III SA/Łd 239/14

Dnia 11 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 roku sprawy ze skargi C. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz C. N. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] nr [...], wystawionym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), art. 18 oraz art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia C. N. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], orzekło o uchyleniu postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Postanowieniem z dnia [...], na podstawie 59 § 1 pkt 4 oraz § 3 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ I instancji odmówił C. N. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]. W zażaleniu skarżący zarzucił błędne ustalenia faktyczne w sprawie polegające na przyjęciu, że wnioskodawca wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w podatku od nieruchomości z uwagi na wniesienie przedsiębiorstwa aportem w dniu [...] (akt notarialny nr rep. [...]), podczas gdy wniosek został złożony ze względu na dokonanie aportu w dniu [...] oraz błędne zastosowanie przepisu art 93a § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wniosek strony zakreśla ramy podmiotowe i przedmiotowe postępowania. W piśmie z dnia 3 września 2013 r. skarżący zwrócił się "o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] (nr sprawy: [...]) w zakresie egzekucji należności pieniężnych dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] dotyczy należności pieniężnych wynikających z decyzji podatkowej Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 10/12 na rok 2010. Ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii aktu notarialnego nr rep. [...] oraz treści księgi wieczystej [...] wynika, że skarżący 2/4, jako właściciel nieruchomości, pokrył akcje nowej emisji "A" S.K.A. m. in. wkładem niepieniężnym w postaci nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. B nr 10-12, o łącznej powierzchni 1,655 ha (księga wieczysta [...]). Kolegium zauważyło, że w piśmie z dnia [...] skarżący wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oparł na tym, iż dokonał "wniesienia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego, do spółki komandytowo-akcyjnej działającej pod firmą "B" spółka komandytowo-akcyjna". Analiza treści księgi wieczystej [...], zdaniem Kolegium, wskazuje, że wniesienie przedsiębiorstwa do "C" S.K.A. dotyczyło ale nieruchomości położonej w Ł. przy ul. C 23 (działka nr ewid. [...]). W ocenie organu odwoławczego wskazuje to na ewidentną sprzeczność w treści wniosku z dnia [...]. W zażaleniu skarżący wskazał, że "wniosek został złożony ze względu na dokonanie aportu w dniu [...] przed notariuszem M. W. [...]", a jednocześnie wyraźnie wskazuje nr tytułu wykonawczego, który dotyczy zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B 10/12. Z pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] wynika, że nie toczy się aktualnie żadne postępowanie egzekucyjne dotyczące zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. C 23. Wobec powyższego, organ odwoławczy ze względu na oczywistą sprzeczność w treści wniosku z dnia [...], która nie została przez skarżącego wyjaśniona również w treści zażalenia, uznał, że konieczne jest uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium nakazało precyzyjne ustalenie treści wniosku strony. W skardze z dnia [...] C. N. zarzucił naruszenie art. 138 § 2 w związku z art. 144 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie konieczne jest wyjaśnienie rzekomych sprzeczności wniosku i stanu faktycznego. Strona wniosła o uchylenie postanowienia oraz przyznanie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga C. N. jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a). Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcia przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] uchylające postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. W świetle art. 138 § 2 k.p.a. nie budzi zastrzeżeń pogląd, według którego organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną (postanowienie) i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 136 k.p.a., tj. przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego (uzupełniającego) postępowania dowodowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w omawianym przepisie. Uchylenie bowiem decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stanowiącym wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1997 r. III ZP 5/96; uchwała NSA z dnia 4 maja 1998 r., FPS 2/98, ONSA 1998 nr 3, poz. 79). Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie stosownie do treści przepisu art. 136 k.p.a., to wówczas ma obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzec co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2008 r. II GSK 57/08 Legalis, wyrok NSA z dnia 19 września 2006 r. I OSK 884/06 LEX nr 321129, wyrok z dnia 13 lutego 2002 r. V SA 1680/01 LEX 109328 ). Aktualne brzmienie przywołanej normy prawnej nadane zostało ustawą z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r., Nr 6, poz. 18). Celem nowelizacji art. 138 § 2 k.p.a. było dalsze zwiększenie prymatu zasady merytorycznego załatwienia sprawy przez organ odwoławczy nad wyjątkowym charakterem decyzji kasacyjnych. Administracyjne postępowanie odwoławcze powinno bowiem co do zasady zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej oraz rozstrzygnięcia sprawy co do istoty przez organ odwoławczy, co wiąże się również ze zwiększeniem sprawności postępowania. Zaznaczyć trzeba, że organ odwoławczy może powołać się na art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W takiej sytuacji, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy dojdzie do przekonania o konieczności wydania decyzji kasacyjnej, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. ale również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Na organie odwoławczym ciąży zatem obowiązek wskazania, jakie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy winny zostać wyjaśnione oraz wskazania przyczyn, z powodu których organ odwoławczy w celu ich wyjaśnienia nie zastosował art. 136 k.p.a. (por: wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 czerwca 2011r., w sprawie sygn. akt II SA/Ke 302/11; wyrok WSA w Opolu z dnia 14 czerwca 2011r., w sprawie sygn. akt II SA/Op 139/11; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 marca 2011r., w sprawie sygn. akt. II SA/Rz 1166/10; wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 grudnia 2010r., w sprawie sygn. akt II SA/Kr 534/10; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 grudnia 2010r., w sprawie sygn. akt II SA/Go 823/10; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2010r., w sprawie sygn. akt II SA/Rz 360/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010r., w sprawie sygn. akt II GSK 1065/09, publ. Baza orzeczeń CBOIS). Powyższe stanowisko ma w pełni zastosowanie do wydawanych w toku postępowania administracyjnego postanowień. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchylając postanowienie organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ dopuściło się naruszenia art. 138 § 2 w związku z art. 136 k.p.a., a także naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, i 77 § 1 k.p.a., a nadto art. 12 k.p.a, statuującego zasadę szybkości postępowania. W szczególności nie wykazano w sposób przekonujący, że zastosowanie przepisu art. 136 k.p.a. było niezasadne i niecelowe. W przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed organem I instancji został zebrany materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia, a w sytuacji uznania istniejącego materiału za budzący wątpliwości lub niepełny, Kolegium mając na względzie wymogi wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. winno w tym zakresie przeprowadzić postępowania wyjaśniające, zgodnie z dyspozycją przywołanego wyżej art. 136 k.p.a. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki, które nakazywałyby odstąpienie od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania przed organem odwoławczym, w szczególności poprzez nakazanie organowi I instancji wyjaśnienie treści wniosku skarżącego o umorzenie postępowania. W sytuacji, gdy organ odwoławczy miał wątpliwości co do żądania w nim zawartego na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. mógł wezwać stronę do jego sprecyzowania. Na tej samej podstawie miał również możliwość wezwania strony do przedłożenia aktu notarialnego z dnia 8 kwietnia 2013 r. Organ powinien sam poczynić ustalenia w toku postępowania wyjaśniającego oraz skonfrontować treść wniosku skarżącego, zażalenia i jego ewentualnych wyjaśnień. Wskazane natomiast przez organ II instancji wadliwości dotyczące procedowania Prezydenta nie są tego rodzaju, aby nie można było ich wyeliminować rozstrzygnięciem drugoinstancyjnym. Również powołane przez organ II instancji okoliczności nie mają na tyle skomplikowanego charakteru, który uniemożliwiałby ich wyjaśnienie w ramach postępowania odwoławczego bez szkody dla wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz uprawnień procesowych stron postępowania, a także który naruszałby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę Kolegium powinno wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i ustalić istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w ramach ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w oparciu o zgromadzone dowody, a jeżeli uzna za konieczne to poprzez uzupełnienie materiału dowodowego. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w szczegółowym uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu zgodnie z wymogami wskazanymi w treści art. 107 § 3 k.p.a. Wobec stwierdzenia powyższych uchybień procesowych, Sąd nie oceniał merytorycznie stanowiska organu I instancji co do braku spełnienia przesłanek wynikających z treści art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy. b.a.