II GSK 3817/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-27
Skład orzekający: Cezary Pryca, Maria Jagielska, Sylwester Miziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca wykonujący transport drogowy ponosi odpowiedzialność administracyjną za naruszenie przepisów dotyczących używania karty kierowcy, nawet jeśli naruszenie to nastąpiło z winy kierowcy, a przedsiębiorca twierdzi, że zapewnił właściwą organizację pracy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów o transporcie drogowym ma charakter obiektywny i nie jest uzależniona od winy. Przesłanki wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy, określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, takich jak siła wyższa lub wyłączna wina osoby trzeciej, za którą przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Zachowanie pracownika, nawet zawinione, nie stanowi podstawy do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy.Stan faktyczny
W trakcie kontroli drogowej stwierdzono, że w tachografie cyfrowym pojazdu należącego do przedsiębiorcy M. W. znajdowała się karta kierowcy D. J., podczas gdy pojazdem kierował R. Z. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. W. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za używanie tej samej karty kierowcy przez kilku kierowców. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na decyzję GITD. M. W. złożył skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 591/15 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargą kasacyjną; 2. zasądza od M. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 591/15 oddalił skargę M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Sąd orzekał na podstawie ustalonego stanu faktycznego:
W dniu [...] czerwca 2014 r. w R. na ulicy K. około godz. X funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w Radomiu poddali kontroli drogowej pojazd marki X o nr rej. X. Pojazdem kierował R. Z., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu przedsiębiorcy M. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: M. W. X. W trakcie kontroli ustalono, że w momencie zatrzymania pojazdu w tachografie cyfrowym znajdowała się karta kierowcy nr [...] na nazwisko D.J., co stanowi naruszenie załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Powyższe udokumentowano protokołem kontroli nr [...].
Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Komenda Miejska Policji w Radomiu przekazała WITD w Radomiu protokół kontroli wraz ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją, celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji", "WITD") decyzją z dnia [...] października 2014 r. działając na podstawie art. 13, art. 14 ust. 4, art. 15 ust. 2, 5 i 8, zał. 1 Roz. III lit. c, pkt 4.3 Rozporządzenia 3821/85 oraz zgodnie z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. w związku z lp. 6.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło używanie tej samej wykresówki lub karty kierowcy przez kilku kierowców.
Skarżący złożył odwołanie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2015 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 22, art. 92 a ust. 1-6, art. 92 b, art. 92 c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej: "u.t.d."), art. 13, 14, lit. t załącznika IB do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31.12.1985), art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Uzasadniając GITD przytoczył brzmienie art. 92 a ust. 1, 2, 6, art. 92b ust. 1-2 oraz art. 92c ust. 1 u.t.d. Organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z lit. t załącznik IB do rozporządzenia 3821/85 "karta kierowcy" oznacza: kartę do tachografów wydaną konkretnemu kierowcy przez organy Państwa Członkowskiego; karta kierowcy identyfikuje kierowcę i umożliwia gromadzenie danych dotyczących czynności kierowcy. Natomiast zgodnie z art. 14 rozporządzenia 3821/85 właściwe władze Państwa Członkowskiego dokonają personalizacji karty kierowcy zgodnie z zasadami określonymi w załączniku IB. Do celów administracyjnych okres ważności wydanej karty kierowcy nie może przekraczać pięciu lat. Organ odwoławczy wskazał zatem, iż kierowca może posiadać tylko jedną ważną kartę kierowcy. Kierowca uprawniony jest do posługiwania się jedynie jego własną imienną kartą kierowcy.
Jednocześnie GITD wyjaśnił, iż w dniu [...] marca 2015 roku wszedł w życie art. 34 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego z dnia 4 lutego 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 60. str. 1) – organ przytoczył treść przepisów.
Organ odwoławczy zważył, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu przesłuchania świadka R. Z., protokołu kontroli drogowej, danych cyfrowych pojazdu oraz z karty kierowcy D. J. że: w dniu [...] czerwca 2014 r. kierowca R. Z. poruszał się pojazdem ciężarowym należącym do przedsiębiorcy M. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M. W. X z włożoną do tachografu kartą kierowcy D. J.. Powyższe naruszenie został stwierdzone przez funkcjonariusz Policji podczas kontroli w miejscowości R. na ulicy K., z której policjanci sporządzili protokół. Nadto zeznania złożone przez kierowcę uzupełniają materiał dowodowy i potwierdzają prawidłowość ustaleń poczynionych przez organ I instancji. Kierowca przyznał się bowiem do używania w dniu [...] czerwca 2014 r. nie swojej karty kierowcy. Wobec powyższego, zdaniem GITD, słusznym było stwierdzenie naruszenia w postaci używania tej samej karty kierowcy przez kilku kierowców tj. naruszenia z lp. 6.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy zauważył, iż skarżący nie dostarczył dokumentów, które w sposób niebudzący wątpliwości zakwestionowałyby jego odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie.
Organ odwoławczy wskazał także, iż w dniu [...] czerwca 2014 r. zgodnie z danymi zapisanymi na wykresie tygodniowym R. Z., kierowca ten zakończył jazdę o godzinie [...], gdy w rzeczywistości, tak jak to ustalili funkcjonariusze Policji w trakcie kontroli drogowej, prowadził pojazd o godzinie [...] tegoż dnia. Dlatego też, zdaniem GITD, dowód strony w postaci wykresu tygodniowego R. Z. nie może być uznany za wiarygodny. Powołując się na zeznania kierowcy R. Z. wywiódł, że kierowcy zatrudnieni przez stronę mogli często zmieniać pojazdy, a tym samym nie rejestrować prawidłowo swojej aktywności w pojeździe.
Nadto organ odwoławczy podkreślił, iż odpowiedzialność przedsiębiorcy jest niezależna od odpowiedzialności ponoszonej przez kierowców wykonujących przewozy drogowe w imieniu strony. Wskazał, iż podmiot wykonujący przewozy drogowe odpowiada za stwierdzone naruszenia w trybie odpowiedzialności administracyjnej oraz w oparciu o wykaz naruszeń zawarty w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Z kolei kierowca ponosi odpowiedzialność w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia oraz w oparciu o załącznik nr 1 do ustawy o transporcie drogowym.
Odpowiadając na argumentację skarżącego, iż naruszenie zostało popełnione przez kierowcę samodzielnie bez wiedzy pracodawcy, GITD wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym za naruszenie tych przepisów, odpowiedzialność ponoszą niezależnie przedsiębiorca jak i kierowca, co potwierdza treść art. 92 ust. 1 oraz art. 92 a ust. 1 u.t.d.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") skargę oddalił.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego i prawidłowo wskazały, że używanie tej samej wykresówki lub karty kierowcy przez kilku kierowców stosownie do lp. 6.3.4 załącznika nr 3 do u.t.d. sankcjonowane jest karą 3.000 zł. Stan faktyczny sprawy pozostaje bezsporny i skarżący nie przeczy powstaniu naruszenia, przeczy jednak własnej odpowiedzialności za czyn popełniony przez zatrudnionego kierowcę. Zdaniem skarżącego, organy winny były bowiem, w wyniku szerszego zbadania okoliczności popełnienia naruszeń, zastosować art. 92b i 92c u.t.d., albowiem skarżący za popełnione przez kierowcę naruszenie nie powinien odpowiadać. Zapewnił bowiem właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą do prowadzenia przewozów drogowych oraz jako przedsiębiorca nie miał wpływu na dokonane przez kierowcę naruszenie, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
W związku z powyższym Sąd podniósł, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. określa odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Z kolei załącznik nr 3 do powołanej ustawy zawiera wykaz naruszeń obowiązków podmiotu wykonującego przewóz drogowy oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie wskazał w uzasadnieniu decyzji, że skarżący nie dostarczył dokumentów, które w sposób niebudzący wątpliwości zakwestionowały by jego odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie. Zgodzić się należy z GITD, że dowodami świadczącymi na korzyść przedsiębiorcy mogą być takie dokumenty, które pozwalają na ustalenie, czy na nakładanie na kierowców kolejnych zleceń przewozowych odbywało się w sposób umożliwiający przestrzeganie przepisów obowiązującego prawa. Tymczasem przedstawiony przez skarżącego raport z tachografu auta kierowcy jako dowód, że stwierdzone naruszenie było sytuacją jednostkową, dokumentuje jedynie, że w okresie od [...] maja 2014 r. do [...] czerwca 2014 r. do tachografu zamontowanego w pojeździe o nr rej. X wkładana była i wyjmowana karta kierowcy R. Z.. Organ odwoławczy trafnie zauważył, że z faktu, iż w jakimś okresie przewóz pojazdem był wykonywany z zalogowana kartą konkretnego kierowcy nie wynika, aby faktycznie pojazdem tym kierował kierowca, którego karta kierowcy znajduje się tachografie, tak jak to miało miejsce w dniu [...] czerwca 2014 r., kiedy to mimo, że w pojeździe znajdowała się karta kierowcy D. J. to faktycznie pojazdem kierował R. Z.. Nadto, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, samo korzystanie z usług firmy zewnętrznej, która nadzoruje kierowców nie dowodzi, że przedsiębiorca w sposób należyty nadzoruje prace kierowców i zrobił wszystko, aby przewóz był wykonywany zgodnie z przepisami o transporcie drogowym. Również dowód w postaci wykresu tygodniowego nie może być uznany za wiarygodny w sytuacji, gdy kierowca używał karty imiennej innego kierowcy. Z danych zapisanych na wykresie tygodniowym R.Z. wynika jedynie, że w dniu [....] czerwca 2014 r. kierowca ten zakończył jazdę o godzinie [...], gdy w rzeczywistości prowadził pojazd o godzinie [...] tego dnia, co ustalono w trakcie kontroli drogowej.
