II FSK 3268/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-23

Skład orzekający: Jacek Brolik, Bogdan Lubiński, Bogusław Wolas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odprawa wypłacona pracownikowi w ramach programu dobrowolnych odejść, na podstawie przepisów prawa pracy i układu zbiorowego pracy, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest częściowo zasadna i uchylił zaskarżony wyrok. Sąd stwierdził, że pojęcie 'odszkodowania' w art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. powinno być rozumiane szerzej niż tylko w znaczeniu prawa cywilnego i obejmować również odprawy wypłacane na podstawie przepisów prawa pracy. W związku z tym, błędna wykładnia tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji uzasadniała uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Skarżąca, była pracownica, przystąpiła do programu dobrowolnych odejść (PDO) i otrzymała odprawę na podstawie układu zbiorowego pracy oraz przepisów o zwolnieniach grupowych. Złożyła wniosek o indywidualną interpretację podatkową, pytając, czy otrzymana odprawa podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych. Organ interpretacyjny uznał odprawę za przychód podlegający opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając odprawę za świadczenie nieposiadające charakteru odszkodowawczego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że odprawa może podlegać zwolnieniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz W.K. kwotę 560 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia WSA (del.) Bogusław Wolas, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2016 sygn. akt III SA/Wa 2553/15 w sprawie ze skargi W. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2015 r. nr IPPB4/4511-561/15-2/MS2 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz W.K. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 20 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2553/15 ze skargi W. K. (dalej: wnioskodawca, skarżąca) na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przedstawia się następująco. Skarżąca we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych wypłaty odprawy przedstawiła następujący stan faktyczny. Skarżąca jest osobą fizyczną, byłym pracownikiem P."P." (dalej: Przedsiębiorstwo lub Pracodawca lub Płatnik). Dnia 10 marca 2014 r. Przedsiębiorstwo wypowiedziało Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy z dnia 6 września 1999 r. (tekst ujednolicony według stanu na dzień 4 września 2013 r.), wpisany do rejestru układów prowadzonego przez Okręgowego Inspektora Pracy w Warszawie (dalej: ZUZP). Zgodnie z art. 245 ust. 2 pkt 3 ZUZP "Pracownikom z którymi rozwiązano umowę o pracę w wyniku zmian, o których mowa w ust. 2 [czyli w przypadkach szczególnych, tj. restrukturyzacji, podziału, likwidacji Przedsiębiorstwa, reorganizacji powodującej zwolnienia Pracowników lub innej zmiany struktury Przedsiębiorstwa] - przysługuje odprawa w wysokości: a) dwunastomiesięcznego wynagrodzenia Pracownika brutto nie większego jednak niż dwunastokrotność przeciętnej miesięcznej płacy brutto w Przedsiębiorstwie (za miesiąc w którym następuje wypłata) - jeżeli staż pracy w Przedsiębiorstwie wynosi od 3 lat do 5 lat, b) dwudziestoczteromiesięcznego wynagrodzenia Pracownika brutto nie większego jednak niż dwudziestoczterokrotność przeciętnej miesięcznej płacy brutto w Przedsiębiorstwie (za miesiąc poprzedzający miesiąc w którym następuje wypłata) - jeżeli staż pracy w Przedsiębiorstwie wynosi od 5 lat do 10 lat, c) trzydziestosześciomiesięcznego wynagrodzenia Pracownika brutto nie większego jednak niż trzydziestosześciokrotność przeciętnej miesięcznej płacy brutto w Przedsiębiorstwie (za miesiąc poprzedzający miesiąc w którym następuje wypłata) - jeżeli staż pracy w Przedsiębiorstwie wynosi ponad 10 lat." Wypowiedzenie ZUSP spowodowało zaistnienie sporów zbiorowych, które zostały zakończone dnia 30 kwietnia 2014 r. na mocy porozumień podpisanych przez Przedsiębiorstwo z organizacjami związkowymi (dalej: Porozumienia Zbiorowe). Na ich mocy Przedsiębiorstwo zobowiązało się m.in. do: - wprowadzenia z dniem 5 maja 2014 r. "Programu Dobrowolnych Odejść" (dalej: PDO), - stosowania do dnia 30 września 2014 r. wszystkich postanowień wynikających z wypowiedzianego ZUSP. PDO został wprowadzony "Zarządzeniem nr 40 z dnia 5 maja 2014 r. Naczelnego Dyrektora Przedsiębiorstwa". Dla PDO został ustalony Regulamin PDO w Przedsiębiorstwie (dalej: Regulamin), który przewidywał, co następuje: - Zgodnie z preambułą Regulaminu "Mając na uwadze planowaną restrukturyzację zatrudnienia w 2014 roku w (...) [Przedsiębiorstwie] w celu złagodzenia jej skutków ekonomicznych oraz umożliwienia Pracownikom (...) [Przedsiębiorstwa] uzyskania preferencyjnych warunków rozwiązania umów o pracę za porozumieniem stron. Pracodawca po uzgodnieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi, postanawia wprowadzić niniejszy "Program Dobrowolnych Odejść"." - Zgodnie z par. 2 pkt 1 Regulaminu "W PDO może uczestniczyć wyłącznie "Uprawniony Pracownik". - Wobec brzmienia par. 2 pkt 3 Regulaminu "Skorzystanie z PDO jest dobrowolne i uzależnione od zgodnej woli Uprawnionego Pracownika i Pracodawcy oraz od podpisania przez strony szczegółowego Porozumienia według wzoru stanowiącego Załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu, regulującego kwestie związane z rozwiązaniem stosunku pracy za porozumieniem stron z przyczyn niedotyczących Pracownika. Rozwiązanie umowy o pracę w trybie i na zasadach określonych w niniejszym Regulaminie jest traktowane jako rozwiązanie umowy z przyczyn niedotyczących pracowników w rozumieniu Ustawy." Przy czym pod użytym pojęciem "Ustawa", zgodnie ze słowniczkiem do Regulaminu, należy rozumieć ustawę z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2003 r., Nr 90, poz. 844 z późn. zm.), (na potrzeby wniosku Skarżącej dalej określana jako: Ustawa o zwolnieniach grupowych). - Zgodnie z par. 6 ust. 1 Regulaminu "W przypadku rozwiązania umowy o pracę na podstawie PDO za porozumieniem stron, Pracownikowi przysługuje prawo do następujących świadczeń: 1) odprawy w wysokości przewidzianej w Ustawie [o zwolnieniach grupowych]; 2) odprawy, o której mowa w art. 245 ust. 2 pkt 3 (...) [ZUZP]; 3) odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za obowiązujący pracownika okres wypowiedzenia umowy o pracę, zgodnie z art. 36 par. 1 Kodeksu pracy; 4) nagrody jubileuszowej za staż pracy, obliczonej zgodnie z ZUSP, do której Pracownik nabyłby prawo w okresie biegu okresu wypowiedzenia umowy o pracę, gdyby Pracodawca złożył takie wypowiedzenie w dacie składania przez Uprawnionego Pracownika wniosku o skorzystanie z PDO; 5) jednorazowej odprawy, jeżeli stosunek pracy Pracownika ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę inwalidzką, obliczonej zgodnie z ZUSP, do której Pracownik nabywa prawo w okresie obowiązywania umowy lub nabyłby prawo w okresie biegu okresu wypowiedzenia umowy o pracę, gdyby Pracodawca złożył takie wypowiedzenie w dacie składania wniosku przez Uprawnionego Pracownika." Skarżąca przystąpiła do PDO [złożyła wniosek o przystąpienie do PDO oraz podpisała porozumienie o rozwiązaniu stosunku pracy (dalej: Porozumienie)] i otrzymała w 2014 r.: a) odprawę, o której mowa w Ustawie o zwolnieniach grupowych, b) odprawę, o której mowa w art. 245 ust. 2 pkt 3 ZUSP (dalej: Odprawa), c) odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za obowiązujący pracownika okres wypowiedzenia umowy o pracę, zgodnie z art. 36 par. 1 Kodeksu pracy. Płatnik obliczył i wpłacił do urzędu zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych z ww. tytułów. Skarżąca złożyła zeznanie podatkowe w terminie do dnia 30 kwietnia 2015 roku deklarując przychód z Odpraw jako opodatkowany. Skarżąca przedstawiając opisany powyżej stan faktyczny zadała następujące pytanie: czy w przedstawionym stanie faktycznym otrzymana przez nią odprawa podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r., poz. 361 z późn. zm., dalej: "u.p.d.o.f." )? Skarżąca przedstawiając następnie własne stanowisko w kwestii objętej powyższym pytaniem wskazała, iż jej zdaniem otrzymana przez nią odprawa podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. W interpretacji indywidualnej z dnia 1 czerwca 2015 r. interpretacyjny organ podatkowy uznał przedstawione powyżej stanowisko skarżącej w zakresie skutków podatkowych wypłaty odprawy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu powołanej interpretacji powołując się na treść przepisów art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., wskazał że biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny należy uznać, iż wypłacona skarżącej na podstawie układu zbiorowego pracy odprawa, nie będzie zwolniona od podatku. Zdaniem tego organu, wejście w życie przepisów ustawy zmieniającej nie zmieniło dotychczasowej zasady, zgodnie z którą przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. ma zastosowanie wyłącznie do odszkodowań i zadośćuczynień. Z tego względu wypłacona odprawa będzie stanowiła dla skarżącej przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu, zgodnie z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., albowiem podstawą jej wypłaty będzie stosunek pracy. W konsekwencji pracodawca był też obowiązany obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wystawić informację PIT-11, natomiast Skarżąca ww. kwotę opodatkować w zeznaniu podatkowym łącznie z pozostałymi dochodami osiągniętymi w danym roku podatkowym. Po bezskutecznym wezwaniu organu interpretacyjnego do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca zaskarżyła interpretację zarzucając jej naruszenie: 1) prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy, 2) prawa procesowego, tj. art. 14c § 2 w zw. z art. 121 § 1 ustawy dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm., dalej: "O.p." ) poprzez niewystarczające uzasadnienie prawne przez organ wydający interpretację stanowiska w sprawie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W piśmie z dnia 10 września 2015 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło do naruszenia, stanowiących jej podstawę przepisów prawa materialnego tj. art. 21 ust. 1 pkt. 3 u.p.d.o.f. oraz podniesionych w skardze przepisów procesowych – art. 14 c § 2 w zw. z art. 121 §1 O.p. Sąd podzielił stanowisko skarżącej odnośnie do spełnienia warunków skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt. 3 u.p.d.o.f. wskazując, że rozstrzygnięcia wymaga, czy wypłacona skarżącej odprawa, może być traktowana jako zadośćuczynienie lub odszkodowanie i czy w związku z tym, korzysta ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt. 3 u.p.d.o.f. W ocenie Sądu odprawa nie ma takiego charakteru. Ustawodawca, nie zdefiniował pojęć "odszkodowanie" i "zadośćuczynienie" na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych oraz na potrzeby omawianego zwolnienia podatkowego. W związku z tym Sąd odwołał się do znaczenia tych pojęć na gruncie prawa cywilnego i prawa pracy, bądź też do znaczenia funkcjonującego w języku potocznym. Podkreślił, że w odniesieniu do odszkodowań z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt SK 18/05 (OTK – A 2007/10/128) stwierdził, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę, nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie, a w pewnych tylko sytuacjach, pełni rolę odszkodowania lub zadośćuczynienia. Odprawa wypłacona skarżącej, nie ma zatem charakteru odszkodowawczego, bowiem w odniesieniu do niej nie zostały spełnione warunki: uszczerbku w majątku skarżącej, bezprawności działania oraz wystąpienia tego uszczerbku bez woli skarżącej. Wyjaśniając Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z woli skarżącej, która zdecydowała się skorzystać z Programu Dobrowolnych Odejść. Dobrowolny i oparty na porozumieniu stron charakter rozwiązania stosunku pracy przez skarżącą, znajduje wprost potwierdzenie w zapisach Regulaminu PDO (wobec brzmienia par. 2 pkt 3 Regulaminu "Skorzystanie z PDO jest dobrowolne i uzależnione od zgodnej woli Uprawnionego Pracownika i Pracodawcy oraz od podpisania przez strony szczegółowego Porozumienia według wzoru stanowiącego Załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu, regulującego kwestie związane z rozwiązaniem stosunku pracy za porozumieniem stron z przyczyn niedotyczących Pracownika.). Z zapisu preambuły Regulaminu wynika, że odprawa miała rekompensować pracownikowi negatywne skutki związane z ustaniem stosunku pracy. Nie zmienia to faktu, że skutki te nie były spowodowane bezprawnym działaniem zawinionym przez pracodawcę i nie spowodowały wbrew woli skarżącej, uszczerbku w jej majątku, jak również nie wyrządziły jej krzywdy. Odprawa łagodziła skutki ustania stosunku pracy, nie stanowiła jednak naprawienia szkody. Odprawa pieniężna miała na celu dodatkowe usatysfakcjonowanie pracownika w związku z rozwiązaniem umowy o pracę za porozumieniem stron, natomiast świadczenia odszkodowawcze są konsekwencją odpowiedzialności materialnej pracodawcy względem pracownika. Obowiązek ich zapłaty zachodzi wtedy, gdy zostanie wyrządzona szkoda i w konsekwencji trzeba tę szkodę naprawić. Brak odszkodowawczego charakteru odprawy, wynika również z orzecznictwa sądowego, a stanowisko, zgodnie z którym przewidziane w programie dobrowolnych odejść pracowników odprawy, taka jak otrzymana przez skarżącą, nie są objęte zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt. 3 u.p.d.o.f. jest także jednolite w orzecznictwie sądów administracyjnych. Za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia przepisów postępowania. Organ w interpretacji wyraźnie wskazał, z jakich przepisów wywodzi swoje końcowe wnioski. Stwierdził także, że w jego ocenie, odprawa wypłacona skarżącej, nie jest odszkodowaniem czyli naprawieniem szkody lub straty lecz świadczeniem pracodawcy w razie zaistnienia zdarzeń, które zgodnie z odpowiednimi przepisami, powodują, niemożliwość, niecelowość lub zbędność kontynuacji stosunku pracy. W odniesieniu do złożonego na rozprawie załącznika do protokołu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że może on jedynie uzupełniać protokół co do jego treści poprzez bardziej precyzyjne utrwalenia wypowiedzi składanych na posiedzeniu oraz musi odpowiadać zgłoszonej na rozprawie wypowiedzi. Wskazany w załączniku do protokołu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2013 r. sygn. Akt II PK 260/12, dotyczy innego charakteru odpraw, zaś użyta w uzasadnieniu tego wyroku argumentacja, nie zmienia stanowiska Sądu. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucam mające istotny wpływ na wynika sprawy naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez utrzymanie w mocy interpretacji, w której organ błędnie nie zastosował (dokonał błędnej oceny co do zastosowania) art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. do wypłaconej na rzecz skarżącej przez Przedsiębiorstwo odprawy, o której mowa w art. 245 ust. 2 pkt 3 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy z dnia 6 września 1999 r., przyznanej w ramach Programu Dobrowolnych Odejść, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 i art. 14h O.p. przez utrzymanie w mocy interpretacji, przy której wydaniu ogan naruszył zasadę działania organów na podstawie prawa i w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie - w szczególności nieodniesienie się w pełni do podnoszonych w skardze argumentów i niezawarcie w nim wyczerpującego wyjaśnienia co do przyczyn przyjęcia prezentowanego stanowiska i odrzucenia stanowiska przeciwnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna i z tego powodu uzasadniała uchylenie zaskarżonego wyroku. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że użyte w art. 21 ust.1 pkt 3 u.p.d.o.f. wyrażenie "odszkodowania" nie powinno być rozumiane wyłącznie jako odszkodowania w rozumieniu przyjętym w prawie cywilnym, ale obejmuje ono również odszkodowania i odprawy wypłacane na podstawie przepisów prawa pracy. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 listopada 2007 r., SK 18/05 (opubl. w OTK-A z 2007 r., nr 10, poz. 128) stwierdzono (na tle art. 58 K.p.), że ustawodawca określa roszczenie majątkowe pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia jako "odszkodowanie", ale charakter tego roszczenia nie jest bezsporny. W orzecznictwie i literaturze zauważa się, że wystąpienie szkody rozumianej jako uszczerbek w prawnie chronionych dobrach pracownika i jego wysokość nie stanowią przesłanek powstania tego roszczenia. Z tego względu odszkodowania te określa się jako "odszkodowania ustawowe". Za zgodne z prawem Trybunał uznał w związku z tym ograniczenie wysokości świadczenia do wynagrodzenia należnego za okres wypowiedzenia (podobnie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 czerwca 2003 r., SK 34/01, OTK-A z 2003 r., nr 6, poz. 48). W powołanym postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że prawo pracy stanowi odrębny od prawa prywatnego (obligacyjnego) system norm, wykazujący związki z prawem publicznym. Tym samym przyjąć należy, że użyte w nim pojęcia nie mogą być, w braku wyraźnego zastrzeżenia, rozumiane tak jak w prawie cywilnym. Jeżeli zatem ustawodawca podatkowy odwołuje się do odszkodowań i zadośćuczynień, których wysokość została określona zgodnie z przepisami prawa pracy, to pojęcia odszkodowania nie można zawęzić wyłącznie do odszkodowania w rozumieniu prawa cywilnego. Potwierdza to zresztą treść art. 21 ust.1 pkt 3 u.p.d.o.f. Przepis ten nie definiuje wprawdzie pojęcia odszkodowania, jednakże w jego treści zawarto wyłączenie z odszkodowań zwolnionych niektórych odpraw, wypłacanych pracownikom. Pod pojęciem "odszkodowania" z art. 21 ust.1 pkt 3 u.p.d.o.f. należy zatem także rozumieć odprawy wypłacane na podstawie przepisów prawa pracy, w przeciwnym razie zbędne byłoby wyłączenie odpraw ze zwolnienia od opodatkowania. Gdyby odprawy nie były jednym z desygnatów wyrażenia "odszkodowania", racjonalny ustawodawca nie wyłączyłby dochodów z odpraw z zakresu zwolnienia. Stanowisko takie, pozytywnie porównywalne do przedstawionego, prezentowane było już uprzednio w wielu wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, na przykład w sprawach II FSK 1861/16, II FSK 2835/16, II FSK 1979/17, II FSK 2043/16, II FSK 3362/16, II FSK 2836/16. Z tych powodów przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji wykładni treści art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. nie można uznać za prawidłową. Sąd pierwszej instancji dopuścił się także naruszenia (podnoszonego również w skardze kasacyjnej) art. 141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji "jest niesporne", że wypłacone stronie świadczenie nie mieści się w enumeratywnym katalogu wyłączeń z analizowanego zwolnienia podatkowego. Z niewątpliwym naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie rozważył, czy zagadnienie stosowania art. 21 ust. 1 pkt 3 in fine p.p.s.a. (wyliczenie wyłączeń od zwolnienia podatkowego), w szczególności art. 21 ust. 1 pkt 3 lit b u.p.d.o.f., stanowiło przedmiot kontrolowanego administracyjnego postępowania interpretacyjnego, czy mogło i powinno stanowić przedmiot merytorycznej analizy sądu administracyjnego w rozpatrywanym przypadku zaskarżenia interpretacji do sądu administracyjnego, czy i w jaki sposób mogło mieć wpływ na treść zgodnej z prawem indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może sporządzać prawidłowego uzasadnienia wyroku za Sąd pierwszej instancji, ponieważ mogłoby to oznaczać faktyczne ograniczenie prawa stron do rzeczywiście dwuinstancyjnego postępowania przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny niewątpliwie nie może sporządzać, w tym także uzupełniać, prawidłowej interpretacji przepisów prawa podatkowego za wyłącznie uprawniony w tym przedmiocie podatkowy organ interpretacyjny, wyrok sądu nie zastępuje interpretacji wydanej w indywidualnej sprawie. Z tych powodów, dla doprowadzenia w rozpoznanej sprawie do stanu niewadliwej zgodności z prawem, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło