I SA/Bd 126/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-04-20
Skład orzekający: Halina Adamczewska -Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za lata 2001-2002 powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia, jeśli organ egzekucyjny powołuje się na przerwanie biegu przedawnienia wskutek doręczenia tytułów wykonawczych i zajęcia rachunku bankowego w trybie art. 44 KPA, a skarżąca kwestionuje prawidłowość tego doręczenia oraz podnosi zarzut uchylenia zajęcia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy wadliwie i przedwcześnie przyjęły skuteczne doręczenie tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego w trybie art. 44 KPA z powodu braku dowodów potwierdzających spełnienie wszystkich wymogów awizowania przesyłki. Ponadto, organ egzekucyjny nie wyjaśnił kwestii uchylenia zajęcia rachunku bankowego. W związku z tym, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, zasady wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz zasady przekonywania.Stan faktyczny
Skarżąca M. T. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za lata 2001-2002 z powodu przedawnienia. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, powołując się na przerwanie biegu przedawnienia wskutek doręczenia tytułów wykonawczych i zajęcia rachunku bankowego w 2006 r. Skarżąca kwestionowała prawidłowość doręczenia, podnosząc, że nie została powiadomiona o czynnościach egzekucyjnych, a także zarzuciła, że w 2006 r. nie mieszkała pod wskazanym adresem. Ponadto, podniosła zarzut uchylenia zajęcia rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M. T. kwotę 497,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania i nakazał zwrócić na rzecz M. T. kwotę 100,00 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska -Wasilewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz M. T. kwotę 497,00 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz M. T. kwotę 100,00 zł (sto) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego
UZASDANIENIE
W dniu [...]. wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w B. Inspektorat w I. wystawił tytuły wykonawcze o numerach [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2001r. do października 2002r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2001r. do września 2002r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od stycznia 2001r. do września 2002r., w łącznej kwocie należności głównej [...] zł.
Wnioskiem z dnia [...]. skarżąca wystąpiła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia [...].
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Strona podniosła zarzut przedawnienia dochodzonych należności.
Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. odmówił stronie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując złożone zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]. uchylił w całości zaskarżone postanowienie
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując, że kwestia przedawnienia należności z tytułu składek za lata 2001-2002 wymaga wnikliwej analizy i szczegółowego wyjaśnienia, które przepisy w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie.
W dniu [...]. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w B. Inspektorat w I. wpłynęło pismo z dnia [...].,
w którym strona wniosła ponownie o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. W jego treści podniosła również, że jej poprzedni wniosek
o umorzenie postępowania egzekucyjnego z marca 2014r. pozostał bez odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] za okres od stycznia do lipca 2001r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, [...] za okres od stycznia do lipca 2001r. na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz [...] za okres od stycznia do lipca 2001r. na Fundusz Pracy. Natomiast w odpowiedzi na wniosek z dnia [...]. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. postanowieniem z dnia [...]. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z uwagi na przedawnienie należności za sierpień 2001r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy oraz Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego. Jednocześnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] za okres od września 2001r. do października 2002r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, [...] za okres od września 2001r. do września 2002r. na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz [...] za okres od września 2001r. do września 2002r. na Fundusz Pracy.
W złożonym zażaleniu na postanowienie z dnia [...]. strona zarzuciła: 1) naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i przez to niezasadną odmowę uznania zarzutu przedawnienia; 2) naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., poz. 1585 ze zm.), dalej: "u.s.u.s." poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie i niezasadne przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne; 3) błędne ustalenie, że doszło do przerwania biegu przedawnienia z powodu podjęcia czynności egzekucyjnych, o których dłużniczka została powiadomiona, albowiem dłużniczka nie została powiadomiona o żadnych czynnościach egzekucyjnych, w szczególności o czynnościach w postaci zajęcia rachunku bankowego, które miały być dokonane w 2006r.; 4) naruszenie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i niezasadne przyjęcie,
że doszło do przerwania biegu przedawnienia; 5) naruszenie art. 44 § 2 i 3 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez błędne przyjęcie, że przesyłka zawiadamiająca
o wszczęciu egzekucji na podstawie przedmiotowych tytułów egzekucyjnych w lutym-marcu 2006r. została prawidłowo awizowana i przez to błędne ustalenie, iż skarżąca wiedziała o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego; 6) bezpodstawne pominięcie,
że strona w 2006r. nie mieszkała w I. pod adresem ul. [...], lecz od kilku lat mieszkała w W. pod adresem ul. [...], [...] W.. Ponadto podniosła, że przedmiotowe postanowienie w zaskarżonej części jest identyczne z postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
w B. z dnia [...]. Skarżąca wniosła o zmianę postanowienia
w zaskarżonej części poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]. z powodu przedawnienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej
w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ przywołał art. 24 ust. 4 i 5b u.s.u.s. regulujący kwestię przedawnienia należności
z tytułu składek. Organ wyjaśnił, że analiza zmian przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. wskazuje, iż z dniem 1 stycznia 2003r. wydłużono termin przedawnienia składek z 5 do 10 lat, przy czym zgodnie z orzecznictwem sądowym, dziesięcioletni termin przedawnienia ma zastosowanie do składek wymagalnych przed 1 stycznia 2003r.,
o ile nie uległy one przedawnieniu do dnia 31 grudnia 2002r. W rozpoznawanej sprawie dochodzone należności z tytułu składek, tj. za okres od września 2001r. do października 2002r. nie uległy przedawnieniu (według pierwotnie obowiązującego 5-letniego okresu przedawnienia) do dnia 31 grudnia 2002r. Zatem w świetle powyższego, ma do nich zastosowanie dziesięcioletni termin przedawnienia. Bieg tego terminu - zgodnie
z treścią art. 24 ust. 5b u.s.u.s. - został zawieszony na okres od 8 marca 2006r. do 22 lutego 2010r. Dnia 8 marca 2006r. doręczono bowiem odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Była to więc pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
o której dłużnik został zawiadomiony. Natomiast 22 lutego 2010r., to data zwrotu tytułów wykonawczych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego W. po bezskutecznie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. W tej sytuacji, 10-letni okres przedawnienia liczony jest od dnia wymagalności poszczególnej składki z przerwą od dnia 8 marca 2006r. do dnia 22 lutego 2010r., po którym to dniu biegnie dalej.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że z dniem 1 stycznia 2012r. ponownie zmieniono treść
art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami przejściowymi, ten 5-letni termin stosuje się również do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem
1 stycznia 2012r., z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się w tym przypadku od dnia 1 stycznia 2012r., a nie od daty wymagalności należności. Dlatego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie
z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W związku z powyższym organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi okoliczność, gdy przedawnienie dochodzonych należności nastąpi wcześniej (nawet przy uwzględnieniu okresu zawieszenia) na podstawie przepisów dotychczasowych, a nie nowych przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2012r. Zatem, w ocenie organu odwoławczego, na dzień podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. [...]. dochodzone należności z tytułu zaległych składek za okres od września 2001r. do października 2002r. nie uległy przedawnieniu. Tym samym zarzut naruszenia art. 24 ust. 4 u.s.u.s. organ uznał za bezzasadny.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 24 ust. 5b u.s.u.s. oraz art. 44 § 2 i 3 k.p.a., Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że przesyłka zawierająca odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...]. oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały wysłane pocztą w dniu [...]. na znany organowi egzekucyjnemu adres zamieszkania tj. ul. [...], [...] I.. Jednakże korespondencja ta została zwrócona przez pocztę z adnotacją "nie podjęto
w terminie", a data pozostawienia pierwszego awizo to 22 lutego 2006r. W związku
z powyższym organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że przedmiotowe odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone w dniu 8 marca 2006r. w trybie art. 44 k.p.a. Zatem podjęcie przez organ egzekucyjny czynności zmierzającej do ściągnięcia należności oraz prawidłowe zawiadomienie o niej dłużnika, spowodowały w niniejszej sprawie zawieszenie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności z tytułu składek.
