I SA/Gd 569/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-07-13
Skład orzekający: Irena Wesołowska, Małgorzata Gorzeń, Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi na wykonawcę budynku mieszkalnego, a opłacone przez podatniczkę, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, jeśli przepisy wymagają dokumentowania nakładów fakturami VAT wystawionymi na nabywcę?Ratio decidendi
Wydatki na nakłady zwiększające wartość nieruchomości, które mają być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, muszą być udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na podatnika (nabywcę). Faktury wystawione na inny podmiot, nawet jeśli opłacone przez podatnika, nie spełniają wymogów art. 22 ust. 6e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a noty korygujące nie mogą zmienić podmiotu transakcji wskazanej na fakturze.Stan faktyczny
Podatniczka D. W. zbyła nieruchomość, od której uzyskała przychód podlegający opodatkowaniu. Organ podatkowy pierwszej instancji określił wysokość zobowiązania podatkowego, uwzględniając koszty nabycia nieruchomości i udokumentowane nakłady, ale nie zaliczył do kosztów wydatków w kwocie 22.392,88 zł, udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi na wykonawcę budynku mieszkalnego. Podatniczka odwołała się, twierdząc, że opłaciła te faktury i wnioskowała o dopuszczenie dowodów potwierdzających jej prawo do zaliczenia tych wydatków do kosztów. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a następnie WSA oddalił skargę podatniczki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 11 marca 2016 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 grudnia 2015 r., określającą D. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że decyzją z dnia 14 grudnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił D. W. wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 26.952,00 zł w podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu odpłatnego zbycia w dniu 23 lipca 2010 r. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w M., objętej księgą wieczystą Kw nr [...].
Organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie bezspornym jest fakt sprzedaży przez D. W. w dniu 23 lipca 2010 r., nieruchomości o powierzchni 0,1755 ha wraz z nakładami na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w stanie surowym zamkniętym za cenę 400.000,00 zł. Bezsporny jest również fakt nabycia przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 7 stycznia 2008 r. za cenę 40.000,00 zł oraz poniesienia w związku z tym zakupem wyszczególnionych w akcie notarialnym kosztów w kwocie 1.553,88 zł.
Organ ten ustalił ponadto, że podatniczka w okresie posiadania zbytej nieruchomości poczyniła nakłady zwiększające jej wartość, tj. udokumentowane wystawionymi na podatniczkę fakturami VAT nakłady na budowę budynku mieszkalnego w łącznej kwocie 215.137,10 zł.
Organ ten po stronie nakładów zwiększających wartość nieruchomości nie uwzględnił:
• udokumentowanych paragonem wydatków w kwocie 677,10 zł na zakup tarcicy wraz z usługą transportu,
• wydatków w łącznej kwocie 22.392,88 zł udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi na wykonawcę budynku mieszkalnego firmę "[...]" M.W.,
• wydatków w kwocie 13.907,04 zł wynikających z zamówienia z dnia 29 września 2008 r., nr [...] wg zlecenia [...], (przedmiotowe wydatki na zakup stolarki drzwiowej i okiennej zostały uwzględnione na podstawie faktur wystawionych przez firmę "B").
W konsekwencji organ pierwszej instancji jako koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości uwzględnił kwotę 258.145,37 zł stanowiącą sumę wydatków na zakup nieruchomości w kwocie 41.553,88 zł zwaloryzowanych następnie wskaźnikiem 3,5% o kwotę 1.454,39 zł oraz nakładów zwiększających wartość tej nieruchomości w kwocie 215.137,10 zł.
Od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., D. W. odwołała się pismem z dnia 28 grudnia 2015 r.
Wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji podatniczka podniosła, że kontrolując koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości organ pierwszej instancji nie uwzględnił faktur na łączną kwotę 22.392,88 zł, które zostały opłacone przez podatniczkę, a wystawione były na wykonawcę budynku mieszkalnego D. W. - firmę "[...]" M.W..
Podatniczka wskazała jednocześnie, że w trakcie kontroli sprawdzono dokumenty księgowe firmy "C" z których wynika, że faktury wystawione na firmę "[...]" nie zostały opłacone przez tę firmę, tylko przez D. W. (dowody wpłaty KP, przelewy bankowe). Podatniczka nie powinna być zatem pozbawiona prawa do zaliczenia do kosztów poniesionych wydatków, wyłącznie z powodu wadliwości dowodu księgowego (por. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 242/08).