Sąd zauważył, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, w przedmiotowej sprawie art. 92 b u.t.d. nie znajdzie zastosowania, bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tegoż zapisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W sprawie tej takie naruszenia nie miały miejsca.
WSA rozpoznając sprawę oraz zgromadzone dowody uznał, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą
w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
M. W. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
I. Naruszenie przepisu prawa materialnego:
1) art. 4 pkt. 22, art. 92 a ust. 1-6 oraz art. 92 b, art. 92 c ustawy prawo o transporcie drogowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 92 b oraz 92 c ustawy o transporcie drogowym a w konsekwencji uznanie przez Ten Sąd, że Organ zasadnie wymierzył skarżącemu karę w wysokości 3000 zł. w okolicznościach gdy w myśl art. 92 b i art. 92 c u.t.d. Organ kontroli powinien odstąpić od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na fakt, że skarżący jako przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą do prowadzenia przewozów oraz w konsekwencji Sąd naruszył także art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym i nie umorzył postępowania w tym zakresie;
2) art. 1 § 2 ustawy z 25.7.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: PrZUSA) w zw. z art. 7, 77, 80 ustawy 14.6.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej: KPA), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę czy Skarżący jako przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy w szczególności nie ustalono czy zatrzymany kierowca mógł wykonać w tym dniu przejazd także na swojej karcie, czy w pojeździe w ostatnim tygodniu logowały się poza tą sytuacją karty innego kierowcy, mimo, że Skarżący załączył na te okoliczności stosowne dowody;
3) art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez znaczące braki w zgromadzonym przez Organ materiale dowodowym z uwagi na okoliczność, że skarżący przedstawił dokumenty mające istotne znaczenie dla sprawy z których jednoznacznie wynika, że skarżący jako przedsiębiorca nie miał wpływu na powstałe naruszenia w szczególności dowodu dokumentów w postaci raportu z tachografu auta kierowcy z których to jednoznacznie wynika, że kierowca R. Z. mógł tego dnia pokonać jeszcze odległość około 250 km na własnej karcie więc z punktu widzenia pracodawcy me zostały naruszone zasady dotyczące norm czasu pracy pracowników ponieważ kierowca mógł i powinien wykonać przejazd na swojej karcie natomiast okoliczność skorzystania bezzasadnego z cudzej kart w żaden sposób nie wynikała z okoliczności zależnych od pracodawcy wiec pracodawca w zakresie organizacji pracy kierowcy nie naruszył żadnych swoich obowiązków oraz dowód w postaci wykresu tygodniowego, który z kolei skarżący załączył na okoliczność, że w okresie tygodniowym dla wykazania, że w tym czasie żadna inna karta się nie logowała co oznacza, że sytuacja stanowiącą stan faktyczny niniejszej sprawy miała charakter wyłącznie incydentalny, z wykresów tygodniowych, z których wynika, iż w dniu [...] czerwca 2014 r., czyli w dniu kontroli, prowadził pojazd przez [...] godziny. Zatem miał on do wykorzystania jeszcze [...] godziny, natomiast średnia z całego tygodnia wynosi [...] Sąd ten dowód pomija, a ma on istotne znaczenia dla niniejszego postępowania;
4) Zarzucam także błąd w ustaleniach faktycznych opisanych uzasadnieniem wyroku
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy na wstępie podkreślić, że związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd administracyjny, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. należy stwierdzić, że w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną winna powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym w jej ocenie uchybił Sąd I instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie odwołując się do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zauważyć należy, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem kasatora jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy kasator winien wskazać przepisy które jego zdaniem zostały naruszone oraz uzasadnić, na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedstawienie powyższych uwag odnoszących się do wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej było o tyle zasadne, że autor skargi kasacyjnej odwołując się do podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę czy skarżący jako przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy.
W związku z powyższym poza sporem winna pozostawać okoliczność, że przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, która określa funkcje sądów administracyjnych wyjaśniając, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Zarzut naruszenia powołanego przepisu prawa mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej, gdyby sąd administracyjny rozpoznał skargę z uwzględnieniem innych kryteriów niż zgodność z prawem. Natomiast taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji dokonał oceny tej decyzji przy zastosowaniu kryterium zgodności z prawem i zastosował środki przewidziane w ustawie - art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 1 § 2 p.u.s.a. Ponadto wskazać należy, że przepis ten nie stanowi podstawy do czynienia zarzutu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W zakresie odnoszącym się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przepisów postępowania (punkt 3 petitum skargi kasacyjnej) podkreślić należy, że adresatem zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko Sąd I instancji, ponieważ przedmiotem postępowania kasacyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie oceniana przez ten sąd działalność organów administracji publicznej. Dlatego w orzecznictwie podkreśla się, że przez normy postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć wyłącznie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż ustawa ta zawiera w zasadzie pełną i wyczerpującą regulację prawną dotyczącą procedowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że wskazane w tym przepisie naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa skargi kasacyjnej odnosi się do postępowania Sądu I instancji, a nie do dokonanej przez ten Sąd oceny prawidłowości działania organów administracji publicznej pod kątem prawidłowego stosowania przepisów obowiązujących ten organ. Tak więc aby poprawnie sformułować zarzut w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej, skarżący winien powołać stosowne przepisy dotyczące postępowania sądowoadministracyjnego i powiązać taki zarzut z naruszeniem konkretnych przepisów, którym jego zdaniem, uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Oparcie zarzutu naruszenia przepisów postępowania na przepisach ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, która to ustawa nie zawiera regulacji odnoszących się do zasad postępowania przed sądami administracyjnymi skutkuje tym, że brak jest podstaw do jego oceny w zakresie w jakim oceniana jest prawidłowość procedowania przed sądem administracyjnym (vide wyrok NSA z 4.02.2016 r. sygn. akt I GSK 704/14 niepublikowany).
Powołane w petitum skargi kasacyjnej przepisy k.p.a. w istocie odnoszą się do obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Oznacza to, że kasator w istocie stara się podważyć sposób przeprowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania dowodowego oraz jego ocenę.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. należy stwierdzić, iż kasator wskazując na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 4 pkt 22, art. 92a ust.1-6 oraz art. 92b,art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym poprzez pominięcie art. 92b i art. 92c i zaaprobowanie przez Sąd I instancji sytuacji w której organy nie odstąpiły od wymierzenia kary pieniężnej mimo, że przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, stanowi w istocie niedozwoloną próbę uzasadnienia naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez zakwestionowanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia.
W związku z powyższym przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Sąd I instancji może dopuścić się naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Odwołując się w tym zakresie do utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (vide wyrok NSA z 13.09.2005 r., sygn. akt II OSK 16/05; wyrok NSA z 23.02.2005 r., sygn. akt OSK 539/04; wyrok NSA z 2.02. 2005 r., sygn. akt OSK 1026/04 niepublikowane). Błąd zatem, jakiego może dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny, może dotyczyć nieprawidłowego odczytania normy, mylnego zrozumienia przepisu, bądź niezrozumienia intencji ustawodawcy. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno - językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na to, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym ustaleniu faktu (vide wyrok NSA z dnia 13.03.2013 r. sygn. akt II GSK 2391/11, wyrok NSA z dnia 9.06.2017 r. sygn.akt I OSK 541/17 niepublikowane).
W związku z powyższym przypomnieć należy, że wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania stan faktyczny będący podstawą faktyczną rozstrzygnięcia nie został skutecznie zakwestionowany przez stronę skarżącą.
Zasadniczą kwestią sporną pozostaje kwestia niezastosowania wobec skarżącego przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wyłączającego odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenia na powstanie, których nie miał wpływu, a które to naruszenia nastąpiły wskutek okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć.
Odnosząc się zatem do tej zasadniczej kwestii spornej wskazać na wstępie należy, iż uregulowana w art. 92a u.t.d., odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy ma charakter administracyjny. Nie jest oparta na zasadzie winy, a do jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym przez wykonującego w imieniu przedsiębiorcy transport kierowcę, nawet jeżeli doszło do naruszeń w sposób niezawiniony przez przedsiębiorcę. Istotą kar pieniężnych przewidzianych przepisami u.t.d. jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów określonych w tej ustawie, a ich zastosowanie znajduje miejsce w stosunku do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Powyższe powoduje, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej, a celem wymierzenia kary jest "wymuszenie" na przedsiębiorcach przestrzegania przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu - zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego (vide wyrok NSA z dnia 17.10. 2017 r., II GSK 3242/16; wyrok NSA z dnia 17.10. 2017 r., II GSK 1390/17).
Natomiast określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym za określoną w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. okoliczność egzoneracyjną, w pierwszej kolejności przyjmuje się siłę wyższą, rozumianą jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność taką przyjmuje się też wyłączną winę osoby trzeciej, za której działania przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności. Za okoliczność taką nie można natomiast uznać zachowania pracownika przedsiębiorcy, którym posługuje się on przy realizacji danego zadania przewozowego, nawet gdyby było ono zawinione (vide wyrok NSA z dnia 21.11. 2017 r., II GSK 280/16; wyrok NSA z dnia 17.10. 2017 r., II GSK 3353/16).
W tym stanie rzeczy, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło