II FSK 1086/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-05-19

Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Krzysztof Winiarski, Bogusław Wolas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku, które przypadły jednemu z małżonków w wyniku podziału majątku wspólnego po zniesieniu wspólności majątkowej, wydatki poniesione na nabycie tych składników w trakcie trwania wspólności majątkowej mogą stanowić koszty uzyskania przychodu w pełnej wysokości?
Ratio decidendi
Wydatki poniesione na nabycie składników majątku wspólnego małżonków w trakcie trwania wspólności majątkowej, nawet jeśli w wyniku podziału majątku przypadną one jednemu z małżonków, mogą stanowić koszty uzyskania przychodu w pełnej wysokości przy ich późniejszym odpłatnym zbyciu. Wynika to z niepodzielnego charakteru majątku wspólnego i faktu, że wydatek na nabycie tych składników został poniesiony przez oboje małżonków łącznie, a nie można go przypisać do konkretnego udziału jednego z nich w momencie nabycia.
Stan faktyczny
Podatnik planował z małżonką zniesienie wspólności majątkowej i podział majątku, w wyniku którego otrzymałby mniej niż małżonka. Zapytał, czy w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku przypadłych mu w wyniku podziału, wydatki poniesione na ich nabycie w trakcie trwania wspólności majątkowej mogą stanowić koszty uzyskania przychodu w pełnej wysokości. Organ podatkowy uznał stanowisko podatnika za prawidłowe w zakresie kosztów uzyskania przychodu, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, uznając stanowisko organu za błędne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną Ministra Finansów od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów (obecnie: Szefa Krajowej Administracji Skarbowej).

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Wolas (sprawozdawca), Protokolant Natalia Narejko, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów (obecnie: Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 657/14 w sprawie ze skargi D. J. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego z upoważnienia Ministra Finansów (obecnie: Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr ILPB2/415-121/14-5/WS w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz D. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 657/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez D. J. interpretację indywidualną Ministra Finansów, działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, z dnia 29 kwietnia 2014 r., nr ILPB2/415-121/14-5/WS, w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, skarżący wskazał, że jest osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Pozostaje w związku małżeńskim. Małżonka wnioskodawcy również posiada miejsce zamieszkania na terytorium RP i podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych. Pomiędzy zainteresowanym, a jego małżonką istnieje ustawowy ustrój majątkowy (wspólność majątkowa). Obecnie wnioskodawca planuje wraz z małżonką zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego, na podstawie której zostanie zniesiona między małżonkami ustawowa wspólność majątkowa na rzecz rozdzielności majątkowej. Następnie, w drodze umowy zawartej między małżonkami dojdzie do podziału majątku małżeńskiego (wzajemnych rozliczeń między małżonkami). Między małżonkami nie ma przewidzianych dopłat bądź spłat, będzie jedynie podział majątku wspólnego. Podział zostanie dokonany w ten sposób, że majątek otrzymany przez małżonków nie będzie równy. W tak przedstawionym zdarzeniu przyszłym zainteresowany zadał organowi podatkowemu następujące pytania: 1. Czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, iż w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), dalej: "u.p.d.o.f.", oraz ustawy o podatku od spadków i darowizn nie stosuje się w przypadku nierównego podziału majątku małżeńskiego w wyniku zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej, tj. w sytuacji, gdy wnioskodawca w wyniku podziału majątku wspólnego otrzyma mniej niż małżonka wnioskodawcy? 2. Czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku, jaki przypadł na własność wnioskodawcy w wyniku podziału majątku wspólnego (poprzez zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej), kosztami uzyskania przychodu będą wydatki, jakie zostały poniesione na nabycie tych składników w trakcie trwania wspólności majątkowej w pełnej wysokości? Wyrażając własne stanowisko w sprawie wnioskodawca stwierdził, że w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku, jaki przypadł na własność wnioskodawcy w wyniku podziału majątku wspólnego (poprzez zniesienie wspólności majątkowej małżeńskiej), kosztami uzyskania przychodu będą wydatki, jakie zostały poniesienie na nabycie tych składników w trakcie trwania wspólności majątkowej w pełnej wysokości. W interpretacji indywidualnej z dnia 29 kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, uznał stanowisko D. J. co do pytania nr 2 za prawidłowe. W uzasadnieniu przedmiotowej interpretacji organ stwierdził, że zgodnie z teorią prawa rzeczowego, przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w drodze podziału majątku wspólnego jest nabyciem tych rzeczy. Biorąc pod uwagę przyjętą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ stwierdził, że nabyciem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nie jest przyznanie rzeczy na wyłączną własność jednemu z małżonków w wyniku podziału majątku wspólnego, jeśli podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty i dopłaty lub jeżeli wartość otrzymanej przez daną osobę rzeczy w wyniku podziału tego majątku, mieści się w udziale, jaki byłemu małżonkowi przysługuje w majątku dorobkowym małżeńskim. Organ powołując się na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie w jakim regulują stosunki majątkowe między małżonkami podał, że za datę nabycia składników majątku, które przypadły danej osobie w wyniku podziału majątku wspólnego, należy przyjąć datę ich nabycia w czasie trwania związku małżeńskiego (do majątku wspólnego), jeżeli wartość otrzymanych w wyniku podziału rzeczy, mieści się w udziale, jaki przysługuje tej osobie w majątku dorobkowym małżeńskim. Jeżeli natomiast wartość otrzymanej przez małżonka rzeczy przekracza jego udział w majątku dorobkowym małżeńskim, to wówczas za datę nabycia tej części rzeczy, która przekracza udział byłego małżonka w majątku dorobkowym małżeńskim, należy przyjąć dzień dokonania podziału majątku wspólnego. Skoro wnioskodawca na skutek podziału majątku małżeńskiego (wzajemnych rozliczeń między małżonkami), otrzyma mniej niż małżonka, to wartość otrzymanych w wyniku podziału rzeczy, będzie mieściła się w udziale, jaki przysługuje wnioskodawcy w majątku dorobkowym małżeńskim. W związku z tym za datę nabycia składników majątku, które przypadły zainteresowanemu w wyniku podziału majątku wspólnego, należy przyjąć datę ich nabycia w czasie trwania związku małżeńskiego (do majątku wspólnego). W konsekwencji przy sprzedaży tych składników - przed upływem terminów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. - wnioskodawca może uwzględnić jako koszty uzyskania przychodów wydatki, które zostały poniesione na nabycie tych składników w trakcie trwania wspólności majątkowej w pełnej wysokości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Interpretacji zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w zw. z art. 31 § 2 K.r.o., poprzez błędne uzasadnienie stanowiska organu podatkowego na skutek nieprawidłowej interpretacji przepisów, przejawiające się w twierdzeniu, iż w przypadku, gdy nabycie na skutek podziału majątku wspólnego przez małżonka rzeczy przekracza jego udział w majątku dorobkowym małżeńskim to wówczas za datę nabycia tej części rzeczy, która przekracza udział byłego małżonka w majątku dorobkowym małżeńskim należy przyjąć dzień dokonania podziału majątku wspólnego. Uchylając ww. interpretację indywidualną, WSA w Poznaniu wskazał, że kwestia sporna pomiędzy stronami niniejszego postępowania dotyczyła tego, czy w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku, jaki przypadł na własność wnioskodawcy w wyniku podziału majątku wspólnego, kosztami uzyskania przychodu będą wydatki, jakie zostały poniesienie na nabycie tych składników w trakcie trwania wspólności majątkowej – jak chce skarżący - w pełnej wysokości, czy też – jak stwierdził organ wydający interpretację – wydatki odnoszące się do części nabytej w trakcie trwania tej wspólności. Sąd I instancji uznał, że stanowisko organu podatkowego wyrażone w uzasadnieniu przedmiotowej interpretacji nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązujących przepisów prawa. Sąd odniósł się do zawartych w u.p.d.o.f. przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, podał następnie, że organ wydający interpretację oparł się na nieprawidłowym postrzeganiu istoty wspólności ustawowej małżeńskiej oraz charakteru prawnego majątku wspólnego małżonków (art. 31 K.r.o.) i skutków prawnych podziału tego majątku (art. 46 K.r.o.). Podkreślił, że przepisy regulujące problematykę prawną ustrojów majątkowych małżeńskich mają moc bezwzględnie wiążąca, stąd nie ma żadnej możliwości ich modyfikowania na postawie arbitralnie formułowanych ocen. W konsekwencji wskazanego błędu organ doszedł do nieprawidłowych wniosków odnośnie do nieistnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy kosztami poniesionymi na nabycie w trakcie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej składników majątku wspólnego – w części przekraczającej udział, jaki przysługiwał skarżącemu w tym majątku - a przychodami uzyskanymi przez skarżącego ze zbycia tych składników po podziale tego majątku. Jak zaznaczył Sąd I instancji, na powyższe wskazuje twierdzenie organu odnośnie do możności uwzględnienia przez skarżącego jako kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na nabycie składników majątku w trakcie trwania wspólności majątkowej – "odnoszących się do części nabytej w trakcie trwania tej wspólności" i jednocześnie niemożności uwzględnienia przez skarżącego kosztów uzyskania przychodów – "od części przekraczającej udział, jaki przysługiwał mu w majątku wspólnym". Sąd I instancji wyjaśnił, że instytucja wspólności majątkowej małżeńskiej obejmuje współwłasność łączną przedmiotów majątkowych (rzeczy) oraz wspólność łączną innych praw majątkowych (zbiór praw). Mówiąc o wspólności majątkowej małżonków używa się zatem pewnego skrótu myślowego - w istocie oznacza ona, że każda rzecz wchodząca w skład majątku małżonków jest ich współwłasnością. Ten rodzaj współwłasności, zwany inaczej "współwłasnością niepodzielnej ręki" oznacza, iż udziały współwłaścicieli nie są oznaczone (współwłasność bezudziałowa - art. 35 K.r.o. w zw. z art. 196 § 1 K.c.). Sąd I instancji podał, że dopiero od momentu ustania wspólności majątkowej, współwłasność rzeczy staje się współwłasnością w częściach ułamkowych (art. 1035 k.c.). Niezależnie jednak od rodzaju współwłasności, jaki przysługuje małżonkom w czasie trwania i po rozwiązaniu małżeństwa, mamy do czynienia ze współwłasnością, czyli z jednym z rodzajów własności. Nie jest to samodzielna instytucja prawna, stosuje się do niej wszystkie przepisy o własności, chyba że co innego wynika z przepisów dotyczących własności przysługującej kilku osobom. Naturę prawa współwłasności określają trzy cechy: jedność przedmiotu (ta sama rzecz), wielość podmiotów (prawo należy do kilku osób) i niepodzielność wspólnego prawa. Ta ostatnia cecha oznacza, iż każdy ze współuprawnionych ma prawo do całej rzeczy, a żaden do jej wyodrębnionej części fizycznej. Niepodzielności wspólnego prawa nie należy jednak utożsamiać z niemożnością zniesienia współwłasności bądź niemożnością ustalenia przez współwłaścicieli sposobu korzystania z rzeczy. Przy współwłasności ułamkowej wskazuje się, iż jej istotą jest to, że podziałowi podlega nie rzecz, lecz jedynie prawo własności do tej rzeczy, odpowiednio do wielkości udziałów poszczególnych współwłaścicieli. Przynależna każdemu ze współwłaścicieli część prawa dotyczy i obejmuje całą rzecz. Sąd I instancji zaznaczył, że zniesienie współwłasności (art. 210 K.c.) jest jednym z podstawowych uprawnień przysługujących współwłaścicielowi. Każdy ze sposób zniesienia współwłasności polega zaś na przeniesieniu udziałów bądź to na innego współwłaściciela, bądź na osobę trzecią. Nie można zatem mówić – jak w niniejszym postępowaniu czyni to organ podatkowy - że w wyniku zniesienia współwłasności, również gdyby dochodziło do spłaty jednego z dwóch współwłaścicieli, drugi z nich nabywa część rzeczy. Prawo własności do całej rzeczy przysługiwało mu bowiem także w czasie trwania współwłasności. Sąd I instancji zauważył także, że ustawodawca odróżnia nabycie rzeczy od zniesienia współwłasności (podziału majątku wspólnego) i nabycia udziału we współwłasności (na co wskazuje chociażby treść art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.). W związku z tym Sąd I instancji stwierdził, że również dla celów podatkowych za nabycie składnika majątkowego nie można uznać przeniesienia udziałów w drodze zniesienia współwłasności tego składnika (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 1151/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji Sąd I instancji uznał za w pełni uzasadnione stanowisko zaprezentowane przez stronę skarżącą w treści skargi, w myśl którego z uwagi na to, iż wskazane składniki majątkowe zostały nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej na zasadach tzw. współwłasności łącznej, nie można określić, który z małżonków w jakim procencie poniósł wydatki na ich nabycie. Z tego względu w razie podziału majątku wspólnego należy przyjąć, że koszty są związane z danym przedmiotem, który przypadł małżonkowi w związku ze zniesieniem wspólności ustawowej. W konsekwencji wydatki (koszty) na nabycie tych składników, które zostały poniesione w trakcie trwania wspólności, związane są z określonymi składnikami majątku, które na tym etapie – po zawarciu intercyzy oraz podziale majątku wspólnego (dorobkowego) – mają podlegać odpłatnemu zbyciu. Trafnie zwrócił uwagę skarżący, że przyjmując odwrotne założenie należałoby uznać, iż część wydatków na nabycie składników majątku wspólnego małżonków nigdy nie będzie stanowiło kosztów uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia tych składników, pomimo że składniki te zostały nabyte do majątku wspólnego, a więc faktycznie zostały poniesione wydatki (koszty) na ich nabycie. Zważywszy na powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżony akt naruszył art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. W skierowanej do NSA skardze kasacyjnej Minister Finansów wniósł o uchylnie ww. wyroku WSA w Poznaniu w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145§1 pkt 1 lit. a i art. 146§1 p.p.s.a. w zw. z: 1. art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 31§1-2 i art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku odpłatnego zbycia składników majątku, jaki przypada na własność stronie w wyniku podziału majątku wspólnego, kosztami uzyskania przychodu będą wydatki, jakie zostały poniesione na nabycie tych składników w trakcie trwania wspólności majątkowej w pełnej wysokości, podczas gdy prawidłowym jest przyjęcie, że kosztami uzyskania przychodu będą tylko wydatki odnoszące się do części nabytej w trakcie trwania tej wspólności; 2. art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 31§1-2 i art. 46 K.r.o. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy kosztami poniesionymi na nabycie w trakcie małżeńskiej wspólności majątkowej składników majątku wspólnego w części przekraczającej udział, jaki przysługuje stronie w tym majątku a przychodami uzyskiwanymi przez nią ze zbycia tych składników po podziale tego majątku, 3. art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w zw. z art. 31§1-2 i art. 46 K.r.o. poprzez błędne uznanie, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nie będzie miał zastosowania, a przez to nie podzielenie poglądu organu, że w przypadku, gdy nabycie na skutek podziału majątku wspólnego przez małżonka rzeczy przekracza jego udział w majątku dorobkowym małżeńskim to za datę nabycia tej części rzeczy, która przekracza udział byłego małżonka w majątku dorobkowym małżeńskim należy przyjąć dzień dokonania podziału majątku wspólnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty okazały się bowiem nieuzasadnione, w sprawie nie zachodziły natomiast przesłanki nieważności postępowania, które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.")). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa także, że kwestia kosztów uzyskania przychodów przy odpłatnym zbyciu składników majątku, jaki przypadł na własność jednego z małżonków w wyniku podziału majątku wspólnego była już przedmiotem oceny przez NSA w sprawie o sygn. akt II FSK 1345/13 (wyrok z dnia 19 czerwca 2015 r.), publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Zaprezentowane w wyroku tym stanowisko, obecnie orzekający skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela. W świetle zatem podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz powołując się treść ww. wyroku z dnia 19 czerwca 2015 r., należy na wstępie przypomnieć, że w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. wyrażona została ogólna reguła, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. W świetle tej regulacji prawnej nie ma wątpliwości, że aby dany wydatek można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, musi zachodzić związek przyczynowy pomiędzy dokonaniem tego wydatku a możliwością uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Przy czym ważne jest przyporządkowanie wydatku do określonego źródła przychodów, bowiem koszty uzyskania przychodów nie są kosztami uzyskania jakichkolwiek przychodów, lecz zawsze związane są z uzyskaniem przychodu z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodu z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła, a nie jakiekolwiek przychody (A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w: A. Bartosiewicz, R. Kubacki, PIT. Komentarz, wyd. VI, Lex 2014). Rozpatrując określony wydatek w kategorii kosztu podatkowego, ważne jest również to, czy wydatek rzeczywiście został poniesiony. Tylko bowiem wydatek faktycznie poniesiony może być uznany za koszt uzyskania przychodu (zob. wyroki NSA: z dnia 28 maja 2009 r., II FSK 126/08; a także z dnia 13 grudnia 2011 r., II FSK 1147/10 – publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienie do zaliczenia wydatku jako kosztu uzyskania przychodu przysługuje temu podatnikowi, który ten wydatek poniósł. Odnosząc te uwagi ogólne do istoty powstałego w rozpoznanej sprawie sporu, należy w pierwszym rzędzie rozważyć jaki charakter mają wydatki ponoszone z majątku wspólnego małżonków i komu te wydatki można przypisać. W tym zakresie Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na charakter prawny tego majątku. Zgodnie z art. 31 K.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Do majątku wspólnego należą między innymi: pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków; dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Z kolei w myśl art. 35 k.r.o., w czasie trwania wspólności żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego ani rozporządzać udziałem, który – w razie ustania wspólności – przypadnie mu w tym majątku. Nie może także rozporządzać udziałem w jakimkolwiek przedmiocie należącym do tego majątku. To właśnie ten niepodzielny charakter majątku wspólnego małżonków (wspólność bezudziałowa) sprawia, że nie można w tym majątku określić ilości udziałów każdego z małżonków. Nie można wskazać w jakim udziale każdy z małżonków nabywa rzecz lub prawo do majątku wspólnego. Co prawda zgodnie z art. 43 § 1 k.r.o. domniemywa się, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, a stosownie do treści art. 46 k.r.o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się co do zasady odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku, nie można jednak zapominać, że skoro z uwagi na wspólność majątkową, nie można wyodrębnić udziałów, które małżonkowie posiadali w chwili nabycia nieruchomości, to nie można też wskazać, w jakim udziale każdy z małżonków poniósł wydatek na nabycie składników majątku wspólnego. Wydatek został poniesiony niepodzielnie przez obojga małżonków. Nie zmienia tego późniejsze ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej, a w dalszej kolejności zniesienie współwłasności rzeczy lub prawa poprzez przyznanie ich jednemu z małżonków. Są to zdarzenia następcze wobec poniesienia wydatku na nabycie składnika majątku wspólnego małżonków, który to wydatek miał charakter niepodzielny. Z tego względu drugorzędne znaczenie mają rozważania, czy w wyniku podziału majątku dorobkowego małżonków dochodzi do ponownego nabycia przez małżonków poszczególnych składników majątkowych wchodzących wcześniej w skład majątku wspólnego (uchylona przez WSA w Poznaniu interpretacja dotyczyła zresztą tylko pytania nr 2 zawartego we wniosku o jej wydanie; w tym zakresie zatem zbędne było odnoszenie się przez Sąd I instancji do tej kwestii). Kluczowy jest moment poniesienia wydatku na nabycie składnika majątku wspólnego i to, że tego wydatku – w momencie jego poniesienia - nie można przypisać jednemu bądź drugiemu małżonkowi w określonej wielkości udziału. Dlatego też w razie podziału majątku wspólnego, koszty nabycia określonego przedmiotu poniesione w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej "dzielą los" tego przedmiotu po ustaniu tej wspólności. Słusznie przy tym Sąd I instancji stwierdził, że przyjmując odwrotne założenie należałoby uznać, że część wydatków na nabycie składników majątku wspólnego małżonków nigdy nie będzie stanowiło kosztów uzyskania przychodu w przypadku odpłatnego zbycia tych składników, pomimo że składniki te zostały nabyte do majątku wspólnego, a więc faktycznie zostały poniesione wydatki (koszty) na ich nabycie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że uchylona interpretacja indywidualna narusza art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło