I GZ 360/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 marca 2016 r.; sygn. akt I SA/Wr 2104/13 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 2104/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucił zażalenie "E." Spółki z o.o. w M., w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca, zastępowana w sprawie przez adwokata, wniosła w ustawowym terminie zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2016 r., I SA/Wr 2104/13, do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucając zażalenie wskazał, że stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w punktach 1-10 tego przepisu. Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z powołaną wyżej regulacją wniesione w sprawie zażalenie na postanowienie referendarza sądowego należało uznać za niedopuszczalne. Środek prawny zawiera wszelkie elementy, które pozwoliłyby zakwalifikować go, jako sprzeciw na postanowienie referendarza, jednak należy mieć na uwadze, iż tylko strona działająca samodzielnie przed sądami administracyjnymi ma prawo do uzyskania potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Tymczasem przedmiotowe zażalenie zostało sporządzone i wniesione przez adwokata, a więc przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać doboru właściwych środków zaskarżenia. W ocenie Sądu I instancji, zamiarem pełnomocnika było wniesienie zażalenia, o czym świadczy wyraźne oznaczenie tego środka prawnego i zaadresowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. - czyli w trybie przewidzianym dla zażaleń. Na poparcie swojego stanowiska Sąd I instancji przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1813/14; z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 510/12; z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I FZ 565/12; z 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 992/09; z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1450/13. W zażaleniu skarżąca, działając przez adwokata, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) naruszenie art. 259 § 1 ppsa poprzez odrzucenie zażalenia z powodu niedopuszczalności zaskarżenia zażaleniem postanowienia referendarza sądowego w sytuacji, gdy skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego postanowienia polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że spółka wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podczas gdy faktycznie skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Mając to na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik spółki wskazał, że z faktu błędnego nazwania pisma "zażaleniem", zamiast prawidłowo "sprzeciwem" nie można wywodzić, iż postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2016 r. nie zostało zaskarżone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie ma wątpliwości, że pismo sporządzone i wniesione przez pełnomocnika skarżącej w reakcji na postanowienie referendarza sądowego było zażaleniem, nie zaś sprzeciwem. Zarówno sprzeciw, jak i zażalenie są środkami zaskarżenia o charakterze mniej sformalizowanym, niż skarga do sądu administracyjnego lub skarga kasacyjna. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie stawia tym pismom sądowym jakichkolwiek wymogów formalnych, a jedynym elementem odróżniającym te środki jest ich nazwa. Można postawić tezę, że nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. W stanie faktycznym sprawy stwierdzenie to przemawia jednak na niekorzyść skarżącej. Jak słusznie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik nie tylko zatytułował pismo jako "zażalenie", ale również zaadresował je do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioski sformułowane przez autora środka zaskarżenia były więc całkowicie nietrafne na tym etapie postępowania, skoro w myśl art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zgodnie z brzmieniem art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Dopiero na to postanowienie sądu służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie na postanowienia referendarza sądowego. W tej zaś sprawie nie doszło jeszcze do wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w przedmiocie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1450/13). Reasumując, wniesienie przez zawodowego pełnomocnika niewłaściwego środka zaskarżenia adresowanego do niewłaściwego sądu, nie mogło być skuteczne (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I GZ 643/15). W tej sytuacji Sąd I instancji zasadnie odrzucił zażalenie, jako niedopuszczalne. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a..