W treści odwołania podatniczka zawarła wnioski o:
• przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka pełnomocnika firmy "[...]" J.W. oraz zobowiązanie świadka do przedstawienia dokumentów księgowych za rok 2009 na okoliczność, czy regulował płatności za faktury [...],
• dopuszczenie dowodu z faktur korygujących firmy "C".
Następnie w ślad za odwołaniem podatniczka - przy piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r. - przesłała noty korygujące wystawione przez "C" Spółka jawna do faktur o nr [...].
Dyrektor Izby Skarbowej po szczegółowym przeanalizowaniu zgromadzonych w sprawie dowodów podniósł, że zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1316) do przychodu (dochodu) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy zmienianej w art. 1, nabytych lub wybudowanych (oddanych do użytkowania) w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., stosuje się zasady określone w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2008 r. (w art. 1 cytowanej ustawy wskazano na ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. N r 14, poz. 176 z późn. zm.)).
Z obowiązujących w tym okresie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) wynika, co następuje:
Stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2, nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.
Ponieważ z zabranego w sprawie materiału dochodowego wynika, że położona w M. nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] została nabyta przez podatniczkę na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 7 sierpnia 2008 r., a następnie zbyta w dniu 23 lipca 2010 r., tj. przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, uzyskany z tego tytułu przychód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.
W myśl art. 22 ust. 6c tej ustawy za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.
Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 6e ustawy wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustała się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym wzniesienie budynku na nieruchomości gruntowej nie prowadzi do wytworzenia tej nieruchomości, a jedynie stanowi nakład na tę nieruchomość, który może być wprawdzie zaliczony do kosztów uzyskania przychodów z tytułu jej odpłatnego zbycia, ale z uwzględnieniem zasad dokumentacyjnych określonych w art. 22 ust. 6e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - a więc jako nakład, a nie jako koszt wytworzenia.
Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że prawidłowym było uwzględnienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. przy sporządzaniu rachunku podatkowego kosztów uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w łącznej kwocie 258.145,37 zł stanowiącej sumę:
• wydatków na zakup nieruchomości w kwocie 41.553,88 zł zwaloryzowanych następnie wskaźnikiem 3,5% o kwotę 1.454,39 zł,
• udokumentowanych fakturami VAT nakładów zwiększających wartość tej nieruchomości w kwocie 215.137,10 zł.
Zasadnie również organ ten po stronie nakładów zwiększających wartość nieruchomości nie uwzględnił:
• udokumentowanych paragonem wydatków w kwocie 677,10 zł na zakup tarcicy wra2 z usługą transportu,
• wydatków w kwocie 13.907,04 zł wynikających z zamówienia z dnia 29 września 2008 r., nr [...] wg zlecenia [...], (przedmiotowe wydatki na zakup stolarki drzwiowej i okiennej zostały uwzględnione na podstawie faktur wystawionych przez firmę "B"),
co nie jest kwestionowane przez stronę.
Przedmiot sporu w mniejszej sprawie, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej stanowi kwestia nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji po stronie kosztów uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości wraz z nakładami na budowę budynku mieszkalnego wydatków w łącznej kwocie 22.392,88 zł, udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi na wykonawcę budynku mieszkalnego firmę "[...]" M.W..
W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej przedstawiony powyżej stan prawny uniemożliwia uznanie za koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości nakładów, które zostały udokumentowane fakturami wystawionymi na inny podmiot.
Przytoczone wyżej przepisy art. 22 ust. 6c i ust. 6d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. stanowią jednoznacznie, że wysokość nakładów, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynionych w czasie ich posiadania, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług.
Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Podstawowy obowiązek dokumentowania fakturami VAT obrotu dla potrzeb podatku od towarów i usług, przez podatników tego podatku do końca 2013 r. określony był w treści art. 106 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W myśl tego przepisu podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16.
Zasady wystawiania faktur VAT i innych dokumentów z nimi zrównanych uregulowane zostały szczegółowo w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1337 z późn. zm.).
Stosownie do § 5 ust. 1 tego rozporządzenia faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży powinna zawierać co najmniej:
1. imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy;
2. numery identyfikacji podatkowej sprzedawcy i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 10 i 11;
3. numer kolejny faktury oznaczonej jako "FAKTURA VAT";
4. dzień, miesiąc i rok wystawienia faktury, a w przypadku, gdy data ta różni się od daty sprzedaży, również datę sprzedaży; w przypadku sprzedaży o charakterze ciągłym podatnik może podać na fakturze miesiąc i rok dokonania sprzedaży, pod warunkiem podania daty wystawienia faktury;
5. nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
6. miarę i ilość sprzedanych towarów lub zakres wykonanych usług;
7. cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
8. wartość towarów lub wykonanych usług, których dotyczy sprzedaż, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
9. stawki podatku;
10. sumę wartości sprzedaży netto towarów lub wykonanych usług z podziałem na poszczególne stawki podatku i zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu;
11. kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto towarów (usług), z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;
12. kwotę należności ogółem wraz z należnym podatkiem.
Tymczasem z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że dokumentujące zakup materiałów budowlanych faktury zostały wystawione na wykonawcę budynku mieszkalnego podatniczki - firmę "[...]" M.W..
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji D. W. przedłożyła samodzielnie wystawione, datowane na dzień 11 lutego 2010 r. noty korygujące:
• nr [...] do faktury nr [...]z dnia 30 marca 2009 r.;
• nr [...] do faktury nr [...] z dnia 29 maja 2009 r.,
• nr [...] do faktury nr [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r.,
• nr [...] do faktury nr [...] z dnia 30 czerwca 2009 r., których wskazano treść korygowaną: "[...]" M.W. [...] oraz treść prawidłową: D. W. [...].
Przy piśmie z dnia 11 stycznia 2016 r. podatniczka przesłała - w ślad za odwołaniem - datowane na dzień 11 lutego 2010 r. noty korygujące wystawione przez "C" Spółka jawna do faktur [...], korygowaną: "[...]" M.W. [...] oraz treść prawidłową: D. W. [...].
Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy podniósł, że notami korygującymi można skorygować pomyłki w zakresie danych nabywcy lub sprzedawcy (błędnie wpisany adres, numer NIP, nazwę lub imię i nazwisko). Poprzez wystawienie noty korygującej nie można natomiast dokonać zmiany podmiotu sprzedaży.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe (por. interpretacje Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 lipca 2010 r., nr ILPP1/443-516/10-2/AL oraz Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 31 marca 2010 r., nr IBPP1/443-54/10/AZb).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie można na drodze wystawienia noty korygującej zmienić podmiotu umowy sprzedaży z jednego istniejącego realnie na drugi mający również swój byt cywilnoprawny i podatkowy (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III SA 7685/98).
Przywołując obszerny fragment w/w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że skoro D. W. nie była nabywcą towarów wskazanym w wystawionych przez "C" Spółka jawna fakturach nr [...], to nie była ona podmiotem uprawnionym do wystawienia not korygujących.
Z kolei wystawca faktur nie jest uprawniony do wystawienia not korygujących. W przypadku, gdy korekty faktury dokonuje jej wystawca, zobowiązany jest on wystawić fakturę korygującą.
Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że wystawienie not korygujących przez "C" Spółka jawna odbyło się poza wiedzą wskazanego w korygowanych tymi notami fakturach nabywcy towarów, tj. "[...]" M.W., co uznać należy za niedopuszczalne.
Korekta tych faktur polegająca na całkowitej zmianie danych nabywcy (poprzez wskazanie innego niż w fakturach nabywcy towarów) mogłaby nastąpić wyłącznie poprzez wystawienie faktur korygujących i to tylko w sytuacji, gdy wskazane w fakturach korygujących transakcje rzeczywiście miały miejsce, a ponadto zarówno dostawca, jak i nabywca (zarówno uprawniony do otrzymania faktury korygującej pierwotnie wskazany nabywca, jak i wskazany w fakturze korygującej faktyczny nabywca towarów) zgadzają się, że zaistniała pomyłka polegająca na błędnym określeniu nabywcy.
Reasumując powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej - mając na uwadze fakt, że z przepisy art. 22 ust. 6c i ust. 6d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. stanowią jednoznacznie, iż wysokość nakładów, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynionych w czasie ich posiadania, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług - stwierdził, że dla rozstrzygnięcia sprawy, bez znaczenia pozostaje fakt, czy:
• sporne faktury zostały wadliwie wystawione na firmę "[...]", która jako wykonawca obiektu budowlanego zamawiała część materiałów budowlanych w firmie "C" i odbierała je z tej firmy,
• czy D. W. dokonała zapłaty należności wynikających z faktur wystawionych na firmę "[...]" M.W..
Mając na uwadze powyższe organ postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r., nr [...] stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów z przesłuchania w charakterze świadka pełnomocnika firmy "[...]" J.W. oraz zobowiązania świadka do przedstawienia dokumentów księgowych za rok 2009 na okoliczność, czy regulował płatności za faktury [...].
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że podatniczka nie powinna być pozbawiona prawa do zaliczenia do kosztów poniesionych wydatków, wyłącznie z powodu wadliwości dowodu księgowego, który - w jej ocenie - znajduje oparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 242/08, organ odwoławczy zauważa, co następuje:
W powołanym przez D. W. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku kosztów związanych ze źródłem przychodów - pozarolniczą działalnością gospodarczą ustawodawca nie przewidział wyjątku od zasady otwartego systemu dowodów i zasady swobodnej oceny dowodów. Wniosku takiego nie można bowiem wyprowadzić ani z treści art. 22 ust. 1, ani z art. 24 ust. 1 i art. 24 a ust. 1 u.p.d.o.f.. Ten ostatni przepis nakazuje wprawdzie podatnikom prowadzenie księgi przychodów i rozchodów w sposób zapewniający ustalenie podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, jednakże nie ogranicza możliwości ustalenia podstawy opodatkowania za pomocą innych, dopuszczonych prawem dowodów. Zauważyć zresztą należy, iż art. 193 § 4 O.p. przewiduje możliwość odmówienia księgom podatkowym waloru dowodu, zaś art. 23 § 1 O.p., także możliwość ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Trafnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za niezgodne z prawem - art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 O.p. - ograniczenie się przez organy podatkowe wyłącznie do dowodów z dokumentów księgowych. Skoro Dyrektor Izby Skarbowej nie kwestionował faktu prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania usług transportowych za granicą, to zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że wiąże się z tym konieczność poniesienia wydatków. Jeżeli strona na okoliczność ich poniesienia nie przestawiła wiarygodnych dowodów księgowych, organ winien był podjąć działania w celu wyjaśnienia tej okoliczności za pomocą innych dowodów.
Powyższe orzeczenie Sądu dotyczy zatem wadliwego udokumentowania wydatków poniesionych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, co - w ocenie Sądu - nie może skutkować pozbawieniem podatnika prawa do uwzględnienia w rachunku podatkowym poniesionych kosztów. Powyższe twierdzenie wywiedzione zostało z otwartego systemu dowodów i zasady swobodnej oceny dowodów, które nie zostały ograniczone przez ustawodawcę w przypadku kosztów związanych ze źródłem przychodów, jakim jest pozarolniczą działalność gospodarcza.
Tymczasem przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest określenie D. W. wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, tj. ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., (a nie w art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy).
Przytoczone wyżej przepisy art. 22 ust. 6c i ust. 6d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. stanowią jednoznacznie, że wysokość nakładów, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynionych w czasie ich posiadania, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. W przypadku kosztów związanych ze źródłem przychodów, jakim jest odpłatne zbycie nieruchomości i praw majątkowych ustawodawca wprowadził zatem wyjątek od zasady otwartego systemu dowodów.
Organ odwoławczy zauważył ponadto, że - jak wynika z akt sprawy - zapłata za te faktury została dokonana:
• w części stanowiącej kwotę 7.819,34 zł, tj. 10.000,00 zł - 2.180,66 zł (wartość z faktury nr [...]) w dniu 10 grudnia 2009 r. przelewem z rachunku D. W. tytułem [...],
• w części gotówką w dniu 30 lipca 2010 r., co znajduje potwierdzenie w wystawionych na D. W. dowodach wpłaty KP, w kwotach:
- 2.180,60 zł - tytułem za f-ry,
- 10.146,10 zł - tytułem zapłata za f-ry (za firmę B).
Należy przy tym zauważyć, że wpłaty gotówkowe miały miejsce po dokonaniu sprzedaży nieruchomości, a nie w czasie jej posiadania.
Tymczasem - stosownie do treści art. 22 ust. 6c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c), z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia łub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, podatniczka zaskarżyła powyższą decyzję z dnia 11 marca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1-3 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 marca 2016 r., nr [...], w części wymierzającej podatek dochodowy ponad kwotę 20.976,00 zł.
Skarżąca podniosła, że dokonując rozliczenia dochodu z dokonanej w 2010 r. sprzedaży nieruchomości w M. zapłaciła podatek dochodowy w kwocie 20.976,00 zł, jednakże organ pierwszej instancji nie uwzględnił kosztów uzyskania przychodów w kwocie 22.392,88 zł i określił jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 26.957,00 zł. Organ ten zakwestionował wydatki wynikające z faktur wystawionych przez firmę "C" na firmę "[...]" M.W., a opłaconych przez podatniczkę.
Skarżąca wyjaśniła, że firma "[...]" była wykonawcą budowy domu podatniczki i jej pracownicy odbierali materiały budowlane z firmy "C", która przesłała oryginały faktur D. W. w celu ich opłacenia. Wskazując na powyższe, skarżąca podniosła, że organ nie dopuścił wnioskowanych przez nią dowodów z przesłuchania właściciela i pełnomocnika firmy "[...]" oraz z dokumentów księgowych tej firmy na okoliczność ustalenia czy kwoty wynikające z faktur zostały uwzględnione przy rozliczeniu podatku dochodowego i podatku VAT.
Podniosła, że - z uwagi na dokonaną przez nią zapłatę należności wynikających z faktur - firma "C" wystawiła faktury korygujące. Wniosek o dopuszczenie dowodu z tych faktur został jednak oddalony.
Wskazując, że poniosła udokumentowane zakwestionowanymi fakturami koszty związane z budową domu, skarżąca nie zgadza się z zawartym w zaskarżonej decyzji twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej , że organ pierwszej instancji wyczerpująco zebrał i prawidłowo ocenił materiał dowodowy. W ocenie skarżącej organy podatkowe naruszyły przepisy art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, nie podjęły bowiem wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i nie przeprowadziły oględzin nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej nie dopuścił ponadto dowodów z przesłuchania świadków oraz z przedłożonych przez podatniczkę dokumentów.
Organy obu instancji powinny enumeratywnie wymienić wszystkie materiały budowlane ujęte w zakwestionowanych fakturach o nr [...]. Wskazała, że firmy "C" i "[...]" nie są firmami "słupami" i nie wystawiły "pustych faktur".
W zakwestionowanych fakturach wymienione są materiały budowlane, które wykorzystane zostały do budowy nieruchomości. Rzetelne przeprowadzenie postępowania podatkowego wymagało zatem przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości celem ustalenia czy materiały te zostały faktycznie zakupione i wbudowane.
Kwestionując wydatki na zakup materiałów budowlanych na kwotę 22.392,988 zł organy podatkowe zaniżyły nakłady związane z nieruchomością. W ocenie skarżącej brak poniesienia tych nakładów nie pozwoliłoby na sprzedaż nieruchomości, a przede wszystkim na uzyskanie ceny w wysokości 400.000,00 zł.
Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem organów podatkowych, że wydatki na budowę domu mieszkalnego mogą być udokumentowane wyłącznie fakturami. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że podatnik nie powinien być pozbawiony prawa do zaliczenia wydatków do kosztów wyłącznie z powodu wadliwości dokumentu księgowego chyba, że zostanie udowodnione, że wydatek nie został poniesiony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ,,p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
W sytuacji, gdy autor skargi zarzuca naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów, które dotyczą naruszenia przez organ tych ostatnich przepisów. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 19 lutego 2008 r., II FSK 1787/06, ten wyrok jak i pozostałe wyroki sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie stanowi naruszenia art. 122, 123 § 1, 124, 180, 181 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej fakt, że organ podatkowy drugiej instancji odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą dowodów z przesłuchania w charakterze świadka pełnomocnika firmy [...] oraz nie przeprowadził oględzin przedmiotowej nieruchomości, a orzekał na podstawie zebranego przez siebie materiału dowodowego. Przy czym należy podnieść, że organ drugiej instancji dokonał również oceny przedłożonych przez skarżącą dokumentów.
Wbrew zarzutom skargi uznać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest zupełny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w kontekście zaistniałego stanu faktycznego i mających zastosowanie przepisów prawa. Organ bowiem podniósł, że stan prawny uniemożliwia uznanie za koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości nakładów, które zostały udokumentowane fakturami wystawionymi na inny podmiot, stan prawny nie wymaga również dokonywania oględzin przedmiotowej nieruchomości.
W tym miejscu należy podnieść, że wprawdzie organy podatkowe mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań (w tym gromadzenia i uzupełniania materiału dowodowego) w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej), ale jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego. Obowiązek ten nie jest więc nieograniczony i bezwzględny, co uzasadniało w rozpoznawanej sprawie odmowę przesłuchiwania wnioskowanego świadka czy oględziny nieruchomości.
Również przeprowadzony przez Dyrektora Izby Skarbowej wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest zdaniem Sądu w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. W ocenie Sądu zasadność ocen i wniosków poczynionych przez Dyrektora Izby Skarbowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie budzi wątpliwości.
Reasumując, poczynione powyżej uwagi stwierdzić należy, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane dowody poddane zostały wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy zresztą o tym analiza motywów zaskarżonej decyzji dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, iż rozumowanie organów podatkowych, w tym zwłaszcza organu odwoławczego, uwzględnia przedstawione wyżej reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy podatkowe poddały bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, w tym oferowane przez skarżącą, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy, argumentacji wykazały bezpodstawność twierdzeń strony skarżącej.
Mając na uwadze prawidłowo ustalony stan faktyczny, który Sąd akceptuje i czyni podstawą rozważań prawnych, należy podnieść, że prawidłowo Dyrektor Izby wywiódł, że zbycie przedmiotowej nieruchomości w dniu 23 lipca 2010 r. (nabycie w dniu 7 stycznia 2008 r.) stanowi dla skarżącej źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.. Przy czym w przypadku sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w tym przepisie decydujące znaczenie ma moment ich nabycia, ponieważ przepisy u.p.d.o.f. ulegały zmianie. Ponieważ zainteresowana zakupiła nieruchomość w dniu 7 stycznia 2008 r., na której rozpoczęła budowę domu jednorodzinnego, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r.. Stosownie bowiem do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1316), do przychodu (dochodu) z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy zmienianej w art. 1 (u.p.d.o.f.), nabytych lub wybudowanych (oddanych do użytkowania) w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r., stosuje się zasady określone w u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2008 r.
Prawidłowo również organ podatkowy wskazał i zastosował pozostałe przepisy u.p.do.f., w tym przepis art. 22 ust. 6c i stanowiący sedno sporu przepis art. 22 ust. 6e u.d.o.f..
Na mocy art. 22 ust. 6c u.p.d.o.f. koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia - między innymi - nieruchomości, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły jej wartość, poczynione w czasie jej posiadania; wysokość tych nakładów ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych (art. 22 ust. 6e u.p.d.o.f.). Należy w związku z tym zauważyć, że o ile nieruchomości gruntowe nie mogą być wytworzone, ale tylko nabyte - jako że nie można wytworzyć części powierzchni skorupy ziemskiej - o tyle nieruchomości budynkowe lub mieszkaniowe mogą być zarówno nabyte, jak i wytworzone. Natomiast skutkiem wzniesienia budynku na nieruchomości gruntowej jest poczynienie na tę nieruchomość nakładów prowadzących do powstania części składowej gruntu w postaci budynku trwale z gruntem związanego. Dlatego też za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości gruntowej, na której wzniesiono budynek stanowiący jej część składową, uznać należy udokumentowane koszty nabycia tej nieruchomości oraz zwiększające jej wartość i udokumentowane fakturami VAT oraz dokumentami stwierdzającymi poniesienie opłat administracyjnych nakłady poczynione na wybudowania budynku.
Powyższe stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1203/11 i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni je aprobuje.
Przepis art. 22 ust. 6e u.p.d.o.f., który w niezmienionym brzmieniu obowiązuje począwszy od 1 stycznia 2007 r. stanowi, że wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych. Ustawodawca zatem, sam zawęził katalog dokumentów, na podstawie których można zaliczać w ciężar kosztów poniesione na nakłady wydatki.
W świetle powyższego również wywody Dyrektora Izby Skarbowej, w zakresie przedłożonych przez skarżącą not korygujących z dnia 11 lutego 2010 r. "C", że nie spełniają one wymagań z przepisu art. 22 ust. 6e u.p.d.o.f., nie są fakturami, są prawidłowe, znajdują oparcie we wskazanych w uzasadnieniu decyzji przepisach prawa.
Reasumując, Sąd stwierdził brak tego rodzaju nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. Postępowanie podatkowe było prowadzone rzetelnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy zgromadziły kompletny materiał dowodowy, który następnie został oceniony zgodnie z treścią art. 191 O.p. W konsekwencji zarzuty podniesione w skardze okazały się bezzasadne.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
DSz
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło