I SA/Gl 1092/14
WyrokWSA w Gliwicach2015-05-18
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Paweł Kornacki, Wojciech Organiściak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Przedsiębiorstwa Komunalnego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności w zakresie wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy aprobował sposób procedowania organu pierwszej instancji, który wydał decyzję w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pomimo braku skutecznego wszczęcia postępowania podatkowego po wcześniejszym umorzeniu postępowań. Brak wydania i doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, a także niekompletność akt sprawy, stanowiły istotne uchybienia formalnoprawne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Zarządu Przedsiębiorstwa Komunalnego określającą wysokość tej opłaty dla Wspólnoty Mieszkaniowej. Wspólnota Mieszkaniowa wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących obowiązku składania deklaracji przez właścicieli lokali. Sąd uchylił decyzję SKO z urzędu, wskazując na istotne naruszenia proceduralne w postępowaniu przed organami obu instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Wojciech Organiściak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej A w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.
1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: SKO albo Kolegium) działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej: o.p.) w związku z art. 2 ust. 3, art. 6m i art. 6o przy zastosowaniu art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm. – dalej: u.c.p.g.) utrzymało w mocy decyzję Zarządu [...] Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z o.o. (dalej: Zarząd) z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla Wspólnoty Mieszkaniowej w C., przy ul. [...] (dalej: Wspólnota Mieszkaniowa), za każdy miesiąc, począwszy od miesiąca lipca 2013 r. do końca kwietnia 2014 r., ze wskazaniem części opłaty dotyczącej poszczególnych 45 lokali oraz wskazaniem terminu płatności powyższej opłaty.
2. Zaskarżona decyzja została wydana na gruncie następującego stanu sprawy.
2.1. Postanowieniami z dnia [...] Zarząd działając na podstawie m.in. art. 165 § 1 o.p. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. dla nieruchomości lokalowych, położonych w C. przy ul. [...]. Wobec 45 lokali wydał odrębne postanowienia.
W uzasadnieniach poszczególnych postanowień wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa pomimo wezwania na podstawie art. 274a o.p. nie złożyła deklaracji w imieniu właścicieli poszczególnych lokali. Złożenie dokumentów przez właściciela nie może być traktowane jako prawidłowe złożenie deklaracji.
2.2. Decyzjami z dnia [...], działając m.in. na podstawie art. 6o u.c.p.g. Zarząd określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec Wspólnoty Mieszkaniowej, w odniesieniu do każdego lokalu odrębnie oraz wskazał termin płatności opłaty.
2.3. Decyzjami z dnia [...] (co do lokali nr 1-6), z dnia [...] (co do lokali nr 7-12 i 25-31), z dnia [...] (co do lokali nr 13-18) i z dnia [...] (co do lokali nr 19-24 i 32-45), Kolegium, działając m.in. na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p. uchyliło powyższe decyzje i umorzyło postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że z przyczyn nie wskazanych w odwołaniu decyzja podlega uchyleniu a postępowanie umorzeniu. Kolegium stwierdziło bowiem, że decyzja w tym przedmiocie musi obejmować tylko okres sprzed jej wydania.
2.4. Kolejnym aktem administracyjnym znajdującym się w aktach sprawy jest decyzja Zarządu z dnia [...], mocą której organ pierwszej instancji działając m.in. na podstawie art. 226 § 1 o.p. uchylił decyzję tego samego organu z dnia [...] nr [...] oraz postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi umorzył.
Decyzja z dnia [...] w aktach sprawy się nie znajduje.
2.5. Następnym dokumentem zamieszczonym w aktach sprawy jest decyzja Zarządu z dnia [...] nr L.dz. [...], znak sprawy [...], mocą której Zarząd działając m.in. na podstawie art. 6o u.c.p.g. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla Wspólnoty Mieszkaniowej, za każdy miesiąc począwszy od miesiąca lipca 2013 r. do końca kwietnia 2014 r. ze wskazaniem części dotyczących poszczególnych 45 lokali oraz wskazaniem terminu płatności powyższej opłaty.
2.6. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie tejże decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że to właściciele poszczególnych lokali powinni składać stosowne deklaracje.
2.7. Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że rozpoznawana sprawa została zainicjowana postanowieniem Zarządu z dnia [...]. Ponadto, podniosło argumenty dotyczące tylko warstwy merytorycznej sprawy. Powołało się na art. 6c, 6h i 6m u.c.p.g. oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 2 ust. 3 tejże ustawy. Następnie odwołało się do treści art. 18-20 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000 r., poz. 903 ze zm.). Kolegium stwierdziło, że to Wspólnota Mieszkaniowa ma obowiązek złożenia deklaracji, ponieważ do Wspólnot Mieszkaniowych, w których wybrano zarząd lub zarządcę, znajduje zastosowanie art. 2 ust. 3 u.c.p.g.
3.1. Skargę na decyzję SKO z dnia [...] wniosła Wspólnota Mieszkaniowa. Zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 3 u.c.p.g. i art. 217 Konstytucji RP. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kolegium.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz złożenia deklaracji o wysokości tejże opłaty obciąża osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany jedynie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej.
3.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, ponieważ organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
Przy tym, do takiego rozstrzygnięcia nie doprowadziły podniesione w skardze zarzuty, lecz dostrzeżone przez Sąd z urzędu wady postępowania podatkowego, mające charakter formalnoprawny. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.
W związku z powyższym, odnoszenie się do zarzutów skargi jest przedwczesne.
5. Niniejsza sprawa dotyczy obowiązków związanych z uiszczeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zatem do art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
Jako że w niniejszej sprawie, w pierwszej instancji orzekał inny podmiot, aniżeli wójt, burmistrz, czy prezydent miasta, na marginesie należy dodać, że stosownie do regulacji ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r., poz. 1591 ze zm.) może nastąpić przeniesienie kompetencji orzeczniczych. W tym przypadku, nastąpiło to na podstawie art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym oraz uchwały Rady Miasta C., nr [...], z dnia [...] w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki [...] Przedsiębiorstwa Komunalnego Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2013 r., poz. 2148 ze zm.).
5.1. Stosownie do regulacji Ordynacji podatkowej wydanie decyzji podatkowej musi nastąpić w ramach postępowania podatkowego, zainicjowanego zgodnie z wymogami art. 165 o.p. Jeśli wszczęcie postępowania następuje z urzędu wymagane jest wydanie postanowienia przez organ podatkowy. Postępowanie, które nie zostało wszczęte, nie może zakończyć się wydaniem decyzji (wyrok WSA w Warszawie z dnia18 marca 2014 r., V SA/Wa 2236/13, Lex nr 1466065).
W tej sprawie takie postanowienie zostało wydane w dniu 2 grudnia 2013 r. (wydano odrębne postanowienia w odniesieniu do poszczególnych lokali). Na wszczęcie postępowania tymże postanowieniem powołało się Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...].
Kolegium jednak pominęło, że postępowanie (postępowania) podatkowe, które zostało (zostały) wszczęte postanowieniem z dnia [...] zostało (zostały) umorzone. W aktach sprawy znajdują się decyzje SKO z dnia [...],[...],[...] i [...], które uchylają decyzje Zarządu wydane w odniesieniu do poszczególnych lokali i postępowanie w sprawie umarzają. Poza tym, w aktach sprawy znajduje się decyzja autokontrolna Zarządu, opatrzona datą [...], która uchyla decyzję tego organu z dnia [...] (tej decyzji nie ma w aktach sprawy) i postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi umarza. W aktach sprawy nie znajduje się inne postanowienie o wszczęciu postępowania.
5.2. Decyzja o umorzeniu postępowania rodzi skutki wewnętrzne oraz zewnętrzne. Pierwsze z nich dotyczą sfery wewnętrznej procesu, tj. czynności podejmowanych w jego ramach. Drugie z kolei obejmują sferę zewnętrzną, a w szczególności odnoszą się one do ukształtowania sytuacji prawnej strony, organu oraz osób trzecich.
Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego (w tym podatkowego) nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera inny skutek prawny, przyjmuje bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy. Skutki decyzji umarzającej mają zatem charakter procesowy. Ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przeszkody te mogą mieć charakter przemijający albo usuwalny.
W tym miejscu należy jednak zaakcentować, że skutkiem decyzji umarzającej postępowanie jest zniweczenie dotychczas toczącego się postępowania (por. G. Łaszczyca, A. Matan, Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego, Zakamycze 2002, Rozdział VI). Upadają zatem skutki postanowienia o wszczęciu (umorzonego) postępowania. Jest możliwe ponowne wszczęcie postępowania i wydanie decyzji merytorycznej w sprawie, jeśli na podstawie prawa materialnego będzie to możliwe. Jednak w tej sytuacji, konieczne jest zawiązanie kolejnego stosunku procesowego, tj. jeśli następuje to z urzędu – konieczne jest wydanie kolejnego postanowienia o wszczęciu postępowania.
5.3. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że kontrolowana przez Kolegium decyzja, wydana przez Zarząd w dniu [...], została wydana pomimo braku uprzedniego wszczęcia postępowania. Jeśli po umorzeniu postępowania Zarząd zamierzał wydać ponowną decyzję w sprawie, działając z urzędu, to po myśli art. 165 § 2 i 4 o.p. był zobowiązany wydać i doręczyć stronie postanowienie o wszczęciu postępowania.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. FSK 2113/04 (Lex nr 179008) dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ podatkowy czynności wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisów art. 120-129 Ordynacji podatkowej.
W analizowanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych art. 165 § 5 o.p. wyłączających obowiązek wydania postanowienia o wszczęciu postępowania. Ta okoliczność nie jest sporna, zważywszy że SKO w zaskarżonej decyzji powołuje się na postanowienie o wszczęciu postępowania – tyle tylko, że z dnia [...].
Artykuł 165 § 1 o.p. wyraźnie rozgranicza w postępowaniu podatkowym zasadę skargowości i zasadę oficjalności. Istotą zasady oficjalności jest prawo organu podatkowego do wszczęcia postępowania z urzędu. Następuje ono w drodze wydania postanowienia, a datą wszczęcia jest dzień doręczenia podatnikowi tego postanowienia. Rozwiązanie wprowadzone do Ordynacji podatkowej zapewnia podatnikowi prawo do czynnego udziału w postępowaniu i realizację innych zasad ogólnych postępowania gwarantujących ochronę jego interesów. Data wszczęcia postępowania rozpoczyna bieg terminów do załatwienia sprawy i obliguje organ do zakończenia sprawy w danej instancji. Wszczęcie postępowania lub jego brak determinuje postawę podatnika w tym postępowaniu bądź daje wiedzę, że takie postępowanie przeciwko niemu się nie toczy. Znaczenie prawne wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nie ogranicza się jedynie do ustalenia jego daty. Bardziej istotną kwestią jest odniesienie się do wpływu braku takiego postanowienia na skuteczność podejmowanych w tym postępowaniu czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2008 r. II FSK 1753/06, Lex nr 468820).
Konsekwencją wszczęcia postępowania jest zastosowanie art. 200 § 1 o.p., stanowiącego, że przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jeśli strona przedstawi wnioski dowodowe to organ podatkowy powinien wyczerpująco zbadać wszystkie okoliczności faktyczne związane z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy brak jest nawet informacji o tym, czy Wspólnota Mieszkaniowa została zawiadomiona przez organ o możliwości zapoznania się z materiałem zebranym w toku postępowania.
Z akt sprawy wynika, że w istocie decyzja z dnia [...] została przez organ pierwszej instancji wydana poza jakimkolwiek postępowaniem podatkowym, gdyż jej wydania nie poprzedzało podjęcie przez ten organ jakiejkolwiek czynności procesowej, pomijając te, które zostały zrealizowane w postępowaniu (postępowaniach) już umorzonym (umorzonych) na skutek wydania przez SKO decyzji z dnia [...],[...],[...] i [...].
5.4. W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że Zarząd naruszył art. 121, 123 § 1 i 200 § 1 o.p. oraz art. 165 § 2 i 4 o.p. Tym samym, Kolegium aprobując sposób procedowania przez organ pierwszej instancji, także dopuściło się naruszenia wskazanych regulacji. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ponieważ gdyby SKO te wady dostrzegło i dokonało ich analizy, trudno przyjąć, że uznałoby decyzję organu pierwszej jako zgodną z prawem.
Komplementarnie należy też zauważyć, że w odniesieniu do charakteru stwierdzonych uchybień, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie ma zgodności poglądów co do roli i skutków braku wydania i doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. Z jednej strony - przyjmuje się, że brak wydania postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu stanowi uchybienie formalne, które może mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 11 marca 2010 r., I FSK 1961/08, Lex nr 593783; wyrok WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2009 r., III SA/Gl 1003/09, Lex nr 550127; wyrok WSA w Szczecinie z 31 października 2007 r., I SA/Sz 161/07, Lex nr 464159), a z drugiej - że brak postanowienia o wszczęciu postępowania stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, wydanej w postępowaniu dotkniętym taką wadą (wyrok WSA w Łodzi z 21 czerwca 2006 r., I SA/Łd 336/06, Lex nr 517211; wyrok WSA w Gdańsku z 1 czerwca 2011 r., I SA/Gd 230/11, Lex nr 821348; wyrok WSA w Gdańsku z 13 lutego 2013 r., I SA/Gd 1345/12, Lex nr 1285279).
W przypadku pierwszym przyjmuje się, że skutkiem braku doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania jest nieskuteczność czynności prawnych podjętych przed jego doręczeniem (wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., FSK 2113/04, Lex nr 179008). Brak takiego postanowienia i jego niedoręczenie stronie nie musi od razu prowadzić do wady nieważności decyzji organu podatkowego.
W związku z tym, podnosi się na tle analizowanego problemu (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2013 r., II FSK 1751/11, Lex nr 1603459), że istnienie rozbieżności w orzecznictwie - czy istnienie sprzecznych poglądów na określoną instytucję prawną - zgodnie z ugruntowanymi poglądami nie może świadczyć o jednolitym i niewątpliwym w swej treści przepisie prawa, a w konsekwencji o oczywistym naruszeniu prawa (wyrok NSA z 18.112011 r., II FSK 1039/10, Lex nr 1151232; wyrok NSA z 16 listopada 2011 r., II FSK 839/10, Lex nr 1151394; wyrok NSA z 5 maja 2011 r., I FSK 761/10, Lex nr 989990; wyrok WSA w Rzeszowie z 7 kwietnia 2011 r., I SA/Rz 96/11, Lex nr 1127316), które prowadziłoby do uznania, że zaistniało rażące naruszenie tego przepisu.
6. W bezpośrednim związku z powyższymi wywodami pozostaje kwestia prawidłowości uzasadnienia zaskarżonej decyzji, stosownie do wymagań art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. w związku z art. 235 o.p.
W myśl art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne (§ 1 pkt 6), zaś uzasadnienie faktyczne zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej aktu z przytoczeniem przepisów prawa (§ 4). Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna bowiem pozwolić – zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi - odczytać kierunek rozważań, jak i tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym – wynikającym wprost z brzmienia art. 210 § 1 pkt 6 o.p. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie bowiem toku rozumowania organu podatkowego, który poprzedza wydanie decyzji albo postanowienia, nie tylko pełni funkcję perswazyjną, wyłuszczając powody podjętego rozstrzygnięcia, tak aby strona mogła się przekonać o jego słuszności (art. 121 o.p.), ale także wpływa na kontrolę aktu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Brak zawarcia w uzasadnieniu nawet syntetycznych rozważań na temat okoliczności relewantnych z punktu widzenia - nie prawa materialnego (w tym przypadku wywody SKO na temat zastosowania regulacji prawa materialnego spełniają standardy z art. 210 o.p. - ale prawa procesowego, wskazuje że organ nie dokonał kompleksowej wykładni adekwatnych regulacji – tu: art. 121, 123 § 1 i 200 § 1 o.p. oraz art. 165 § 2 i 4 o.p. oraz prawidłowo rozpatrzył i ocenił sytuację prawną, która w kontrolowanej sprawie zaistniała. Pomimo wydania przez organ pierwszej instancji decyzji właściwie poza postępowaniem podatkowym oraz naruszenia istotnych uprawnień procesowych strony, w żaden sposób Kolegium nie odniosło się do tych kwestii.
Wskazane uchybienie art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. w związku z art. 235 o.p. i art. 121 § 1 i 2 o.p. także może mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ponieważ nie można wykluczyć, że niedostatecznie staranne sporządzenie przez Kolegium uzasadnienia decyzji, jest rezultatem niedostatecznie starannego przeprowadzenia procesu stosowania prawa, w tym przeanalizowania kompletności materiału dowodowego, akt sprawy i relewantnych w sprawie przepisów prawa, co doprowadziło do innej w treści decyzji odwoławczej, aniżeli ta, która zostałaby podjęta po wyeliminowaniu przez SKO tych niedoskonałości.
7. Wreszcie należy się odnieść do sygnalizowanej już kompletności akt administracyjnych, na podstawie których Kolegium podjęło się orzekania w sprawie i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
7.1. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Zarządu z dnia [...] uchylające w trybie art. 226 § 1 o.p. decyzję tego samego organu z dnia [...]. Nie ma natomiast w aktach "uchylanej" decyzji z dnia [...], ani odwołania strony, które pozwoliłoby na ocenę dopuszczalności zastosowania przez organ art. 226 § 1 o.p. Poza tym, stan akt sprawy nie pozwala na kategoryczną konstatację, czy autokontrolna decyzja z dnia [...] nie została usunięta z obrotu prawnego; wyeliminowanie tej decyzji powodowałoby, że w obrocie prawnym może pozostawać decyzja Zarządu z dnia [...]. Co prawda w aktach sprawy nie ma decyzji z dnia [...] z uwagi na fakt, że z innego dokumentu wynika, że taka decyzja została wydana, nie można tej kwestii pomijać. Jeśli w obrocie prawnym pozostawałaby merytoryczna decyzja z dnia [...] to wydawanie kolejnej w dniu [...] mogło by być niedopuszczalne (art. 247 § 1 pkt 4 o.p.). Jednak dalej idące rozważania w tej materii są przedwczesne i niemożliwe, z uwagi na brak w aktach wszystkich dokumentów, które mogą w tej sprawie mieć znaczenie. Wskazana niekompletność akt nie pozwala na pełną ocenę legalności zaskarżonej decyzji (por. art. 134 § 1 p.p.s.a.) oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, w tym w świetle wad kwalifikowanych, czyniąc koniecznym wyeliminowanie jedynie decyzji odwoławczej i sformułowanie zaleceń dla Kolegium co do dalszego postępowania w sprawie.
7.2. Stosownie do art. 120 i 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa oraz podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Wyrażane przez te regulacje zasady praworządności i prawdy obiektywnej, zobowiązują organ podatkowy do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Przeciwnie, może i powinien zbierać z urzędu materiały dowodowe, określać okoliczności faktyczne i prawne, jakie uważa za istotne dla załatwienia sprawy oraz dopuszczać dowody na takie okoliczności.
Dochodzenie do prawdy obiektywnej, tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych – w tym formalnoprawnych, powinno odbywać się według reguł postępowania dowodowego, określonych w przepisach Ordynacji podatkowej (dział IV, rozdział 11), szczególnie art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p.
W odniesieniu do tej sprawy wymaga wyeksponowania obowiązek Kolegium do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, obrazującego stan sprawy nie tylko w aspekcie prawa materialnego, ale także prawa procesowego, tj. zgodności procedowania przez organ pierwszej instancji zgodnie z regułami postępowania podatkowego, zawartymi w Ordynacji podatkowej. Kolegium nie odnosząc się do tego problemu, orzekając na podstawie materiału dowodowego, który nie można uznać za wystarczający dla kompleksowego i kategorycznego wyjaśnienia istniejących w tej sprawie stosunków formalnoprawnych (procesowych) naruszyło także art. 187 § 1 i art. 191 o.p. Jest to naruszenie wskazanych przepisów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., ponieważ nie da się wykluczyć, że uniknięcie wskazanych błędów doprowadziłaby organ odwoławczy do wydania innej decyzji niż decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
8. W postępowaniu ponownym Kolegium najpierw zwróci się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie akt sprawy o wszystkie dokumenty mogące mieć znaczenie w tej sprawie, w szczególności pozwalające wyjaśnić ile i jakiej treści było w tej sprawie – rozumianej w sensie materialnym - wydawanych decyzji i które z nich pozostają w obrocie prawnym. W dalszej kolejności, dysponując kompletem materiału dowodowego, przeprowadzi kontrolę zaskarżonej decyzji z dnia 14 maja 2014 r., mając na uwadze wskazane wyżej przez Sąd regulacje, w szczególności art. 165 § 2 i 4 o.p. Rozważaniom w tej materii da wyraz w uzasadnieniu decyzji, stosownie do wymogów art. 210 § 4 o.p. w związku z art. 235 o.p.
9. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Orzeczenie, że nie podlega ona wykonaniu znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a.
Nie orzeczono o zwrocie stronie skarżącej kosztów postępowania (tj. wpisu), ponieważ pomimo pouczenia w zawiadomieniu o rozprawie o treści art. 210 § 1 p.p.s.a., a to że strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów – Wspólnota Mieszkaniowa takiego wniosku nie złożyła.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło