I OSK 1897/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Wiesław Morys (spr.) del. WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 180/14 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 180/14, oddalił skargę M. I. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Jak wynika z jego uzasadnienia sprawa ta była już uprzednio rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 79/13, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję odmowną oraz określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W przekonaniu wówczas orzekającego Sądu uszło uwadze organu, iż skarżąca legitymowała się częściową niezdolnością do pracy - do 30 czerwca 2011 r., określając datę jej powstania po 16 lipca 2002 r. Przy tym bezsporna pozostawała okoliczność, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2010 r. skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji od 3 kwietnia 2009 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że począwszy od 16 lipca 2002 r. skarżąca miała ograniczone możliwości podjęcia zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia, jeżeli dodatkowo weźmie się pod uwagę, iż z zawodu jest obuwnikiem. Natomiast zasadniczym argumentem organu, uzasadniającym odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku była m.in. przerwa w zatrudnieniu w latach 2001 - 2006, kiedy to jak stwierdził Prezes ZUS "nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy". W realiach sprawy, sytuacja na rynku pracy w miejscu zamieszkania skarżącej, przy jej ograniczonej stanem zdrowia możliwości podjęcia pracy, mogła również usprawiedliwiać, zdaniem Sądu, przerwę w zatrudnieniu w latach 2002 - 2006. Rzeczą organu było przeanalizowanie tych okoliczności w świetle przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie Prezes ZUS decyzją z [...] listopada 2013 r., nr [...], odmówił M. I. przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż nadal nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności wskazanych w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy, na skutek których wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Nie wykazała bowiem, aby niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w tym trybie spowodowane było okolicznościami, na które nie miała wpływu. Z akt sprawy wynika, że na przestrzeni 47 lat życia, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy, udokumentowała okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze 16 lat, 2 miesięcy i 19 dni, natomiast w 10-leciu przypadającym przed powstaniem niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, udowodniła tylko 2 lata, 6 miesięcy i 29 dni. Okresy nieskładkowe zostały uwzględnione w wymiarze jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Ponadto w latach 1985-1989, 1989-1993 oraz 2001-2006 wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] września 2013 r. ustalono trwałą częściową niezdolność strony do pracy od dnia 22 czerwca 2007 r. oraz trwałą całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 3 września 2009 r. Zdaniem organu problemy zdrowotne oraz orzeczona częściowa niezdolność do pracy przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy mogły ograniczać, natomiast nie uniemożliwiały jej całkowicie wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Przeto nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla prawie 6-letniej przerwy w ubezpieczeniu w okresie od 18 stycznia 2001 r. do 22 sierpnia 2006 r. Podczas analizy szczególnych okoliczności brane są pod uwagę problemy ze znalezieniem pracy, w tym związane z bezrobociem. Przeciętna stopa bezrobocia w województwie wielkopolskim w okresie przerwy w zatrudnieniu strony w latach 2001 - 2006 była znacznie niższa niż przeciętna stopa bezrobocia na terenie całej Polski. Trudno zatem uznać, że okolicznością szczególną, która spowodowała brak jej uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym było bezrobocie. Zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej K.p.a., utrzymano w mocy powyższą decyzję. W jej uzasadnieniu organ powtórzył dotychczas przedstawione argumenty, a ponadto wyjaśnił, że sama trudna sytuacja na rynku pracy, jak również długotrwały stan bezrobocia, bez wykazania aktywności zmierzającej do zmiany tej sytuacji, nie ma charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. M. I. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r., zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez jego niezastosowanie. Postulowała w niej uchylenie zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie dowodu z badania lekarza biegłego sądowego na okoliczność, od kiedy jest częściowo niezdolna do pracy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę M. I. za niezasadną. Wskazując na wyjątkowość świadczeń opartych o przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i analizując jego przesłanki, doszedł do przekonania, że organ nie uchybił temu przepisowi, ani przepisom procedury, gdyż nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Stanowisko zajęte w zapadłych decyzjach zostało faktycznie i prawnie umotywowane i ma oparcie w zebranym materiale. W jego ocenie trafnie organ przyjął, że skoro wymagany 5-letni staż ubezpieczeniowy w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy nie został spowodowany wyjątkowymi zdarzeniami, to przesłanka szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej skarżącej, nie może być uznana za spełnioną. A jest to okoliczność eliminująca ją z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. Wymaganymi przesłankami są: bycie ubezpieczonym, niespełnienie wymagań zastrzeżonych dla uzyskania świadczeń na zasadach ogólnych wywołane szczególnymi okolicznościami, niemożność podjęcia pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, brak niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem Sądu konieczne jest legitymowanie się 5-letnim stażem ubezpieczeniowym w ostatnim 10-leciu przed orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy (gdy powstała ona w wieku powyżej 30 lat) i powstaniem całkowitej niezdolności do pracy w czasie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Odstępstwa uzasadniać mogą przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, lecz tylko wówczas gdy są usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ma to miejsce wtedy, kiedy stan aktywności zawodowej jest wyłączony zdarzeniem lub trwałym stanem niemożliwym do przezwyciężenia. W przekonaniu Sądu meriti skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Sama trudna sytuacja nie jest wystarczająca dla uwzględnienia żądania. Dlatego na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła M. I. zaskarżając go w całości, i zarzucając mu naruszenie art. 83 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy powinien być zastosowany przez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania jej renty w drodze wyjątku, domagała się uchylenia tegoż wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż skarżąca od wielu lat jest całkowicie niezdolna do pracy, od kilkunastu lat zmaga się z wieloma chorobami całkowicie wykluczającymi ją z aktywności zawodowej, jak: cukrzyca typ 2 niewyrównana, niewydolność serca, a od kilku lat niedowład połowiczny prawostronny po udarze mózgu, angiopatia nadciśnieniowa siatkówki, retinopatia cukrzycowa. Orzeczenie lekarskie ustalające datę częściowej niezdolności do pracy doręczono jej po wydaniu decyzji przez organ w tej sprawie, a nie zawierało ono pouczenia o sposobie zaskarżenia. Strona się z nim nie zgadza, lecz go nie zaskarżyła. Jej zdaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny nieprawidłowo ocenił, że nie zachodziły szczególne okoliczności do przyznania renty w drodze wyjątku. Jest bowiem osobą bardzo schorowaną już od 1998r., z zawodu jest obuwnikiem, a po likwidacji pracodawcy - [...] Producenta Obuwia [...] na początku lat 90 - nie miała szansy na uzyskanie zatrudnienia w wyuczonym lub innym zawodzie. Podkreśliła, że już sam jej wygląd - ciężko chorej osoby - zniechęcał potencjalnych pracodawców do zatrudnienia. Sytuacja, w jakiej się znalazła powstała z przyczyn od niej niezależnych - ciężkich i nieuleczalnych chorób oraz braku pracy. Skarżąca nie jest w stanie po upływie przeszło 10 lat przerwy w zatrudnieniu w latach 2002-2006 przedstawić dowodów na aktywne poszukiwanie pracy, poza dowodami znajdującymi się w Powiatowym Urzędzie Pracy. W tych okolicznościach nie można postawić skarżącej zarzutu niepodejmowania zatrudnienia w okresie spornej przerwy. W okolicznościach, w których stan zdrowia na to pozwalał - w czasie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy - nie gardziła żadną ofertą zatrudnienia, sama aktywnie poszukiwała pracy oraz za pośrednictwem rodziny i znajomych. Obecnie nie może podjąć pracy, a nie ma środków do życia. Dlatego zaskarżony wyrok i zapadłe decyzje uważa za wadliwe i krzywdzące. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionej podstawy i dlatego nie mogła odnieść skutku. Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę w zasadzie tylko nieważność postępowania, zachodzącą w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały wyczerpująco określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z danego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać możliwość istotnego wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wedle opinii jej autorki, skarżąca spełniła warunki do przyznania jej renty w drodze wyjątku. Zarzut ten jest niezasadny. Przede wszystkim wypada stwierdzić, że skoro skarżąca kasacyjnie nie wytyka uchybień procesowych, to przyznaje że procedowanie przed Sądem Wojewódzkim było prawidłowe, nadto że dokonane przezeń ustalenia faktyczne są poprawne, a w każdym razie prawomocne. Oznacza to, że zarzut naruszenia prawa materialnego mógł być rozważany wyłącznie w tym stanie faktycznym. A zatem kwestia faktów jest już przesądzona i nie może być przedmiotem badania, stąd ocena zastosowania przywołanego przepisu musi uwzględniać okoliczności ustalone przez Sąd I instancji. Zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 17 grudnia 1998r., ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Wymienione warunki muszą być spełnione łącznie. Powyższy przepis umożliwia przyznanie świadczenia decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pod warunkiem, że istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne. Należy zgodzić się z poglądem, że dopiero wykazanie tej przesłanki - szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskanie prawa do emerytury lub renty – otwiera drogę do czynienia dalszych ustaleń co do wystąpienia przesłanek niezdolności do pracy lub wieku uniemożliwiającego osobie ubiegającej się o świadczenie lub członkowi rodziny, podjęcie zatrudnienia oraz braku niezbędnych środków do życia. Jak głosi przepis art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Przy czym jak stanowi ust. 2 ww. przepisu okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się ponadto okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej lub renty rodzinnej. W niniejszej sprawie spór dotyczy głównie tego, czy zachodziły "szczególne okoliczności", które uniemożliwiły skarżącej spełnienie warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Strona wnosząca skargę kasacyjną twierdzi, że zachodzą wyjątkowe okoliczności, które nie pozwoliły jej na uzyskanie świadczenia rentowego w zwykłym trybie. Ocena zasadności powyższego stanowiska wymaga interpretacji przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem rozumienia pojęcia "szczególnych okoliczności". Wykładnię tego przepisu ułatwia bogata judykatura i doktryna, które zwłaszcza co do rozumienia "szczególnych okoliczności" są w istocie jednolite. Jak trafnie dostrzegł Sąd I instancji, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, za szczególną okoliczność uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków, przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby (p. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1369/10, LEX nr 744985, z dnia 24 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 425/06, LEX nr 275547, z dnia 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA1936/00, LEX nr 51005). W przepisie tym nie chodzi zatem o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie semantycznym pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Kategoria "szczególnych okoliczności" jest klauzulą generalną, której stosowanie ma charakter ocenny. Posługując się zwrotem "szczególnych okoliczności", prawodawca daje pewną swobodę w kwalifikowaniu stanów faktycznych pod tym kątem. Na podstawie normy zawartej w tym przepisie, organ podejmuje decyzję, kierując się bowiem uznaniem administracyjnym. Ustalenie zaistnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności usprawiedliwiających brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy zatem do organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. Nie może też budzić wątpliwości, że to podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie zdarzenia i zaszłości mające istotne znaczenie dla przyznania dochodzonego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który w niniejszej sprawie uznał, że nie zachodzą wymagane ustawą szczególnie uzasadnione okoliczności, prawidłowo stwierdził, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc, że nie można decyzji tego organu zarzucić dowolności rozstrzygnięcia. Istotny jest fakt, że na przestrzeni 47 lat życia skarżąca udowodniła okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 16 lat i 2 miesiące i 19 dni. W 10-leciu przypadającym przed powstaniem niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania renty w trybie zwykłym, udokumentowała tylko 2 lata 6 miesięcy i 29 dni tych okresów. Organ wskazał również, że okresy nieskładkowe zostały uwzględnione w wymiarze jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Ponadto w latach 1985-1989, 1989-1993 oraz 2001-2006 wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego stanu rzeczy nie może usprawiedliwiać ani stan zdrowia skarżącej kasacyjnie, ani sam fakt występowania zjawiska, jakim jest bezrobocie. Bowiem w praktyce powodowałyby one obowiązek przyznawania wspomnianego wyżej świadczenia – nie w drodze wyjątku – jak stanowi o tym ustawa, ale w znacznie szerszym zakresie. Sytuacja zatem osób ubezpieczonych, które opłacały przez wymagany ustawą czas składki na ubezpieczenie społeczne nie różniłaby się wtedy niczym od sytuacji osób, które takich składek nie opłacały, a fakt ten tłumaczyły okolicznością, że nie mogły znaleźć pracy z uwagi na bezrobocie. Podobnie rzecz wyglądałaby ze stanem zdrowia. W orzecznictwie sądów administracyjnych (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 151/10, publ. CBOSA) wskazuje się, że za szczególną okoliczność na potrzeby stosowania powołanego przepisu przyjmuje się wyłącznie obiektywne i niezależne od woli konkretnej osoby zdarzenia bądź trwały stan, wykluczający jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Istotne znacznie mają w tym wypadku np. dowody potwierdzające rzeczywistą aktywność w poszukiwaniu pracy. Nie jest wszak okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy sam fakt bezrobocia, jeżeli ubezpieczony nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia pracy, choćby działania te zakończyły się niepowodzeniem (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1694/10, publ. CBOSA). Okolicznościami takimi nie są ani brak ofert pracy dla osoby bezrobotnej, ani dłuższe przerwy w zatrudnieniu, bez jednoczesnego wykazania przyczyn ustania poszczególnych okresów zatrudnienia (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2006 r., I OSK 1328/05, publ. CBOSA). W ocenie tego Sądu, okoliczność bezrobocia może zatem mieć znaczenie przy dochodzeniu świadczeń określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach z FUS, ale jedynie wówczas, gdy obok tej okoliczności występowały jeszcze inne zdarzenia, mające w tym konkretnym przypadku istotne znaczenie (p. wyrok z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 733/08, publ. CBOSA). Taka zaś sytuacja w tej sprawie nie zachodziła. Wyjątkową okolicznością, zdaniem skarżącej miała być jej częściowa niezdolność do pracy, która następnie przekształciła się w całkowitą niezdolność do pracy. Jest oczywiste, że nawet częściowa niezdolność do pracy może negatywnie wpływać na znalezienie zatrudnienia oraz utrudniać jego utrzymanie. Nie stanowi ona jednak szczególnej okoliczności w stanie faktycznym tej sprawy w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy, bowiem sama przez się nie wyklucza możliwości pozostawania w stosunku pracy. Niewątpliwie też wiek skarżącej mógł utrudniać jej podjęcie zatrudnienia, co nie oznacza jednak, że podjęcie przez nią pracy, zwłaszcza w czasie częściowej niezdolności do pracy, w ogóle nie było możliwe. Sama tylko niezdolność do pracy, i to w późniejszym okresie, nie uzasadnia stanowiska skarżącej kasacyjnie. Orzeczenia lekarskie nie mają więc istotnego znaczenia dla sprawy, a już zwłaszcza okoliczność, że skarżąca nie zakwestionowała ich we właściwy sposób. Kierując się tymi względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 83 ust. 1 w ustawy o emeryturach i rentach z FUS, bo niewątpliwie trudna sytuacja skarżącej kasacyjnie nie musiała doprowadzić do przyznania jej przedmiotowego - wyjątkowego przecież - świadczenia przez organ. Dlatego też, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.