II SA/Gl 7/12
WyrokWSA w Gliwicach2012-05-18
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Ewa Krawczyk, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmawiać zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej na podstawie rozporządzenia uznanego za niezgodne z Konstytucją RP i prawem wspólnotowym?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest uprawniony do oceny zgodności przepisów rozporządzenia z ustawą i Konstytucją. Opłata za wydanie karty pojazdu, pobrana na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., została uznana za niezgodną z Konstytucją RP i art. 90 TWE, ponieważ jej wysokość przekraczała rzeczywiste koszty i znaczenie karty, a także dyskryminowała pojazdy z innych państw członkowskich. W związku z tym, odmowa zwrotu nadpłaconej kwoty stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów, pobranych przez Prezydenta Miasta G. na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r. Organ odmówił zwrotu, argumentując, że opłaty zostały pobrane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego odroczył utratę mocy obowiązującej rozporządzenia. Skarżący zarzucili naruszenie prawa przez odmowę zwrotu, powołując się na niekonstytucyjność rozporządzenia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony akt i orzeczono, że nie podlega on wykonaniu w całości. Zasądzono od Prezydenta Miasta G. solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. M. i A. S. na akt Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt i orzeka, że nie podlega on wykonaniu w całości, 2. zasądza od Prezydenta Miasta G. solidarnie na rzecz skarżących kwotę 2830 (dwa tysiące osiemset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W piśmie z dnia 4 października 2011 r. M. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta G. o zwrot nienależnie pobranych opłat za wydanie kart [...] wymienionych w tym piśmie pojazdów.
W odpowiedzi Prezydent Miasta G. pismem z dnia [...] r. żądanie zwrotu uiszczonych opłat uznał za nieusprawiedliwione. Stwierdził, że opłaty za wydanie kart pojazdów objętych żądaniem zostały pobrane na podstawie i zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm., zwanej dalej ustawą Prawo o ruchu drogowym ) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za karty pojazdu ( Dz. U. Nr 137 poz. 1310, zwanego dalej rozporządzeniem MI z dnia 28 lipca 2003 r.). Podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 odroczył termin utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia celem umożliwienia wprowadzenia przez ustawodawcę do tego czasu nowej regulacji. Zdaniem organu Trybunał stworzył tym samym możliwość dalszego obowiązywania przepisu uznanego za niekonstytucyjny, co oznacza, że przepis ten powinien zostać pozbawiony mocy prawnej, ale do czasu nim to nastąpi, działania organu oparte na tym przepisie nie są bezprawne. Pismo to zostało doręczone stronie dnia 6 października 2011 r.
W wezwaniu z dnia 17 października 2011 r. do usunięcia naruszenia prawa pełnomocnik M. M. i A. S. podtrzymał żądania zwrotu części opłat ( po 425 zł za jedną kartę pojazdu ) za wydane karty pojazdów powołując się na niekonstytucyjność rozporządzenia MI z dnia 28 lipca 2003 r. w oparciu o które opłaty te zostały pobrane.
W odpowiedzi na to wezwanie doręczonej pełnomocnikowi skarżących dnia 26 października 2011 r. Prezydent Miasta G. podtrzymał stanowisko zawarte wcześniej w piśmie z dnia [...] r.
W skardze do sądu administracyjnego z dnia 23 listopada 2011 r. pełnomocnik M. M. i A. S. wniósł o uchylenie aktu Prezydenta Miasta G. w przedmiocie odmowy zwrotu opłat za karty pojazdów oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił, powołując na orzecznictwo sądów administracyjnych, że odmowa zwrotu opłat została podjęta bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezydenta Miasta G. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu. Dodatkowo podniósł, że wątpliwa pozostaje w sprawie legitymacja skarżącego A. S. m.in. w sytuacji gdy z dołączonego do skargi zaświadczenia wynika że pojazdy, których kart dotyczy postępowanie zostały zarejestrowane w okresie od 21 sierpnia 2003 r. do 14 kwietnia 2006 r. na M. M. Z ostrożności pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi stojąc na stanowisku, iż do zwrotu opłat za karty pojazdu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż roszczenie dotyczące tych opłat jako roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego, powinno być rozpoznawane przez sąd powszechny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Mając na względzie ugruntowane już stanowisko judykatury, podzielane w pełni przez Sąd, należy przyjąć, iż o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty był w sprawie indywidualnej, został skierowany do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W myśl natomiast art. 146 § 1 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest akt wydany przez Prezydenta Miasta G., którym odmówiono skarżącym dokonania zwrotu części uiszczonych przez nich opłat za wydanie kart [...] pojazdów. Oceniając dopuszczalność skargi rozważenia wymagało, czy mieści się ona we wskazanym zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać w tym miejscu należy, że kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r., Nr 2, poz. 21). W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie wskazanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Odnośnie formalnej dopuszczalności skargi należy stwierdzić, że stosownie do art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.). Sąd stwierdza, że wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi na akt Prezydenta Miasta G. zostały spełnione, gdyż skarga została poprzedzona wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Sądu spełnienie tych warunków należy odnieść do obu skarżących w sytuacji gdy prowadzili oni i prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. W ramach tej działalności ponieśli też objęte postępowaniem opłaty, co wynika m.in. z pokwitowań dokonanych wpłat za przedmiotowe karty pojazdu. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione przez obu skarżących. Należy też przyjąć, że w ramach zwykłej reprezentacji spółki cywilnej wniosek o zwrot opłat z dnia 4 października 2011 r. został sformułowany również w imieniu skarżącego A. S.
Należy też stwierdzić, że skarga została wniesiona z zachowaniem trzydziestodniowego terminu biegnącego od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie (art. 52 § 3 P.p.s.a.).
Wobec tego, iż warunki formalne do rozpoznania skargi zostały spełnione zaistniały podstawy do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu.
W tym zakresie wskazać należy, że stosownie do art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą, przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy w sprawach rejestracji starosta. Stosownie do treści ust. 4 tego artykułu, minister właściwy do spraw transportu upoważniony został m.in. do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu. Jednocześnie w ust. 5 cytowanego artykułu ustawodawca ograniczył autonomię ministra wskazując, iż ustalając w rozporządzeniu wysokość opłat za wydanie karty pojazdu należy uwzględnić znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. W oparciu o wskazaną wyżej delegację Minister Infrastruktury wydał przywołane wcześniej rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierać miał opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to obowiązywało w czasie rejestracji samochodów .
Wskazany przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia został w dniu 17 stycznia 2006 r. wyrokiem w sprawie o sygn. akt U 6/04 uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ wydający rozporządzenie nie jest bowiem umocowany do działania poza granicami upoważnienia, dla realizacji założeń w ustawie przemilczanych. Pomimo to ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej Ministrowi delegacji nie przewidział. Trybunał Konstytucyjny wskazał też, iż opłata charakteryzuje się wprawdzie cechami podobnymi do podatku, jednak w przeciwieństwie do podatków jest świadczeniem ekwiwalentnym. W sytuacji zatem gdy znacznie przewyższa ona wartość faktycznie świadczonej usługi nabywa cechy podatku. W konsekwencji, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP.
Jednocześnie, mając na uwadze możliwe skutki finansowe wydanego wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Jak już wyżej wskazano, przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1242/08).
Zgodnie z art. 173 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Inaczej jednak została ukształtowana relacja względem władzy ustawodawczej sądów, a inaczej Trybunału. O ile Trybunał Konstytucyjny jest organem kontroli także władzy ustawodawczej, o tyle sędziowie orzekający w sprawach indywidualnych podlegają Konstytucji i ustawom. Oznacza to, iż sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Zgodnie w zasadzie przyjmuje się, zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. W relacji zatem do aktów stanowionych przez władzę wykonawczą, związanie sądów tymi aktami nie istnieje. Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 13 stycznia 1998 r. sygn. U 2/97, Trybunał stwierdził, że ocena konstytucyjności i legalności przepisu rangi podustawowej może być dokonana przez sąd rozpatrujący sprawę indywidualną, w której przepis ten może być zastosowany. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny (por: w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, w: ONSA z 2001 r. Nr 2, poz. 63; z 15 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, w: ONSA z 2001 r. Nr 3, poz. 104; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. OPS 3/00, w: ONSA z 2000 r. Nr 4, poz. 136; czy w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05, z 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 522/11).
Dokonując zatem takiej właśnie, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów inkryminowanego rozporządzenia skład orzekający stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 5 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało bowiem Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją karty.
Konsekwencją uznania przez tutejszy Sąd przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej stanowi ustalenie, że poddany kontroli akt podjęty został z naruszeniem prawa. Organ odmówił bowiem skarżącym zwrotu części uiszczonych przy rejestracji pojazdów w okresie do 14 kwietnia 2006 r. opłat pomimo faktu, iż ich pobranie nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Nadmienić jeszcze należy, że wyrażony przez Sąd w niniejszej sprawie pogląd i ocena prawna co do odmowy zwrotu przez organ części opłaty za wydanie karty pojazdu są konsekwentnie i powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, a skład orzekający nie znalazł podstaw i argumentów, które mogłyby uzasadniać zmianę tego stanowiska (por. m. in. wyroki tut. Sądu z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 353/08; z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt SA/Gl 545/09 oraz z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 108/10; wyroki WSA w Gdańsku z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 450/08 oraz III SA/Gd 455/08; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 389/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 330/09; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 589/09, I OSK 591/09, I OSK 1204/09, I OSK 1354/09 i z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 557/09, z dnia 11 sierpnia 2011 r. I OSK 228/11).
Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08. W wyroku tym NSA uznał, że jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że przemawia ona dodatkowo za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu.
Kolejną przesłanką powodującą konieczność uwzględnienia skargi jest sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 TWE. Jak trafnie podniesiono w skardze postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej, Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku).
Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 353541) wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że “art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany". W świetle przytoczonego wywodu nie ulega wątpliwości, że prawidłowość kierunku wykładni art. 90 TWE została przesądzona przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był w pełni uprawniony do odmowy zastosowania tego przepisu.
Zdaniem Sądu w sprawach dotyczących zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu pobranej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia MI z 2003 r. brak jest podstaw do zastosowania przepisów art. 60 i art. 61 ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.. – dalej zwanej u.f.p.). W ocenie składu orzekającego objętej skargą opłaty pobieranej za wydanie karty pojazdu nie można zaliczyć do niepodatkowej należności o charakterze publiczno-prawnym stanowiącej dochód budżetu jednostki samorządu, o jakiej jest mowa w art. 60 pkt 7 u.f.p. Przepis art. 60 u.f.p. czytać należy bowiem łącznie z art. 61 tej ustawy, który przewiduje pobieranie dochodów wskazanych w art. 60 w trybie decyzji administracyjnych. Dodać należy, że zawarte w tym artykule stwierdzenie "o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej" odnieść należy jedynie do materii związanej z właściwością organów orzekających w tym przedmiocie. Niewątpliwie sporna opłata nie została pobrana w oparciu o decyzję administracyjną.
Przyjmując za Trybunałem Konstytucyjnym, że opłata pobierana na mocy zakwestionowanego przez niego przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia MI z 2003 r. miała cechy należności o charakterze podatkowym to i tak brak jest zdaniem Sądu możliwości zastosowania w postępowaniu mającym za przedmiot zwrot części takiej opłaty uregulowań zawartych w u.f.p. Ustawa ta weszła bowiem w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. , a zatem przepisy art. 60, art. 61 i art. 67 u.f.p. odnieść należy do dochodów pobieranych na podstawie obowiązujących przepisów, a nie w oparciu nieobowiązujący już od wielu lat przepis rozporządzenia wydanego w dodatku z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W kwestii oceny prawidłowości ustalenia i pobrania opłat za wydanie karty pojazdu miarodajny winien być zatem stan prawny obowiązujący w dacie pobierania tej opłaty, a nie w dacie rozpatrywania wniosku o zwrot takiej nadpłaty. W tej kwestii kierować się bowiem należy wynikającą z art. 2 Konstytucji R.P. zasadą lex retro non agit, z której wynika zakaz stosowania nowo stanowionych uregulowań prawnych do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie. W szczególności dotyczy to zdarzeń, z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. W orzecznictwie sądowoadminstracyjnym podkreśla się, że z wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady państwa prawnego oraz wynikającej z art. 7 Konstytucji zasady praworządności nie można wywieść prymatu zasady bezpośredniego działania nowych przepisów wobec zasady dalszego działania przepisów dotychczasowych. Zasady te współistnieją bowiem w obszarze prawa intertemporalnego, a wybór pomiędzy nimi powinien być dokonywany przy uwzględnieniu wszelkich istotnych okoliczności, w tym skutków wyboru, mając na uwadze wolę prawodawcy, o ile można ją zrekonstruować w granicach dopuszczalnej interpretacji przepisów prawa (por. m.in. uchwałę NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06 ONSAiWSA 2006/3/71 oraz wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2011 r., II GSK 470/10). Mając na uwadze te wskazania podkreślić należy, że w sprawie zwrotu nadpłaty pobranej za wydanie karty pojazdu nie znajduje w szczególności zastosowania przepis intertemporalny zamieszczony w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), który miałby ewentualnie uzasadniać (w świetle ww. wyroku II SA/Po 980/11 – wraz z odpowiednim vacatio legis) konstytucyjność obowiązywania nowych przepisów wobec zdarzeń, które miały miejsce pod rządami dawnych norm. Zgodnie z tym przepisem do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 u.f.p. wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W przepisie tym jest zatem mowa o sprawach w toku załatwianych przed wejściem w życie tej ustawy w drodze decyzji administracyjnych, a nie w drodze czynności materialno-technicznych, z jaką to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Tym samym brak jest zdaniem Sądu wystarczającej podstawy do przyjęcia, że do zwrotu objętej postępowaniem opłaty, pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, które nie przewidywały na gruncie prawa administracyjnego przedawnienia związanych z tą opłatą roszczeń, należy stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych. Przyjęcie odmiennego rozwiązania prowadziłoby bez wyraźnej podstawy prawnej, do pogorszenia sytuacji prawnej skarżących. Oczywiście stanowisko to nie podważa możliwości przedawnienia tego typu roszczeń na gruncie prawa cywilnego (zobacz w tym względzie m. in. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt III CZP 37/10). W konsekwencji skoro do pobierania opłaty za wydanie karty pojazdu nie mają zastosowania przepisy u.f.p., to przepisy tej ustawy nie mogą także odsyłać do odpowiedniego zastosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej (zamieszczonych w art. 72 – 80 o.p.) w sprawach dotyczących zwrotu nienależnie pobranych opłat. W tym względzie Sąd przychyla się w całej rozciągłości do stanowiska zawartego m. in. w wyroku WSA w Opolu z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Op 681/11.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta G. winien ustalić w jakiej wysokości skarżący powinni byli uiścić opłaty za wydane karty pojazdów kierując się przy tym kryteriami wynikającymi z art. 77 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a następnie zwrócić skarżącym uiszczoną kwotę wartość tę przewyższającą . Należy mieć przy tym na uwadze, że na podstawie rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wysokość tej opłaty określono na kwotę 75 zł. Aczkolwiek wysokość tej nowej opłaty nie sposób wprost przenieść na grunt niniejszej sprawy, to jednak należy się kierować tymi samymi kryteriami. Nie jest też przy tym wykluczone dochodzenie roszczenia o zapłatę przed sądem powszechnym w oparciu o inną podstawę ( vide : uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/37).
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonego aktu stosownie do art. 152 P.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2, art. 205 § 1, art. 209 I art. 211 P.p.s.a. oraz § 6 pkt 5 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... - Dz. Nr 163 poz. 1349 ze zm. ( 396 zł wpis, 2400 zł wynagrodzenie pełn. i 34 zł opłata skarbowa od pełnomocnictw.).
su.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło