąca jest właścicielem nieruchomości graniczącej z działkami, które na mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z 1997r. zostały podzielone. Skarżąca nie była stroną postępowań podziałowych, a także nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości objętych podziałem i te okoliczności są bezsporne. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do istnienia legitymacji B. P. do zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie o udostępnienie akt. Należy zauważyć, iż wniosek skarżącej z dnia 20.08.2012r. dotyczył udostępnienia akt celem przejrzenia i sporządzenia notatek w dwóch sprawach o wskazanych przez nią numerach. W myśl art.73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Na ten przepis powołał się organ II instancji. A zatem po pierwsze do przeglądania akt sprawy strona nie musi wykazać się ważnym interesem. Dopiero żądanie od organu wydania uwierzytelnionych odpisów wymaga jego uzasadnienia ważnym interesem. Po drugie organy bezzasadnie zastosowały art. 61 a § 1 kpa. W myśl tego przepisu, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ II instancji utrzymując w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne uzasadnił swoje rozstrzygnięcie względami merytorycznymi. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty to konsekwentnie, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (tak też wyroki WSA : z dnia 13.12.2011r. II SA/Ol 893/11; z dnia 27.02.2012r. II SA/Kr 1356/11; z dnia 7.08.2012r. VII SA/Wa 813/02; z dnia 6.09.2012r. IV SA/Po 332/12; z dnia 17/10.2012r. II SA/Go 695/12; z dnia 5.03.2013r. III SA/Kr 487/12 – dostępne w CBOiSA). Podkreślenia także wymaga, iż umknęło uwadze Kolegium, że rozpoznając sprawę organ administracji publicznej każdorazowo obowiązany jest uwzględniać okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Z tego też względu zawodne bywa - jak uczyniono to w niniejszej sprawie - formułowanie kategorycznych stanowisk, odmawiających a limine, bez żadnych wyjątków, właścicielowi działki sąsiedniej interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym udostępnienia akt w sprawach dotyczących decyzji podziałowych na działkach sąsiadujących. Podkreślić, bowiem należy, że skarżąca wywodzi swój interes prawny z faktu naruszenia w wyniku podziału jej prawa własności. Nie ulega wątpliwości, że podziału działki dokonuje się w ramach określonych granic danej działki. Podział więc w żaden sposób nie może wykraczać poza jej granice. Oznacza to, że jakkolwiek - co do zasady - właściciel nieruchomości sąsiadującej z dzieloną działką nie może ingerować w sam sposób dokonanego na gruntach sąsiednich podziału, to jednak - jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny - może skutecznie szukać ochrony prawnej w postępowaniu podziałowym lub nadzorczym, jeżeli podział wykracza poza granice dzielonej nieruchomości i narusza prawo własności właściciela sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok NSA z 16.07.2010 r., sygn. I OSK 1288/09). Prezentowane stanowisko nie stanowi poglądu odosobnionego, ale jest akceptowane w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 14.09.2010 r., sygn. II OSK 1343/09, wyrok NSA z 14.09.2009 r., sygn. I OSK 91/09). Reasumując, zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające wydano z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego koniecznym było uchylenie zaskarżonych postanowień zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa i dlatego orzeczono jak w pkt. 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.