I OZ 1330/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 340/16 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi Gminy T. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 5 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę. W/w decyzja została doręczona Wójtowi T. w dniu 30 listopada 2015 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Gmina T., reprezentowana przez pełnomocnika, w dniu 23 grudnia 2015 r. nadała drogą pocztową skargę na w/w decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...], adresując przesyłkę w sposób następujący: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań" (karta nr 82 akt sprawy). Skarga została opłacona w dniu 22 grudnia 2015 r. wpisem w wysokości 200 zł (karta nr 2 akt sprawy). Powyższa przesyłka została zwrócona przez operatora pocztowego nadawcy w dniu 28 grudnia 2015 r. z adnotacją "Zwrot. Pod wskazanym adresem nieznany (Błędny adres)" (karta nr 82 akt sprawy). W dniu 8 stycznia 2016 r. Gmina T. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o uznanie, że skarga została wniesiona w terminie – z uwagi na oczywistą omyłkę w określeniu adresata, co potwierdza fakt prawidłowego wskazania adresu organu na kopercie, prawidłowego wskazania nazwy i adresu organu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaopatrzonym w pieczęć Urzędu Pocztowego w [...] oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi w dniu 22 grudnia 2016 r. Skarżąca podała, że koperta ze skargą została Gminie zwrócona w dniu 7 stycznia 2016 r. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po terminie, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 60/16 odrzucił skargę Gminy T., uznając, że została złożona po upływie terminu do jej wniesienia określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). W uzasadnieniu postanowienia podał, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 30 grudnia 2015 r., a została wniesiona w dniu 8 stycznia 2016 r., w którym skarżąca złożyła w siedzibie organu pismo przewodnie z dnia 7 stycznia 2016 r., zawierające wniosek o uznanie skargi za wniesioną w terminie, do którego dołączyła skargę oraz kopertę zwróconej przesyłki. Na skutek wniesienia przez Gminy T. od powyższego postanowienia zażalenia sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt I OZ 459/16 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało wydane przedwcześnie, nie został bowiem rozpoznany wniosek skarżącej zawarty w piśmie z dnia 8 stycznia 2016 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uczestnik postępowania H. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] w piśmie z dnia 17 czerwca 2016 r. wniosła o odmowę przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu swojego stanowiska podała, że brak wniesienia skargi w terminie wynikał wyłącznie z okoliczności wywołanych winą Gminy. W postępowaniu sądowym pojęcie winy w uchybieniu terminu obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Niezachowanie należytej staranności przez pracownika pociąga za sobą konsekwencje również dla podmiotu, w którym jest zatrudniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 340/16 przywrócił Gminie T. termin do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia podał, że wniosek o przywrócenie terminu należy uznać za zasadny, albowiem w stopniu wystarczającym uprawdopodobniła ona brak winy w przekroczeniu terminu. Niewątpliwie niewłaściwe zaadresowanie koperty stanowiło okoliczność leżącą po stronie skarżącej i ją obciążającą, to jednak nie można pominąć faktu, że charakter tego uchybienia nie był szczególnie ostry i winien być kwalifikowany jako oczywista omyłka. W dniu 22 grudnia 2015 r. na prawidłowe konto Sądu został opłacony w należytej wysokości wpis od skargi, pismo stanowiące skargę zostało prawidłowo zaadresowane, zwrotne poświadczenie odbioru zostało prawidłowo wypełnione, na kopercie podano prawidłowy adres organu. Jedynym uchybieniem było wpisanie na kopercie "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu" zamiast "Wojewoda Wielkopolski". Ponadto skarżąca podjęła niezbędne kroki do odwrócenia negatywnych następstw popełnionego błędu, gdy okazało się, że oryginalna skarga nie została skutecznie wniesiona, niezwłocznie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu, (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 728/10 oraz postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 295/14 , publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia uczestnika postępowania – H. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak wniesienia przez Gminę T. skargi w terminie wynikał z okoliczności, których wystąpienie było przez nią zawinione. W obszernym uzasadnieniu zażalenia wskazała na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, mające wykazać słuszność jej argumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zauważyć należy, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji niezasadnie przywrócił Gminie T. termin do wniesienia skargi. W sprawie bezspornym jest fakt zaadresowania przesyłki zawierającej skargę na błędny adres: "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań", zamiast na adres: "Wojewoda Wielkopolski Al. Niepodległości 16/18 61-713 Poznań". Kwestią sporną wymagającą rozważenia jest wyjaśnienie, czy błędne zaadresowanie w/w przesyłki było zawinione, czy też nie. Zdaniem Sądu drugiej instancji, skarżąca Gmina nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. Okoliczność, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego zaadresowania przez pracownika Gminy koperty zawierającej skargę, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. W przedstawionych okolicznościach trudno przyjąć, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (skarga została podpisana przez radcę prawnego), dołożyła wszelkich możliwych starań, aby uniknąć negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Błąd w zaadresowaniu koperty stanowi bowiem zaniedbanie, które już z samej swojej istoty nie może uzasadniać przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie bez znaczenia jest zatem to, że pozostałe czynności związane z wniesieniem skargi, w tym opłacenie wpisu sądowego oraz prawidłowe oznaczenie adresata na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i w samej treści skargi oraz nadanie pierwotnej przesyłki w terminie, zostały wykonane prawidłowo. Ostatecznie omówione zaniedbanie spowodowało błędne nadanie skargi i uchybienie terminu do jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że strona ponosi negatywne konsekwencje działań czy zaniedbań ustanowionego pełnomocnika, a z kolei pełnomocnik ponosi negatywne konsekwencje działań czy zaniedbań pracowników, którym zleca wykonanie określonych czynności związanych z reprezentacją strony (por. postanowienia NSA: z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 518/14 i z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 480/04). Powołane przez skarżącą Gminę we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają zatem braku winy organu w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jak wyżej wskazano, przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przedstawione w sprawie okoliczności świadczą o uchybieniach, których można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności, a więc nie stanowią one okoliczności wskazanych w art. 87 § 2 w związku z art. 86 § 1 P.p.s.a. warunkujących możliwość przywrócenia terminu do wniesienia skargi Gminy T. w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.