W zakresie zarzutu skarżącej, że w 2006r. nie mieszkała w I. pod adresem ul. [...], lecz od kilku lat mieszkała w W. na ul. [...], Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż organ egzekucyjny działał w oparciu o dane znajdujące się w bazie Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów urzędowych potwierdzających adres zamieszkania. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. dysponował danymi wynikającymi ze złożonych przez skarżącą druków zgłoszenia do ubezpieczenia z 1999r., a następnie 2003r., w których strona podała adres zamieszkania: I., ul. [...]. Dopiero w deklaracji ZUS ZUA wypełnionej [...]. skarżąca wskazała jako adres zamieszkania W., ul. [...]. Organ zatem nie posiadał wiedzy o zmianie adresu zamieszkania skarżącej, która informację tę uaktualniła
z opóźnieniem.
Końcowo organ podniósł, że nie należy wiązać postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...].
z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Wskazane postanowienie z dnia [...]. zostało wprawdzie uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej wydanym
w dniu [...]. postanowieniem, jednak przywołane postanowienie
z dnia [...]. dotyczyło innego przedmiotu sprawy, tj. odmowy uwzględnienia zarzutu złożonego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. na postępowanie egzekucyjne wdrożone w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...]. nr [...] za okres od sierpnia 2001r. do października 2002r.
na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, nr [...] za okres
od sierpnia 2001r. do września 2002r. na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz
nr [...] za okres od sierpnia 2001r. do września 2002r. na Fundusz Pracy. Stąd kwestionowanie zaskarżonego postanowienia przez powoływanie się na analogie z uchylonym rozstrzygnięciem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...]., zdaniem organu, nie znajduje uzasadnienia.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
1) naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie i przez to niezasadną odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że egzekwowany obowiązek wygasł z powodu przedawnienia;
2) naruszenie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez jego błędne niezastosowanie w niniejszej sprawie i niezasadne przyjęcie, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne;
3) błędne ustalenie, że doszło do przerwania biegu przedawnienia z powodu podjęcia czynności egzekucyjnych, o których skarżąca została powiadomiona, albowiem skarżąca nie została powiadomiona o żadnych czynnościach egzekucyjnych,
w szczególności o czynnościach w postaci zajęcia rachunku bankowego, które miały być dokonane w 2006r., a ponadto pominięcie, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane zawiadomieniem Dyrektora Oddziału ZUS w B. z dnia [...]. zostało uchylone w dniu [...]. i tym samym nie mogło wywołać skutku w postaci przerwania biegu przedawnienia;
4) naruszenie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie
i niezasadne przyjęcie, że doszło do zawieszenia biegu przedawnienia.
5) naruszenie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie,
że przesyłka zawiadamiająca o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów z dnia [...]. została prawidłowo awizowana i przez to błędne przyjęcie, iż została ona prawidłowo uznana za doręczoną z dniem [...].,
a w dalszej konsekwencji błędne ustalenie, że skarżąca wiedziała o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego;
6) bezpodstawne pominięcie, że w 2006r. skarżąca nie mieszkała w I. pod adresem ul. [...], lecz od kilku lat mieszkała w W. pod adresem
ul. [...], [...] W.;
7) naruszenie art. 8 k.p.a., tj. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
8) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego i jego wnikliwego rozważania, w szczególności w zakresie podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że nie mieszkała w 2006r. w I..
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nie została powiadomiona o żadnej czynności, która zmierzałaby do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W szczególności nie została powiadomiona o zajęciu rachunku bankowego. Dlatego, wbrew twierdzeniom organów, w przedmiotowej sprawie nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia, a roszczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uległy przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
I. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm. ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana przez Sąd, według wskazanych na wstępie kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszej instancji - objętej oceną z mocy art. 135 p.p.s.a. - wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż skontrolowane akty naruszają prawo, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty są zasadne.
II. Stanowisko Skarżącej sprowadzić należy do poglądu, że doszło do przedawnienia należności składkowych, stąd postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Przeciwnego zdania jest organ podnosząc, że w sprawie miało miejsce zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowanej czynności egzekucyjnej zmierzającej do wyegzekwowania należności, tj. zajęcia rachunku bankowego.
Podać należy, że zaskarżone postanowienie dotyczy składek z 2001r. i 2002r.,
w zakresie których skarżąca domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego. Instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 59 u.p.e.a. Zgodnie
z art. 59 § 1 tej ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W pierwszej kolejności należy rozważyć, jaki wpływ na bieg terminu przedawnienia miała nowelizacja dokonana na mocy ustawy nowelizacyjnej u.s.u.s. z 2002r., w wyniku której termin przedawnienia został wydłużony z 5 do 10 lat. W postanowieniach ustawy nowelizacyjnej nie zawarto w ogóle przepisów przejściowych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z jej art. 23 weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2003r., a na mocy art. 1 pkt 9 dokonano zmiany art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
To, że ustawa nowelizacyjna u.s.u.s. z 2002r. nie uregulowała kwestii międzyczasowych, co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie nie oznacza, iż należy stosować do nich przepisy dotychczasowe także po tej dacie. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, w tym wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to w żaden sposób na wysokość zobowiązania, gdyż nadal zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości. Nie istnieje także po stronie osób zobowiązanych do zapłaty składek żadne "prawo do przedawniania", które jako prawo nabyte dłużnika podlegałoby ochronie. W związku
z tym, skoro w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia.
Nie dochodzi w takim przypadku do działania prawa wstecz, gdyż zobowiązanie do zapłaty należności jest nadal to samo. Jak wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2011r., w sprawie P 26/10 (publ. OTK-A 2011/5/43), na gruncie prawa publicznego i wynikających zeń ciężarów i świadczeń publicznych,
do których stosuje się art. 84 Konstytucji RP, nie ma konstytucyjnych przeszkód,
by ustawodawca modyfikował zasady przedawniania zobowiązań, a nawet wydłużał pierwotnie ustalone terminy, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie może to odnosić się do zobowiązań już wygasłych na podstawie przepisów dotychczas obowiązujących. Innymi słowy, dopóki zobowiązanie skutecznie nie wygasło, dopóty prawodawca władny jest określić nową, nawet dłuższą, barierę czasową wymagalności świadczenia.
Taka modyfikacja nie stanowi niedopuszczalnej ingerencji w prawa nabyte, chronione przez art. 2 Konstytucji RP. Stanowisko to, co do zasady zostało podtrzymane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2012r., w sprawie P 30/11 (publ. OTK-A 2012/7/81), w którym podkreślono z powołaniem się na dotychczasowe orzecznictwo, że z treści przepisów dotyczących przedawnienia nie można wyprowadzać konstytucyjnego prawa do przedawnienia, czy choćby ekspektatywy takiego prawa, gdyż przedawnienie nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Nie zachodzi zatem sprzeczność wykładni analizowanych przepisów intertemporalnych dotyczących art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w zakresie nowelizacji dokonanej z dniem 1 stycznia 2003r. z wzorcami wyznaczonymi w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z dnia
27 stycznia 2015r. sygn. akt II FSK 3031/12; z dnia 21 marca 2014r., w sprawie II FSK 815/12, publ. LEX nr 1447076 oraz z dnia 20 stycznia 2009r., w sprawie II GSK 651/08, publ. LEX nr 478701), jak i Sądu Najwyższego (por. np. uchwałę SN z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt I UZP 4/08, publ. LEX nr 396249 oraz uchwałę SN z dnia 2 lipca 2008r., sygn. akt II UZP 5/08, publ. LEX nr 396253).
Również z uwagi na przepisy intertemporalne zawarte w art. 27 ust. 1 i 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011r. brak jest podstaw do stosowania pięcioletniego terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, liczonego od dnia, w którym stały się one wymagalne. Na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011r. przepis art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia
1 stycznia 2012r. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym termin przedawnienia został przez ustawodawcę ponownie skrócony do 5 lat, licząc od dnia, w którym należności
z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stały się wymagalne. Ponieważ bieg przedawnienia spornych należności składkowych rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r., dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma art. 27 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011r. Zgodnie z jego ust. 1 do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012r. Według zatem zasady wynikającej z tego przepisu, do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednakże bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., lecz od dnia 1 stycznia 2012r. Z kolei wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej
z 16 września 2011r., stosownie do którego, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Powołana regulacja oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot (zob.: wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015r. sygn. akt II FSK 3031/12).
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy podnieść należy,
że w niekwestionowanym stanie faktycznym ustalono, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne obejmowały okres z 2001r. i 2002r., stąd istotne w sprawie jest, czy w zgodzie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia został zawieszony w dniu 8 marca 2006r. na skutek doręczenia zobowiązanej tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęcia rachunku bankowego. Z uwagi na normę zawartą w powołanym art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011r. za każdym razem konieczne jest ustalenie terminu upływu przedawnienia na podstawie przepisów "starych" i "nowych" oraz przyjęcie terminu bardziej korzystnego, tj. przypadającego wcześniej. Skoro bowiem w dniu 8 marca 2006r. nie upłynąłby na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2011r., termin przedawnienia, nie można byłoby przyjąć, że termin pięcioletni przewidziany w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia 1 stycznia 2012r. miał zastosowanie do składek, które stały się wymagalne
w 2001r. i 2002r. Wprowadzona przez ustawodawcę regulacja intertemporalna nie przewiduje zastosowania pięcioletniego okresu przedawnienia do nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012r. należności składkowych, liczonego od daty ich wymagalności. W rezultacie należności za okres od września 2001r. do września 2002r. nie mogłyby się przedawnić na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy deregulacyjnej z 16 września 2011r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2013r., w sprawie I UK 613/12, publ. OSNP 2014/3/44).
Z kolei odnośnie do art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997r.
o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), dalej: "u.p.u.z.", podać należy, że początkowo przepisy te przewidywały pięcioletni okres terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zostały jednak one uchylone na mocy art. 222 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r.
o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45 poz. 391 ze zm.), a od dnia 1 kwietnia 2003r. obowiązywał jej art. 33 ust. 2, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu
z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Termin ten został wydłużony do lat 10 na mocy nowelizacji ustawy dokonanej z dniem 1 lipca 2004r. na podstawie art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 121 poz. 1264). Przepis ten otrzymał brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Ten ostatni przepis został uchylony z kolei na mocy art. 251 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.). Zgodnie z jej art. 93 ust. 2, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych
w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten nie uległ już zmianie do chwili obecnej. Przy żadnej z omówionych powyżej nowelizacji ustawodawca nie zawarł przepisów intertemporalnych, które dotyczyłyby przedawnienia. Tym samym obowiązują w tym zakresie te same reguły, co do składek na ubezpieczenie społeczne.
Mając na uwadze powyższe należy podnieść, że organ powołuje się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s.,
na podstawie którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, a w wyniku zmiany dokonanej od 1 lipca 2004r. - od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony,
do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym, tymi czynnościami było doręczenie tytułów wykonawczych i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, które to tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie zostały skarżącej doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Wyjaśnić należy, że powołane unormowanie w art. 44 k.p.a. wprowadza instytucję fikcji prawnej doręczenia, ma ona zastosowanie, gdy doręczyciel nie ma możliwości doręczenia przesyłki w sposób właściwy, czyli do rąk adresata (art. 42 k.p.a.), lub też
w sposób zastępczy do rąk innej osoby (art. 43 k.p.a.).
Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej -
w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) -
w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Stosownie do art. 44 § 2 k.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz
z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata,
jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.) Jak wynika z art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Z zestawienia powołanego wyżej uregulowania prawnego wynikają dwie podstawowe przesłanki skuteczności przewidzianego nim doręczenia. Pierwszą przesłanką jest przechowywanie pisma przez oznaczony czas w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego). Drugą przesłanką jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru
w terminie 7 dni w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia przez operatora pocztowego), w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe na drzwiach adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Tylko w przypadku spełnienia łącznie powołanych przesłanek, doręczenie dokonane przez operatora pocztowego w trybie art. 44 k.p.a. może być uznane za skutecznie.
W okolicznościach niniejszej sprawy wątpliwości Sądu budzi jednak prawidłowość awizowania przesyłki zawierającej tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Rzecz dotyczy danych, jakie zostały uwidocznione przez doręczającego na kopercie wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W szczególności uwagę zwraca brak oznaczenia przez doręczającego wszystkich okoliczności wymaganych zgodnie z brzmieniem art. 44 § 2 k.p.a.
Podnieść się godzi, że w świetle poglądów orzecznictwa administracyjnego oraz doktryny, zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej (awizo) będzie skuteczne tylko wtedy, gdy zachowa się ustaloną w przepisie § 2 kolejność miejsc,
w których adresat może z nim się zapoznać i skorzystać z możliwości odbioru pisma.
W pierwszej kolejności jest to zbiorcza skrzynka oddawcza. Jeżeli taka skrzynka nie została zainstalowana lub jest uszkodzona, doręczyciel operatora wyznaczonego będzie mógł pozostawić zawiadomienie w jednym z miejsc wymienionych we wskazanym przepisie (zob.: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie 13, s. 271). Domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1-4 k.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas, gdy wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione,
w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie
o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (patrz postanowienie NSA z dnia 16 października 2012r., sygn. akt II GSK 1758/11, opubl.
w ONSAiWSA 2014/1/7 oraz w Lex nr 1234293). W orzecznictwie podkreśla się,
że treść formularza dowodu doręczenia nie stanowi (i nie powinna stanowić) przeszkody w dopełnieniu tego obowiązku. Przepis art. 44 k.p.a. bezwzględnie wymaga dla przyjęcia prawidłowości doręczenia zastępczego zamieszczenia informacji
o miejscu odbioru awizowanej przesyłki. Jest oczywiste, że jakiekolwiek formularze bądź instrukcje nie mogą uchylić tego ustawowego wymogu (por. wyrok NSA z dnia
12 lutego 2010r., sygn. akt II OSK 350/09, opubl. w internetowej bazie - orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 marca 2013r., sygn. akt
III SA/Gd 789/12, opubl. w Lex nr 1301252).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd dostrzegł, że na kopercie i na potwierdzeniu odbioru przesyłki organu pierwszej instancji, brak jest jakiejkolwiek adnotacji o tym, czy i gdzie pozostawiono zawiadomienie (w jakim miejscu określonym w art. 44 § 2 k.p.a.) o możliwości odebrania przesyłki (dokumenty oznaczone jako k. 85 akt administracyjnych), tj. czy w skrzynce pocztowej, czy na drzwiach adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W ocenie Sądu, nie można uznać, że przedmiotowa przesyłka była prawidłowo awizowana i tym samym prawidłowo doręczona. Warunkiem przyjęcia przez organ, że nastąpiło doręczenie zastępcze jest dysponowanie przez organ niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, iż spełnione zostały przesłanki określone
w art. 44 k.p.a. Musi istnieć pewność, co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas (por. postanowienie NSA z dnia [...]., sygn. akt
II GSK 794/10, opubl. w Lex nr 1068869).
Uwzględniając powyższe uwagi stwierdzić należy, że organ wadliwie i przedwcześnie przyjął, iż doręczenie tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu było skuteczne w trybie art. 44 k.p.a. Zdaniem Sądu, z uwagi na niespełnienie wszystkich wymogów awizowania przesyłki, nie można stwierdzić, że skutek procesowy doręczenia tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu nastąpił w sposób określony w art. 44 § 4 k.p.a. Analizując treść uzasadnień postanowień, nie wiadomo na jakiej podstawie przyjęto, że doszło do doręczenia przesyłki w trybie art. 44 k.p.a. ZUS jest obowiązany to wyjaśnić, a w przypadku braku możliwości ustalenia w sposób jednoznaczny tej okoliczności, przyjmie, iż nie doszło skutecznego doręczenia zarówno tytułów wykonawczych, jak i zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego w 2006r. Wówczas w pełni za zasadne należy uznać stanowisko strony skarżącej o przedawnieniu składek i umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 1 pkt u.p.e.a. Podobne uwagi w zakresie oceny doręczenia należy poczynić co do upomnień (k. 5-6) oraz samej decyzji (k.4), bowiem znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie potwierdzają dokonania doręczenia zgodnie z wymogami art. 44 k.p.a.
III. Kolejną okolicznością, do której ZUS obowiązany jest ustosunkować się - o ile wykaże skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. decyzji, upomnień oraz tytułów wykonawczych i zawiadomień o zajęciu - jest zagadnienie związane z uchyleniem zajęcia rachunków bankowych. W aktach administracyjnych jest pismo z dnia
[...]. (k. 89), na które organ powołał się w odpowiedzi na skargę. Wobec zarzutu strony skarżącej, wierzyciel jest obowiązany wyjaśnić, na jakiej podstawie,
w jakim trybie oraz z jakiej przyczyny doszło do uchylenia zajęcia, po czym dokona oceny skutków tego uchylenia na bieg terminu przedawnienia. Powyższe zagadnienie należy wyjaśnić na etapie postępowania egzekucyjnego, aby tym samym umożliwić stronie skarżącej polemikę z organem wcześniej niż na etapie postępowania sądowego. Argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę nie może zastępować należytego wyjaśnienia przyczyn, z powodu których po 15 latach od powstania obowiązku,
ZUS w trybie przymusowym domaga się zapłaty składek.
IV. Dodatkowo Sąd wskazuje na niekwestionowaną, niezmienną od początku linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w tym NSA, a także literaturę przedmiotu, zgodnie z którą dla przerwania biegu terminu przedawnienia wystarczające jest samo zajęcie rachunku zobowiązanego nawet, jeśli jest to rachunek "pusty". Okoliczność braku środków pieniężnych na zajętym rachunku bankowym nie ma żadnego znaczenia dla skuteczności tego zajęcia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2009r.,
III SA/Wa 481/09, LEX nr 553385; wyroki NSA: z dnia 15 marca 2011r., II FSK 1978/09, LEX nr 785921; z dnia 16 listopada 2011r., II FSK 962/10, LEX nr 1132032; z dnia
11 lutego 2014r., II FSK 578/12, LEX nr 1450319, a także Komentarz do art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Waldemar Łuczaj, LEX, t. 4.8). Zasada minime sunt mutanda stanowi sama w sobie, wystarczający powód, aby odrzucić interpretację zaproponowaną w skardze. Definicja środka egzekucyjnego, zawarta
w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., nie rozwiewa wątpliwości, czym jest taki środek. Przez wskazanie na egzekucję m.in. z pieniędzy ustawa pozwala jednak w tym przepisie zrównać środek egzekucyjny z każdą czynnością, która podejmowana jest w celu egzekwowania obowiązku z charakterze pieniężnym. Należy do niej z pewnością zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zajęcie rachunku bankowego jest więc zastosowaniem środka egzekucyjnego. Wobec argumentacji skargi wypada natomiast wyjaśnić, iż to zastosowanie, aby nastąpiło,
nie musi być skuteczne w tym sensie, że nie jest konieczne osiągnięcie skutku uzyskania choćby najmniejszej kwoty pieniężnej, jaką miałby przekazać bank. Takie zastosowanie środka egzekucyjnego byłoby zastosowaniem środka skutecznego, którego - zgodnie z rozumowaniem lege non distinguente - ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie wymaga dla wywołania skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.
V. W przedmiocie doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego
w trybie art. 44 k.p.a. podać należy, że jest ono wystarczające dla osiągnięcia skutku,
o jakim mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Doręczanie takiego zawiadomienia odbywa się przecież (tak, jak w niniejszej sprawie) w ramach postępowania egzekucyjnego,
w którym odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kpa (art. 18 u.p.e.a.). Skoro tak,
to odpowiedniego zastosowania wymagają też przepisy o doręczeniach, albowiem sama ustawa nie zawiera żadnych przepisów w tym zakresie, przy czym ta "odpowiedniość" oznacza w tym przypadku zastosowanie tych przepisów wprost, bez żadnych modyfikacji. W związku z tym, jeżeli okaże się, że doręczenie było skuteczne, to wówczas niezasadne będą zarzuty dotyczące błędnego skierowania korespondencji na adres w I., zamiast na adres w W.. O prawidłowości tego stanowiska przesądza art. 36 ust. 10 i 11 u.s.u.s., jak trafnie podniósł Dyrektor Izby Skarbowej. Zgodnie z tymi przepisami zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych zawiera w szczególności następujące dane dotyczące osoby zgłaszanej: dane, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1, nazwisko, imię pierwsze i drugie, datę urodzenia, nazwisko rodowe, obywatelstwo i płeć, tytuł ubezpieczenia, stopień niepełnosprawności, posiadanie ustalonego prawa do emerytury lub renty, adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres zamieszkania, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres do korespondencji, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu i adres zamieszkania (art. 36 ust. 10). Każda osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń. Zgłoszenie wyrejestrowania płatnik składek jest zobowiązany złożyć
w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu, z zastrzeżeniem ust. 12 i 14. Przepisy ust. 2, 3 i 9 stosuje się odpowiednio (art. 36 ust. 11). W przypadku pracowników,
o których mowa w ust. 5a, zgłoszenie wyrejestrowania płatnik składek jest zobowiązany złożyć w terminie 30 dni od dnia ustania stosunku pracy (art. 36 ust. 12). O wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniach, o których mowa w ust. 10-12, płatnik składek zawiadamia Zakład w terminie 7 dni od zaistnienia zmian, stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia
o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład (art. 36 ust. 13).
Z powyższego jednoznacznie wynika, że to skarżąca obowiązana była dopełnić obowiązkom wynikającym z ww. przepisów prawa, w tym w zakresie zgłoszenia aktualnego adresu, a skoro uchybiła tym obowiązkom, to skutków zaniedbań nie może przerzucać na ZUS.
VI. Reasumując należy stwierdzić, że ponownie rozpatrując sprawę ZUS obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy decyzja, upomnienia, tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciu zostały skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a., bowiem z nadesłanych Sądowi potwierdzeń odbioru i kopert wynika,
iż doręczenia nie są dokonane zgodnie z prawem, a uzasadnienia postanowień są niepełne w tej części.
W konsekwencji powyższego doszło do naruszenia art. 7. art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 124 k.p.a. poprzez przyjęcie skutecznego doręczenia pism, pomimo że organy nie wykazały wystąpienia wszystkich warunków z art. 44 k.p.a. i nie przedstawiły w uzasadnieniach tych postanowień szczegółowego stanowiska w zakresie tego zagadnienia, a tym samym uniemożliwiono stronie skarżącej polemikę w ramach jej prawa do obrony.
Mając powyższe na względzie, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., w pkt I sentencji wyroku, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie ZUS. W przedmiocie kosztów postępowania, Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. O określonym
w pkt III sentencji wyroku zwrocie nienależnie uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a.
U. Wiśniewska H. Adamczewska-Wasilewicz E. Kruppik-Świetlicka
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło