III SA/Gl 50/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kandut po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi R.D., W.D., I.P. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...]r., nr [...]o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. : z dnia [...]r., nr [...], zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopaliny otworami wiertniczymi "A" , należącego do przedsiębiorcy "B" S.A. w W. Oddział w S. na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 26 maja 2018 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] r. do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wpłynął wniosek R. D., W.D. i I.P. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., znak: [...] , zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopaliny otworami wiertniczymi "A" na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 26 maja 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] organ ten odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z [...] r. w trybie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. 2013, poz. 267 ze zm, dalej: kpa ). W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że właściciele, użytkownicy nieruchomości położonych w granicach terenu górniczego nie są stronami w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, bowiem przymiot strony w tym postępowaniu przysługuje jedynie przedsiębiorcy. Uznał, że w przedmiotowym postępowaniu wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. W dniu [...] r. do Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K., za pośrednictwem Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. , wpłynęło zażalenie R. D. , W. D. i I. P. z dnia [...] r. na ww. postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. Wnoszący zażalenie podnieśli, że są właścicielami nieruchomości w granicach przestrzennych złoża węglowodorów ciekłych i gazowych Zalesie. Ich zdaniem, postanowienie zostało wydane bez zebrania niezbędnych dowodów i z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. uznając, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie powołał przepis art. 61 a § 1 kpa, zgodnie z którym wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną skutkuje odmową wszczęcia postepowania administracyjnego. Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r., poz. 613, ze zm.), a także z art. 64 nieobowiązującej ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.) prawo strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego przysługuje wyłącznie przedsiębiorcy występującemu do właściwego organu nadzoru górniczego z wnioskiem o zatwierdzenie takiego planu. Ponadto wskazał, że pogląd ten znajduje uzasadnienie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszącym się zarówno do obecnie obowiązującej ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, jak i do przepisów ustawy - Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r. (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt III SA/GL 591/14, z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 752/03, Wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 1546/97). Dalej zauważył, ze odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 kpa z przyczyny wniesienia tego żądania przez podmiot niebędący stroną jest uzasadniona tylko w przypadku niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie dotyczy załatwienia cudzej sprawy, a więc brak interesu prawnego jest oczywisty (por.R. Kędziora (w) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck 2014; G. Łaszczyca (w) Postanowienie administracyjne). Wobec stwierdzonego przez organ już na etapie przed faktycznym wszczęciem postępowania braku legitymacji właścicieli nieruchomości R. D. , W. D. i I. P. do występowania w charakterze strony w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopaliny otworami wiertniczymi "A" uznał stanowisko organu I instancji za prawidłowe. W skardze na powyższe postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu G., R. D. , W.D. i . P. zarzucili organowi m.in. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10, 28, 77, 80 i 107 kpa, podnieśli, że nie zapewniono im czynnego udziału w postępowaniu, którego powinni być stroną, a w którym przedsiębiorca nie przedłożył koniecznych dokumentów co czyni koniecznym przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego oraz odmówiono wydania kserokopii mapy zakładu górniczego. W odpowiedzi na skargę Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo zwracił uwagę na przepisy działu VIII ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r., poz. 613, ze zm.), który szczegółowo określa tryb postępowania w przypadku występowania szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego. Nie służy temu celowi postępowanie dotyczące zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana : z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa , dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.). Sąd w składzie orzekającym, stwierdził, że zaskarżone postanowienie będące przedmiotem kontroli wedle wskazanych wyżej kryteriów nie narusza prawa. Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący wnioskiem datowanym na 17 września 2014 r., który wpłynął do Okręgowego Urzędu Górniczego w K. w dniu [...] r. domagali się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. : z dnia [...] r., znak: [...] , zatwierdzającą plan ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopaliny otworami wiertniczymi "A" , należącego do przedsiębiorcy "B" S.A. w W. Oddział w S. na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 26 maja 2018 r. We wniosku zarzucili, że nie brali udziału w tym postępowaniu, nie zapewniono im czynnego udziału, mimo że są stroną, zarzucili, że decyzja organu została wydana na podstawie dowodów pochodzących jedynie od inwestora prowadzącego działalność górniczą. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego ww. decyzji na podstawie art. 61 a § 1 kpa, zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należy przypomnieć, że wedle art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W bogatym orzecznictwie sadowoadministracyjnym i literaturze prawniczej zgodnie przyjmuje się, że podstawą interesu prawnego mogą być wyłącznie przepisy materialnego prawa administracyjnego mającego zastosowanie w danej sprawie. Należy podkreślić, że interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym. Interes faktyczny nie jest interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 kpa. W tym przypadku materialną podstawą decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., znak: [...] , zatwierdzającą plan ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopaliny otworami wiertniczymi "A" , należącego do przedsiębiorcy "B" S.A. w W. Oddział w S. na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 26 maja 2018 r. były przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r., poz. 613, ze zm.). Zgodnie z art. 108 tej ustawy plan ruchu zakładu górniczego sporządza przedsiębiorca, odrębnie dla każdego zakładu górniczego. Plan ruchu zakładu górniczego zatwierdza właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji. Powołany przepis określa przy tym szczegółowe warunki, które przedsiębiorca musi spełnić, aby wystąpić ze stosownym wnioskiem. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 9 tej ustawy przedsiębiorcą - jest ten, kto posiada koncesję na prowadzenie działalności regulowanej ustawą. Poza sporem jest, że wnioskodawcą i adresatem decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego był przedsiębiorca "A" - "B" S.A. w W.. Wbrew zarzutom skarżących jako właścicieli nieruchomości, w tym postepowaniu nie posiadali statusu strony w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem nie mieli materialnoprawnego interesu w rozstrzygnięciu sprawy. Sąd orzekający w całości podziela pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 1546/97 oraz z dnia 29 sierpnia 2000 r. sygn. akt II SA/Ka 1650/99, z dnia 10 maja 2004 r. II SA/Ka 490/02, WSA w Gliwicach, sygn.. III SA/GL 596/04 z 20 lipca 2005 r. czy NSA z 27 listopada 2012 r. II GSK 1796/11, II GSK 1098/13 z 9 września 2014 r. i II GSK 1818/12 z 22 października 2013 r. oraz WSA w Gliwicach z 7 listopada 2014 r., sygn. III SA/Gl 591/14 (wszystkie opublikowane w bazie orzeczenia.nsa.gov.pl), że w postępowaniu koncesyjnym i o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego przymiot strony posiada wyłącznie przedsiębiorca. Należy zatem zgodzić się z organem nadzoru górniczego, że ze względu na szczególne uregulowania prawa górniczego nie ma możliwości na jego podstawie przyznać przymiotu strony innemu podmiotowi niż wnioskodawca. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny zasadności stwierdzenia przez organy, że skarżący nie posiadają legitymacji do skutecznego wszczęcia postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej decyzją wydaną w trybie art. 108 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd miał na uwadze, że wznowienie postepowania jest szczególnym trybem wzruszenia ostatecznej decyzji organu, uregulowanym w art. 145 i nast. kpa. Zarówno wznowienie jak i odmowa wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia co wynika z art. 149 § 1 i § 3 kpa. Na odmowę wznowienia postepowania przysługuje zażalenie (art.149 § 4 kpa). W rozpatrywanej sprawie organ stwierdzając po stronie skarżących brak przymiotu strony w zakończonym decyzją postępowaniu do wznowienia którego dążyli zastosował art. 61 a § 1 kpa. Niewątpliwie przepisem szczególnym w przypadku oceny braków formalnych wniosku o wznowienie postępowania jest ww. art. 149 § 3 kpa. Niezastosowanie przez organ w sprawie tej podstawy rozstrzygnięcia nie stanowi jednak w ocenie Sądu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie przemawia za uwzględnieniem skargi. Postanowienie o odmowie wznowienia postepowania podobnie jak postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego ma charakter formalny (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1987/12, LEX nr 1502250: "Niezależnie od tego, czy podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania będzie art. 61a k.p.a. czy też art. 149 § 3 k.p.a., przesłanki ich stosowania są takie same. Mają charakter formalny i sprowadzają się do niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych lub przedmiotowych". Powinno być ono zatem wydane, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, LEX nr 437529). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza również innych zasad postępowania wskazanych w skardze, a to przepisów art 10, 77, 80 i 107 kpa. Mając powyższe na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący jego uchyleniem, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.