IV SA/Gl 772/12
WyrokWSA w Gliwicach2013-04-19
Skład orzekający: Adam Mikusiński, Beata Kalaga - Gajewska, Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji może zostać utrzymane w mocy, jeśli skarżąca spółka podnosi zarzuty dotyczące częściowego wykonania obowiązku, zawarcia ugód przedsądowych oraz trudnej sytuacji finansowej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo nałożyły grzywnę w celu przymuszenia, ponieważ obowiązek wynikający z decyzji Inspektora Pracy nie został wykonany w całości. Ugody przedsądowe dotyczące części zobowiązań nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a trudna sytuacja finansowa spółki nie wyłącza możliwości stosowania środków egzekucyjnych, o ile grzywna mieści się w granicach ustawowych i jest adekwatna do ciążących obowiązków. Organy wykazały motywy nałożenia grzywny, wskazując na kwoty należności i okres, którego dotyczą.Stan faktyczny
Okręgowy Inspektor Pracy nałożył na spółkę A grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 5 000 zł za niewykonanie obowiązków wynikających ze stosunku pracy, potwierdzonych ostatecznymi decyzjami. Spółka złożyła zarzuty, powołując się na częściową spłatę należności, zawarcie ugód przedsądowych oraz trudną sytuację finansową. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, a następnie Okręgowy Inspektor Pracy utrzymał w mocy postanowienie pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA w Gliwicach, domagając się uchylenia postanowień.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Fabryki "A" Sp. z o.o. w P. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy – egzekucji administracyjnej świadczeń niepieniężnych oddala skargę.
Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), nałożył na A Sp. z o.o. w P. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 5 000,- zł. oraz wezwał do niezwłocznego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] wydanym w oparciu o nakaz z dnia [...].
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji zaznaczył, że przeprowadzona kontrola w dniach 9, 14, 15, 21 grudnia 2011 r. oraz 3 i 5 stycznia 2012 r. wykazała, iż pomimo upomnienia z dnia 25 października 2011 r., wymieniona Spółka nie wykonała obowiązków wynikających ze stosunku pracy wskazanych w ostatecznych decyzjach Inspektora Pracy PIP OIP w K. z dnia [...] i podlegających natychmiastowemu wykonaniu. Nakładając grzywnę w wysokości 5 000,- zł. organ wziął pod uwagę kwotę zobowiązań należnych pracownikom oraz fakt, iż dotyczą one świadczeń ze stosunku pracy za okres od miesiąca stycznia do czerwca 2011 r.
Zarzuty, na powyższe postanowienie z dnia [...] złożyła A Sp. z o.o. w P. wnosząc początkowo o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] a następnie o uchylenie tego tytułu oraz dopuszczenie dowodów na okoliczność częściowego uregulowania wymienionych w tym tytule należności. Powołała się na częściową spłatę w dniu 9 grudnia 2011 r. należności na rzecz L. R. i D. P., a także w dniu 8 września i 9 grudnia 2011 r. zapłatę odprawy na rzecz K. C. Poinformowała również o zawarciu przesądowych ugód z byłymi pracownikami, tj. K. C. w zakresie wypłacenia odszkodowania i odprawy pieniężnej, T. P. i M. R. w zakresie wypłaty odszkodowania oraz W. P. w zakresie wypłacenia nagrody jubileuszowej. Zdaniem Spółki, uznanie roszczeń pracowniczych i już ich częściowe wykonanie uzasadnia zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast wymierzenie grzywny w wysokości 5 000, - zł. dla Spółki znajdującej się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z czynników natury ekonomicznej i gospodarczej, stanowi zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, co świadczy o naruszeniu art. 7 § 2, art. 33 pkt 8, art. 121 § 2 w związku z art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 124 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Spółka uznała, iż istnieje obowiązek uzasadnienia wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia dla zapewnienia efektywności egzekucji i zastosowania najmniej uciążliwego środka. Wymierzenie tak wysokiej grzywny, jej zdaniem, utrudni wykonanie podstawowego i zasadniczego obowiązku wynikającego z samego tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 października 2008r. o sygn. akt II SA/Po 565/08).
W piśmie z dnia 1 maja 2012 r. A Sp. z o.o. w P. uzupełniła zarzuty zaznaczając, iż dochowała termin do ich złożenia, bowiem tytuł wykonawczy został jej doręczony w dniu 10 kwietnia 2012 r., zatem w ostatnim dniu terminu, tj. 17 kwietnia 2012 r. w placówce pocztowej nadana została przesyłka polecona, zawierająca opisane już wcześniej zarzuty.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił zarzuty A Sp. z o.o. w P. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego organ powołał się na treść art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i uznał, iż podstawą zgłoszonych zarzutów nie może być zawarcie ugód przesądowych z niektórymi pracownikami. Zobowiązany nie wykonał bowiem obowiązków ze stosunku pracy wskazanych w ostatecznych decyzjach z dnia [...]. Przymusowe ich wyegzekwowanie obciąża pracodawcę i daje podstawę do nakładania wielokrotnie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Kłopoty finansowe zobowiązanego również nie wpływają na toczące się postępowanie egzekucyjne, a wymierzona grzywna mieści się w dolnych granicach ustawowych i jest adekwatna do ciążących na nim obowiązków. Nakładając grzywnę w wysokości 5 000,- zł. inspektor pracy wziął pod uwagę kwotę zobowiązań należnych i świadczeń finansowych nie wypłaconych pracownikom, które znacznie przewyższają wysokość wymierzonej grzywny. Nadto, wymierzona grzywna w celu przymuszenia nie jest więc karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dotkliwość finansową, do określonego zachowania (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 31 maja 2005 r. o sygn. akt II SA/Sz 369/2004). Odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] organ zauważył, iż przesłanki umorzenia zostały określone w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w jego punktach 1-10. Zobowiązany nawiązuje do punktu 1 tego przepisu obligującego organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania. Oznacza to sytuację, w której wszczęte postępowanie egzekucyjne nie może być dalej prowadzone, gdyż przestał istnieć obowiązek skonkretyzowany w tytule wykonawczym, z tego powodu postępowanie staje się bezprzedmiotowe i musi być umorzone. Jednak, gdy zobowiązany wykonał obowiązek po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, wówczas nie stanowi to podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ obowiązek jeszcze istniał w chwili wszczęcia postępowania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 3 grudnia 2008 r. o sygn. akt I SA/Ol 465/08 - niepublikowany oraz wyrok NSA z dnia 1 marca 2011 r. o sygn. akt I OSK 2007/10). Przedstawione przez organ rozważania prowadzą do wniosku, iż przepis art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie dawał podstawy do zgłoszenia przez zobowiązanego skutecznego zarzutu z powodu jedynie częściowego wykonania nałożonych na niego obowiązków.
Zażalenie z dnia 13 czerwca 2012 r., na powyższe postanowienie, złożyła A Sp. z o.o. w P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. W uzasadnieniu zażalenia Spółka powołała się na naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez pominięcie okoliczności, iż zawarte zostały ugody przesądowe, w których uznane zostały roszczenia pracowników i ustalono raty zapłaty należności na rzecz byłych pracowników (np. M. R., T. P. i W. P.) oraz częściowo już uregulowano roszczenia L. R., D. P. i K. C., co skutkować powinno uchyleniem tytułu wykonawczego i umorzeniem postępowania egzekucyjnego wobec spełnienia przesłanek określonych w art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z powodu nie przekroczenia terminów płatności ustalonych w załączonych odpisach protokołów ugód zawartych przez Sądem Rejonowym Sądem Pracy w Z. i postanowieniach tegoż Sądu. Przedstawiono ponownie trudną sytuację finansową, w jakiej znajduje się Spółka, jak też opisano działania zmierzające do poprawienia jej kondycji finansowej. Dodatkowo, zarzucono naruszenie art. 121 § 2 i art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ustalenie grzywny w takiej wysokości, która prowadzi do braku możliwości wykonania obowiązku podstawowego oraz nie podania przesłanek jakimi się kierował organ nakładając grzywnę w takiej wysokości, w tym zakresie jeszcze raz zwrócono uwagę na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu przez organ okoliczności, iż zawarte zostały ugody przedsądowe z byłymi pracownikami. Zdaniem Spółki, skoro znajduje się ona w bardzo trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z konieczności utrzymania normalnego jej funkcjonowania i zapewnienia stałej produkcji, to w pierwszej kolejności muszą być regulowane zobowiązania wynikające z wypłaty wynagrodzeń, a dopiero w dalszej kolejności inne świadczenia, dlatego też nałożona grzywna stoi w sprzeczności z zasadą efektywności postępowania egzekucyjnego i znacznie utrudni bądź uniemożliwi wykonanie obowiązku podstawowego wskazanego w tytule wykonawczym.
Okręgowy Inspektor Pracy w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, w szczególności argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zażalenia z dnia 13 czerwca 2012 r. Odnosząc się do zarzutów uznano, iż niewykonanie obowiązku wynikającego z wystawionego tytułu wykonawczego daje podstawę do nakładania wielokrotnie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako jedynego ustawowego środka egzekucyjnego. Kłopoty finansowe Spółki nie wpływają na toczące się postępowanie egzekucyjne, a wymierzona grzywna mieści się w dolnych granicach ustawowych i jest adekwatna do ciążących na Spółce obowiązków, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia o nałożeniu grzywny. Organ wziął pod uwagę kwoty zobowiązań należnych pracownikom, które znacznie przewyższają wysokość grzywny oraz fakt, iż niewykonane decyzje nakazowe nr 2, 3, 4 i 6 dotyczą świadczeń pieniężnych wobec pracowników. Podkreślono również, że zawarcie przedsądowych ugód z kilkoma pracownikami, nie wpływa na toczące się postępowanie egzekucyjne, albowiem nie stanowi o pełnym wykonaniu obowiązków, ciążących na Spółce jako pracodawcy.
Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wniosła A " Spółka z o.o. w P. i domagała się jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przywołano treść art. 33 pkt 1, 2 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zarzucono naruszenie przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegającego na nierozpatrzeniu w sposób wnikliwy przedstawionego materiału dowodowego, a tym samym naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez pominięcie, iż Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej oraz nieuwzględnienie okoliczności, iż w przedmiocie obowiązków egzekwowanych, zawarto ugody przedsądowe z byłymi pracownikami. W tym zakresie organy nie wzięły pod uwagę, zawartych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ugód przedsądowych z byłymi pracownikami (M. R.- o odszkodowanie; T. P. - o odszkodowanie; W. P. - o odszkodowanie i nagrodę jubileuszową; L. R. - o odprawę) oraz innych działań związanych z zaspokojeniem całkowitym niektórych roszczeń objętych tytułem wykonawczym (m. in. na rzecz K. C. z tytułu odszkodowania i odprawy) , co doprowadziło do naruszenia art. 33 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które mówią o wykonaniu całości lub części obowiązku ciążącego na dłużniku i jego odroczeniu. Określone w ugodach kwoty i terminy ich zapłaty jeszcze nie upłynęły, stąd postawione zarzuty są w pełni uzasadnione, bowiem zawarcie ugody z którymś z pracowników, bądź spełnienie któregoś ze świadczeń względem jednego lub kilku pracowników, powoduje w efekcie umorzenie bądź odroczenie części obowiązków objętych tytułem wykonawczym. Zdaniem skarżącej Spółki, w sprawach nieuregulowanych w Kodeksie pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, zatem na podstawie art. 379 § 2 K. c. w związku z art. 300 K.p., częściowe spełnienie świadczenia, którego przedmiotem jest zapłata określonej kwoty pieniężnej pozwala na częściowe umorzenie egzekucji z uwagi na wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2009 r. o sygn. akt 2 I SA/Gl 418/09, publ. Lex nr 554880). W dalszej części skargi ponownie przedstawiono ciężką sytuację finansową, w jakiej znajduje się Spółka oraz przybliżono działania zmierzające do jej poprawienia. Podkreślono, iż Spółka nie uchyla się od obowiązku zapłaty pracownikom należnych im świadczeń, jedynie przesuwa ten termin do czasu, gdy na rynku zwiększy się popyt na wytwarzane przez nią produkty i urządzenia. Z tego powodu przyczynę powstania zaległości stanowi szereg czynników niezależnych od skarżącej Spółki, co poddaje w wątpliwość zasadność wystawienia tytułu wykonawczego, w oparciu o art. 33 pkt 8 w związku z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Polemizując z poglądami wyrażonymi w zaskarżonym postanowieniu skarżąca Spółka uznała, iż przy wymierzeniu grzywny, która oscyluje wokół wysokości kwot pojedynczych zobowiązań wobec pracowników objętych tytułem wykonawczym, należy wziąć pod uwagę jej trudną sytuację majątkową. Tymczasem brak podania przesłanek, jakimi kierował się organ nakładając grzywnę w takiej a nie innej wysokości oraz naruszenie zasady efektywności egzekucji, poprzez nałożenie środka zbyt uciążliwego dla zobowiązanego jest wystarczającym powodem do uwzględnienia wniesionej skargi. Na potwierdzenie tej tezy przywołano wyrok NSA w Szczecinie z dnia 25 czerwca 2003 r. o sygn. akt SA/Sz 2831/02; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2009 r. o sygn. akt II SA/Gd 346/08; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2008 r. o sygn. akt II OSK 510/05 oraz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2007 r. o sygn. akt II SA/Bk 699/07 - wszystkie dostępne w publikatorze Lex). Zdaniem skarżącej Spółki uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć nie zawierają pełnej argumentacji, jaką organy kierowały się przy ich podejmowaniu a stwierdzenie, iż zawarte ugody przedsądowe nie wpływają na zasadność nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie tłumaczy zasadności nałożenia wymierzonej grzywny. Nadto podkreślono, że skoro brak jest uzasadnienia w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji, to organ drugiej instancji nie był w stanie tej wady usunąć z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w K. wniósł o jej oddalenie skargi i przywołał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a.
Kontrolując zaskarżone postanowienia pod względem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniesionej skargi.
Bezspornym w sprawie jest, że w dniu [...] została wydana decyzja (nakaz), na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589 z późn. zm.), w związku z tym zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bowiem po myśli art. 2 § 1 pkt 11 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy podlegają egzekucji administracyjnej.
W dniu 25 października 2011 r. zostało skierowane do skarżącej Spółki upomnienie wzywające do wykonania obowiązków wymienionych w wyżej wymienionym nakazie, którego odbiór Spółka potwierdziła w dniu 2 listopada 2011 r. Następnie w dniu[...] . wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący obowiązku wypłaty należnych odszkodowań z tytułu rozwiązania stosunku pracy, odpraw pieniężnych i nagród jubileuszowych wymienionym w nim byłym pracownikom skarżącej Spółki. Tytuł ten spełnia wymogi określone w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednak wobec niewykonania nałożonego obowiązku w dniu 27 maja 2009 r. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K., działając na postawie art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na skarżącą Spółkę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 000,- zł. z wezwaniem do jej uiszczenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia oraz wezwał do niezwłocznego wykonania przywołanego tytułu wykonawczego.
Nałożony w tytule wykonawczym obowiązek nie był zrealizowany również w dniu wydania przez organ drugiej instancji zaskarżonego postanowienia, tj. [...]
Środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia, stosownie do art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić za zobowiązanego inna osoba (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Grzywna w celu przymuszenia nakładana może być również na osobę prawną (por. art. 120 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli jest to niezbędne dla przymuszenia wykonania obowiązku (§ 2). Brzmienie przepisu art. 121 § 1, 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zezwala na kilkakrotne nakładanie w tej samej wysokości grzywny.
W ramach zarzutów formułowanych przez skarżącą Spółkę szczególną pozycję zajmuje polemika z wysokością wymierzonej grzywny, jak również jej nadmierną uciążliwością ze względu na jej złą sytuację finansową.
Podkreślić należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa obowiązkowych przesłanek nałożenia grzywny w celu przymuszenia w określonej kwocie, a jedynie wyznacza górne granice grzywny. Organ mając na uwadze okoliczności danej sprawy, powinien jednak kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego wyrażonymi w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku i to najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasadę powyższą należy rozumieć w ten sposób, że ma ona prowadzić do uniknięcia dolegliwości wobec zobowiązanego, jak również do nakłonienia go do wykonania ciążącego na nim obowiązku.
Organy administracji wymierzając przedmiotową grzywnę podejmują rozstrzygnięcie w warunkach uznania administracyjnego, a zatem obowiązane są do szczególnie starannego wskazania motywów, którymi się kierowały wyznaczając taką a nie inną jej wysokość. Podzielić należy także stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że brak wyjaśnienia przesłanek jakimi się organ administracji kierował przy ustalaniu wysokości grzywny oznacza dowolność podejmowania przez niego tego typu rozstrzygnięcia, a tym samym jest to przesłanka uzasadniająca uwzględnienie wniesionej skargi (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 144/12 dotyczący również skarżącej Spółki). Nadto organ egzekucyjny, kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji winien mieć na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny i w uzasadnieniu postanowienia obowiązany jest przytoczyć okoliczności, które wpłynęły na nałożenie grzywny w takiej, a nie innej wysokości.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że nakładając grzywnę w wysokości 5 000,- zł. wziął pod uwagę kwoty zobowiązań należnych pracownikom oraz fakt, iż niewykonane decyzje dotyczą świadczeń pieniężnych ze stosunku pracy za okres od stycznia do czerwca 2011 r. Natomiast organ drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu podzielił argumentację zaprezentowaną przez organ pierwszej instancji i podkreślił, że te same okoliczności przesądziły o wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia.
Analiza tej części uzasadnień organów administracji doprowadza do konstatacji, że oba organy orzekające ustalając wysokość nałożonej grzywny miały w polu widzenia szereg okoliczności wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz z obowiązujących unormowań prawnych. Zauważyć należy, że organy ustaliły wysokość grzywny w dolnych granicach przysługujących im możliwości oraz kierowały się wysokością świadczeń należnych byłym pracownikom oraz tym z jakiego tytułu były to należności. Jak wynika z treści uzasadnień były to należności wynikające ze stosunku pracy za okres od stycznia do czerwca 2011 r., zatem były to podstawowe należności przysługujące pracownikowi ze stosunku pracy, które winny być wypłacane w pierwszej kolejności.
Tymczasem nie można podzielić stanowiska wyrażonego w skardze, gdyż grzywna mieści się w granicach ustawowych i w konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że w niniejszej sprawie skład orzekający wydał inne rozstrzygnięcie niż miało to miejsce w przypadku sprawy zakończonej wyrokiem tut. Sądu z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 144/12. Sygnalizowana rozbieżność wynika z tego, że w uzasadnieniu rozstrzygnięć podejmowanych we wskazanym postępowaniu brak było ze strony organów administracji argumentów wskazujących na wysokość wymierzonej grzywny, co wynika z przywołanego uzasadnienia wyroku z dnia 7 grudnia 2012 r. Jednakże w niniejszej sprawie, sytuacja w tym zakresie wygląda odmiennie, ponieważ jak zostało to już podkreślone, organy administracji wskazały motywy, którymi kierowały się wymierzając grzywnę w takiej a nie innej wysokości.
Dodatkowo w niniejszej sprawie zarzucono, iż organy administracji nie rozważyły kwestii związanej z podpisanymi przez skarżącą Spółkę ugodami przedsądowymi i wyznaczeniem w nich nowych terminów spłaty zobowiązań z tytułu zapłaty zaległych wynagrodzeń, odszkodowań i nagród jubileuszowych. Przyjdzie dostrzec, że ugody te dotyczą tylko pewnej części obowiązku wynikającego z nakazu inspekcji pracy, a przedmiotem kontroli jest postanowienie organów egzekucyjnych w zakresie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i wykonania całości zobowiązania. Zatem, skoro obowiązki nie zostały wykonane w całości, tym samym brak jest podstaw do uznania zarzutów skargi i jej argumentacji.
Odnosząc się do złożonych dowodów w postaci treści różnych ugód przesądowych i odpisów postanowień umarzających postępowania przed Sądem Rejonowym Sądem Pracy w Z. zwrócić uwagę należy, iż sądy administracyjne nie są sądami faktu i nie mają kompetencji do ustalania stanu faktycznego sprawy. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie skutkuje nadmiernym przedłużeniem postępowania. Wymienione przesłanki dopuszczalności prowadzenia postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym należy oceniać przez pryzmat rzeczowej właściwości sądu administracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez tut. Sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, a taki charakter miały złożone odpisy. Stanowisko powyższe zostało zaprezentowane również w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 25 marca 2013 r. o sygn. akt IV SA/Gl 691/12, dotyczącego również skarżącej Spółki.
Bezspornym jest, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone zarówno w całości, jak i w części. Do umorzenia postępowania w części dochodzi wówczas, gdy egzekucja jest niedopuszczalna w odniesieniu do niektórych osób wskazanych jako zobowiązanie lub, gdy niedopuszczalne jest egzekwowanie niektórych obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym. Jeżeli zobowiązany podniósł zarzuty stanowiące podstawę do umorzenia postępowania i organ egzekucyjny uznał ich zasadność, to umorzenie postępowania egzekucyjnego w części jest obligatoryjne. Przesłanki umorzenia postępowania uregulowane w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji można podzielić na merytoryczne, dotyczące bezpodstawności istnienia obowiązku, lub na formalnoprawne-proceduralne. Do pierwszej grupy można zaliczyć wygaśnięcie obowiązku z różnych przyczyn np.: umorzenie obowiązku, nieistnienie obowiązku, wykonanie obowiązku oraz jego wygaśnięcie (Z. Leonicki w. R. Hauser, Z. Leoński. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wyd. CH Beck 2005 s.164-167).
Prawidłowe jest stanowisko, że art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Umorzenie na podstawie tego przepisu może nastąpić w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W literaturze wskazuje się, iż umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi dalsze jego prowadzenie, wymieniając przyczyny nieprzemijające oraz przemijające, czyli takie, które mogą ustąpić, np. brak majątku zobowiązanego.
Przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej. W takim przypadku postępowanie egzekucyjne jest bezprzedmiotowe, a przesłanką umorzenia jest wykonanie obowiązku w całości. Wykonanie obowiązku tylko w części i co jest szczególnie istotne, jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, stanowi podstawę zarzutu (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), a w konsekwencji skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego, ale na podstawie art. 34 § 4 tej samej ustawy. W takiej sytuacji, wierzyciel winien wystawić tytuł wykonawczy obejmujący część niewykonanego zobowiązania, natomiast postępowanie egzekucyjne może zostać wszczęte ponownie (art. 61 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jednakże wykonanie obowiązku już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie stanowi postawy do jego umorzenia.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wniosła zarzuty wskazując na art. 33 pkt 1, 2 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zapominając, iż na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego postępowanie może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność.
Na marginesie sprawy należy zaznaczyć, że każdy wyrok Sądu nawet w rodzajowo zbliżonych sprawach jest wydawany w indywidualnej sprawie, dlatego też tut. Sąd nie jest związany orzeczeniem wydanym w innej sprawie, na co powołały się zarówno organy orzekające w sprawie, jak i skarżąca Spółka.
Odnosząc się do treści skargi przyjdzie wskazać, iż przepis art. 122 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga m. in., aby postanowienie o nałożeniu grzywny zawierało wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu.
W zaskarżonym postanowieniu takie wezwanie zostało zawarte. Tym samym zdaniem składu orzekającego w sprawie, nie można przyjąć, iż omawiane postanowienie zawiera braki. Pojęcie "niezwłocznie" należy rozumieć jako "bez zbędnej zwłoki". Przyjęcie zaś takiego określenia terminu wykonania obowiązku nie może być traktowane jako brak tego elementu w ogóle. Natomiast tylko w przypadku braku wskazania terminu należałoby uznać, iż postanowienie to jest dotknięte wadą skutkującą jego uchyleniem. Tym samym nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W takiej sytuacji, nie sposób zarzucić organom orzekającym w sprawie pominięcie i niewyjaśnienie wszystkich jej okoliczności faktycznych.
Mając na uwadze przedstawione powyżej argumenty, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, dlatego w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło