V SA/Wa 2810/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-06
Skład orzekający: Marek Krawczak, Tomasz Zawiślak, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych jest uzasadnione, jeśli automat nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, w szczególności w zakresie maksymalnej stawki za grę i maksymalnej jednorazowej wygranej, a także innych wymogów technicznych i bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych było zasadne, ponieważ organ administracji prawidłowo ustalił, że automat nie spełniał warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, w tym przekraczał maksymalną stawkę za grę i maksymalną jednorazową wygraną. Sąd podkreślił, że opinia jednostki badającej, potwierdzająca te naruszenia, stanowiła wystarczający dowód do cofnięcia rejestracji, a zarzuty dotyczące statusu jednostki badającej i interpretacji przepisów nie były zasadne.Stan faktyczny
Spółka F. Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Powodem cofnięcia rejestracji było stwierdzenie podczas kontroli i badania sprawdzającego, że automat przekraczał maksymalną stawkę za grę i maksymalną jednorazową wygraną, a także nie spełniał innych wymogów technicznych i bezpieczeństwa. Spółka zarzuciła m.in. wadliwą wykładnię przepisów, nieprawidłowe ustalenie statusu jednostki badającej oraz naruszenie przepisów dyrektywy UE.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Dariusz Zalewski, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych; oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: Dyrektor IC, organ odwoławczy lub II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. (dalej: Naczelnik UC lub organ I instancji) z [...] stycznia 2015 r., nr [...], cofającą F. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca, strona lub spółka) rejestrację automatu do gier o niskich wygranych A., nr fabryczny [...], nr poświadczenia rejestracji [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją nr [...] z [...] lipca 2003r., przedłużoną decyzją z [...] lipca 2009r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. udzielił spółce, na okres 6 lat, zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] w 202 punktach gier.
W dniu [...] czerwca 2009 r. Minister Finansów, rozpatrując wniosek spółki, w sprawie rejestracji automatu lub urządzenia do gier, w oparciu o załączoną do wniosku pozytywną opinią techniczną z badania poprzedzającego rejestrację nr [...] z [...] marca 2009 r., dokonał rejestracji ww. automatu do gier o niskich wygranych, wskazując nr poświadczenia rejestracji ww. automatu do gier o niskich wygranych: [...].
W dniu [...] czerwca 2013 r. pracownicy Urzędu Celnego w C. przeprowadzili kontrolę urządzania przez spółkę gier na automatach w punkcie gry zlokalizowanym w C. przy ul. [...]. W toku przeprowadzonej kontroli, w trybie art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404), w formie eksperymentu gry na tym automacie o niskich wygranych A., wykazano przekroczenie wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze, tj. za stawkę wyższą niż 0,50 zł, co wskazywało na naruszenie przepisu zawartego w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2015r., poz. 612, ze zm., dalej: u.g.h.). Z powyższej czynności sporządzono protokół.
Postanowieniem z [...] stycznia 2014r. Naczelnik UC wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych. Następnie zgodnie z dyspozycją art. 23b ust. 3 u.g.h. organ I instancji zlecił przeprowadzenie badań sprawdzających spornego automatu do gier o niskich wygranych, jednostce badającej - Izbie Celnej w B., upoważnionej przez Ministra Finansów.
Opinia nr [...] została sporządzona przez jednostkę badającą w dniu [...] listopada 2014r., a poprzedziło ją badanie automatu dokonane w dniach [...] września – [...] listopada 2014r. W opinii z badań sprawdzających stwierdzono niespełnienie przez automat warunku, o którym mowa w art. 129 ust 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę. Wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze w grach [...], [...] i 8 innych wynosi 10 PLN (100 pkt). Wartość maksymalnej jednorazowej wygranej dla danego układu symboli uzależniona jest od wybranej stawki za grę, będącej zarazem iloczynem wybranej stawki za grę i mnożnika (wartość wygranej dla 1 punktu). W tabeli opinii wskazano zestawienie wygranych dla poszczególnych stawek w grze [...] dla układu 3 symboli "BAR" przy pięciu liniach wygrywających i wyjaśniono, że umożliwia to obliczenie wartości pojedynczej SUPER [...](SG). Ustalono, że wartość wygranej dla stawki 5 punktów dla układu 3 symboli "BAR" w ww. grze wynosi 50 punktów. Natomiast przy stawce 100 punktów dla układu 3 symboli "BAR" uzyska się 500 punktów + 5 SG. Gracz za każde 100 punktów powyżej wygranej 500 punktów otrzymuje 1 SG. Podkreślono także, że powyższa uzyskana wygrana składa się z dwóch części: 500 pkt i 5 SG. W wyniku rozegrania pojedynczej SG można uzyskać wygraną w postaci 100 punktów, lub dodatkowych SG lub nie wygrać nic. W wyniku uzyskania wygranej w postaci 500 pkt + 5 SG otrzymana łączna suma punktów z rozegrania 5 SG może być różna. Podkreślono, że z np. uzyskanej wygranej 500 punktów + 5 SG dla układu 3 symboli "BAR" w wyniku rozegrania 5 SG uzyskano 300 punktów, co dało łącznie wygraną w postaci 800 pkt (80 PLN). Wyjaśniono również, że gracz nie ma możliwości rezygnacji z rozegrania wygranych SG.
Ponadto w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono niespełnienie warunku:
1) o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki;
2) wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych;
3) zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań;
4) ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania;
5) wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usuniecie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.
Mając powyższe na uwadze Naczelnik UC uznał, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do zastosowania art. 23a ust. 7 u.g.h., którego konsekwencją jest cofnięcie rejestracji przedmiotowego automatu, czemu dał wyraz w treści decyzji z [...] stycznia 2015 r.
Rozpoznając odwołanie spółki od decyzji organu I instancji Dyrektor IC podzielił ustalenia faktyczne i prawne w sprawie. Wskazał, że powyższe dowody zostały zgromadzone w sprawie w sposób prawidłowy, są legalne i wystarczające do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie koniecznych do jej rozstrzygnięcia.
Przypomniał, że spółka uzyskała uprawnienia do urządzania gier na przedmiotowym automacie na podstawie poświadczenia rejestracji udzielonego przez Ministra Finansów. Problematykę udzielania poświadczenia rejestracji w dacie wydania poświadczenia rejestracji dla danego automatu należącego do spółki regulowała wówczas ustawa z dnia 27 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27, ze zm., dalej: u.g.z.w.).
Według art. 2 ust. 1 tej ustawy, grami na automatach o niskich wygranych są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Równowartość 15 euro i 0,07 euro ustala się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego.
Z kolei art. 15b ust. 4 u.g.z.w. stanowi, iż automaty i urządzenia do gier mogą być eksploatowane i użytkowane przez podmioty posiadające zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych lub przez podmioty wykonujące monopol Państwa, po dopuszczeniu ich eksploatacji i użytkowania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Organem uprawnionym do dokonania rejestracji był do dnia [...] października 2009 r. Minister Finansów, a od dnia [...] października 2009 r. są nimi wyznaczeni naczelnicy urzędów celnych.
W dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która w art. 129 ust. 1 u.g.h. stanowi, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Według art. 129 ust. 3 u.g.h. od dnia 1 stycznia 2010 r. przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nic może być wyższa niż 0,50 zł.
Ponadto art. 144 uchylono u.g.z.w., z wyjątkiem art. 14, art. 15b ust. 1 w zakresie dotyczącym kartonów do gry bingo pieniężne, ust. 2, 4, 4a, 5, art. 15d, art. 16 pkt 2 i 3, art. 18 ust. 1, 2, 4 i 5, art. 22 i art. 23. W konsekwencji automaty i urządzenia do gier o niskich wygranych nadal podlegają rejestracji przed dopuszczeniem ich do eksploatacji użytkowania.
Zgodnie z art. 23a ust. 7 u.g.h. naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie.
Zatem za automaty o niskich wygranych należy uważać w aktualnym stanie prawnym takie automaty, które dotychczas posiadają ważne poświadczenie rejestracji, wydane do dnia [...] października 2009 r. przez Ministra Finansów lub od dnia [...] października 2009 r. przez poszczególnych naczelników urzędów celnych. Jednakże równowartość jednorazowej wygranej oraz maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 60 zł i 0,50 zł. Są to stawki bardzo zbliżone do stawek poprzednio obowiązujących, czyli 15 euro i 0,07 euro.
Organ podniósł, że już po przeprowadzeniu kontroli ([...] czerwca 2013 r.) w drodze eksperymentu, pracownicy Urzędu Celnego w C. stwierdzili, iż możliwa jest gra na badanym automacie za stawkę za udział w jednej grze przekraczającą, określoną w art. 129 ust. 3 u.g.h., stawkę wynoszącą 0,50 zł. Podczas eksperymentu kontrolujący rozegrał grę za stawkę 1 i 3 zł. Cały przebieg przeprowadzonej kontroli utrwalono protokołem oraz w formie zapisu cyfrowego na kartach SD.
Powyższe ustalenia zostały potwierdzone przez upoważnioną Jednostkę Badającą, która w opinii z badań sprawdzających z [...] listopada 2014 r. potwierdziła, że badany automat nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę.
W opinii stwierdzono, że w badanym automacie przekroczono maksymalną sławkę za udział w jednej grze, która wynosi 100 punktów, co stanowi równowartość 10 zł (1 pkt = 0,10 zł). Dodatkowo w opinii stwierdzono, niespełnienie warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, polegający na możliwości zmiany minimalnej oraz maksymalnej stawki za grę z poziomu opcji serwisowych bez ingerencji w płytę logiczną oraz bez naruszania plomb jednostki badającej. Strona serwisowa [...] MENU wyświetla aktualnie ustawioną minimalną oraz maksymalna stawkę za grę. Zmianę aktualnie ustawionych wartości stawek dokonuje się poprzez zaznaczenie wartości, którą chcemy zmienić i naciskając przycisk 1 Linia/STOP 3 lub 5 Linii/STOP 4 dokonujemy zmiany. Stwierdzono także niespełnienie warunku, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki.
Ponadto stwierdzono, niespełnienie wymogu wyposażenia w system trwalej rejestracji i zapamiętywania danych, tj. automat nie jest wyposażony w takiego rodzaju system. Istnieje możliwość wykasowania systemu trwalej rejestracji i zapamiętywania danych bez naruszenia plomb jednostki badającej. Dokonano wykasowania stanu liczników oraz statystyk z księgowości elektronicznej poprzez wybranie na stronie serwisowej [...] i włączenie funkcji [...]. Funkcja ta powoduje całkowite wykasowanie danych w systemie trwalej rejestracji i zapamiętywania danych. Ustalono również, że informacje, o oznaczeniu zezwolenia oraz opis sterowania grą umieszczone są w sposób umożliwiający ich usuniecie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.
Tym samym Jednostka Badająca wskazała, że wynik badania przedmiotowego automatu jest negatywny.
Wobec powyższego Dyrektor IC wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz zastosowane przepisy prawa dają podstawę do zastosowania art. 23 ust. 7 u.g.h., którego konsekwencją jest cofnięcie rejestracji przedmiotowego automatu.
Organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez spółkę w odwołaniu i piśmie procesowym z [...] marca 2015 r. Wskazał, że nie znalazł podstaw do ich przeprowadzenia, gdyż wszystkie okoliczności dotyczące ustalenia faktów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy zostały już stwierdzone innymi dowodami.
Podniósł, iż zgodnie z art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy, uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Natomiast zebrany w tej sprawie materiał dowodowy jest kompletny, a wyciągnięte na jego podstawie wnioski są w pełni uzasadnione.
Dyrektor IC odniósł się również do treści przepisów dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. UE L z 1998r., nr 204, s. 37 ze zm., dalej dyrektywa 98/34/WE) oraz do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach [...], [...] i [...] [...] i inni odnoszącego się do obowiązku notyfikacji niektórych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, nie znajdując podstaw do uznania, że stosowane w tej sprawie przepisy u.g.h. mają charakter techniczny oraz aby istniały podstawy prawne do odmowy ich stosowania.
Organ odwoławczy wskazał też, w odpowiedzi na zarzuty, że strona nie może kwestionować badania sprawdzającego dokonanego przez jednostkę badającą poprzez podnoszenie zarzutów co do prawidłowości działania Ministra Finansów przy udzieleniu upoważnienia, bądź co do zaniechanie odebrania upoważnienia - i w rezultacie stawiania tezy, że jednostka badająca nie miała uprawnienia do wykonania badania sprawdzającego.
Podniósł, że z treści art. 23f ust. 5 u.g.h. można wywieść, iż tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych może badać, czy jednostka badająca utrzymuje warunki, których spełnienie było konieczne dla udzielnie upoważnienia - i ewentualnie wydać odpowiednią decyzję. W konsekwencji przyjął, że tylko ten organ właściwy jest do badania przesłanek udzielenia upoważnienia. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów nie może być dokonywana a casu ad casum przez organy celne prowadzące postępowania w poszczególnych sprawach, w których badania sprawdzające wykonują upoważnione jednostki badające.
Powołał się na treść załącznika do Certyfikatu Akredytacji nr [...], z którego wynika, że Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. posiada od dnia [...] lipca 2004 r. akredytację jako laboratorium badawcze w dziedzinach/obiektach badań: badania chemiczne, analityka chemiczna chemikaliów; wyrobów konsumpcyjnych przeznaczonych dla ludzi - w tym żywności oraz badania właściwości fizycznych chemikaliów; wyrobów konsumpcyjnych przeznaczonych dla ludzi - w tym żywności. Zakres akredytacji udzielonej przez Polskie Centrum Akredytacji nie obejmuje badania automatów do gier o niskich wygranych, ani jakichkolwiek innych automatów, czy też badania urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych ale okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia w tym postępowaniu. Wynika to z treści art. 23f ust. 1 - 6 u.g.h. Przepisy te nie wymagają bowiem, aby jednostka ubiegająca się o udzielenie upoważnienia przedstawiła sprecyzowaną zakresowo akredytację.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora IC skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie lub rażące naruszenie:
1) art. 23f ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 129 ust. 3, jak również art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. w związku z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r o systemie oceny zgodności (tekst jednolity Dz.U. z 2010 r., nr 138, poz. 935 ze zm., dalej: ustawa o systemie oceny) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Izba Celna w B., której Minister Finansów udzielił dnia [...] listopada 2012 r. upoważnienia do badań automatów i urządzeń do gier, posiada status jednostki badającej pomimo braku przedstawienia Ministrowi Finansów certyfikatu akredytacji adekwatnego do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych jakimi z racji definicji ustawowej są automaty o niskich wygranych,
2) art. 23b ust. 3 u.g.h. w związku z § 7 ust. 2 pkt 5 i § 22 zarządzenia nr 28 Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym ( Dz. Urz. MF poz. 19 ) i w związku z § 1 ust. 2 i § 6 ust. 2 zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z dnia 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 72 ze zm.) oraz w związku z art. 58 § 1 Kodeksu Cywilnego i art. 7 Konstytucji RP, przez przyjęcie, że Izba Celna w B. jest jednostką badającą, w sytuacji gdy przepisy prawa obowiązujące dnia [...] listopada 2012 r. (data udzielenia upoważnienia) nie zezwalały Izbie Celnej w B. na prowadzenie badań technicznych automatów i urządzeń do gier,
3) art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z art. 18 ust. 1 u.g.h. polegające na przyjęciu błędnej wykładni pseudo-jednostki badającej jako swojej:
- że "stawką za udział w jednej grze" nie jest opłata/cena za przystąpienie do jednej gry pobierana z licznika wpłat, lecz również kwota poddawana ryzyku w toku gry pochodząca z licznika wygranych BANK (licznika nie generującego punktów pochodzących z wpłat gracza),
-że super gry, do rozegrania których niezbędne jest wniesienie dodatkowej opłaty w postaci punktów z licznika kredyt nie są osobną grą, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż łączna wygrana w postaci 500 pkt plus wygrana z super gry, do której rozegrania konieczne jest wniesienie oddzielnej opłaty (punkty pobierane z licznika kredyt - licznik wpłat przez gracza pieniędzy) powoduje przekroczenie wartości jednorazowej wygranej, w sytuacji gdy organ sumuje kilka wygranych z różnych gier (500 pkt plus x pkt uzyskanych z rozegrania x super gier, z których każdorazowo pobrano opłatę z licznika kredyt - art. 18 ust. 1 u.g.h.) tworząc pojęcie "suma jednorazowych wygranych" nieznane ustawie i stojące w opozycji z pojęciem jednorazowej wygranej,
4) art. 129 ust. 3 u.g.h. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż "jednorazową wygraną" jest suma szeregu jednorazowych wygranych, które mogą być hipotetycznie uzyskane w szeregu odpłatnych gier z niepewnym (niezdatnym do przewidzenia z góry) wynikiem każdej z tych gier i możliwością odnotowania także przegranej, w sytuacji gdy z prawideł języka polskiego wynika, iż termin "jednorazowa" oznacza dana jeden raz, w jednej chwili, a w ślad za tym "jednorazowej wygranej" nie wolno utożsamiać z "wygraną wielorazową",
5) art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. z art. 1 pkt. 3, 4 i 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE przez bezpodstawne zastosowanie art. 129 ust. 3 u.g.h., pomimo, że ten przepis w związku z takimi regulacjami jak art. 129 ust. 1 i 2, art. 135 ust. 2, art. 138 ust. 1, art. 144 oraz art. 14 ust. 1, art. 6 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. a i art. 15 ust. 1 u.g.h. wprowadza warunki mogące mieć istotny wpływ na sprzedaż lub właściwości produktów, jakimi są automaty do gier (urządzenia elektroniczne, elektromechaniczne, mechaniczne umożliwiające gry za wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gry mają charakter losowy albo zawierają element losowości), co w świetle wykładni art. 1 pkt 4 i 11 ww. dyrektywy przedstawionej w wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach [...], [...], [...], pozwala na uznanie go za "przepis techniczny" w rozumieniu tej dyrektywy, a ponadto, ze względu na to, że art. 129 ust. 3 u.g.h. dotyczy produktów i określa obowiązkowe parametry techniczne produktów, jakie mogą być eksploatowane, jako automaty do gier poza kasynami i salonami gier na automatach, może być uznany za specyfikację techniczną w rozumieniu art. 1 pkt 3 dyrektywy 98/34/WE, a więc zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. dyrektywy wymagał notyfikacji Komisji Europejskiej, a wobec braku jego notyfikacji, nie może być on stosowany,
6) art. 188 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wskazanych przez stronę, w sytuacji, gdy dowody te mają istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, a okoliczności na jakie je powołano nie zostały stwierdzone wystarczająco innym dowodem.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia- Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów ze znajdujących się w aktach dokumentów dołączonych do pism skarżącej z [...] marca 2015r., [...] lutego 2015r. oraz kopii postanowienia Sądu Najwyższego x 27 listopada 2014r., II KK [...].
W obszernym uzasadnieniu skarżąca przedstawiła swoją argumentacje na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie sąd uznał, że jest ona niezasadna.
Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ wydający zaskarżoną decyzję.
Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 129 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, którym im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 14 lipca 2011 r., wprowadzono do ustawy o grach hazardowych procedurę weryfikacji dotychczasowych rejestracji automatów do gier o niskich wygranych. W art. 11 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej przewidziano, że poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie dotychczasowych przepisów w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier, o których mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy zmienianej, zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 ustawy zmienianej. Przepis art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi zaś, że przepisy art. 23 a – 23 c i 23 e ust. 1 i 2 ustawy zmienianej, stosuje się odpowiednio również do eksploatacji automatów i automatów do gier o niskich wygranych przez podmioty prowadzące działalność na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Zgodnie z dodanym do ustawy o grach hazardowych i mającym - z mocy przytoczonego wyżej przepisu przejściowego ustawy zmieniającej oraz art. 14 tejże ustawy - zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, przepisem art. 23a ust. 7 ustawy o grach hazardowych, naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Podstawą do cofnięcia rejestracji jest zatem stwierdzenie przez organ, że automat nie spełnia wymogów ustawowych. Wymogi ustawowe dla automatów do gier o niskich wygranych określa przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez wskazanie, że są to urządzenia mechaniczne, elektromechaniczne i elektroniczne, pozwalające na gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 złotych, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 złotych.
Zgodnie z art. 23 b ust. 1 u.g.h., na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać urządzenie lub automat badaniu sprawdzającemu. Badanie sprawdzające przeprowadza jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (art. 23 a ust. 3 u.g.h.).
Z omawianych przepisów ustawy o grach hazardowych jednoznacznie wynika, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu może być wyłącznie dowód w postaci badania sprawdzającego przeprowadzonego przez upoważnioną jednostkę badającą, potwierdzający, iż zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Tylko bowiem jednostka badająca upoważniona przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, spełniająca warunki o których mowa w art. 23f u.g.h., może w badaniu sprawdzającym ustalić czy automat do gier spełnia warunki określone w ustawie.
W przedmiotowej sprawie Naczelnik UC mając uzasadnione podejrzenie, że automat do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie zażądał przeprowadzenia badania sprawdzającego. Zgodnie z art. 23b ust. 2 u.g.h. organ w żądaniu wskazał automat do gier podlegający badaniu sprawdzającemu oraz jednostkę badającą przeprowadzającą badanie. Sporny automat przeszedł wymaganą ustawą procedurę sprawdzającą spełnianie warunków określonych w ustawie. Badanie przeprowadziła upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca – Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B.
Sąd nie podziela zarzutu skargi dotyczącego dopuszczenia przez organy dowodu sprzecznego z prawem, tj. dowodu z opinii Izby Celnej w B. Wydziału Laboratorium Celne, gdyż jednostka ta nie posiada, w ocenie strony akredytacji wydanej przez Polskie Centrum Akredytacji w zakresie badań adekwatnego do badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych jakimi są automaty do gier w tym o niskich wygranych.
Skarżąca podnosiła, że jednostka badającą – Wydział Laboratorium Celne w Izbie Celnej w B. – posiada jedynie certyfikat nr [...] wydany przez Polskie Centrum Akredytacji na badania chemiczne i właściwości fizycznych.
W ocenie sąd ww. zarzut skarżącej jest nieuzasadniony.
Wyjaśnić należy, iż do wyłącznych kompetencji organu prowadzącego postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu należał wybór jednostki badającej. Jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest wybór jednostki badającej spośród wykazu jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier ogłoszonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wykaz jednostek badających i upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier w myśl art. 23f ust. 6 ustawy, minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra. Jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji, z treści wykazu jednostek upoważnionych przez ministra finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier opublikowanego na stronie internetowej ministra finansów wynika, że Izba Celna w B. znajduje się na tym wykazie.
Należy zauważyć, że art. 23f ust. 1 u.g.h. stanowi, że upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki:
1) posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement);
2) zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym;
3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
4) posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione w pkt 3 nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności".
Sąd dostrzega, że kwestia wykładni cytowanego wyżej art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. w zakresie rodzaju akredytacji, o jakim mowa w niniejszym przepisie, wywołała rozbieżność w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Część judykatury prezentuje pogląd, iż przedmiotowy przepis odnosi się do konkretnego rodzaju akredytacji w postaci certyfikatu akredytacji z zakresem akredytacji adekwatnym do badań urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych, jakimi z racji definicji ustawowej są automaty do gry (art. 2 ust. 3 u.g.h., tak np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2014 r., VI SA/Wa 2174/13, z 13 marca 2014 r., VI SA/Wa 3331/13), czy też akredytację do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lutego 2014 r., sygn. akt 3014/13). Drugi natomiast pogląd wskazujący, że cytowany przepis nie precyzuje ani charakteru, ani zakresu akredytacji, został wyrażony np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w: Warszawie z 4 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2627/13, z 8 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1629/14, Gliwicach z 13 czerwca 2014 r., III SA/Gl 2059/13, Gdańsku z 5 czerwca 2014 r., III SA/Gd 212/14).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do drugiego stanowiska, zgodnie z którym przedmiotowy przepis nie precyzuje ani charakteru, ani zakresu akredytacji, jaką powinna posiadać jednostka badająca, w związku z czym warunek ten spełnia każdy podmiot, który posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub innej jednostki akredytującej, o której mowa w omawianym przepisie.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 23f ust. 5 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) cofa upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w przypadku gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1 lub odmówi przeprowadzenia badania sprawdzającego, o którym mowa w art. 23b;
2) może cofnąć upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, jeżeli jednostka badająca nie przeprowadzi badania sprawdzającego w terminie określonym w art. 23b ust. 3.
Z przepisów tych wynika, że jednostka badająca, działa na podstawie upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, udzielonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Okoliczność, czy jednostka badająca spełnia ustawowe warunki do uzyskania upoważnienia, o którym mowa w art. 23b ust. 3 i w art. 23f ust. 1 u.g.h. sprawdzana jest wyłącznie w toku postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów wszczętego na wniosek zainteresowanej jednostki badającej. W przypadku pozytywnej weryfikacji przesłanek wymienionych w art. 23f ust. 1 u.g.h. jednostka otrzymuje upoważnienie, a jego udzielenie przez właściwego ministra przybiera postać czynności materialno-technicznej. Z kolei zaś w razie negatywnego wyniku weryfikacji tych przesłanek odmowa udzielenia upoważnienia następuje w drodze decyzji.
Przepis art. 23f ust. 5 pkt 1 u.g.h. określa konstytutywne przesłanki cofnięcia upoważnienia między innymi w przypadku, gdy jednostka badająca przestanie spełniać warunki określone w ust. 1, a więc także, kiedy utraci akredytację, o której mowa w tym przepisie. Okoliczność, że według art. 23f ust. 3 u.g.h. upoważnienie udzielane jest na okres nie dłuższy niż do upływu okresu ważności akredytacji, nie oznacza - w świetle treści art. 23f ust. 5 pkt 1, że utrata akredytacji na skutek innych okoliczności niż upływ okresu jej ważności, powoduje automatyczną utratę upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Czym innym jest bowiem upływ okresu ważności akredytacji, a czym innym jej utrata, mimo że okres ważności, na który akredytacja była wydana nie upłynął.
W tym miejscu wskazać trzeba, że sąd orzekający w sprawie podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyrokach WSA z 12 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 67/14, z 27 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 846/13 dotyczące wskazanego problemu. Zatem sąd przyjmuje jak w uzasadnieniach tych wyroków, że z treści art. 23f ust. 5 u.g.h. można wywieść, że tylko minister właściwy do spraw finansów publicznych może badać, czy jednostka badająca utrzymuje warunki, których spełnienie było konieczne dla udzielnie upoważnienia - i ewentualnie wydać odpowiednią decyzję odmawiającą przyznania upoważnienia. Weryfikacja prawidłowości udzielenia upoważnienia przez Ministra Finansów nie może być dokonywana przez organy celne prowadzące postępowania w poszczególnych sprawach, w których badania sprawdzające wykonują upoważnione jednostki badające. Strona może kwestionować badanie sprawdzające dokonane przez jednostkę badającą, poprzez wykazanie błędów merytorycznych badania ale nie poprzez zakwestionowanie prawidłowości działania Ministra Finansów w postaci udzielenia upoważnienia, bądź w postaci zaniechania odebrania upoważnienia - i w rezultacie przez postawienie tezy, że jednostka badająca nie miała uprawnienia do wykonania badania sprawdzającego. W przypadku wskazania błędów merytorycznych badania, organ winien się odnieść do tych zarzutów. Takich błędów skarżąca skutecznie nie wykazała.
Sąd zauważa, że okoliczność zamieszczenia, a w szczególności utrzymywania poszczególnych jednostek na stronie internetowej urzędu ministra w wykazie jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, nie stwarza domniemania, że jednostki zamieszczone w wykazie mają status jednostek upoważnionych. Wykaz ten ma bowiem jedynie charakter informacyjny. Rolą takiego wykazu jest ułatwienie zainteresowanym zidentyfikowania upoważnionych jednostek badających. O tym, czy jednostka badająca jest rzeczywiście upoważniona decyduje natomiast treść upoważnienia oraz okoliczność, czy nie upłynął okres, na który upoważnienie zostało udzielone albo czy nie została wydana decyzja o cofnięciu upoważnienia. Te okoliczności powinny być sprawdzone przez organ prowadzący postępowanie, w którym posłużono się badaniem sprawdzającym. Interpretacja przepisu art. 23f ust. 1 u.g.h. zaproponowana przez spółkę w konsekwencji prowadziłaby do konieczności badania przez organy rozpoznające konkretną sprawę nie tylko kwestii związanej z posiadaniem lub nie akredytacji przez tę jednostkę, ale również do konieczności badania przez te organy pozostałych warunków, od których uzależnione było wpisanie przez ministra danej jednostki jako upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier – do czego organy te w żaden sposób nie miałyby uprawnienia. Żaden bowiem z przepisów prawa nie upoważnia organów administracji do weryfikacji stanowiska Ministra Finansów i samodzielnej oceny, czy jednostka badająca spełniła wymogi ustawowe do udzielenia jej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Zadaniem organów w prowadzonym przez siebie postępowaniu jest zlecenie przeprowadzenia badania automatu jednostce badającej, której minister udzielił upoważnienia, a nie weryfikacja upoważnienia jednostki badającej dokonanej przez ministra.
Zatem w niniejszej sprawie, skarżąca nie mogła skutecznie zakwestionować uprawnienia Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w B. do wykonania badania sprawdzającego przez zakwestionowanie statusu tego laboratorium jako jednostki badającej. Sąd nie podziela tym samym stanowiska, które zostało zaprezentowane w opinii prywatnej autorstwa dr I. S. złożonej przez stronę skarżącą oraz w pozostałych dokumentach dołączonych przez stronę skarżącą do akt sprawy.
W ocenie sądu bezzasadnie spółka zakwestionowała wymaganą przepisem art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. akredytację, którą Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. posłużył się ubiegając się o upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, albowiem w świetle tego przepisu nie musi to być akredytacja w dziedzinie badań technicznych automatów o niskich wygranych, ani w dziedzinie badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych (charakter urządzeń z definicji automatu o niskich wygranych).
Z zamieszczonego na stronie internetowej Polskiego Centrum Akredytacji (www.pca.gov.pl) załącznika do certyfikatu Akredytacji nr [...] wynika, że Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. posiada od dnia [...] lipca 2004 r. akredytację jako laboratorium badawcze w dziedzinach/obiektach: badań chemicznych i właściwości fizycznych chemikaliów; badań chemicznych i właściwości fizycznych tekstyliów. Zatem tak określony zakres akredytacji udzielonej przez Polskie Centrum Akredytacji nie obejmuje badania automatów do gier o niskich wygranych, ani jakichkolwiek innych automatów, czy też badania urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Okoliczność ta nie ma jednak żadnego znaczenia, gdyż przepisy ustawy (w szczególności art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h.) nie wymagają aby jednostka ubiegająca się o udzielenie upoważnienia przedstawiła sprecyzowaną zakresowo akredytację, brak jest bowiem zapisu w u.g.h., odsyłającego do ustawy o systemie oceny zgodności. Dlatego też organy nie mogły naruszyć powołanych przepisów tej ustawy.
Stanowisko to potwierdza art. 23f ust. 1 pkt 2 u.g.h. nakładający na jednostkę badającą obowiązek zapewnienia odpowiedniego standardu przeprowadzanych badań, personelu o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz odpowiedniego wyposażenia technicznego. Treść przywołanego pkt 2 pozwala przyjąć, że w pkt. 1 omawianego przepisu ustawodawca nie odniósł się do konkretnej akredytacji, czy to z zakresem adekwatnym do badań urządzeń elektronicznych, elektromechanicznych lub mechanicznych, czy też do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W przeciwnym razie oba warunki (pkt 1 i pkt 2), pokrywałyby się w zakresie pkt 2, czyniąc zawartą w nim regulację zbędną, co też byłoby interpretacją normy prawnej niezgodną z jedną z językowych dyrektyw interpretacyjnych, zakazującą interpretacji przepisów prawnych tak, aby pewne ich fragmenty okazywały się zbędne (zakaz wykładni per non est).
Trzeba wskazać, że zgodnie z art. 5 pkt 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie ocen zgodności, przez akredytację należy rozumieć akredytację, o której mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia (WE) nr 765/2008, co oznacza z kolei, że akredytacją jest poświadczenie przez krajową jednostkę akredytującą, że jednostka oceniająca zgodność spełnia wymagania określone w normach zharmonizowanych oraz – w stosownych przypadkach - wszelkie dodatkowe wymagania, w tym wymagania określone w odpowiednich systemach sektorowych konieczne do realizacji określonych czynności związanych z oceną zgodności. Według art. 16 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy o systemie oceny zgodności, certyfikat akredytacji zawiera między innymi jako minimalne wymagania wskazanie normy zharmonizowanej lub dodatkowych wymagań, o których mowa w art. 2 pkt 10 rozporządzenia (WE) nr 765/2008, a także zakres udzielonej akredytacji oraz okres jej ważności.
W związku z tym nie do przyjęcia jest teza, że racjonalny ustawodawca, określając w art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. wymóg posiadania akredytacji przez jednostkę badającą, nie określiłby przynajmniej zakresu wymaganej akredytacji, a w razie potrzeby także innych elementów, gdyby ustawodawcy chodziło o zakresowe "dopasowanie" akredytacji do charakterystyki badań koniecznych do przeprowadzenia efektywnych badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a w szczególności badań sprawdzających automatów o niskich wygranych. Jest bowiem zbyt duże pole wyboru dziedzin w jakich takie badania mogłyby być przeprowadzone, albo przynajmniej można byłoby postulować przeprowadzanie badań. Wystarczy wskazać, że zakres badań wyznaczony definicją automatu o niskich wygranych już na pierwszy rzut oka okazuje się być za wąski, bowiem nie uwzględnia badań oprogramowania.
Brak wymogu konkretnej akredytacji nie obniża natomiast standardów, jakie powinna spełniać jednostka badająca, które zapewnia regulacja z omawianego pkt 2. Rola akredytacji jako takiej sprowadza się, zdaniem sądu, w niniejszej regulacji prawnej, do wytyczenia określonych, wąskich granic co do podmiotów, które mogą ubiegać się o status jednostki badającej. Nie każdy zatem podmiot, który spełnia wymogi z pkt 2 omawianego przepisu, może starać się o ten status ale podmiot, który posiada ponadto akredytację m.in. Polskiego Centrum Akredytacji. W ten sposób regulacje zawarte w pkt 1 i w pkt 2 omawianego przepisu uzupełniają się wzajemnie, nie pokrywają.
W sprawie nie jest kwestionowane, że powyższa jednostka badająca jest upoważniona przez Ministra Finansów Jednostką Badającą zgodnie z upoważnieniem nr AG [...] z [...] listopada 2012 r. Posiadana, przez to Laboratorium Celne akredytacja została uznana przez Ministra, co zdaniem sądu jest poniekąd, wskazówką interpretacji omawianych przepisów przez ich projektodawcę. Projekt przedmiotowej nowelizacji wpłynął bowiem do Sejmu RP w dniu 4 lutego 2011 r. jako rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (druk nr [...]). Można zatem przyjąć, że projektodawcą tych przepisów lub autorem założeń do nich był Minister Finansów. Wobec powyższego należy uznać, że Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] posiada wymaganą akredytację i uzyskało upoważnienie. Dopóki to upoważnienie nie zostanie skutecznie cofnięte, do czego legitymowany jest jedynie Minister, dopóty zachowuje ono swoją ważność i uprawnia tę jednostkę do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a sporządzone przez nią opinie są pełnoprawnym dowodem, który podlega ocenie w postępowaniu administracyjnym.
Powyższe uwagi, dotyczące bezzasadności zarzutu, odnoszą się również do argumentacji skarżącej wskazującej na nieważność powyższego upoważnienia dla Laboratorium Celnego Izby Celnej w B. z uwagi na fakt, iż zostało udzielone podmiotowi administracji publicznej. Dodatkowo wskazać należy, że przepis art. 23f u.g.h. ani nie zakreśla ram podmiotowych dla jednostek, które byłyby wykluczone z procesu ubiegania się o uzyskanie takiego upoważnienie przy spełnieniu wskazanych warunków, ani nie odsyła do stosowania przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) w zakresie udzielania przez ministra właściwego do spraw finansowych pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. Podnoszona w tym zakresie argumentacja skarżącej jest nieuprawniona.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku bezstronności Jednostki Badającej przejawiającej się w jej podległości względem Dyrektora Izby Celnej w B., wskazać należy, że jest to zarzut gołosłowny. Jego uzasadnienie opiera się bowiem na niczym nie popartych przypuszczeniach skarżącej. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku kompetencji Izby Celnej w B. w dniu [...] listopada 2012 r. do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier z uwagi na wprowadzenie dopiero w § 7 ust. 12 pkt 5 zarządzenia Nr 28 Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF poz. 56), zapisu, że w skład Izby Celnej w B. wchodzą komórki organizacyjne realizujące zadania centralne z zakresu przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, należy zauważyć, że stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r.. 1404, z późn. zm.) statut nadany, w drodze zarządzenia, przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych określa wyłącznie organizację izb celnych i urzędów celnych. Na mocy zapisów statutu izba celna nie uzyskuje nowych kompetencji, jeżeli nie wynikają one z innych aktów. Ponadto podkreślić należy, że badanie przedmiotowego automatu przeprowadzone zostało w dniu [...] listopada 2014 r. Brak zatem w zarządzeniu Nr 30 Ministra Finansów z dnia 29 października 2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz. Urz. MF nr 13, poz. 72) zapisu o funkcjonowaniu w ramach struktury Izby Celnej w B. odrębnej komórki realizującej zadania centralne jest bez znaczenia w sprawie.
Reasumując, rozstrzygając o charakterze gier prowadzonych na spornym automacie Dyrektor IC działał na podstawie przepisów prawa. Sąd nie dopatrzył się również uchybień proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organ odniósł się do wnioskowanych przez skarżącą dowodów, dokonał ich merytorycznej analizy oraz oceny. Obszernie uzasadnił swoje stanowisko i rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, w sposób odpowiadający wymogom proceduralnym. Nie można uznać za uchybienie prawne odmiennej od strony oceny dowodów oraz stanu faktycznego, dokonanej przez organ, jeżeli ocena ta jest prawidłowo uzasadniona i wyjaśniona oraz połączona z prawidłowo dokonaną subsumpcją prawną stanu faktycznego.
W opinii sprawdzającej z [...] listopada 2014 r. jednostka badająca stwierdziła negatywny wynik badania w zakresie zapewnienia grze na badanym automacie nieprzekraczania ustawowej maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz nieprzekraczania ustawowej maksymalnej wartości jednorazowej wygranej. Z treści opinii wprost wynika, że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów art. 129 ust. 3 u.g.h. albowiem wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze oraz wartość jednorazowej wygranej są wyższe, niż dopuszczalne dla automatów o niskich wygranych. Ponadto stwierdzono niespełnienie warunków: 1) o którym mowa w art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki; 2) wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych; 3) zabezpieczenia liczników elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań; 4) ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania; 5) wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usuniecie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.
Część ustaleń i wniosków wynikającej z opinii jednostki badającej były wcześniej podnoszone i wskazywane, w protokole z eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Oni również wprost wskazali, że sporny automat przekracza wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze. Powyższe potwierdza, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Podnoszone w tej kwestii zarzuty skarżącej są w rzeczywistości polemiką z prawidłowo dokonanymi ustaleniami faktycznymi w sprawie i jako takie nie zasługują na uwzględnienie.
W świetle stanowiącego podstawę prawną decyzji cofającej rejestrację automatu art. 23 a ust. 7 u.g.h., wystarczające dla cofnięcia rejestracji jest stwierdzenie niezgodności automatu z warunkami określonymi w ustawie. W ustalonych okolicznościach sprawy organ zobligowany był zatem do wydania decyzji o cofnięciu rejestracji spornego automatu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy automat utracił cechy techniczne pozwalające na prowadzenie gier odpowiadających definicji ustawowej gry na automatach o niskich wygranych, czy od początku ich nie posiadał, mimo że został zarejestrowany jako automat do takich gier. Tym samym bezzasadny jest zarzutu naruszenia art. 129 ust. 3 u.g.h. Podstawą bowiem wydania zaskarżonej decyzji nie było wyłącznie ustalenie, że w opinii jednostki badającej zakwestionowano wartość jednorazowej wygranej i wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze. W opinii tej wskazano bowiem także inne naruszenia, których istnienie stanowiło wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że przedmiotowy automat nie spełnia wymogów ustawy. To ustalenie obligowało zaś organ do wydania decyzji o cofnięciu poświadczenia rejestracji na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h.
Co równie ważne skarżąca nie kwestionowała stwierdzonych w toku kontroli naruszeń warunków ustawowych, nawet nie podjęła próby choćby uprawdopodobnienia odpowiednią argumentacją, że organy bezpodstawnie ustaliły okoliczności naruszenia poszczególnych warunków. Podważenie prawidłowości ustaleń organów oparła natomiast – jak wynika z zarzutów skargi i argumentacji jej uzasadnienia – na zarzucie dokonania przez organy wadliwej wykładni pojęć "jednorazowa stawka" i "jednorazowa wygrana", uznaniu, że przepisy u.g.h. nie są technicznymi i nie podlegały notyfikacji Komisji Europejskiej oraz podważeniu uprawnień Izby Celnej w B. do przeprowadzenia badań spornego automatu. Skoro jednak faktyczna okoliczność naruszenia tak licznych warunków eksploatacji automatu do gry o niskich wygranych - obejmujących nie tylko eksponowany w zarzucie warunek "jednorazowa stawka" i "jednorazowa wygrana" - jest oczywista, to tym samym za prawidłowe uznać należy zastosowanie w sprawie wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, że ewentualna wadliwość decyzji w zakresie jednego z wielu naruszeń warunków prowadzenia gry na automatach o niskich wygranych, a do tego w istocie sprowadza się skarga oparta o zarzut wadliwej wykładni wskazanych pojęć, skutkować powinna jej uwzględnieniem. Inne niesporne między stronami naruszenia warunków gier na tym automacie już same uzasadniają cofnięcie jego rejestracji, tym bardziej gdy zarówno eksperyment, jak i opinia jednostki badawczej w sposób niewątpliwy potwierdziły przekroczenie maksymalnej jednorazowej stawki i maksymalnej jednorazowej wygranej. Znajduje to też potwierdzenie w samej argumentacji uzasadnienia skargi, gdzie sama spółka przyznaje, że gracz może zakończyć grę lub ją kontynuować, jednakże spółka spełnienie warunku "maksymalnej jednorazowej stawki" i "maksymalnej jednorazowej wygranej" wiąże z ową możliwością zaprzestania przez gracza dalszej gry niezależnie od jego decyzji co do dalszego kontynuowania gry. Zdaniem spółki nie dochodzi do naruszenia art. 129 ust. 3 u.g.h. gdy automat w wyniku możliwości kontynuacji uprzednio rozpoczętej gry z wykorzystaniem wcześniejszych wygranych umożliwia stosowanie stawek wyższych niż określone w art. 129 ust. 3 u.g.h., bowiem w jej przekonaniu przepisy obowiązujące w dacie rejestracji automatu i praktyka organów celnych pozwalały na taki sposób funkcjonowania automatu, a stwierdzone naruszenia są konsekwencją zmiany wykładni prawa. Tymczasem właśnie z uwagi na ową możliwość kontynuowania gry dochodzi do naruszenia warunku maksymalnej jednorazowej stawki i jednorazowej wygranej. Stworzenie graczowi takiej możliwości powoduje niezgodność gry na spornym automacie z ustawą. Pomimo że spór między stronami co do wykładni pojęć "maksymalna jednorazowa stawka" i "maksymalna jednorazowa wygrana" z przyczyn wyżej podanych nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, to jednakże sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela zarzutu skargi wadliwej wykładni art. 129 ust. 3 u.g.h. Pod "pojęciem maksymalnej stawki za udział w jednej grze kryje się kwota najwyższej opłaty, jaką grający może poddać ryzyku w trakcie tak rozumianej jednej gry, nie zaś opłata wnoszona odrębnie za każdy jednostkowy zakład (losowanie) stanowiący jeden z elementów składowych gry". Za jedną grę uznać należy zamknięty cykl rozpoczynający się uruchomieniem gry i kończący się wraz z jej finałem, niezależnie od tego czy dana gra ma przebieg jednoetapowy czy też składający się z wielu etapów (losowań). Jeśli zatem w tej samej grze gracz poddaje ryzyku stawkę postawioną na jej początku, a także wygrane uzyskane w trakcie tej gry, to oznacza, że ocena stawki w całej grze wymaga dokonania zsumowania kwoty, którą zaryzykowano na początku gry, jak też kwot wygranych i zaryzykowanych w toku tej samej gry. W przeciwnym bowiem wypadku nie byłoby rozróżnienia między grami na automatach o niskich wygranych i grami na automatach. Ustawodawca różnicuje gry na automatach o niskich wygranych od gier na automatach urządzonych w kasynach lub salonach gier co do możliwości lokalizacji punktów gier, wysokość zabezpieczenia finansowego wnoszonego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie oraz opodatkowanie tych dwóch różnych sposobów gier na automatach. Wykładnia celowościowa i systemowa nie pozwalają na "zacieranie się" wysokości wygranych i stawek za udział w jednej grze w odniesieniu do gry na automatach o niskich wygranych i na automatach bez ustawowego ograniczenia wygranej. Wobec tego zaakceptowanie argumentów podanych w skardze związanych z kontynuacją uprzednio rozpoczętej gry z możliwością kumulacji poprzednich wygranych prowadziłoby do rozszerzenia pojęcia jednej gry i prowadziłoby do zaprzeczenia podanego rozróżnienia gier na tych dwóch rodzajach automatów do gier, co pozwoliłoby na przyjęcie wyższej stawki za udział w jednej grze i jak należy rozumieć w konsekwencji wyższych wygranych, niż przyjęte w ustawie w odniesieniu do gier na automatach o niskich wygranych. Nie można więc przyjąć, że skoro ustawodawca nie określił z ilu losowań (etapów) składa się jedna gra, to może ona się składać z nieskończonej ilości losowań. Podobnie nie można przyjąć, że w jednej grze na automatach o niskich wygranych może wystąpić nieskończona (wielokrotna) liczba jednorazowych wygranych, każda o wartości nie wyższej niż określonej w ustawie. Oznaczałoby to bowiem brak jakiegokolwiek pułapu limitującego górną granicę wygranej. W takiej sytuacji nie byłoby różnicy pomiędzy automatem do gier, który może być eksploatowany np. w kasynie, a automatem do gier o niskich wygranych eksploatowanym w punkcie gier na automatach o niskich wygranych. Poprzez podział jednej gry na nieskończoną ilość etapów (losowań) oraz kumulację wielokrotnej liczby jednorazowych wygranych w jednej grze, gra na automacie do gier o niskich wygranych pozwalałaby grającemu na osiągnięcie podobnych efektów, jak gry na automatach urządzonych w kasynach. W konsekwencji nie są również zasadne zarzuty skargi wadliwej wykładni przepisów art. 129 ust. 3 i art. 18 u.g.h.
Bezzasadny jest również zarzut wskazany w pkt 5 skargi wskazujący, że art. 129 ust. 3 ma charakter przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Przepis ten umieszczony jest w rozdziale 12 ustawy o grach hazardowych - Przepisy przejściowe i dostosowujące. Ta uwaga jest o tyle istotna, że przepisy przejściowe nie mają charakteru przepisów technicznych, co obecnie nie budzi już żadnych kontrowersji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Trzeba podkreślić, że z definicji gry na automacie o niskich wygranych określonej w art. 129 ust. 3 u.g.h. nie wynikają warunki uniemożliwiające lub ograniczające prowadzenie gier na automatach poza kasynami i salonami gier albo mogące wpływać na sprzedaż takich automatów. W związku z tym przepis ten nie może być uznany za "techniczny" w rozumieniu przepisów dyrektywy 98/34/WE oraz wykładni przestawionej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach [...], [...] i [...] [...] i inni. Podobnie stanowisko, odnoszące się do tego przepisu jako ewentualnej specyfikacji technicznej, prezentowane jest w orzecznictwie NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych. W szczególności stwierdza się, że artykuł 129 ust. 3 u.g.h. definiuje i określa cechy gry na automatach o niskich wygranych, określając przedmiot wygranej w tych grach oraz sposób ich urządzania. Nie odnosi się on natomiast do cech automatu jako produktu i nie określa żadnej obowiązkowej cechy tego produktu. Nie można w związku z tym tego przepisu traktować jako specyfikacji technicznej produktu w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE (zob. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1195/12, wyrok WSA w Rzeszowie z 24 września 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 500/13).
Trzeba również zauważyć, że z uzasadnienia ww. wyroku TSUE z 19 lipca 2012r. wynika, że pozostawiona sądowi krajowemu ocena, czy przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych, określone przez Trybunał jako przepisy potencjalnie techniczne, są w istocie technicznymi, wymaga uprawdopodobnienia hipotezy, że te przepisy mogą mieć istotny wpływ na właściwości i obrót produktem (automatami do gry). Ocena ta ma mieć zatem charakter ogólny i abstrakcyjny, w tym sensie, że odnosić się ma do określonych przepisów ustawy w oderwaniu od ich zastosowania w konkretnej, indywidualnej sprawie i polegać na apriorycznym rozważeniu prawdopodobieństwa ich istotnego wpływu np. na obrót automatami do gry w skali ogólnorynkowej. Ocena technicznego charakteru przepisu ustawy nie może być relatywizowana do sytuacji faktycznej rozpatrywanej sprawy. Nie wymagała więc prowadzenia postępowania dowodowego w indywidualnej sprawie administracyjnej, a jedynie oceny jurydycznej przepisu przy uwzględnieniu całokształtu wiedzy dotyczącej wpływu badanego uregulowania na sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych. Tym samym prowadzenie postępowania w tym zakresie przez Dyrektora IC należało uznać za pewną nieprawidłowość, która jednak nie miała wpływu na wydaną decyzję, a tym bardziej istotnego wpływu, który mógłby uzasadnić uchylenie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest ponadto wyjaśnić, iż oddalając wnioski dowodowe skarżącej, złożone w toku postępowania sądowoadministracyjnego, działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (tak również: B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 257 i powołany tam wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt V SA 671/00). W związku z powyższym brak było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło