I OZ 1548/15
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-08
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości (art. 124 ust. 1a u.g.n.) może zostać wstrzymana na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., mimo że przepisy wyłączają jej stosowanie z art. 9 u.g.n. (wstrzymanie wykonania decyzji)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Warszawie o wstrzymaniu wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, uznając, że decyzja ta, wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., jest subsydiarna wobec decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.). Sąd wskazał, że choć WSA prawidłowo zauważył subsydiarny charakter decyzji, to błędnie zinterpretował art. 9 u.g.n., nie uwzględniając wyłączeń dotyczących decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. Ponadto, skarżący nie wykazał przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (znaczna szkoda, trudne do odwrócenia skutki), a sąd nie doręczył odpisu skargi z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji uczestnikowi postępowania.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody Mazowieckiego zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Uczestnik postępowania, P. S.A., wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów p.p.s.a. oraz u.g.n., w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących wstrzymania wykonania decyzji i brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. przez skarżących. P. S.A. podniosła również, że inwestycja, której dotyczy decyzja, ma strategiczne znaczenie dla interesu społecznego i gospodarczego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2015 r. i odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2474/15 w sprawie ze skargi A. P. i K. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 14 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, IV SA/Wa 2474/15, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. i K. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. Poz. 782; dalej jako: "u.g.n."), wobec czego nie zachodził obowiązek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 9 wspomnianej ustawy. Jednak w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu. Zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzja o niezwłocznym zajęciu, może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym, tylko wtedy kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzającą ją decyzja o ograniczeniu prawa do nieruchomości (por. postanowienie NSA z 20 maja 2015 r., I OSK 1244/15). W niniejszej sprawie razem ze skarżoną decyzją wydano, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, której wykonanie jest wstrzymywane przez organ albo Sąd na podstawie art. 9 u.g.n. (została ona zaskarżona w sprawie IV SA/Wa 2473/15). Z uwagi na to, że decyzja wydana w niniejszej sprawie na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. wstrzymanie wykonania tylko decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości bez wstrzymania wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości niweczyłoby sens tej instytucji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: "p.p.s.a."), wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł uczestnik postępowania, P. S.A. z siedzibą w K., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 163 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu skarżonego postanowienia zastosowanej podstawy prawnej, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. i nieodniesienie się do wskazanych tamże przesłanek "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków", co uniemożliwia kontrolę instancyjną skarżonego postanowienia;
2. art. 9 w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że niewstrzymanie wykonania decyzji po wniesieniu skargi do sądu niweczyłoby sens instytucji wynikającej z art. 9 u.g.n., podczas gdy przepis ten wprost wyłącza jego zastosowanie w odniesieniu do decyzji, co w konsekwencji skutkowało wstrzymaniem wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.;
3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania decyzji pomimo braku wykazania przez skarżących oraz braku rozważenia i przyjęcia przez Sąd, że wykonanie decyzji mogło spowodować niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków;
4. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie uczestnikowi skargi na decyzję z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przed wydaniem postanowienia w niniejszej sprawie i tym samym uniemożliwienie zajęcia przez uczestnika stanowiska, podczas gdy Sąd winien wydać orzeczenie na podstawie akt sprawy z uwzględnieniem interesów wszystkich uczestników postępowania.
Na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wniesiono również o zasądzenie na rzecz uczestnika od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji o pozwoleniu na budowę nr: Szn/096/15, Dźw/084/15, Pur/104/15, Wie/106/15, Ol/108/15, 130/O/2015, Jon/118/15, Dyw/119/15 na okoliczności wskazane z uzasadnieniu niniejszego zażalenia.
W uzasadnieniu podniesiono, że w okolicznościach niniejszej sprawy, pomimo że Sąd jako podstawę orzeczenia wskazuje art. 61 § 3 p.p.s.a., w uzasadnieniu odbiega merytorycznie od przesłanek zawartych w tym przepisie. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia w ogóle nie wynika, w czym Sąd upatruje zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem Sąd w ogóle do tych przesłanek się nie odnosi. W kontekście art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Sąd nie dopełnił wymogów uzasadnienia postanowienia, ponieważ nie wyjaśnił zastosowanej podstawy prawnej co do charakteru "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków", będących przesłankami wstrzymania wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., na którą to Sąd w skarżonym postanowieniu się powołuje. Uzasadnienie Sądu nie zawiera żadnych argumentów, które w sposób logiczny świadczyłyby o zasadności jego rozstrzygnięcia w oparciu o zastosowaną podstawę prawną i tym samym uniemożliwia jego merytoryczną kontrolę (zob. postanowienie NSA z 10 stycznia 2013 r., I FZ 574/12). Mając jednocześnie na uwadze, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z 11 marca 2015 r., II GSK 810/14), należy uznać, że skarżone postanowienie w niniejszej sprawie powinno zostać uchylone w całości.
Ponadto zdaniem P. S.A. Sąd oparł swoje orzeczenie na nieprawidłowej wykładni art. 9 w zw. z art. 124 ust 1a u.g.n., a następnie przyjął, że istnieje podstawa do wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd wskazując na subsydiarny charakter decyzji do decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, której wykonanie podlega wstrzymaniu na podstawie art. 9 u.g.n., w przypadku wniesienia na nią skargi do sądu, uznał że brak jest sensu istnienia w obrocie prawnym decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wobec braku decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Dokonana przez Sąd wykładania ww. przepisów stanowiących podstawę skarżonego postanowienia nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa, orzecznictwie ani w doktrynie i tym samym wydane z jej użyciem orzeczenie nie powinno się ostać. Sam ustawodawca wyłączył decyzje wydane na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., a więc decyzje o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, którym z urzędu nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, z zakresu stosowania art. 9 u.g.n., statuując w ten sposób, że instytucja określona w art. 9 u.g.n. w ogóle nie znajduje zastosowania w odniesieniu do tego rodzaju decyzji. Wyłączenia te należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 u.g.n., niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9 u.g.n., czyli ochrony własności (postanowienie NSA z 5 lutego 2015 r., I OZ 80/15).
Co więcej, w przedmiotowej sprawie naruszony został również art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania decyzji pomimo braku wykazania przez skarżących oraz braku rozważenia i przyjęcia przez Sąd, że wykonanie decyzji mogło spowodować niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Nie tylko skarżący nie wykazali przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., ale także Sąd w ogóle nie rozważał okoliczności ich wypełnienia. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia Sąd, powołując się na art. 61 § 3 p.p.s.a., nie wyjaśnił, która z wymienionych w tym przepisie przesłanek została spełniona, ograniczając się w zasadzie jedynie do instytucji określonej w art. 9 u.g.n. i charakteru decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a., z którego jasno wynika, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wystąpienie okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym, całkowite zaniechanie odniesienia się przez Sąd do ich wypełnienia stanowi rażące naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., przesądzając tym samym o wadliwości skarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżących nie wykazał w żaden sposób zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania podstaw do wstrzymania wykonania aktu. Podstawy te muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ocenić zasadność wstrzymania wykonania aktu lub czynności w stosunku do danego wnioskodawcy (postanowienie NSA z 26 marca 2014 r., II OZ 285/14). Zdaniem P. S.A. skarżących nie udowodnili ani nie uprawdopodobnili, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić im jakąkolwiek, w tym znaczną, szkodę. Co więcej, w treści skargi nie zostało nawet wskazane, na czym miałaby polegać znaczna szkoda, ani trudne do odwrócenia skutki.
Ponadto, zdaniem P. S.A. nieuwzględniono interesów wszystkich uczestników postępowania. W orzecznictwie wskazuje się, że stosownie do art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy z poszanowaniem praw wszystkich uczestników postępowania, o których mowa w art. 32 i art. 33 p.p.s.a., z czego wynika, że nie można rozpoznawać decyzji wyłącznie na podstawie samego wniosku. Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien brać pod uwagę interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania. Oznacza to, że odpis wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien być im doręczony w takim terminie, aby mogli oni zająć stanowisko w tej sprawie przed rozpoznaniem tego wniosku przez sąd (zob. postanowienie NSA z 10 lutego 2006 r., II OZ 102/06). W niniejszej sprawie Sąd nie doręczył uczestnikowi, do dnia wniesienia niniejszego zażalenia, odpisu skargi na decyzję zawierającej wniosek o wstrzymanie decyzji. Tym samym Sąd uniemożliwił uczestnikowi ustosunkowanie się do tego wniosku przed wydaniem postanowienia w sprawie. W okolicznościach sprawy należy uznać, że działanie Sądu polegające na niedoręczeniu uczestnikowi wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji stanowi brak poszanowania praw wszystkich uczestników postępowania. Jednocześnie należy wskazać, że takie działanie uniemożliwiło Sądowi rozpatrzenie całokształtu okoliczności, w tym interesów wszystkich stron i uczestników postępowania.
P. S.A. z siedzibą w K. podniosły również, że "budowa dwutorowej linii 400 kV Ostrołęka – Olsztyn-Mątki z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji Ostrołęka – Olsztyn", zwana dalej Inwestycją jest przedsięwzięciem o strategicznym znaczeniu, mająca na celu przede wszystkim zaspokojenie interesu społecznego. Inwestycja została umieszczona w ramach I etapu rozwoju sieci przesyłowej w latach 2015-2030, wśród inwestycji, których realizacja ma nastąpić w 2015 r. Natomiast zgodnie z udzielonym przez P. S.A. zamówieniem publicznym, realizacja Inwestycji ma nastąpić do 3 stycznia 2017 r. Na priorytetowy charakter Inwestycji, wskazuje ujęcie jej w wykazie strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych stanowiącym załącznik do ustawy z 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2015 r., Poz. 1265). Inwestycja została uznana za jedno z kluczowych przedsięwzięć w zakresie wewnętrznych sieci przesyłowych elektroenergetycznych kraju, niezbędnych dla realizacji i pełnego wykorzystania zdolności przesyłowych połączenia asynchronicznego Polska – Litwa. Przyznanie skarżącym tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia terminową realizację celu publicznego. Wykonalna decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stanowi tytuł prawny do dysponowania ta nieruchomością na cele budowlane i jest tym samym niezbędna do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dla Inwestycji (w części obejmującej nieruchomość skarżących). Uzyskanie przedmiotowej decyzji jest warunkiem sine qua non terminowej i płynnej realizacji Inwestycji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwanej dalej: "p.p.s.a.") postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przepis art. 9 u.g.n. stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wyłączenia przewidziane w art. 9 u.g.n. są w pełni zrozumiałe, gdyż decyzje w tych sprawach są wydawane pod presją okoliczności, po to by uniknąć zbędnej zwłoki. Wstrzymanie wykonania takich decyzji nastąpić może na zasadach ogólnych, w wyniku złożenia wniosku o wstrzymanie ich wykonania do organu odwoławczego lub do sądu administracyjnego, pod warunkiem złożenia skargi na tę decyzję (postanowienie NSA z 5 lutego 2015 r., I OZ 80/15). Ponadto wyłączenia te należy uznać za wyraz uznania za większe dobro celów, którym służą przepisy wyłączone z działania art. 9 cytowanej ustawy, niż celu, jakiemu służy generalnie regulacja art. 9, czyli ochrony własności (p. komentarz do art. 9 w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. E. Bończak – Kucharczyk, Lex 2013).
Z kolei z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1, a decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Wskazać należy, że decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania zeń. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy funkcjonuje w obrocie prawnym poprzedzającą ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
W ramach niniejszej sprawy zostały wydane dwie decyzje, pierwsza - w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – jest to decyzja Starosty Ostrołęckiego z [...] maja 2015 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości, druga – w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – decyzja tego samego organu z [...] maja 2015 r. zezwalająca na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzja z [...] maja 2015 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2015 r., nr [...], znak: [...], a następnie jej wykonanie zostało wstrzymane postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Warszawie z 14 września 2015 r., IV SA/Wa 2473/15 i postanowieniem Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2015 r. Natomiast decyzja Starosty Ostrołęckiego z [...] maja 2015 r. o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności została uchylona decyzją Wojewody Mazowieckiego z [...] lipca 2015 r., nr [...], znak: [...] w części dotyczącej zezwolenia spółce P. S.A. z siedzibą K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina L., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 1,2600 ha i nr [...] o pow. 0,4800 ha i zezwalającej wspomnianej spółce na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości B., gmina L., oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 1,2600 ha, w części pow. 0,3571 ha i nr [...] o pow. 0,4800 ha, w części o pow. 0,1332 ha w okresie od maja 2015 r. do grudnia 2016 r., nie dłużej niż 60 dni. W świetle tego, decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, co niewątpliwie ma wpływ na ocenę zasadności żądania uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 14 września 2015 r. i wydania postanowienia o odmowie wstrzymania decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji przyjął, że decyzja wydana w niniejszej sprawie na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Zatem wstrzymanie wykonania tylko decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości bez wstrzymania wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości niweczyłoby sens tej instytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął tym samym, że w sytuacji, gdy organ administracyjny nie wykonał obowiązku nałożonego przez art. 9 u.g.n., to w przypadku skierowania do Sądu wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji niedopuszczalna jest odmowa jego uwzględnienia.
Wskazać jednak należy, że Sąd I instancji nie wziął w ogóle pod uwagę wyłączeń przewidzianych w art. 9 u.g.n., w tym decyzji wydawanych na podstawie art. 124 ust. 1a (decyzje o niezwłocznym zajęciu nieruchomości), w stosunku do których nie zachodzi obowiązek wstrzymania ich wykonania i tym samym za zasadny należało przyjąć zarzut naruszenia art. 9 w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Ponadto, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, tj. przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. Strona zobowiązana jest do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 ustawy nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych twierdzeniach strony. Jednakże Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (postanowienie NSA z dnia z dnia 31 maja 2010 r., sygn. II OZ 443/10). Ogólnikowe twierdzenia strony, pozbawione szerszej motywacji, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Rozpoznanie wniosku powinno uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy mające wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji/postanowienia, nie zwalnia to jednak strony z wykazania, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej jest w stosunku do niej zasadne (postanowienie NSA z 20 października 2015 r., I OZ 1290/15). Tym samym zasadny jest podniesiony przez wnoszącego zażalenie zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem skarżący nie wykazali ani nie uprawdopodobnili że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
Co więcej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 133 § 1 w zw. z art. 166 i w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niedoręczenie uczestnikowi skargi na decyzję z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Odpis wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien być doręczony wszystkim uczestnikom postępowania sądowoadministracyjnego w takim terminie, aby mogli oni zająć stanowisko w tej sprawie przed rozpoznaniem tego wniosku przez Sąd. Ponadto, Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien brać pod uwagę interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), ale również po stronie innych uczestników postępowania (zob. postanowienie NSA z 10 lutego 2006 r., II OZ 102/06).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione w rozpoznawanym zażaleniu dają podstawy do uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 14 września 2015 r. Należy bowiem przyjąć, że wskazane przez P. S.A. okoliczności, takie jak fakt, że inwestycja polegająca na "budowie dwutorowej linii 400 kV Ostrołęka – Olsztyn-Mątki z czasową pracą jednego toru na napięciu 220 kV w relacji Ostrołęka – Olsztyn", jest przedsięwzięciem o strategicznym znaczeniu, mającym na celu przede wszystkim zaspokojenie interesu społecznego, a także umieszczenie jej w ramach I etapu rozwoju sieci przesyłowej w latach 2015-2030, wśród inwestycji, których realizacja ma nastąpić w 2015 r. oraz jej priorytetowy charakter na co wskazuje umieszczenie jej w wykazie strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych stanowiącym załącznik do ustawy z 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2015 r., Poz. 1265) można zakwalifikować jako mające znaczenie i wpływ na uwzględnienie zażalenia. Ponadto inwestycja została uznana za jedno z kluczowych przedsięwzięć w zakresie wewnętrznych sieci przesyłowych elektroenergetycznych kraju, niezbędnych dla realizacji i pełnego wykorzystania zdolności przesyłowych połączenia asynchronicznego Polska – Litwa. Tym samym stanowi inwestycję celu publicznego zapewniającą poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrostu bezpieczeństwa jej dostaw. Nie bez znaczenia postaje także ważny interes gospodarczy i społeczny, bowiem przedmiotowa inwestycja ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej.
W związku z powyższym zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należało uchylić, natomiast zawarty w skardze wniosek skarżących, o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie podlegał uwzględnieniu od samego początku z powodów podanych powyżej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło