I FZ 189/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 353/16 w przedmiocie odrzucenia skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 10 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do kwietnia 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I SA/Gd 353/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. P. (dalej zwany: "skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 10 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do kwietnia 2010 r. 2. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd I instancji ustalił, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję, ze względu na niemożność doręczenia skarżącemu w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. – dalej zwana w skrócie: "Ordynacja podatkowa"), została pozostawiona na okres 14 dni w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o jej pozostawieniu doręczyciel umieścił na drzwiach mieszkania adresata. Sąd I instancji wyjaśnił, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widniała adnotacja, że przesyłkę awizowano dwukrotnie: po raz pierwszy 15 grudnia 2015 r. i po raz drugi 23 grudnia 2015 r. Ponieważ czternastodniowy termin zastrzeżony dla podjęcia tego pisma upłynął bezskutecznie 29 grudnia 2015 r., to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony od 29 grudnia 2015 r., upływał 28 stycznia 2016 r. Tymczasem przesyłka zawierająca skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku została złożona w urzędzie pocztowym 3 lutego 2016 r., tj. po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności procesowej. Mając to na względzie sąd I instancji, na podstawie art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej zwana w skrócie "ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), odrzucił skargę. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie: - art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne uznanie, że skarga pełnomocnika skarżącego została wniesiona po upływie terminu przewidzianego w przewidzianego w tym przepisie, podczas gdy została ona wniesiona przez pełnomocnika skarżącego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia; - art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy skarga do sądu I instancji została wniesiona w terminie. W uzasadnieniu podniósł, że przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję wydano żonie skarżącego w urzędzie pocztowym 4 stycznia 2016 r. w oparciu o pozostawione awizo i od tego dnia należało liczyć termin trzydziestu dni do wniesienia skargi. 4. W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jego oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zażalenie nie jest uzasadnione. Trafnie bowiem sąd I instancji przyjął, że skarga została złożona po upływie terminu przewidzianego w art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po upływie terminu trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie i wobec tego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kluczowym zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy doszło do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji, w trybie tzw. doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 – w przypadku doręczania pisma przez pocztę – poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1 pkt 1). Przyjęto, że adresata zawiadamiano dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, przy czym powtórne zawiadomienie następowało w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 należało umieścić w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważano za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawiano w aktach sprawy. Powyższe zasady doręczeń w tzw. trybie zastępczym nie uległy zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1649), o czym przesądza brzmienie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, tj. z upływem okresu 14 dni, przez który operator pocztowy przechowuje pismo w swojej placówce pocztowej. 7. Przenosząc powyższy stan prawny na niekwestionowany w sprawie stan faktycznego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że prawidłowo sąd I instancji ustalił, że ostatni dzień 14-dniowego okresu, w którym skarżący powinien podjąć przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję upływał z dniem 29 grudnia 2015 r. i w tym również dniu nastąpiła tzw. fikcja prawna doręczenia. Przesyłkę, z uwagi na nieobecność adresata, pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym a wymagane zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej na drzwiach adresata odpowiednio 15 i 23 grudnia 2015 r. Oznaczało to, że ostatni dzień 14-dniowego okresu do podjęcia przesyłki przypadał na 29 grudnia 2015 r. Skutkiem tego było przyjęcie, że ostatni dzień określonego w art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi terminu do złożenia skargi (30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie) upływał 28 stycznia 2016 r. 8. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu okoliczność że skarżący (za pośrednictwem małżonki) odebrał przesyłkę zawierającą decyzje organu odwoławczego 4 stycznia 2016 r. (a więc 6 dni po jego zastępczym doręczeniu), nie miała w świetle przywołanych wyżej przepisów prawnie doniosłego znaczenia. Z punktu widzenia skutku w postaci domniemania doręczenia pisma nie miał także istotnego znaczenia błąd operatora pocztowego polegający na niezwróceniu nadawcy przesyłki przez placówkę pocztową bezpośrednio po upływie 14-dniowego terminu wynikającego z art. 150 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela poglądy wyrażone m.in. w postanowieniach z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1257/07, z 1 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 167/07, z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1908/09, jak też w wyrokach z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1075/08 i z 3 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3494/13 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOIS), że dniem doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 150 Ordynacji podatkowej jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął czternastodniowy okres odbioru decyzji prawidłowo złożonej w placówce pocztowej, a nie dzień późniejszego faktycznego doręczenia. Art. 150 § 2 zd. 2 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. skutki procesowe łączył bowiem z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez pełnomocnika strony. Innymi słowy, w przypadku tzw. doręczenia zastępczego termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego liczy się od dnia następującego po dniu uznania decyzji za doręczoną zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej, nie zaś od daty późniejszego (właściwego) odbioru takiej decyzji. Skutek prawny doręczenia przesyłki poprzez przyjęcie fikcji doręczenia uregulowanej w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej następuje z mocy prawa, z upływem 14- dniowego okresu, liczonego od daty pierwszego awizowania przesyłki. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że pracownik operatora pocztowego (Poczty Polskiej) wydał adresatowi przesyłkę po upływie tego okresu. Odrębnym i pozostającym poza granicami rozpoznawanej sprawy jest to, czy ta okoliczność może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu. 9. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 10. Odnosząc się na zakończenie do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. (por. także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 4/07, opubl. ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23).