II SA/Wr 515/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-10-08

Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Halina Kremis, Alicja Palus

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości może zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z powodu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego w trakcie trwania postępowania?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest bezprzedmiotowe, gdy prawo użytkowania wieczystego wygasło w trakcie jego trwania. W takiej sytuacji organ administracji publicznej jest zobowiązany umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ nie istnieje już przedmiot, który mógłby zostać przekształcony w prawo własności. Istnienie prawa użytkowania wieczystego jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji merytorycznej w tej sprawie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a następnie kontynuowane na podstawie kolejnych ustaw. W trakcie postępowania wygasło prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, a decyzję tę utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca A.O. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/ Sędzia NSA - Halina Kremis Sędzia WSA - Alicja Palus Protokolant starszy sekretarz sądowy - Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent W. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył z urzędu postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.), kontynuowane w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 83), w sprawie przekształcenia w prawo własności prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej we W. przy ul. [...], oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 101 o powierzchni 1159 m², AM-12, obręb K., dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy dla W.-K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych księga wieczysta nr [...], jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu w dniu 9 czerwca 2004 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a w dniu 30 czerwca 2004 r. R.O. złożył wniosek w sprawie przekształcenia w prawo własności prawa wieczystego użytkowania wyżej wymienionej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 z późn. zm.). Podkreślając, że postępowania nie zostały zakończone, Prezydent W. wskazał, że wyżej wymienione ustawy zostały uchylone ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zgodnie z jej art. 8, do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Pismem z dnia 19 czerwca 2005 r. R.O. potwierdził wniosek złożony wcześniej, a w dniu 3 lipca 2006 r. wpłynął wniosek A.O., na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Organ I instancji podał, że pismem z dnia 8 sierpnia 2007 r. strony zostały poinformowane o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz że stosownie do art. 10 § 1 kpa istnieje możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie i zgłoszenia żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Pismo to zostało doręczone stronom w dniu 24 sierpnia 2007 r. W dniu 29 sierpnia 2007 r. do organu zgłosił się R.O. i wyraził prośbę, "aby na razie decyzji w sprawie przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nie wydawać". Prezydent W. stwierdził, że do dnia 13 czerwca 2010 r., to jest do dnia, w którym upływał termin prawa użytkowania wieczystego, strony nie zajęły stanowiska w sprawie, szczególnie co do sposobu uiszczenia opłaty za przekształcenie prawa. W opinii organu, skoro z dniem 13 czerwca 2010 r. użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości wygasło, postępowanie w sprawie przekształcenia w prawo własności prawa wieczystego użytkowania nieruchomości położonej we W. przy ul. [...] stało się bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A.O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając całość rozstrzygnięcia i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła obrazę przepisów, które posłużyły za jej podstawę prawną, a w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, na skutek umorzenia przedmiotowego postępowania, mimo iż postępowanie w tej sprawie nigdy nie stało się bezprzedmiotowe. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podniósł, że zasada dwuinstancyjności, wyrażona w art. 15 k.p.a., stanowi o istocie postępowania administracyjnego. Zgodnie z nią organ odwoławczy nie jest związany granicami odwołania i nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji, lecz obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję zgodnie z art. 138 k.p.a., dokonując merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji. Następnie Kolegium wskazało, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a następnie prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przywołując art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. organ II instancji stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że w piśmie sporządzonym dnia 15 sierpnia 2009 r. i doręczonym użytkownikom wieczystym w dniu 7 września 2009 r. Prezydent W. zawiadamiał użytkowników wieczystych, że prawo użytkowania wieczystego wygaśnie z dniem 13 czerwca 2010 r. i informował, że mogą wystąpić o przedłużenie trwania tego prawa, jednak czynności takich użytkownicy wieczyści nie podjęli. Organ zaznaczył przy tym, że w prowadzonej dla tej nieruchomości księdze wieczystej ujawniono, że okres użytkowania wieczystego zakończy się 13 czerwca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że prawo użytkowania wieczystego jest prawem czasowym. Upływ okresu ustalonego w umowie stosownie do art. 33 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 518) powoduje jego wygaśnięcie. Zgodnie zaś z art. 236 § 2 kodeksu cywilnego, w ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na gruncie nakładów jest znacznie dłuższy niż czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny. Organ II instancji zaznaczył, że z akt sprawy i z księgi wieczystej nie wynika, by doszło do zawarcia umowy przedłużenia terminu wieczystego użytkowania. Argumentu takiego nie podniesiono również w odwołaniu. Konsekwencją braku zawarcia przedmiotowej umowy jest wygaśnięcie użytkowania wieczystego. Podzielając stanowisko organu I instancji Kolegium podkreśliło, że wygaśnięcie użytkowania wieczystego uniemożliwia prowadzenia postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Nieistniejące w dacie orzekania prawo użytkowania wieczystego nie może zostać już przekształcone. Decyzja w przedmiocie przekształcenia prawa ma charakter konstytutywny (tworzący prawo) i odnosi się do aktualnego w dacie jej wydania stanu prawnego, w tym stanu prawnego nieruchomości. Warunkiem koniecznym przekształcenia praw jest istnienie prawa użytkowania wieczystego w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie. Nie wystarcza samo złożenie wniosku w czasie trwania prawa użytkowania wieczystego. Na poparcie tego stanowiska organ powołał się na wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Opolu z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Op 469/10 i w Gdańsku z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 344/10. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że brak przedmiotu postępowania (tu: prawa użytkowania wieczystego mającego podlegać przekształceniu) oznacza, że w niniejszym postępowaniu zasadnie organ I instancji przyjął jako podstawę rozstrzygnięcia art. 105 § 1 k.p.a. Podkreślając, że pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania, uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny, natomiast elementy podmiotowe sprawy administracyjnej to podmioty, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek prawny, Kolegium podniosło, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego i wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Organ wskazał, że przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, w sprawie zawisłej przed organem administracyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy wywiódł, że skoro w tej sprawie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości wygasło w trakcie prowadzonego postępowania i nie istniało w chwili wydania kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia, to jedynym wyjściem było umorzenie bezprzedmiotowego postępowania. Na powyższą decyzję A.O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika skarżąca podała, że zaskarża tę decyzję w całości, zarzucając: - mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 104 § 2 k.p.a. – na skutek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, mimo iż postępowania w tej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe; - istotne dla wyniku sprawy naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 1 ust. 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości – na skutek bezzasadnego przyjęcia, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu upływu umownego okresu użytkowania wieczystego, który nastąpił po 13 października 2005 r. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, rozwijając podniesione zarzuty, skarżąca wskazała, że w chwili złożenia wniosku o przekształcenie zarówno ona, jak i drugi uprawniony R.O. byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości i to – jej zdaniem – wystarcza do wykazania ich trwałej legitymacji dla żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Zaznaczając, że pierwotny wniosek R.O. został złożony pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy i podnosząc, że od wejścia w życie ustawy obecnie obowiązującej zgodnie z jej art. 8 w sprawie tej stosuje się przepisy nowej ustawy, skarżąca wywodziła, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji nie ma podstaw do uznania braku przedmiotu postępowania mimo upływu umownego okresu użytkowania wieczystego. W opinii skarżącej, prawo do wystąpienia z żądaniem przekształcenia istnieje niezależnie od ram czasowych użytkowania wieczystego, o ile tylko zostały zachowane warunki z art. 1 § 1 ustawy o przekształceniu. Skarżąca podała, że postępowanie w tej sprawie trwa ponad 10 lat i z niezrozumiałych dla niej przyczyn nie zostało ono dotąd zakończone decyzją rozstrzygającą co do istoty sprawy. Zdaniem skarżącej, przyczyny przewlekłości postępowania leżą w całości po stronie organu I instancji, od którego – występując bez profesjonalnej pomocy prawnej – nie otrzymywała "adekwatnych pouczeń o swojej sytuacji prawnej, o skutkach podejmowanych czynności lub o konsekwencjach ich zaniechania". Skarżąca oświadczyła, że sądzi, iż organ I instancji "mógł z czasem zwyczajnie zapomnieć o tej sprawie, a zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania nastąpiła dopiero po tym, jak pełnomocnik skarżącej wystąpił do Prezydenta W. o uchylenie zarządzenia w przedmiocie przekazania spornej nieruchomości do zarządzania zarządowi zasobu komunalnemu". Odnosząc się do przywoływanych przez organ orzeczeń sądów administracyjnych skarżąca stwierdziła, że "we wszystkich przywoływanych przykładach rozstrzygnięć wnioskodawcy nie legitymowali się prawem do wystąpienia z żądaniem, o którym mowa w art. 1 § 1 ustawy o przekształceniu. Przywołane rozstrzygnięcia dotyczą zatem odmiennych stanów faktycznych. Wnioskodawcy w tych sprawach nie spełniali warunków podmiotowych w rozumieniu ww. przepisu ustawy o przekształceniu, a zatem postępowanie w sprawie przekształcenia było bezprzedmiotowe od samego początku". W opinii skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnione było wydanie decyzji merytorycznej, ewentualnie w razie zaistnienia przesłanek z art. 97 i 98 k.p.a. dopuszczalne było zawieszenie postępowania, w żadnym jednak wypadku nie było możliwe uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej. Podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia stanowi art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 967/05 - Lex 201507; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 918/11 - LEX nr 1253669). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA 42801 - Lex 137801). Bezprzedmiotowość zachodzi wtedy, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła taki charakter w jego toku (wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 461/13 - LEX nr 1343019). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli zatem żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z wnioskiem (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r. sygn. akt II SA 1240/89 - ONSA 1990, nr 1 poz. 16). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, że przedmiotem postępowania administracyjnego toczącego się w niniejszej sprawie było przekształcenia prawa wieczystego użytkowania opisanej na wstępie nieruchomości w prawo własności. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 83), osoby fizyczne i prawne, będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Z powyższego przepisu wynika zatem, że przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego w celu wydania decyzji o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości jest właśnie prawo użytkowania wieczystego, które podlega przekształceniu w prawo własności w trybie określonym w ustawie. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, wniosek o przekształcenie może złożyć jedynie użytkownik wieczysty. Przekształcenie prawa następuje w formie decyzji, którą wydaje wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa - odpowiednio w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy). Prawo użytkowania wieczystego przekształca się w prawo własności nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna. Decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (art. 3 ust. 2 ustawy). Z powyższego wynika, że to dopiero decyzja administracyjna przekształca prawo użytkowania wieczystego w prawo własności. Do przekształcenia takiego nie dochodzi zatem z mocy prawa (ex lege), gdyż jego źródłem jest decyzja organu administracji publicznej. Decyzja ta ma charakter konstytutywny, co oznacza, że dopiero w momencie, gdy stanie się ona ostateczna następuje przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności. Z tą chwilą dochodzi do przekształcenia stosunku prawnorzeczowego - prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 982/09, wyrok WSA w Opolu z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Op 469/10 - Lex 754209, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 841/08, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 966/06 - Lex 495133, wyrok NSA z dnia 30 marca 2007 r. I OSK 690/06, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 918/11). Decyzyjny tryb załatwiania sprawy powoduje, że w prowadzonym postępowaniu zastosowanie znajdują normy procesowego zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, a decyzja o przekształceniu prawa ma charakter decyzji związanej, gdyż w razie zaistnienia ustawowych przesłanek organ jest zobowiązany orzec o przekształceniu. Zatem skoro przedmiot postępowania administracyjnego w niniejszym postępowaniu stanowiło przekształcenie prawa wieczystego użytkowania, to prawo to musiało istnieć nie tylko w dacie złożenia wniosku o jego przekształcenie w prawo własności, lecz także w momencie wydawania decyzji o przekształceniu tego prawa. Jeśli bowiem prawo użytkowania wieczystego wygasło (a użytkownik nie złożył wniosku o jego przedłużenie) lub doszło do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, to brak jest jednej z podstawowych przesłanek umożliwiających procedowanie organom, a to z uwagi na brak przedmiotu postępowania administracyjnego (nieistnienie prawa użytkowania wieczystego), co skutkuje bezprzedmiotowością prowadzonego postępowania (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 918/11; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 344/10 - LEX nr 752462; wyrok WSA w Opolu z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Op 469/10 - LEX nr 754209; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 564/12). W konsekwencji, jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem było, jak to uczyniono w przedmiotowej sprawie, umorzenie postępowania, gdyż przedmiot w odniesieniu, do którego postępowanie zostało wszczęte przestał istnieć. W rozpatrywanej sprawie prawo użytkowania wieczystego opisanej na wstępie nieruchomości wygasło z dniem 13 czerwca 2010 r. (okoliczność ta jest poza sporem), a więc od tej daty nie ma przedmiotu postępowania administracyjnego. Postępowanie to prawidłowo zatem zostało umorzone, przy czym zaznaczyć trzeba, że przyczyną umorzenia postępowania jest brak przedmiotu postępowania, to jest brak prawa użytkowania wieczystego w chwili orzekania. Skoro prawo to wygasło z dniem 13 czerwca 2010 r., to po tej dacie nie mogło zostać przekształcone, gdyż przestało istnieć. Nie jest możliwe przekształcenie prawa, które już nie istnieje. Przekształcić można tylko prawo istniejące w dacie jego przekształcania. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że istotny jest czas złożenia wniosku o przekształcenie i fakt, że wówczas prawo wieczystego użytkowania istniało, uznać należy, podobnie jak uczyniono to w przywołanych wyżej wyrokach sądów administracyjnych, iż w świetle przedstawionych wyżej rozważeń pogląd ten nie znajduje uzasadnienia. Raz jeszcze podkreślić należy, że w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest przekształcenie prawa wieczystego użytkowania, to prawo to musi istnieć nie tylko w dacie złożenia wniosku o jego przekształcenie w prawo własności, lecz także w momencie wydawania decyzji o przekształceniu tego prawa. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić trzeba, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie zostało zasadnie umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło