II FSK 1828/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-04
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Maciej Jaśniewicz, Andrzej Jagiełło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatkowanie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości na adaptację lokalu, który stał się własnością podatnika po upływie dwóch lat od dnia sprzedaży, kwalifikuje się do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Wydatkowanie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości na adaptację lokalu, który podatnik nabył na własność po upływie dwóch lat od dnia sprzedaży, nie kwalifikuje się do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Zwolnienie to wymaga definitywnego nabycia nieruchomości o charakterze mieszkalnym w określonym terminie, a nie jedynie poniesienia wydatków na adaptację lub posiadania ekspektatywy nabycia.Stan faktyczny
Skarżący uzyskał przychód ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w 2008 r. Część tego przychodu zadeklarował jako przeznaczoną na cele mieszkaniowe w ciągu dwóch lat. Środki te zostały wydatkowane na adaptację części strychu na lokal mieszkalny, która to adaptacja zakończyła się w 2011 r., a własność lokalu została przeniesiona na skarżącego w 2012 r. Organy podatkowe uznały, że nie zostały spełnione warunki zwolnienia podatkowego, ponieważ adaptacja dotyczyła części wspólnej nieruchomości, a nie własnego lokalu podatnika w momencie ponoszenia wydatków, a nabycie własności nastąpiło po upływie terminu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 991/13 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 5 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 2400 (słownie: dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 2 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 991/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 5 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Ze stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. decyzją z 15 marca 2013 r., określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w wysokości 12 400.
Organ wskazał, iż prawo do lokalu mieszkalnego położonego w T. zostało nabyte przez skarżącego oraz jego żonę na podstawie przydziału lokalu mieszkalnego wydanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową 10 grudnia 1998 r. W wyniku postępowania sądowego sądem dokonano podziału majątku dorobkowego małżonków w ten sposób, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przyznano skarżącemu, zasądzając na rzecz M. K. kwotę 37 821,25 zł tytułem spłaty. Orzeczenie stało się prawomocne z dniem 17 lutego 2005 r.
Lokal ten skarżący zbył na podstawie aktu notarialnego z 15 grudnia 2008 r. za kwotę 310 000 zł. Podatnik 18 grudnia 2008 r. złożył w Urzędzie Skarbowym w T. formularz PIT-23 deklarując przychód z odpłatnego zbycia wskazanego wyżej prawa w wysokości 124 000 zł i taką samą kwotę przychodu zwolnioną z opodatkowania. W tym samym dniu złożył także pismo, w którym poinformował organ, że 40% przychodu z kwoty 310 000 uzyskanej ze sprzedaży mieszkania przeznaczy w ciągu najbliższych 2 lat na cele mieszkaniowe.
W toku postępowania podatkowego podatnik przedłożył faktury VAT za okres od 12 maja 2009 r. do 30 grudnia 2010 r. na łączną kwotę 130 509,38 zł w związku z realizacją inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części poddasza w budynku wielorodzinnym, na samodzielny lokal mieszkalny. Inwestycja ta miała na celu przebudowę części wspólnej nieruchomości położonej w T. przy stanowiącej współwłasność właścicieli lokali tworzących Wspólnotę Mieszkaniową, w celu stworzenia warunków do wyodrębnienia lokalu i przeniesienia jego własności na podatnika. Na podstawie uchwały ww. Wspólnoty Mieszkaniowej z 30 kwietnia 2009 r. podatnik uzyskał zgodę na zabudowę części wspólnej nieruchomości z przeznaczeniem na samodzielny lokal mieszkalny i udzielono mu przyrzeczenia zbycia części wydzielonej. Podatnik został zobowiązany do poniesienia kosztów inwestycji oraz wykupienia lokalu w terminie 6 miesięcy od daty protokolarnego odbioru inwestycji, przy czym do czasu finalizacji transakcji Wspólnota Mieszkaniowa miała z nim zawrzeć umowę najmu.
W dniu 16 października 2009 r. skarżący uzyskał decyzję ustalającą warunki zabudowy dla wskazanej wyżej inwestycji, zaś 18 marca 2010 r. zatwierdzono projekt budowlany i udzielono mu pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. Inwestycja została zakończona i odebrana 10 października 2011 r.
W dniu 17 listopada 2011 r. Wspólnota Mieszkaniowa zawarła ze skarżącym umowę najmu obowiązującą do czasu przeniesienia własności nowopowstałego lokalu na rzecz najemcy. Ustanowienie odrębnej własności i sprzedaż lokalu podatnikowi nastąpiła 28 marca 2012 r. na podstawie aktu notarialnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z 5 czerwca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że podatnik nie spełnił warunków zwolnienia od podatku przychodu związanego ze zbyciem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w części wydatkowanej na wskazaną wyżej inwestycję, albowiem inwestycja ta dotyczyła części wspólnej nieruchomości będącej własnością Wspólnoty Mieszkaniowej, a nie podatnika. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że pojęcie własności winno być rozumiane tak, jak w prawie cywilnym, zaś sam przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm., dalej zwanej "u.p.d.o.f.") winien być wykładany ściśle.
Ponadto organ podniósł, że jednym z warunków skorzystania z ulgi podatkowej ustanowionej normą art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f. jest, aby już w momencie ponoszenia wydatków na cele mieszkalne budynek lokal lub pomieszczenie stanowiło "własność" podatnika, co wynika z gramatycznej wykładni omawianego przepisu – ustawa wprost używa przymiotnika "własny", zaś rozszerzająca wykładnia norm ustanawiających zwolnienia od podatku jest niedopuszczalna, przy czym punktem wyjścia winna być zawsze wykładnia językowa. W konsekwencji organ wskazał, że ekspektatywa nabycia lokalu mieszkalnego nie jest okolicznością relewantną z punktu widzenia ustalenia przesłanek do uzyskania ulgi. W prawie podatkowym bowiem moment przeniesienia własności określony jest zgodnie z przepisami prawa cywilnego.
W skardze na decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a, art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c , art. 28 ust. 2a u.p.d.o.f., art. 121 § 2, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
We wskazanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do zagadnienia terminu, od którego należy liczyć bieg 5-letniego terminu, o który mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a-c u.p.d.o.f., dokonał analizy przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm., dalej: k.r.i.o.) regulujących kwestie związane z małżeńskimi ustrojami majątkowymi oraz przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) w zakresie nabycia nieruchomości. W efekcie powyższego Sąd uznał, że przez pojęcie "nabycie" użyte w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a in fine u.p.d.o.f. należy rozumieć każde zwiększenie aktywów majątku podatnika. Sąd wyjaśnił, że za datę nabycia nieruchomości, o której mowa w analizowanym przepisie, w przypadku sprzedaży nieruchomości, która przypadła danej osobie w wyniku podziału majątku dorobkowego małżeńskiego, należy przyjąć datę jej nabycia w czasie trwania związku małżeńskiego, jeżeli wartość otrzymanej przez daną osobę nieruchomości w wyniku podziału tego majątku, mieści się w udziale, jaki byłemu małżonkowi przysługuje w majątku dorobkowym małżeńskim. Jeżeli zaś wartość otrzymanej przez byłego małżonka nieruchomości przekracza jego udział w majątku dorobkowym małżeńskim, to wówczas za datę nabycia tej nieruchomości, która przekracza udział byłego małżonka w majątku dorobkowym małżeńskim należy przyjąć dzień, w którym dokonano podziału majątku dorobkowego małżeńskiego.
Podsumowując Sąd przyjął, że dzień uprawomocnienia się postanowienia Sądu o podziale małżeńskiego majątku dorobkowego, tj. 17 lutego 2005 r., należało uznać za dzień nabycia – w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. – ww. lokalu mieszkalnego, w tej części, która przekroczyła udział skarżącego w majątku wspólnym tj. w 40%. Natomiast bieg pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f., należało liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano podziału małżeńskiego majątku dorobkowego.
Rozpatrując zagadnienie wydatkowania uzyskanej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego kwoty w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z literalnego brzmienia art. 21 ust. 1 punkt 32 lit. a u.p.d.o.f. wynika jednoznacznie, że chodzi o wydatkowanie środków na nabycie, a nie jak to ma miejsce w analizowanej sprawie, na "przygotowanie do nabycia". Zdaniem Sądu, organy podatkowe słusznie zatem stwierdziły, że w przewidzianym w tym przepisie okresie dwuletnim – co do zasady – podatnik powinien nabyć wymienione w nim nieruchomości i prawa majątkowe, bo tylko w takim przypadku organy podatkowe mają możliwość stwierdzenia, czy ewentualne wydatki poniesione przed nabyciem mają charakter celowy w rozumieniu tego przepisu. Nie sposób zatem przyjąć, jak chce tego skarżący, że zwolnienie takie przysługuje z tytułu jedynie poniesienia wydatków na adaptację lokalu mieszkalnego, gdyż nie wiadomo, czy w ogóle dojdzie do zawarcia umowy przeniesienia własności. Sąd uznał, iż zasadnie organy podatkowe przyjęły, że z przedstawionych przez skarżącego dowodów wynika, że w sprawie nie zostały spełnione warunki zwolnienia przedmiotowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 punkt 32 lit. a u.p.d.o.f. Dla skorzystania z ulgi nie jest więc wystarczające jedynie wydatkowanie środków, ale definitywne nabycie nieruchomości o charakterze mieszkalnym.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skoro w rozpoznawanej sprawie kwestia sporna dotyczyła zwolnienia z opodatkowania przychodu skarżącego uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu 15 grudnia 2008 r., to wydatkowanie tych środków na jeden z celów określonych w zamkniętym katalogu z art. art. 21 ust. 1 punkt 32 lit. a u.p.d.o.f. powinno nastąpić najpóźniej do 15 grudnia 2010 r. Dopiero zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości, czyli dodatkowe porozumienie stron obejmujące bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności (art. 157 § 2 k.c.) oznacza moment nabycia nieruchomości. Nie sposób zatem uznać, że jedynie poniesienie nakładów na adaptację lokalu położonego w T. oraz zawarcie umowy najmu ze Wspólnotą Mieszkaniową do czasu załatwienia formalności związanych z możliwością przeniesienia własności na skarżącego wywołują skutek w postaci "nabycia nieruchomości" w rozumieniu art. 21 ust. 1 punkt 32 lit. a u.p.d.o.f. Do skorzystania z prawa do ulgi nie jest zatem wystarczające jedynie wyzbycie się środków pieniężnych, a definitywne nabycie nieruchomości w postaci przeniesienia własności. Przepis wyraźnie bowiem stanowi, że z prawa do ulgi może skorzystać jedynie podatnik, który nabył nieruchomość w określonym czasie, co z prawnego punktu widzenia oznacza nabycie nieruchomości na własność, w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży nieruchomości. Stąd też poniesione przez podatnika nakłady mają znaczenie prawnopodatkowe jedynie wówczas, gdyby zostały poniesione na nieruchomość nabytą przez podatnika w terminie wyżej określonym.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:
– art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f. i w zw. z art. 75 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ścisłej wykładni językowej treści powołanych przepisów prawa materialnego skutkującej konkluzją, iż nie jest wolnym od podatku dochodowego przychód uzyskany ze sprzedaży przez skarżącego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu z uwagi na uchybienie terminowi dwuletniemu do definitywnego nabycia na własność nieruchomości o charakterze mieszkalnym licząc od dnia sprzedaży i uznanie za niewystarczające istnienia po stronie skarżącego ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej nabycia nieruchomości (w tymże terminie), która to wykładnia doprowadziła do rezultatów sprzecznych z racjonalnymi założeniami ustawodawcy stanowiącymi ratio legis ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2007 r.), a nade wszystko do konkluzji sprzecznej z konstytucyjnym obowiązkiem popierania działania obywateli zmierzającego do uzyskania własnego mieszkania oraz ochrony nabytych praw majątkowych - (wbrew społecznemu, i konstytucyjnemu kontekstowi związanemu ze stosowaniem art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f., który uzasadnia posłużenie się odmienną niż ściśle językową regułą interpretacyjną (celowościową));
– które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a i art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f. - poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "nabycia" oraz "własnego" użytych przez ustawodawcę, w szczególności poprzez bezzasadne odniesienie pojęć przepisów prawa podatkowego do znaczenia przypisanego im treścią przepisów prawa cywilnego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie 21 ust. 1 pkt 32 lit. a, art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się w istocie do ustalenia czy skarżącemu przysługuje ulga wskazana w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f., w sytuacji gdy środki uzyskane ze sprzedaży własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przeznaczył na adaptację lokalu, który stał się jego własnością po upływie dwóch lat od dnia sprzedaży.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wszelkiego rodzaju zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechnego obowiązku płacenia podatków (art. 84 Konstytucji RP) i brak jakichkolwiek podstaw, by przesłanki ich zastosowania interpretować rozszerzająco. Mając na względzie dyrektywy wykładni przepisów wprowadzających zwolnienia podatkowe, należy też zwrócić szczególną uwagę na ich znaczenie językowe i odczytywać je tak, aby nie rozszerzać przesłanek uprawniających do skorzystania ze zwolnienia podatkowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem jednolicie, że wszelkie przepisy regulujące ulgi podatkowe, stanowiące wyjątki od zasady powszechności opodatkowania, należy interpretować ściśle, przede wszystkim w oparciu o wykładnię językową (por. wyroki NSA: z 24 września 2009r. sygn. akt II FSK 649/08; 24 września 2009r. sygn. akt II FSK 650/08; 12 sierpnia 2011r. sygn. akt II FSK 374/10; 28 marca 2012r. sygn. akt II FSK 1781/10). To właśnie zgodnie z zasadą równości i sprawiedliwości opodatkowania, wszystkie podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej powinny być tak samo traktowane przez prawo podatkowe. (por. wyrok NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2012/14). Skoro przepisy dotyczące ulg i zwolnień podatkowych stanowią wyjątek od zasady powszechności opodatkowania wynikającej z art. 84 Konstytucji RP, to wyjątki od tej zasady, jako wyrazu równości i sprawiedliwości, powinny być ściśle określone przez prawo, a podatnik nie może oczekiwać innych przywilejów podatkowych aniżeli te, jakie można ustalić na podstawie norm prawnych regulujących ulgi i zwolnienia. Ustawodawca, posiada przy tym swobodę w określaniu warunków formalnych skorzystania z ulgi podatkowej. Uprawnienie to wynika wprost z treści art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Ustalenie przez ustawodawcę możliwych do spełnienia przez podatnika warunków formalnych, od których ziszczenia uzależnione jest powstanie lub utrzymanie prawa do ulgi podatkowej, nie narusza zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji. Należy też pamiętać, na co zwraca się uwagę w piśmiennictwie, że założeniem wykładni prawa podatkowego powinno być pogodzenie dwóch przeciwstawnych interesów, tj. interesu Skarbu Państwa (podmiotu uprawnionego do nakładania i poboru podatków) oraz podatnika, tj. podmiotu zobowiązanego do zapłaty świadczenia pieniężnego (por. A. Marzec: Wykładnia językowa w prawie podatkowym – prymat czy wyłączność, Kwartalnik Prawa Podatkowego z 2012r. nr 1, s. 64). Ważąc cele społeczne związane z wprowadzoną ulgą, nie można zarazem pomijać fiskalnych celów opodatkowania. Powstanie prawa do ulgi podatkowej zostało powiązane ze ściśle określonymi warunkami formalnymi wynikającymi z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f.
Biorąc pod uwagę dyrektywy wykładni przepisów wprowadzających zwolnienia podatkowe, należy zwrócić szczególną uwagę na ich znaczenie językowe i odczytywać je tak, aby nie rozszerzać ani nie zawężać przesłanek uprawniających do skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a tiret piąte u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a w części wydatkowanej nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży między innymi na rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację - na cele mieszkalne - własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego. Zatem jednym z warunków skorzystania z ulgi podatkowej ustanowionej powyższym przepisem jest przeznaczenie środków na adaptację - na cele mieszkaniowe - własnego budynku/lokalu/pomieszczenia, przy czym istotne jest, aby już w momencie ponoszenia wydatków na ten cel, budynek, lokal lub pomieszczenie stanowił "własność" podatnika. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że przychód uzyskany ze sprzedaży w 2008 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, wydatkowany został przez skarżącego na cele mieszkalne części pomieszczenia (strychu) nie stanowiącego wówczas jego własności. Nie można również w niniejszej sprawie pomijać brzmienia art. 21 ust. 16 u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem przez własny budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit a), rozumie się budynek, lokal lub pomieszczenie stanowiące własność lub współwłasność podatnika lub do którego podatnikowi przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takim prawie. Proponowana przez pełnomocnika skarżącego interpretacja art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a tiret piąte, polegająca na pominięciu przymiotnika "własny" jest niedopuszczalna, bowiem oznaczałaby zbędność zawartego w nim pojęcia, a także pominięcie definicji ustawowej zawartej w art. 21 ust. 16 u.p.d.o.f.
Przepis art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f wyraźnie stanowi, że z prawa do ulgi może skorzystać jedynie podatnik, który nabył nieruchomość w określonym czasie. Co z prawnego punktu widzenia oznacza nabycie nieruchomości na własność, w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży nieruchomości. Z powyższego należy wyciągnąć wniosek, że do skorzystania z ulgi, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f., nie jest wystarczające jedynie wydatkowanie środków, ale definitywne nabycie nieruchomości o charakterze mieszkalnym. Art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f. należy interpretować ściśle, a nie rozszerzająco. To oznacza, że pojęcie "nabycie", o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a u.p.d.o.f. nie może dotyczyć wydatkowania środków na adaptację lokalu, nawet w sytuacji, gdy w drodze umowy podatnik był najemcą przedmiotowego lokalu. Istotny jest bowiem ostateczny efekt prawny, tj. nabycie, a nie efekt faktyczny, polegający na wydatkowaniu środków pieniężnych. Tak więc promesa, czy ekspektatywa nie jest równoznaczna z nabycie prawa (władztwem), które warunkuje możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego w zakresie wydatków na adaptację pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne. Nie można bowiem przyjąć, że na podstawie uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej z 30 kwietnia 2009 r., w której wprawdzie określono zamiar stron, cel umowy i termin zawarcia umowy przyrzeczonej, doszło do nabycia pomieszczenia/lokalu z dniem podpisania umowy. W prawie podatkowym moment przeniesienia prawa własności określony jest zgodnie z normami prawa cywilnego. Przeniesienie własności nieruchomości następuje z chwilą zawarcia w formie aktu notarialnego ostatecznej umowy sprzedaży.
Podkreślić należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, iż jedynie definitywne nabycie nieruchomości skutkuje prawem do skorzystania z ulgi podatkowej (por. wyroki NSA z: 18 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1220/08; 22 czerwca 2012r. sygn. akt II FSK 2325/10, 15 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 1942/11, 28 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2320/14, 27 października 2016 r. sygn. akt II FSK 2795/14). Zauważyć należy, iż NSA w orzeczeniu z 15 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 1942/11 wskazał ponadto, że warunek nabycia nieruchomości ma charakter obiektywny i musi być spełniony niezależnie od tego, czy brak takiego skutku zawiniony jest przez podatnika, czy też spowodowany został przez podmiot, z którym podatnik zawarł umowę (deweloperską czy też przedwstępną). Stąd też dokonana przez podatnika czynność zawarcia umowy z firmą deweloperską (bez zachowania formy aktu notarialnego), na podstawie której firma ta zobowiązała się do sprzedaży nieruchomości (...), nie jest równoznaczna z nabyciem tego prawa, warunkującą skorzystanie z prawa do zwolnienia podatkowego.
W związku z powyższym zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadne.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło