IV SA/Wa 355/15
WyrokWSA w Warszawie2015-04-24
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Agnieszka Wójcik, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca telekomunikacyjny posiada interes prawny do uzyskania z ewidencji gruntów i budynków wypisów zawierających dane podmiotowe właścicieli nieruchomości, na których planuje budowę przyłącza telekomunikacyjnego?Ratio decidendi
Przedsiębiorca telekomunikacyjny, planując budowę przyłącza telekomunikacyjnego, posiada interes prawny do uzyskania z ewidencji gruntów i budynków wypisów zawierających dane podmiotowe właścicieli nieruchomości. Wynika to z przepisów prawa telekomunikacyjnego i prawa budowlanego, które ułatwiają i usprawniają proces inwestycyjny w telekomunikacji, nakładając na właścicieli obowiązek udostępnienia nieruchomości, a także z przepisów Kodeksu cywilnego regulujących służebność przesyłu. Pozyskanie tych danych jest niezbędne do realizacji uprawnień i spełnienia obowiązków wynikających z przepisów prawa.Stan faktyczny
Spółka N. S.A. zwróciła się do Prezydenta Miasta W. o wydanie z ewidencji gruntów wypisów zawierających dane podmiotowe właścicieli nieruchomości, na których planuje budowę przyłącza telekomunikacyjnego. Prezydent odmówił, uznając, że spółka nie wykazała interesu prawnego. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 24 ust. 5 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Sąd uchylił zaskarżoną czynność, uznając, że spółka posiada interes prawny.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną czynność i zasądził od Prezydenta W. na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą w W. na czynność Prezydenta W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania danych z ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną czynność; 2. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej N. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 05.09.2014 r. Spółka [...] S.A z siedzibą w W. zwróciła się do Prezydenta Miasta W. [...], o wydanie z ewidencji gruntów dla działek [...] z obrębu [...] położonych na terenie [...] wypisów zawierających m.in. dane podmiotowe właścicieli ww. nieruchomości. W omawianym wniosku [...] S.A. uzasadniła dlaczego w jej ocenie posiada interes prawny w uzyskaniu wypisów z rejestru gruntów wraz z danymi właścicieli oraz numerami ksiąg wieczystych.
Pismem z dnia [...] października 2014r. [...] działając z upoważnienia Prezydenta W. [...], odmówiła Spółce [...] S.A. z siedzibą w W. udostępnienia wypisów z rejestru gruntów dla działek [...] z obrębu [...] położonych na terenie [...].
W ocenie organu zgodnie z art. 24 ust.5 pkt. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedno Dz. U. 2010 poz. 193 poz. 1287 ze zm. - dalej pgik) dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotowe mogą zostać udostępnione podmiotom, które mają interes prawny w tym zakresie. Wbrew jednak stanowisku strony interesu prawnego nie można wywodzić z treści:
- art. 3051 art. 3052 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm.),
- art. 33 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. z 2010r. Nr 106, poz. 675 ze zm.),
- art. 4, art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (Dz.U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.).
Przepisy te ani powołane dokumenty: uzasadnienie do projektu ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, stanowisko ws. barier procesu inwestycyjnego w telekomunikacji, narodowy plan szerokopasmowy, memorandum ws. współpracy na rzecz budowy i rozwoju pasywnej infrastruktury sieci szerokopasmowych nie dotyczą w żadnej mierze zasad udostępniania danych z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem wyroku NSA, sygn. akt I OSK 1038/07, pojęcie interesu prawnego o jakim mowa w powołanym powyżej przepisie, nie zostało określone w ustawie pgik. W orzecznictwie sądowym - na tle art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm. - dalej kpa) - zwraca się uwagę, że interes - prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie. Interes prawny to interes oparty na prawie i przez prawo chroniony. O jego istnieniu decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998r., sygn.. akt II SA 1390/98).
Natomiast zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1364 z późno zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Przez stan prawny nieruchomości należy rozumieć prawa i roszczenia wpisane w działach II - IV księgi wieczystej, a więc własność, użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe a także prawa osobiste i roszczenia, o których mowa wart. 16 ust. 2 tej ustawy. Skoro księga wieczysta zawiera powyższe dane, to nie może ulegać wątpliwości, że udostępnienie przez organ administracyjny numeru księgi wieczystej nieruchomości jest równoznaczne z udostępnieniem danych o charakterze podmiotowym, o których mowa wart. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy pgik. Wobec faktu, iż księga wieczysta zawiera nie tylko powyższe dane, ale i dane o charakterze przedmiotowym zawarte w dziale l, należy uznać, że informacje zawarte w księdze wieczystej są danymi o charakterze przedmiotowo-podmiotowym. Stanowisko takie nie budzi wątpliwości w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2010 r., I OSK 1096/09, z 21.07.201 r., I OSK 1312/09, z 13 kwietnia 2010 r., I OSK 828/09), dlatego nie można zaakceptować przedstawionego przeciwnego w piśmie poglądu. Obowiązkiem organu jest badanie posiadania przez podmiot wnioskujący interesu prawnego, ponieważ organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków i udostępniające informacje zawarte w operacie ewidencyjnym działają na podstawie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2013 r. III SA/Kr 397/13). Skoro treść ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów jest powszechnie dostępna (księgi wieczyste w sądach i większość w Internecie poprzez portal dostępowy, zbiory dokumentów w sądach) to ujawnienie ich numerów pozwala jednocześnie na ujawnienie danych podmiotowych wpisanych w tych księgach oraz ujawnionych w dokumentach złożonych do zbiorów dokumentów. W związku z tym udzielenie informacji o numerze księgi wieczystej jest uzależnione od wykazania interesu prawnego (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2013 r. III SA/Lu 285/13, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 października 2013 r. III SA/Lu 409/13). Należy również podkreślić, że kwestia wprowadzenia przez ustawodawcę udogodnień w zakresie dostępu do ksiąg wieczystych uregulowana jest odrębnymi przepisami i nie znalazła swojego uregulowania w przepisach określających działanie organów udostępniających dane z operatu ewidencji gruntów i budynku. Oznacza to, przepisy ustawy pgik. nie zawierają regulacji zobowiązującej organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków do oceny wniosku z uwzględnieniem regulacji zawartych w przepisach o księgach wieczystych. Przepis art. 24 ust. 5 ustawy pgik stanowi kompletną regulację podstawy udostępniania danych ewidencji zawierających dane przedmiotowe, przedmiotowo-podmiotowe i podmiotowe.
Jednocześnie organ wskazał, że w aktualnym stanie prawnym brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w sprawie odmowy wydania wypisu. Niedopuszczalne zatem jest domniemanie formy działania organu w postaci decyzji administracyjnej; powinno ono wynikać z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Nie można go wywodzić bez podstawy materialnoprawnej. Potwierdza to postanowienie WSA z dnia 15 listopada 2013r. sygn. akt. IV SA/Wa 651/14 - Udostępnienie wypisu z rejestru gruntów następuje w drodze tzw. czynności materialno - technicznej, a zatem nie wymaga wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji czy postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 654/11).
Pismem z dnia [...] października 2014r. Spółka [...] SA, powołując się na art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwała Prezydenta W. do usunięcia naruszenia prawa polegające na nieudostępnieniu w/w danych.
W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 12 listopada 2014r. doręczonym stronie 1 grudnia 2014r. organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w piśmie z dnia [...] października 2014r.
W dniu 29 grudnia 2014r. Spółka [...] SA z siedzibą w W. wniosła skargę na wyżej opisaną czynność Prezydenta W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając Prezydentowi naruszenie:
- art. 24 ust 5. pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010 r., poz. 193, poz. 1287 ze zm.) poprzez bezzasadną odmowę wydania zgodnie z żądaniem [...] S.A. danych z ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotowe.
W uzasadnieniu wskazano, że [...] S.A. jest przedsiębiorcą telekomunikacyjnym. Tymczasem w piśmie z dnia [...].10.2014 r. Prezydent Miasta W. uznał, że chęć zaprojektowania oraz wybudowania przyłącza telekomunikacyjnego uzasadnia jedynie po stronie [...] S.A. interes faktyczny, ale nie prawny. Stanowisko to organ podtrzymał także w piśmie z dnia 12.11.2014 r. W ocenie skarżącej powoływanie się w omawianej sprawie na brak występowania po stronie [...] S.A. przesłanki interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych podmiotowych (imię, nazwisko oraz miejsce pobytu stałego) właścicieli nieruchomości wskazanych w omawianym wniosku jest oczywistym błędem: jakkolwiek skarżąca zgadza się z tezą Prezydenta Miasta W., iż w sprawie pojawiają się również elementy interesu faktycznego, to jednak niezależnie od nich istnienie interesu prawnego po stronie [...] S.A. jako wnioskodawcy nie budzi wątpliwości.
Powyższe błędne założenie organu administracji doprowadziło w ocenie strony skarżącej do naruszenia przez Prezydenta Miasta W. art. 24 ust 5. pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez bezzasadną odmowę wydania zgodnie z żądaniem [...] S.A. danych z ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotowe.
Zdaniem skarżącej wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów wraz z danymi właściciela oraz numerem księgi wieczystej podyktowany jest interesem prawnym [...] S.A. Powyższe wynika z :
1) Kodeksu cywilnego - zgodnie z art. 3051 kodeksu cywilnego kreującym prawo służebności przesyłu, nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa wart. 49 § 1 (czyli urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne) prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Ponadto w myśl art. 3052 " Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem."
Oczywiste jest też, iż nie ma możliwości zawarcia umowy służebności bez znajomości danych jednej z jej stron. Zatem bez tych danych powyższe przepisy byłyby niewykonalne. Istnieje zatem interes prawny przedsiębiorcy telekomunikacyjnego w pozyskaniu tych danych, co znajduje jednoznaczne potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych: Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Gdańsku z 2009-12-16 (III SA/Gd 303/09),,Możliwość uzyskania wypisu z operatu ewidencyjnego zawierającego dane osobowe, o których mowa wart. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (a więc dot. właściciela i jego miejsca zamieszkania) ustawodawca daje podmiotom, których prawa i roszczenia mają charakter rzeczowy i jako takie wiążą się z nieruchomością (np. służebność, droga konieczna)." Innym orzeczeniem potwierdzającym interes prawny do uzyskania pełnego wypisu w sprawach dotyczących urządzeń posadowionych na nieruchomości jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Gdańsku z 2008-04-23 (III SA/Gd 34/08): "Osobie dochodzącej przed sądem powołanym do rozpoznawania sporów cywilnych realizacji uprawnień wynikających z przepisów art. 154 § 1 i 2 KC przysługuje interes prawny do uzyskania wypisu z ewidencji gruntów obejmującego adres właściciela nieruchomości sąsiedniej, gdyż dochodzenie tych uprawnień wymaga wskazania imienia, nazwiska i adresu właściciela nieruchomości sąsiedniej jako strony postępowania (art. 126 § 1 i 2 KPC)"
2) Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych z dnia 7 maja 2010r. (Dz.U. Nr 106, poz. 675 ze zm.).
Zgodnie z art. 33 w/w ustawy użytkownik wieczysty nieruchomości lub zarządca nieruchomości, nie będący przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, jest obowiązany umożliwić operatorom, podmiotom, o których art. 4 pkt 1, 2, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne, (. .. ) 1) umieszczenie na nieruchomości obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w celu niezwiązanym z zapewnieniem telekomunikacji w budynku znajdującym się na tej nieruchomości, w szczególności instalowanie urządzeń telekomunikacyjnych, przeprowadzanie linii kablowych pod nieruchomością, na niej lub nad nią, umieszczanie tabliczek informacyjnych o urządzeniach, a także ich eksploatację i konserwację, jeżeli nie uniemożliwia to racjonalnego korzystania z nieruchomości, w szczególności nie prowadzi do istotnego zmniejszenia wartości nieruchomości. 2) Korzystanie z nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest odpłatne, chyba że strony umowy, o której mowa w ust. 3, postanowią inaczej. 3) Warunki korzystania z nieruchomości ustala się w umowie, która jest zawierana na piśmie w terminie 30 dni od dnia wystąpienia przez operatora z wnioskiem o jej zawarcie. 3a) Umowa, o której mowa w ust. 3, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. (. . .)"
Ww. przepis prawa materialnego kreuje po stronie właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości obowiązek udostępnienia nieruchomości a po stronie operatora prawo do żądania udostępnienia nieruchomości w celu umieszczenia na nieruchomości obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej. Aby skorzystać z tego prawa operator musi ustalić kto jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości. W tym celu niezbędny jest mu wypis z ewidencji gruntów zawierający imię, nazwisko oraz adres zamieszkania ww. osób. Bardzo często bowiem jest to jedyna droga prowadząca do ustalenia, kto jest podmiotem zobowiązanym z art. 33 ust 1 Ustawy zważywszy na fakt, iż niejednokrotnie właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości nie zamieszkuje jej ani nie jest możliwe ustalenie jego tożsamości w inny sposób. Zatem bez znajomości danych osobowych właściciela oraz numerów księgi wieczystej nieruchomości także w/w przepis pozostawałby martwy.
3) Prawo budowlane (t. j. z dnia 2 października 2013 r. DZ.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.).
Zdaniem skarżącej także na gruncie prawa budowlanego można odnaleźć przepisy statuujące interes, prawny przedsiębiorcy telekomunikacyjnego do pozyskania pełnych danych z ewidencji gruntów. W myśl art. 4 tej ustawy ,,Każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. " Ponadto zgodnie z jej art. 33 ust. 2 pkt 2 do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Uzyskać takie prawo można jedynie od oznaczonej z imienia i nazwiska osoby uprawnionej do władania nieruchomością. Pozyskanie danych osobowych służy zatem przeprowadzeniu procesu budowlanego zgodnie z prawem, co dowodzi interesu prawnego przy ich uzyskaniu.
Skoro więc celem pozyskania danych z ewidencji gruntów jest:
1. realizacja gwarantowanych ustawami praw do korzystania z cudzej nieruchomości na potrzeby związane z telekomunikacją,
2. ustalenie relacji prawnych między właścicielem nieruchomości operatorem w stosownej umowie,
3. nabycie praw do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, prowadzenie procesu budowlanego zgodnie z przepisami prawa,
to interes prawny upoważniający do uzyskania danych osobowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest zdaniem wnioskodawcy oczywisty.
Odnosząc się do przedstawianego przez Prezydenta Miasta W. argumentu, iż interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego przewidującego dla organu obowiązek wydania dokumentu lub uprawnienia wnioskodawcy do żądania jego wydania, stwierdzić wypada, iż nie do każdej sytuacji znajduje on zastosowanie, skarżąca wskazała, że gdyby w każdym przypadku konieczny był konkretny przepis nakazujący organowi wydanie dokumentu lub upoważniający wnioskodawcę do jego otrzymania, to art. 24 ust. 5 pkt 3 prawa geodezyjnego i kartograficznego byłby zbędny. Innymi słowy skoro wnioskodawca mógłby się powołać na konkretny przepis, to nie potrzebowałby dodatkowo wykazywać interesu prawnego bo i bez niego byłby uprawniony do uzyskania dokumentu - właśnie na podstawie konkretnego przepisu. W tym duchu wypowiedział się Wojewódzki Sądu Administracyjny siedzibą w Gdańsku z w wyroku z 2009-04-08 (III SA/Gd 460/08). Z orzeczenia tego jasno wynika, iż interes prawny może istnieć także w wtedy, gdy nie ma przepisu prawa nakazującego organowi wydać stosowne poświadczenie: "Z przepisów k.p.a oraz art. 24 ust. 3 w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), wynika, że jeśli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, to osoba, która nie jest właścicielem nieruchomości - ubiegająca się o wydanie wypisu i wyrysu z operatu ewidencyjnego (stanowiących formy udostępnienia znajdujących się w operacie danych) musi wykazać swój interes prawny, aby stosowne poświadczenie uzyskać."
W ocenie skarżącej orzeczenie to wyraźnie odróżnia interes prawny od konkretnego przepisu.
Jednocześnie strona skarżąca wskazała, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organ do uzyskania numeru księgi wieczystej nie jest potrzebne wykazanie interesu prawego, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z siedzibą w Gdańsku z 2 lipca 2009r. Sygn. akt llI SA/Gd 230/09, w którym wskazano, że ,,Numer księgi wieczystej stanowi przedmiotowy element opisu nieruchomości zawarty w ewidencji gruntów i budynków, podlegający ujawnieniu na wniosek w trybie art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - bez potrzeby wykazywania przez wnioskodawcę interesu prawnego. " Powyższa teza wydaje się oczywista w świetle faktu, iż księgi wieczyste są jawne (art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r., Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.) i każdy ma dostęp do danych w nich zawartych (a więc m.in. do numerów tych ksiąg)."
Możliwość uzyskania pełnego wypisu z ewidencji gruntów, skarżąca upatruje także w tym, że w interesie społecznym oraz obywateli leży rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej na terenie kraju. Brak dostępu do danych właścicieli nieruchomości w praktyce uniemożliwia zaś ten rozwój, blokując możliwość rozpoczęcia inwestycji w infrastrukturę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ustosunkowując się do podniesionych w niej zarzutów oraz podtrzymując stanowisko, iż skarżąca domagając się ujawnienia danych musi wskazać konkretny przepis prawa, z którego wywodzi obowiązek realizacji inwestycji i wskazać nieruchomości objęte inwestycją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010r. nr 193, poz.1287 t.j.) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych;
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania;
2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1;
3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków;
4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842 oraz z 2014 r. poz. 805);
5) wartość katastralną nieruchomości;
6) informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich.
Z kolei art. 24 ust. 3 stanowi, że Starosta udostępnia informacje zawarte w operacie ewidencyjnym w formie:
1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu;
2) wyrysów z mapy ewidencyjnej;
3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego;
4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych;
5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej.
Zgodnie zaś z art. 24 ust 4 każdy, z zastrzeżeniem ust. 5, może żądać udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym.
W świetle zaś ustępu 5: Starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie:
1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis;
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny w tym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie kwestię sporną stanowi ustalenie, czy Spółka [...] SA. będąca przedsiębiorcą telekomunikacyjnym posiada interes prawny do uzyskania danych dotyczących wskazany przez nią działek gruntu, na których planuje wybudować ( a wcześniej zaprojektować) przyłącze telekomunikacyjne. Słusznie zatem, rozpatrując wniosek skarżącego organy administracji rozważały zastosowanie cytowanego wyżej art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i analizowały kwestię posiadania przez skarżącą interesu prawnego w uzyskaniu takiego wypisu. Wadliwy był natomiast rezultat tej analizy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się powszechnie, iż treścią interesu prawnego jest generalnie określone prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można w dany sposób realizować w postępowaniu administracyjnym.
Istotą interesu prawnego jest jego oparcie na konkretnej normie prawa materialnego, którą to normę można wskazać jako jego podstawę i z której dany podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Norma ta daje mu możliwość ochrony w sformalizowanym postępowaniu i powoduje, że podmiot, którego sfery prawnej ona bezpośrednio dotyczy, może skutecznie domagać się np. wydania orzeczenia administracyjnego, a po jego wydaniu będzie miał prawo do wniesienia wszystkich przewidzianych prawem środków zaskarżenia. Tym samym ustalenie interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej .
Rozważając kwestię interesu prawnego skarżącej w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów dotyczącego wskazanych przez nią nieruchomości należy przede wszystkim zwrócić uwagę na przepisy i zmiany jakie wprowadziła ustawa z dnia 7 maja 2010r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci komunikacyjnych (Dz. U. Nr 106, poz. 675 ze zm.), które zawierają regulacje sprzyjające ułatwieniu i usprawnieniu procesu inwestycyjnego w telekomunikacji oraz rozwojowi konkurencji na rynku telekomunikacyjnym, a przede wszystkim stworzeniu ram prawnych umożliwiających zapewnienie powszechnego, szerokopasmowego dostępu do sieci internet.
Ustawa ta dodała w art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane punkt 20a i 20b stanowiące, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: 20a)telekomunikacyjnych linii kablowych; 20b) kanalizacji kablowej. W ustawie o wspieraniu rozwoju usług i sieci komunikacyjnych w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawodawca wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem: infrastruktura telekomunikacyjna o nieznacznym oddziaływaniu- kanalizację kablową, linię kablową podziemną, instalację radiokomunikacyjną wraz z konstrukcją wsporczą do wysokości 5 m, szafy i słupki telekomunikacyjne oraz inne podobne urządzenia i obiekty, a także związany z nimi osprzęt i urządzenia zasilające, jeżeli nie są zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko lub nie stanowią przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000, zaś w art. 47 tej ustawy ustalił, że ,,Nie wymaga wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, budowa infrastruktury telekomunikacyjnej o nieznacznym oddziaływaniu oraz wykonywanie innych robót budowlanych dotyczących takiej infrastruktury". Celem ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci komunikacyjnych (Dz. U. Nr 106, poz. 675) są regulacje sprzyjające ułatwieniu i usprawnieniu procesu inwestycyjnego w telekomunikacji oraz rozwojowi konkurencji na rynku telekomunikacyjnym, a przede wszystkim stworzenie ram prawnych umożliwiających zapewnienie powszechnego, szerokopasmowego dostępu do sieci Internet. W związku z tym nowelizacja ustawy - Prawo budowlane ma charakter porządkowy, dostosowujący do nowych przepisów i ma na celu pobudzenie realizacji inwestycji telekomunikacyjnych. Znowelizowana została definicja budowli, przez którą obecnie należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Dodano definicję obiektu liniowego (obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable w niej zainstalowane nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego).
Zgodnie z nowymi przepisami obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając możliwość dostępu do usług telekomunikacyjnych, w szczególności w zakresie szerokopasmowego dostępu do Internetu.
Istotną zmianą jest poszerzenie katalogu obiektów, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Dodano do niego telekomunikacyjne linie kablowe oraz kanalizację kablową. Również pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń, w tym antenowych konstrukcji wsporczych i instalacji radiokomunikacyjnych, na obiektach budowlanych oraz instalowaniu kabli telekomunikacyjnych w kanalizacji kablowej.
Tymczasem jak wynika z wniosku, inwestycja planowana przez skarżącą polegać
ma na budowie przyłącza telekomunikacyjnego, pod pojęciem którego zgodnie z art.
2 pkt. 27b ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne należy rozumieć:
a) odcinek linii kablowej podziemnej, linii kablowej nadziemnej lub kanalizacji kablowej, zawarty między złączem rozgałęźnym a zakończeniem tych linii lub kanalizacji w obiekcie budowlanym,
b) system bezprzewodowy łączący instalację wewnętrzną obiektu budowlanego z węzłem publicznej sieci telekomunikacyjnej
- umożliwiający korzystanie w obiekcie budowlanym z publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych.
Powyższe wskazuje, iż w świetle obowiązujących obecnie przepisów dla realizacji telekomunikacyjnych linii kablowych oraz kanalizacji kablowej o ile mieszczą się pod pojęciem infrastruktury telekomunikacyjnej o nieznacznym oddziaływaniu nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę a także zgodnie z art. 47 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci komunikacyjnych wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w rozumieniu ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W ocenie zatem Sądu mając na uwadze cele jakim służyło odformalizowanie przez ustawodawcę procesu inwestycyjnego w przypadku infrastruktury telekomunikacyjnej (brak konieczności uzyskania w/w decyzji a tym samym przeprowadzania postępowań administracyjnych, w ramach których kwestie uzyskiwania dostępności do spornych danych co do zasady obciążałyby organy je prowadzące), skarżący w świetle przepisów Rozdziału 3 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci komunikacyjnych, jako przedsiębiorca telekomunikacyjny posiada interes prawny w ubieganiu się o uzyskanie danych podmiotowych dotyczących właścicieli nieruchomości na których planuje przeprowadzić inwestycję. Należy bowiem mieć na uwadze, iż w świetle tych przepisów właściciele nieruchomości są obowiązani do zapewnienia przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu dostępu do ich nieruchomości, na zasadnych określonych w ustawie. Powyższy obowiązek udostępnienia nieruchomości potwierdzają także przepisy Kodeksu cywilnego (art. 3051 i 3052 k.c) regulujące kwestie ustanowienia służebności przesyłu. Nie ulega zatem wątpliwości, iż celem powyższych uregulowań jest umożliwienie m.in. ułatwienia przedsiębiorcom telekomunikacyjnym realizacji należących do nich zadań. W świetle przywołanych przepisów uznać należy, iż mamy tu do czynienie z prawnymi relacjami pomiędzy skarżącym i właścicielami nieruchomości na których planowana jest inwestycja, ukształtowane powyższymi przepisami prawa. W sytuacji zatem gdy istnieje uprawnienie przedsiębiorcy telekomunikacyjnego do korzystania z cudzej nieruchomości na potrzeby związane z telekomunikacją oraz obowiązek właściciela do jej udostępnienia należy uznać, prawo w/w przedsiębiorcy jako operatora do żądania udostępnienia mu przez starostę danych ewidencji gruntów i budynków zawierających dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydania wypisów z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane. Powyższe, co należy podkreślić leży także w interesie właścicieli nieruchomości, których dotyczą planowane przez przedsiębiorstwo inwestycje, którzy jako zobowiązani do udostępnienia z mocy prawa swoich nieruchomości na w/w cel, winni mieć możliwość udziału, a więc i realnego wpływu na czynności podejmowane przez operatora nie tylko w fazie końcowej inwestycji, tj. przystąpienia do jej realizacji, ale także na etapie jej projektowania w tym planowania jej przebiegu.
Tym samym w ocenie Sądu organ dokonując oceny, że skarżącej nie przysługuje interes prawny w domaganiu się wypisu z ewidencji gruntów naruszył prawo materialne w postaci przepisu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Wskazać także należy, że przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tj. Dz.U. z 2002 r. nr 102 poz. 926 z późno zmianami) stanowi, że przetworzenie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt. 2), lub jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na żądanie osoby, której dane dotyczą (pkt 3);
Mając na uwadze obowiązki i uprawnienia właścicieli nieruchomości, o udzielenie danych których ubiega sie skarżąca, uznać należy, że przepisy ustawy o ochronie danych osobowych nie stoją na przeszkodzie w pozyskaniu żądanych danych.
Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji powinien uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię.
W świetle powyższego Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 i 205 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło