II SA/Rz 725/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-08-25
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Paweł Zaborniak, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działkę właściciela pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia, narusza jego prawo własności i czy takie przeznaczenie jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działkę właściciela pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia, nie narusza jego prawa własności w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważności planu. Sąd stwierdził, że organ planistyczny prawidłowo wyważył interes publiczny i prywatny, uwzględniając ochronę jakości wód, przeciwdziałanie rozproszeniu zabudowy oraz ochronę obszarów Natura 2000. Przeznaczenie działki rolnej, która nie była użytkowana rolniczo, pod zieleń izolacyjną, w kontekście istniejących pozwoleń na budowę na sąsiednich działkach, nie stanowiło naruszenia prawa własności ani zasady proporcjonalności.Stan faktyczny
Skarżący, właściciele działki rolnej, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy Radomyśl nad Sanem w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka", która przeznaczyła ich działkę pod teren zieleni izolacyjnej z możliwością zalesienia. Skarżący zarzucili naruszenie prawa własności, zasad planowania przestrzennego oraz niezgodność z przepisami prawa wodnego. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z powodu braku naruszenia interesu prawnego skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że interes prawny skarżących został naruszony. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd uznał skargę za niezasadną i oddalił ją.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. M. i K. M. na uchwałę Rady Gminy Radomyśl nad Sanem z dnia 10 września 2014 r. nr XXXVI/308/14 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego -skargę oddala-
Uzasadnienie:
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. Rady Gminy Radomyśl nad Sanem w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka" terenu położonego w obrębie ewidencyjnym Radomyśl nad Sanem, obejmującego powierzchnię ok. 15 ha w północnej części wsi Radomyśl nad Sanem, w zakresie działki ewidencyjnej nr [.] w Radomyślu nad Sanem, której właścicielami są skarżący: KM i ZM.
Uchwała nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. została ogłoszona w dniu 24 października 2014 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z 2014 r. pod poz. 2803 i weszła w życie z dniem 8 listopada 2014 r.
Powyższa uchwała została podjęta w następstwie rozstrzygnięcia nadzorczego nr P.II.4131.2.83.14 (Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego z 2014 r. poz. 1803) Wojewody Podkarpackiego z dnia 18 czerwca 2014 r. o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Gminy w Radomyślu nad Sanem Nr XXXIV/287/2014 z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka" położonego w obrębie ewidencyjnym Radomyśl nad Sanem.
Z treści normatywnej planu (§ 3 ust. 1) oraz załącznika graficznego wynika, że nieruchomość skarżących stanowiąca działkę ewidencyjną nr [.] została objęta obszarem 2 ZI, ZL, który przeznaczono jako teren zieleni izolacyjnej z możliwością zalesienia.
Zgodnie z § 14 ust. 2 planu tereny zieleni izolacyjnej z możliwością zalesienia mają następujące przeznaczenie: 1) przeznaczenie podstawowe: zieleń izolacyjna w formie zieleni niskiej, krzewów i zieleni wysokiej o przyrodniczej funkcji ochronnej, stanowiąca ochronę terenów leśnych objętych formami ochrony przyrody i zieleń leśna stanowiąca kontynuację elementów przyrodniczych krajobrazu w sąsiedztwie; 2) przeznaczenie dopuszczalne: a) obiekty małej architektury (tj. ławki, latarnie, kosze na śmieci i inne urządzenia niekubaturowe); b) wody powierzchniowe (naturalne - cieki wodne, stawy oraz oczka wodne) oraz urządzenia regulacyjne i zabezpieczające w korytach cieków wodnych, c) założenia kompozycyjne o charakterze zieleni rekreacyjno-wypoczynkowej. Ustalono również następujące zasady zagospodarowania dla powyższego terenu: a) obsługa komunikacyjna z drogi 1KDL i drogi nr ewid. [.], położonej poza granicą opracowania planu; b) udział powierzchni biologicznie czynnej nie mniej niż 60% powierzchni działki; c) dopuszcza się możliwość ogradzania terenu w sposób pozwalający na migrację małych zwierząt; d) kształtowanie kompozycji roślinnych (systemu nasadzeń i składu gatunkowego roślin) należy dostosować do charakteru otoczenia oraz lokalnych ekosystemów.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 planu termin "zieleń izolacyjna" oznacza "zieleń o składzie gatunkowym oraz systemie nasadzeń stanowiących kontynuację elementów przyrodniczych krajobrazu w określonym miejscu (zieleń leśna) oraz stanowiących ochronę terenów objętych uciążliwościami sąsiadujących inwestycji". Zgodnie z § 5 ust. 1 na rysunku planu wyznaczono również granice obszaru ochrony jakości ujęcia wód w Radomyślu nad Sanem. W granicach tego obszaru położona jest działka nr [.] należąca do skarżących.
Przedmiotowa nieruchomość nr [.] została zakupiona przez skarżących jako działka rolna od Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa w 2007 roku. Zgodnie ze stanem ujawnionym w ewidencji gruntów powyższa działka została sklasyfikowana jako grunt rolny klasy bonitacyjnej R V-VI. W obowiązującym w momencie powyższego zakupu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Radomyśl nad Sanem zatwierdzonego uchwałą z dnia 30 grudnia 2002 r. nr IV/25/02 obszar obejmujący nieruchomość skarżących był przeznaczony pod projektowaną strefę ochronną ujęcia wody. Jak wynika z dokumentacji zalegającej w aktach sprawy, teren działki skarżących w okresie przygotowywania dokumentacji planistycznej nie był użytkowany rolniczo.
Skarżący zmierzali do zmiany przeznaczenia przedmiotowej działki, występując [.] sierpnia 2011 r. z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, który został ostatecznie wycofany. Powyższy wniosek został złożony już po podjęciu przez Radę Gminy Radomyśl nad Sanem uchwały nr V/39/11 z dnia 27 kwietnia 2011 r. o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka", obejmującego działkę skarżących.
W 2012 r. skarżący złożyli nowy wniosek o treści tożsamej z poprzednim wnioskiem. Postępowanie wszczęte w następstwie tego wniosku zostało jednak zawieszone w związku z podjęciem przez Radę Gminy w dniu 27 kwietnia 2011 r. uchwały nr V/39/11 o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego działkę skarżących. Powyższe postanowienie zostało następnie uchylone przez organ zażaleniowy. Całe postępowanie toczyło się w dalszych ciągu bardzo przewlekle. Wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r. WSA w Rzeszowie (sygn. akt II SAB/Rz 127/13) stwierdził, że postępowanie w przedmiocie warunków zabudowy przedmiotowej działki prowadzone było przewlekle z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzył Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 2000 złotych. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 14 stycznia 2015 r. (sygn. akt II OSK 1646/14). Decyzją z dnia 11 marca 2015 r. Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych na działce nr [.] w Radomyślu nad Sanem.
W dniu 1 kwietnia 2015 r. skarżący skierowali do Rady Gminy Radomyśl nad Sanem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez podjęcie uchwały w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Radomyśla nad Sanem (uchwała z dnia 9 maja 2014 r. nr XXXIV/286/2014) oraz uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka" (uchwała z dnia 10 września 2014 r. XXXVI/308/14), zarzucając ich przyjęcie z naruszeniem zasad określonych w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), w zakresie, w jakim odnoszą się do ich działki o nr ewid. nr [.] w Radomyślu nad Sanem. Skarżący zażądali zmiany uchwał poprzez przekwalifikowanie terenu oznaczonego jako zieleń izolacyjna na teren zabudowy jednorodzinnej.
Skarżący w piśmie z dnia 29 maja 2015 r. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarówno wyżej wskazaną uchwałę nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również uchwałę nr XXXIV/286/2014 z dnia 9 maja 2014 r. Rady Gminy Radomyśl nad Sanem w przedmiocie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Radomyśl nad Sanem zatwierdzonego uchwałą z dnia 30 grudnia 2002 r. nr IV/25/02 i zmienionego uchwałą XXVII/223/2009 z dnia 30 grudnia 2009 r.
Skarga na uchwałę nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego została, zgodnie z art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), zarejestrowana pod sygn. II SA/Rz 812/15, natomiast skarga na uchwałę nr XXXIV/286/2014 z dnia 9 maja 2014 r. Rady Gminy Radomyśl nad Sanem w przedmiocie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Radomyśl nad Sanem została zarejestrowana pod sygn. II SA/Rz 811/15.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonych uchwał w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie: art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 pkt 1 i 2, art. 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 7, art. 17 pkt 1, 2 i 9, art. 20 i art. 28 ust. 1 u.p.z.p., § 9 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, art. 58 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi – w zakresie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – skarżący podnieśli następujące argumenty:
1. w procedurze planistycznej naruszono art. 17 pkt 1 i 2 u.p.z.p., albowiem Wójt Gminy w pierwszej kolejności zawiadomił o podjęciu przez Radę Gminy uchwały nr V/39/11 z dnia 27 kwietnia 2011 r. o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu uprawnione organy (7 lipca 2011 r.), a dopiero później ogłosił w prasie lokalnej o podjęciu uchwały (13 lipca 2011 roku);
2. zawiadomienie o podjęciu uchwały z dnia 27 kwietnia 2011 r. zostało skierowane w części do niewłaściwych organów, w tym do Urzędu Komunikacji Elektronicznej oraz do PKP S.A.;
3. podniesiony w zarządzeniu Wójta Gminy nr 47b/12 z dnia 20 sierpnia 2012 r. o nieuwzględnieniu wniosku skarżących do miejscowego planu argument, że przeznaczenie ich działki pod zabudowę mieszkaniową mogłoby przyczynić się do rozproszenia zabudowy na cennych przyrodniczo terenach, jest nietrafny, gdyż pomiędzy obszarami 1 ZI, ZL (w którego granicach znajduje się działka skarżących) i 2 ZI, ZL przeznaczonymi pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia wyznaczono obszar 1 MN pod zabudowę jednorodzinną, który w żaden sposób nie jest spójny z projektowanym sposobem przeznaczenia obszarów 1 ZI, ZL i 2 ZI, ZL;
4. uchwałą nr XXXVI/309/2014 z dnia 10 września 2014 r. Rada Gminy przyjęła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Półłanki", z którego wynika, że znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżących nr [.], po przeciwnej stronie drogi 1 KDD oddzielającej obszary objęte planami "Niwka" i "Półanki", teren 1 MN został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną; ponadto na terenach objętych planem "Półanki" przeznaczono ponad 15 ha terenów pod zabudowę mieszkaniową i zgodnie z proponowanym podziałem wewnętrznym ma tam powstać 109 działek budowlanych;
5. w planie "Niwka" wyznaczono (§ 5) granice obszaru jakości ujęcia wód w Radomyślu nad Sanem, "objętego strefą ochrony pośredniej zewnętrznej ujęcia wody", podczas gdy do chwili obecnej tego rodzaju strefa nie została wyznaczona przez upoważniony organ, to jest przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej, zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (p.w.);
6. Rada Gminy wyznaczając granice obszaru ochrony jakości ujęcia wody naruszyła kompetencję dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej;
7. działki położone w obszarze ochrony jakości ujęcia wody na terenie objętym planem "Półanki" zostały przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, podczas gdy w planie "Niwka" działka skarżących została przeznaczona pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia;
8. ograniczenie prawa zabudowy działki nr [.] poprzez przeznaczenie jej pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia jest przejawem "stronniczego" i "celowego" działania Wójta;
9. określone w planie przeznaczenie działki skarżących oraz brak jej włączenia do obszaru o przeznaczeniu budowlanym narusza zasadę zachowania ładu przestrzennego z art. 1 ust. 2 pkt u.p.z.p.;
10. granice sporządzonego projektu planu miejscowego są niezgodne z zakresem określonym w załączniku graficznym do uchwały nr V/39/11 z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka", przez co doszło do naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.z.p.;
11. uchwała Rady Gminy z dnia 9 maja 2014 r. nie stwierdziła jednoznacznie, że plan miejscowy nie narusza postanowień studium, przez co doszło do rażącego naruszenia art. 20 u.p.z.p.;
12. radni na sesji Rady Gminy w dniu 9 maja 2014 r. zostali wprowadzeni w błąd, gdyż: a) nie zostali poinformowani o zmianie przeznaczenia działki skarżących (zmiana przeznaczenia rolniczego); b) nie zostali poinformowani o możliwości wprowadzenia ochrony ujęcia wody poprzez ustanowienie strefy ochrony ujęcia na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne; c) zostali poinformowani o możliwości zmiany planu w razie złożenia przez skarżących "nowego wniosku"; d) zostali poinformowani o przeznaczeniu działki przez skarżących "na cele komercyjne";
13. na sesji w dniu 10 września 2014 r., po stwierdzeniu nieważności uchwały planistycznej z dnia 9 maja 2014 r. przez Wojewodę Podkarpackiego, rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 18 czerwca 2014 r., Rada Gminy nie dokonała stwierdzenia o nienaruszaniu przez plan ustaleń studium, a ponadto nie dokonała ponownego rozpatrzenia uwag skarżących do planu, co podważa wiarygodność załącznika nr 3 do powyższej uchwały;
14. po stwierdzeniu nieważności uchwały planistycznej z dnia 9 maja 2014 r. przez Wojewodę Podkarpackiego rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 18 czerwca 2014 r. organy Gminy nie ponowiły niezbędnych czynności określonych w art. 17 u.p.z.p., to jest skorygowany plan nie został ponownie wyłożony do publicznego wglądu, przez co naruszono art. 17 pkt 9 w zw. z art. 28 u.p.z.p.;
15. część graficzna i tekstowa planu są dotknięte niespójnością w zakresie § 12 ust. 3 pkt 1, gdyż z przepisu tego wynika, że "obsługa komunikacyjna" zostanie zapewniona z drogi nr ewid. [.], położonej poza granicą opracowania planu, natomiast w planie "Półanki" droga ta jest oznaczona symbolem 1 KDD;
16. lokalizacja działki skarżących na terenie oznaczonym symbolem 2 ZI, ZL wyłącza "jakąkolwiek możliwość" zabudowy obiektami budowlanymi; przyjęty "kierunek zagospodarowania" ma charakter dyskryminujący i bezzasadnie ogranicza skarżących "w wykonywaniu uprawnień właścicielskich" z art. 140 k.c.;
17. zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżących oraz właścicieli działek położonych na terenach 1 MN i 2 MN w zakresie terenów o takich samych walorach i położonych w tej samej strefie stanowi naruszenie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP;
18. organ stanowiący gminy uchwalając plan dopuścił się nadużycia władztwa planistycznego, bowiem w sytuacji konfliktu interesu gminy i interesu skarżących opowiedział się "bez uzasadnionych motywów" za interesem gminy, nie wykazując, "w czym upatruje zagrożenie" pogorszenia jakości wód, jak również z czego wynika potrzeba wyznaczenia "terenów zielonych" i "strefy ujęcia wody".
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o oddalenie skargi w całości, uznając podniesione przez skarżących zarzuty za nieuzasadnione. W ocenie organu w procedurze planistycznej nie doszło do zarzucanych naruszeń prawa. Przede wszystkim kolejność czynności określonych w art. 17 u.p.z.p. była prawidłowa, natomiast datą zawiadomienia właściwych organów nie jest data nadania pisma, lecz data jego otrzymania. Zarzut skierowania pism do niewłaściwych organów jest chybiony, gdyż PKP S.A. została jedynie zawiadomiona, nie będąc organem opiniującym, natomiast Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej nie uczestniczył ostatecznie w procedurze, informując o zmianie przepisów u.p.z.p. Nie doszło również do naruszenia art. 17 ust. 4 u.p.z.p., gdyż wnioski zostały prawidłowo rozpatrzone przez Wójta zarządzeniem nr 47b/12 z dnia 20 sierpnia 2012 r. Organ zwrócił również uwagę, że skarżący posiadają w bezpośrednim sąsiedztwie spornej działki nieruchomość przeznaczoną pod zabudowę jednorodzinną, a także posiadają działki, na których zlokalizowany jest dom mieszkalny. Ponadto organ stwierdził, że ustalenie na terenach 1 MN przeznaczenia pod zabudowę jednorodzinną wynikało stąd, że dla tych terenów zostały już wydane ostateczne pozwolenia na budowę i inwestycje polegające na budowie budynków mieszkalnych i gospodarczych znajdują się w trakcie realizacji. Zdaniem organu zarzut niezgodności granic planu w uchwałach o przystąpieniu do sporządzania i o uchwaleniu planu jest nieuzasadniony. W ocenie organu również zarzuty naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. są pozbawione podstaw. Zarzut naruszenia art. 20 u.p.z.p. poprzez podjęcie uchwały planistycznej niezgodnej ze studium jest bezzasadny, gdyż Rada Gminy uchwaliła plan w dniu 9 maja 2014 r. po uchwaleniu zmiany studium. Brak ponowienia czynności proceduralnych po stwierdzeniu nieważności uchwały z dnia 9 maja 2014 r. wynikał natomiast z faktu, że zastrzeżenia Wojewody wyrażone w rozstrzygnięciu nadzorczym nie miały dotyczyły zasadniczych treści zawartych w planie.
W piśmie z dnia 27 lipca 2015 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę, ponowili argumentację zawartą w skardze. Skarżący uzupełniająco wskazali także, że niezachowanie wymaganej przepisami art. 17 u.p.z.p. kolejności ogłoszeń i zawiadomień było wynikiem jednoczesnego prowadzenia postępowania w sprawie zmiany Studium. Ponadto granice obszaru zmiany Studium i terenu objętego planem "Niwka" nie pokrywają się. Skarżący zakwestionowali również legalność rozwiązania, według którego pod zabudowę przeznaczono dwie sąsiednie działki względem ich nieruchomości, której takiego prawa pozbawiono, ponieważ nie można w takiej sytuacji przyjąć zachowania ciągłości ładu przestrzennego, zwłaszcza że są to dwie jedyne działki z prawem zabudowy. Skarżący nie zgodzili się także z oceną Wójta, że nie doszło do zmiany przeznaczania terenu ich działki, skoro dotychczas była ona działką rolną, a przeznaczona została pod zieleń izolacyjną.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na uchwałę nr XXXIV/286/2014 z dnia 9 maja 2014 r. Rady Gminy Radomyśl nad Sanem w przedmiocie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Radomyśl nad Sanem (sygn. akt II SA/Rz 811/15).
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na uchwałę nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (sygn. akt II SA/Rz 812/15).
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą podjętą przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.W kontekście przytoczonych przepisów, skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest uwarunkowane następującymi okolicznościami: po pierwsze - zaskarżony akt musi dotyczyć sfery administracji publicznej, po drugie - wniesienie skargi do sądu wymaga wcześniejszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a nadto zachowania terminu, a po trzecie - zaskarżony akt musi nie tylko dotyczyć interesu prawnego, ale również naruszać interes prawny lub uprawnienie skarżącego. Dopiero po spełnieniu powyższych przesłanek możliwe jest dokonanie oceny skargi pod kątem jej zasadności.
Sąd w dalszej kolejności stwierdził, że wobec wniesienia skargi na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Sąd stwierdza, że istnieje właściwość przedmiotowa do zaskarżenia, gdyż plan jest aktem prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zachowane zostały też formalne warunki wniesienia skargi, gdyż skarżący pismem z dnia 1 kwietnia 2015 r. wezwali Radę Gminy Radomyśl nad Sanem do usunięcia naruszenia prawa. Skarga została złożona w organie 29 maja 2015 r., czyli z dochowaniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. Jeżeli chodzi o warunek wykazania przesłanki legitymacyjnej z art. 101 ust. 1 u.s.g., Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości okoliczność, że źródłem interesu prawnego skarżących są normy określające prawo własności nieruchomości, co w realiach niniejszej sprawy uprawnionym jest twierdzenie, że brak jest podstaw do przyjęcia tezy o naruszeniu interesu prawnego skarżących kwestionowaną uchwałą. Żaden przepis zawarty w planie zagospodarowania przestrzennego nie wpłynął negatywnie na zakres wykonywania prawa własności, prawo to nie zostało uszczuplone poprzez wprowadzenie zakazów. Stan faktyczny nakreślony w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa jak i w skardze w powiązaniu z normami planistycznymi uchwalonymi zaskarżoną uchwałą pozwalają na przyjęcie takiej oceny. Obecni na rozprawie pełnomocnicy organu wskazali, że oznaczenie w obrębie planu terenu symbolem MN 1 było efektem wydania decyzji o warunkach zabudowy przed jego uchwaleniem. W dalszej kolejności Sąd zauważył, że przy ocenie naruszenia interesu prawnego nie można pominąć również stanowiska skarżących, że kierunki zagospodarowania działki skarżących wprowadzone w studium są niezgodne z ich oczekiwaniami. Skarżący nie wywiedli, w jaki sposób zostało naruszone ich prawo własności i dotychczasowy sposób korzystania. Sami skarżący twierdzą, że działka ich ma charakter rolny, zatem wprowadzony w studium planowany kierunek dla ich działki nie wpłynął na sposób i możliwość korzystania w sposób dotychczasowy, ani nie wpłynął na zakres wykonywania prawa własności. Nie można opierać naruszenia interesu prawnego na konstruowaniu treści norm prawnych zgodnych z własnymi oczekiwaniami z tego względzie, że interes prawnych jest obiektywny i aktualny. Przy takiej argumentacji skarżących ich interes prawny nie ma cechy aktualności. Wprowadzony dla działki skarżących w studium symbol 1 ZI/ZL - oznacza tereny zieleni izolacyjne z możliwością zalesienia. Możliwości zabudowy działki nie przewidywała również uchwała Rady Gminy Radomyśl nad Sanem z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Radomyśl nad Sanem. Okoliczność, że Rada Gminy Radomyśla nad Sanem nie uwzględniła postulatu skarżących o objęciu ich działki możliwością zabudowy jednorodzinnej nie prowadzi do wniosku, że nastąpiło naruszenie interesu prawnego skarżących, skoro ich sytuacja prawna nie ulegała zmianie. Naruszenia interesu prawnego skarżących nie można też wyprowadzić z faktu, że od 2011 r. ubiegali sie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, które to postępowanie zostało umorzone w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania. Skarżący nie wykazali, że dysponowali prawem do zabudowy nieruchomości (por. wyrok NSA z 20.03.2014 r., sygn. akt II OSK 2572/12). Zdaniem Sądu wywodzony przez skarżących z prawa własności interes prawny jest indywidualny i prawnie chroniony, jednak w skardze nie wykazano, że w wyniku uregulowań zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego "Niwka" zmianie ulegnie dotychczasowy sposób wykonywania prawa własności. Ponadto w ocenie Sądu ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka" są zgodne z zapisami studium zawartymi w uchwale Nr XXXIV/266/2014 z dnia 9 maja 2014 r. w zakresie przyjętych kierunków rozwoju dla terenu o symboli 1 ZI/ZL, obejmującym swym zasięgiem działkę skarżących.
W konkluzji Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia konkretnego, aktualnego interesu prawnego skarżących opartego na konkretnym przepisie prawa materialnego, co jest wystarczające do stwierdzenia, że skarga skarżących jest niedopuszczalna, a zatem zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w zw. z art. 101 u.s.g. podlega odrzuceniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wnieśli skarżący, podnosząc następujące zarzuty:
1. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenia przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.), poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie posiadają interesu prawnego do zaskarżenia uchwały Rady Gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy kierując sprawę do WSA w Rzeszowie skarżący bardzo szczegółowo i obszernie opisali jakim przepisom prawa organ planistyczny uchybił, wskazując na naruszenie przepisów art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 6 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 1 i 2 pkt 7, art. 17 pkt 1 i 2, art. 20, art. 28 ust. 1 u.p.z.p., wskazując jednocześnie w jakim stopniu wadliwie przyjęta uchwała negatywnie wpływa na ich sytuację prawną, chociażby w związku z przeznaczeniem ich działki pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia oraz wyznaczeniem w miejscowym planie obszaru ochrony jakości ujęcia wód (§ 1 ust. 3 pkt 2 planu), która obejmując swym zakresem działkę skarżących ogranicza sposób jej zagospodarowania w zasadzie do zieleni leśnej oraz zieleni izolacyjnej, czym wprost ograniczono właścicielom możliwość korzystania z niej, przez wprowadzenie zbędnych i niczym nieuzasadnionych zakazów i ograniczeń, bez wyraźnej podstawy tak faktycznej jak i prawnej do tego rodzaju działań;
b) art. 1 ust. 2 pkt 1 i 7 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 140 k.c., art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. poprzez rażące naruszenie prawa własności w sposób nieuprawniony przepisami obowiązującego prawa w szczególności poprzez wyznaczenie w planie obszaru ochrony jakości ujęcia wody, a w konsekwencji ustalenie dla terenów (tym działki skarżących) o symbolach 1 ZI, ZL - 2 ZI, ZL ograniczeń w zakresie ich zagospodarowania, pomimo, iż możliwość ustanowienia stref ochronnych ujęcia wód - zarówno pośredniej jak i bezpośredniej - ustawodawca zastrzegł wyłącznie dla dyrektora RZWG uzależniając ich wyznaczenie od przeprowadzenia określonej procedury, mającej na celu zbadanie, czy i jakie ograniczenia są na danym terenie konieczne, jako że stosownie do art. 59 ustawy - Prawo wodne na obszarach ochronnych można zabronić wyłącznie lokalizowania inwestycji, które mogą spowodować trwałe zanieczyszczenie gruntów lub wód, a w szczególności inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, natomiast Rada Gminy zaskarżoną uchwałą wprowadziła ograniczenia i zakazy zupełnie nieuzasadnione, bez przeprowadzenia stosownej weryfikacji, czy są one w takim zakresie konieczne i niezbędne dla zapewnienia odpowiedniej jakości wody, a tym samym bezpodstawnie ograniczyła prawo skarżących w dysponowaniu ich własnością, bowiem przed uchwaleniem zaskarżonego planu mogli oni swobodnie gospodarować posiadanym gruntem, prowadząc uprawy bez jakichkolwiek ograniczeń, czy też uzyskując decyzję o warunkach zabudowy (przed uchwaleniem planu spełnione zostały wszystkie warunki do jej uzyskania zgodnie z u.p.z.p.), dokonać jej zabudowy budynkiem mieszkalnym, jak na działkach sąsiadujących, będących własnością osób fizycznych i oznaczonych na rysunku planu symbolem 1 MN, co za tym idzie ingerencję organu w ich prawo własności należało uznać za nadmierną, obiektywnie bezpodstawną i nieuzasadnioną;
2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo, iż zaskarżona uchwała w sposób bezpośredni i realny naruszyła interes prawny skarżących, a organ planistyczny w procesie tworzenia planu dopuścił się licznych uchybień, w sposób istotny naruszając przepisy prawa materialnego, a to art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 1 i 2 pkt 7, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 17 pkt 1 i 2, art. 20, art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zakresie sposobu i trybu procedowania przy sporządzaniu zaskarżonej uchwały, szczególnie biorąc pod uwagę rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego i brak ponowienia koniecznej w tym zakresie procedury planistycznej. Ponadto zostały naruszone przepisy art. 58 § 1, art. 59 § 1 i 2, art. 60 ustawy - Prawo wodne poprzez przekroczenie przez organ planistyczny kompetencji ustawowych wyznaczając "strefę ochrony jakości ujęcia wody" (§ 1 ust. 3 pkt 2 tekstu planu) mimo, że kompetencje w tym zakresie posiada wyłącznie dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a postępowanie to, którego wynikiem jest wprowadzenie uzasadnionych w danych okolicznościach zakazów i ograniczeń, winno być poprzedzone stosownym postępowaniem tegoż organu;
b) art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez zaniechanie przeprowadzenia kontroli administracji publicznej w sytuacji, gdy działania organu planistycznego były przejawem arbitralnego ograniczenia zasady państwa prawa i wyprowadzonych z dniej zasad ochrony praw nabytych, dobrej administracji i proporcjonalności, jak również naruszały zasady ochrony własności i innych praw majątkowych.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wnieśli o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Ponadto, na podstawie art. 200 p.p.s.a., skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w sprawie o sygn. II OSK 920/16 uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 3 lutego 2016 r. o odrzuceniu skargi na uchwałę nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania i przekazał w tym zakresie sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu powyższego postanowienie Sąd odwoławczy stwierdził, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 101 ust. 1 u.s.g. jest uzasadniony, albowiem w ustalonym stanie faktycznym sprawy interes prawny skarżących jako właścicieli nieruchomości położonej na obszarze objętym przedmiotowym planem został naruszony. W zaskarżonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nastąpiła bowiem, niekwestionowana przez Sąd I instancji, zmiana przeznaczenia nieruchomości skarżących (działka skarżących o charakterze rolnym została przeznaczona pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia) oraz wyznaczono w nim obszar ochrony jakości ujęcia wód, który obejmuje swym zakresem działkę skarżących. Tym samym, wbrew ustaleniom Sądu I instancji, podjęta uchwała wpływa w sposób bezpośredni na sytuację prawną skarżących, ingerując w sposób wykonywania przez skarżących ich prawa własności. Przepis § 14 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały wskazuje, iż dopuszczalne przeznaczenie terenów zieleni, oznaczonych w planie symbolem ZL, w tym 1 ZL i 2 ZL, obejmuje urządzenia niezbędne do prowadzenia gospodarki leśnej oraz utrzymania form ochrony (szkółki leśne), urządzenia związane z formami ochrony środowiska, wody powierzchniowe oraz urządzenia regulacyjne i zabezpieczające w korytach cieków wodnych, lokalizację budowli związanych z gospodarką leśną na podstawie przepisów ustawy o lasach - wież obserwacyjnych o wysokości do 30 m, altan leśnych o powierzchni zabudowy do 50 m2 oraz urządzeń dla zwierząt leśnych (paśniki), zalesianie gruntów, wynikające z aktualnych potrzeb i możliwości. Zgodnie z przyjętymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lokalizacja działki skarżących na terenie oznaczonym symbolem 2 ZI, ZL wyłącza możliwość jej zabudowy, wprowadzając ograniczenia również w zakresie możliwości dotychczasowego sposobu jej użytkowania (konsekwentnie wskazywanego przez skarżących jako rolniczy). Oznacza to, że skarżący byli legitymowani do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę do sądu administracyjnego, w myśl art. 101 ust. 1 u.s.g. Samo uchwalenie i wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w sytuacji, gdy w sposób wiążący plan miejscowy określa nowy, inny od dotychczasowego sposób wykonywania prawa własności powoduje, że jego postanowienia naruszają, dotykają tego prawa. W przypadku kiedy skarżący posiadają prawo własności działki usytuowanej na terenie objętym postanowieniami kwestionowanego planu, to w sytuacji gdy postanowienia planu kształtują odmiennie sposób korzystania z nieruchomości w stosunku do dotychczasowego sposobu korzystania z tej nieruchomości lub zawężają sposób korzystania z tej nieruchomości mieszczący się w dotychczasowych uprawnieniach właściciela należy przyjąć istnienie związku pomiędzy sytuacją prawną skarżących a treścią planu polegającego na naruszeniu interesu prawnego przejawiającego się istnieniem bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją skarżącego. Taki związek, istniejący w chwili wprowadzenia w życie danego aktu, powoduje następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżących konkretnych - mających oparcie w przepisach prawa materialnego - uprawnień. Sam fakt, iż skarżący wystąpili w 2011 r. o wydanie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, dwóch budynków garażowo - gospodarczych oraz dwóch zbiorników na nieczystości ciekłe na dwóch projektowanych działkach budowlanych wydzielonych z działki nr [.], wbrew ocenie Sądu I instancji, leży zaś poza kwestią badania legitymacji skargowej w przedmiotowej sprawie. Nie jest bowiem tak, jak przyjmuje Sąd I instancji, iż źródła interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały skarżący upatrują jedynie w nieuwzględnieniu przez organy gminy ich wniosków w zakresie objęcia ich działki możliwością zabudowy jednorodzinnej. W piśmie z dnia 27 lipca 2015 r., stanowiącym ustosunkowanie się skarżących do odpowiedzi organu gminy na skargę, skarżący wyraźnie wskazują, iż wbrew stanowisku Wójta Gminy, ustalenia planu zmieniają dotychczasowy rolniczy charakter ich działki, która zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi grunty orne RV i RVI, przewidując w tym miejscu zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia. W ocenie NSA skarżący mieli prawo oczekiwać, że Rada Gminy uchwalając nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dokona zmian uwzględniających ich postulaty zagospodarowania przestrzennego obszaru, na którym położona jest należąca do nich nieruchomość. Inną kwestią jest jednak to, czy postulaty te i oczekiwania mogły być w tej konkretnej sprawie spełnione, ale żeby na to pytanie odpowiedzieć, należało sprawę rozpoznać merytorycznie, a nie ograniczyć się, jak zrobił to Sąd, do oceny naruszenia interesu prawnego skarżących, błędnie wywodząc, iż naruszenie interesu prawnego skarżących w powołanych okolicznościach sprawy nie miało miejsca.
Rozpoznając sprawę sądowoadministracyjną merytorycznie,
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod rozwagę wszelkie naruszenia prawa niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Jednocześnie należy stwierdzić, że kryterium legalności podlega uwzględnieniu w fazie orzekania w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. albo w przepisach szczególnych.
Bezpośrednim przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest gminny akt prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) w postaci uchwały rady gminy w przedmiocie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie obejmującym nieruchomość należącą do stron skarżących. Jakkolwiek w fazie rozpoznania skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego legalnościowe kryterium kontrolne nie podlega ograniczeniu, to jednak w fazie orzekania kompetencja sądu administracyjnego do sankcjonowania naruszeń prawa poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały (art. 147 § 1 p.p.s.a.) zostaje poddana limitacji na podstawie przepisu szczególnego, który przewiduje, że skarga na tego rodzaju uchwałę może zostać uwzględniona jedynie w razie zaistnienia co najmniej jednej z trzech ustawowych podstaw.
Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), w brzmieniu nadanym przez art. 41 pkt 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji i obowiązującym od dnia 18 listopada 2015 r., podstawami stwierdzenia nieważności w całości lub w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są tylko istotne naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenia trybu jego sporządzania oraz naruszenia właściwości organów w tym zakresie. Powyższy przepis stanowiący regulację szczególną względem art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządu gminnego (u.s.g.) oraz dopełnienie treściowe art. 147 p.p.s.a. stanowi podstawę pozbawienia mocy obowiązującej miejscowego planu tylko w przypadkach naruszeń prawa materialnego i formalnego, które dodatkowo i co do zasady muszą mieć charakter istotny.
Oznacza to po pierwsze, że naruszenia warunków materialnych sporządzenia planu (zasad sporządzania planu) muszą być w aktualnym stanie prawnym istotne, to znaczy muszą to być takie naruszenia przepisów stanowiących bezpośrednią lub pośrednią (np. w zakresie konstytucyjnych zasad równości lub proporcjonalności lub w zakresie ustawowych zasad – np. ochrony własności, przyrody, środowiska) podstawę miejscowego planu, które mają bezpośredni i realny wpływ na treść tego aktu. Po drugie, istotne muszą być także naruszenia warunków proceduralnych wydania aktu planistycznego (procedury planistycznej). W tym wypadku chodzi o tego rodzaju naruszenia trybu sporządzania, które są w stanie bezpośrednio i realnie wpłynąć na treść lub formę aktu planistycznego. Po trzecie, każde naruszenie przepisów o właściwości organów uczestniczących w procedurze planistycznej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności miejscowego planu.
Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 6 maja 2016 r. wydanego w sprawie o sygn. II OSK 920/16, na tle sprawy będącej przedmiotem skargi doszło niewątpliwie do bezpośredniego naruszenia interesu prawnego skarżących w zakresie działki ewidencyjnej, która została objęta regulacją zaskarżonej uchwały planistycznej. Powyższa okoliczność nie oznacza jednak, że skarżący mogą oczekiwać, iż uchwała ta zostanie automatycznie pozbawiona mocy obowiązującej. Naruszenie interesu prawnego będące przesłanką legitymacji skargowej z art. 101 u.s.g. może być bowiem legalne albo nielegalne, a kryterium zgodności z prawem podlega dodatkowo kwalifikacji z punktu widzenia cechy istotności, albowiem sąd administracyjny jest upoważniony do stwierdzenia nieważności uchwały planistycznej zasadniczo (poza wypadkiem naruszenia właściwości) jedynie wtedy, gdy ustali, że w sprawie doszło do realnego i bezpośredniego wpływu naruszenia prawa materialnego lub formalnego na formę lub treść aktu planistycznego.
W niniejszej sprawie trzeba ponadto mieć na względzie charakter skargi złożonej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., w przedmiocie której sąd administracyjny orzeka jedynie w granicach naruszonego interesu prawnego strony skarżącej. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia trybu lub zasad sporządzania planu sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały jedynie w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego (por. np. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2008 r., II OSK 978/08). Jeśli więc strona skarżąca wywodzi swój interes prawny z prawa własności nieruchomości objętej planem, to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do tej części planu, która dotyczy tej nieruchomości.
Mając na względzie treść art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz zarzuty podniesione w skardze, kontrola legalności zaskarżonej uchwały powinna rozpocząć się od zbadania jej zgodności z przepisami o właściwości organów i trybie sporządzania planu.
W pierwszej kolejności należy rozważyć zachowanie przez organy planistyczne przepisów o właściwości, których naruszenie – niezależnie od istotności – skutkuje obowiązkiem stwierdzenia nieważności uchwały planistycznej.
Dokonana z urzędu analiza akt planistycznych pozwala Sądowi na stwierdzenie, że w sprawie związanej z zaskarżoną uchwałą nie doszło do naruszenia przepisów określających właściwość organów uczestniczących w procedurze planistycznej. W szczególności pozbawione podstaw okazały się podniesione w skardze zarzuty uczestnictwa w procedurze współdziałania niewłaściwych organów lub podmiotów (w tym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej oraz PKP S.A.) oraz naruszenia przez Radę Gminy wynikających z art. 58 § 1, art. 59 § 1 i 2, art. 60 p.w. kompetencji dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej do ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody.
Odnosząc się do tego ostatniego zarzutu, trzeba wskazać, że wyznaczenie na rysunku planu granic obszaru ochrony jakości ujęcia wody (zob. § 1 ust. 3 pkt 2 tekstu planu) zostało integralnie powiązane z treścią § 5 planu, w którym określono zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego. Zgodnie z § 5 ust. 1 na rysunku planu wyznacza się "granice obszaru ochrony jakości ujęcia wód w Radomyślu nad Sanem", natomiast stosownie do treści ust. 2 § 5 wprowadzono w tych granicach określone zasady w zakresie ochrony wód powierzchniowych i podziemnych ("1) należy zapewnić warunki gwarantujące ochronę wód podziemnych poprzez zastosowanie rozwiązań zapobiegających zanieczyszczeniom wód podziemnych; 2) docelowo należy zapewnić pełne wyposażenie wszystkich obiektów w kanalizację sanitarną; 3) w granicach obszaru ochrony jakości ujęcia wód ustala się bezwzględny zakaz lokalizacji zabudowy mieszkaniowej bez podłączenia do sieci kanalizacyjnej; 4) magazynowanie odpadów stałych winno się odbywać wyłącznie w przystosowanych do tego celu miejscach, zgodnie z przepisami o odpadach; 5) obowiązuje zachowanie obudowy ekologicznej oraz zachowanie właściwych warunków hydrogenicznych cieków wodnych"). Powyższe zasady związane z ochroną środowiska nie naruszają w żaden sposób kompetencji dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej do ustanowienia w drodze aktu prawa miejscowego strefy ochronnej ujęcia wody (art. 58 ust. 1 p.w.), w której to strefie mają obowiązywać zakazy, nakazy lub ograniczenia wskazane w art. 52-57 p.w. Ustanowiona w zaskarżonej uchwale "strefa ochrony jakości ujęcia wody" stanowi, zgodnie z dokumentacją znajdującą się w aktach planistycznych, etap przygotowawczy do ustanowienia w przyszłości przez właściwy organ na wniosek i koszt właściciela ujęcia wody strefy ochronnej w drodze aktu prawa miejscowego. Zgodnie z treścią § 5 ust. 2 planu zakres przedmiotowy, charakter i treść zasad ochrony wód podziemnych wyraźnie wskazują na to, że ich celem jest zachowanie i ochrona odpowiedniej jakości wód podziemnych jako istotnego elementu środowiska naturalnego, a nie wprowadzenie bezwzględnie wiążących nakazów, zakazów lub ograniczeń związanych z użytkowaniem przedmiotowych gruntów na cele niezwiązane z eksploatacją ujęcia wody (art. 53 ust. 1 p.w.) lub wykonywaniem robót oraz innych czynności, które mogą spowodować zmniejszenie przydatności wód lub wydajności ich ujęcia (art. 54 ust. 1 p.w.).
Taka wykładnia § 5 ust. 2 planu znajduje potwierdzenie w treści art. 53 ust. 1 i 2 oraz art. 54 ust. 1 i 2 p.w. Dokonując zestawienia treści § 5 ust. 2 planu z powyższymi przepisami prawa wodnego, można od razu dostrzec charakter obowiązków, jakie są ustanawiane w strefie ochronnej ujęcia wody. I tak zgodnie z art. 53 ust. 1 p.w. na terenie ochrony bezpośredniej ujęć wód podziemnych oraz powierzchniowych zabronione jest użytkowanie gruntów do celów niezwiązanych z eksploatacją ujęcia wody, ponadto na powyższym terenie należy: 1) odprowadzać wody opadowe w sposób uniemożliwiający przedostawanie się ich do urządzeń służących do poboru wody; 2) zagospodarować teren zielenią; 3) odprowadzać poza granicę terenu ochrony bezpośredniej ścieki z urządzeń sanitarnych, przeznaczonych do użytku osób zatrudnionych przy obsłudze urządzeń służących do poboru wody; 4) ograniczyć do niezbędnych potrzeb przebywanie osób niezatrudnionych przy obsłudze urządzeń służących do poboru wody (art. 53 ust. 2 p.w.). Ponadto zgodnie z art. 53 ust. 1 p.w. teren ochrony bezpośredniej należy ogrodzić, a jego granice przebiegające przez wody powierzchniowe oznaczyć za pomocą rozmieszczonych w widocznych miejscach stałych znaków stojących lub pływających, natomiast na ogrodzeniu oraz znakach należy umieścić tablice zawierające informacje o ujęciu wody i zakazie wstępu osób nieupoważnionych. Podobne zakazy, nakazy i ograniczenia są charakterystyczne dla stref ochrony pośredniej, gdzie właściwy organ może wprowadzić zakazy lub ograniczenia w zakresie wykonywania robót oraz innych czynności powodujących zmniejszenie przydatności ujmowanej wody lub wydajności ujęcia, a w szczególności: 1) wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi; 2) rolniczego wykorzystania ścieków; 3) przechowywania lub składowania odpadów promieniotwórczych; 4) stosowania nawozów oraz środków ochrony roślin; 5) budowy autostrad, dróg oraz torów kolejowych; 6) wykonywania robót melioracyjnych oraz wykopów ziemnych; 7) lokalizowania zakładów przemysłowych oraz ferm chowu lub hodowli zwierząt; 8) lokalizowania magazynów produktów ropopochodnych oraz innych substancji, a także rurociągów do ich transportu;9) lokalizowania składowisk odpadów komunalnych, niebezpiecznych, innych niż niebezpieczne i obojętne oraz obojętnych; 10) mycia pojazdów mechanicznych; 11) urządzania parkingów, obozowisk oraz kąpielisk; 12) lokalizowania nowych ujęć wody; 13) lokalizowania cmentarzy oraz grzebania zwłok zwierzęcych (art. 54 ust. 1 p.w.). Możliwe jest także wprowadzenie na terenach ochrony pośredniej ujęcia wody podziemnej dalszych zakazów lub ograniczeń: 1) wydobywania kopalin; 2) wykonywania odwodnień budowlanych lub górniczych (art. 54 ust. 2 p.w.).
Trzeba ponadto mieć na względzie, że dopuszczalność wprowadzenia w miejscowym planie zasad ochrony środowiska w zakresie wód powierzchniowych lub podziemnych jest konsekwencją treści art. 15 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p. Sąd nie stwierdził natomiast, aby kwestionowane regulacje planistyczne naruszały właściwość innych organów lub zasady kształtowania treści planu.
Wobec stwierdzenia, że organy planistyczne nie naruszyły właściwości innych organów, należało w dalszej kolejności rozważyć legalność proceduralną zaskarżonej uchwały.
W tym zakresie Sąd z urzędu stwierdza, że w postępowaniu planistycznym nie doszło do takich naruszeń prawa, których charakter, stopień oraz zasięg oddziaływania mogłyby realnie, bezpośrednio i istotnie wpłynąć na formę lub treść zaskarżonej uchwały. Jeżeli natomiast chodzi o ocenę prawną podniesionych przez skarżących zarzutów naruszenia norm procedury planistycznej, to należy stwierdzić ich oczywistą bezzasadność.
Przede wszystkim oczywiście chybiony jest zarzut, że w procedurze planistycznej naruszono art. 17 pkt 1 i 2 u.p.z.p., albowiem Wójt Gminy w pierwszej kolejności zawiadomił o podjęciu przez Radę Gminy uchwały nr V/39/11 z dnia 27 kwietnia 2011 r. o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu uprawnione organy (7 lipca 2011 r.), a dopiero później ogłosił w prasie lokalnej o podjęciu uchwały (13 lipca 2011 r.). Po pierwsze bowiem sekwencja czynności określonych w art. 17 pkt 1 i pkt 2 u.p.z.p. nie wyklucza równoczesnego albo nawet wyprzedzającego wysłania zawiadomień pisemnych do właściwych organów o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. Taka wykładnia wynika stąd, że przepis art. 17 pkt 1 u.p.z.p. ma celu skierowanie informacji o podjęciu uchwały do nieograniczonego kręgu zainteresowanych w celu stworzenia możliwości zgłaszania wniosków do planu, natomiast zawiadomienie z art. 17 pkt 2 ustawy jest skierowane do indywidualnie określonych instytucji i organów współdziałających. Nie jest więc wykluczone zawiadomienie tych organów lub instytucji przed formalnym ogłoszeniem w prasie miejscowej o przyjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. Po drugie, w sprawie brak dowodów, aby tego rodzaju uchybienie mogło choćby potencjalnie wpłynąć na treść lub formę planu. Po trzecie, z potwierdzeń odbioru zawiadomień pisemnych o podjęciu uchwały wynika, że zawiadomienia te zostały odebrane przez właściwe organy lub instytucje w różnych terminach (także po 13 lipca 2011 r.).
Nie jest natomiast zrozumiały zarzut naruszenia art. 20 u.p.z.p. poprzez brak stwierdzenia w uchwale z dnia 9 maja 2014 r., że plan miejscowy nie narusza postanowień studium. Uchwała rady gminy z dnia 9 maja 2014 r. stała się bowiem przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia nadzorczego o stwierdzeniu nieważności i nie była przedmiotem kontroli Sądu.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut "wprowadzania w błąd" radnych na sesji Rady Gminy w dniu 9 maja 2014 r. Analiza protokołu sesyjnego nie potwierdza, aby organ wykonawczy Gminy lub jego przedstawiciele zmierzali do niedopuszczalnego przedstawiania niezgodnego z rzeczywistością obrazu sytuacji, a ponadto – jak już stwierdzono – uchwała podjęta w dniu 9 maja 2014 r. została prawomocnie unieważniona przez Wojewodę Podkarpackiego.
Bezzasadny okazał się zarzut niezgodności granic obszaru planistycznego wynikającego z załączników graficznych do uchwały nr V/39/11 z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka" oraz do uchwały z dnia 10 września 2014 r. Różnica w skali map oraz sposób graficznej prezentacji nie mogą uzasadniać zarzutu niezgodności granic obszaru objętego planem. Nie jest również istotny zarzut niespójności części graficznej i tekstowej planu w zakresie oznaczenia drogi 1 KDD.
Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są także zarzuty braku zawarcia w zaskarżonej uchwale z dnia 10 września 2014 r. stwierdzenia o nienaruszaniu przez plan miejscowy ustaleń studium oraz braku ponownego rozpatrzenia uwag złożonych do projektu planu. Po pierwsze, uchwała z dnia 10 września 2014 r. zawiera wyraźne stwierdzenie o nienaruszaniu ustaleń studium. Po drugie, powyższa uchwała zawiera załącznik nr 3 w przedmiocie rozstrzygnięcia uwag skarżących złożonych do planu. Po trzecie, na podstawie analizy protokołu z sesji Rady Gminy z dnia 10 września 2014 r. oraz akt planistycznych nie stwierdzono, aby załącznik nr 3 nie został poddany pod głosowanie razem z uchwałą planistyczną oraz pozostałymi załącznikami.
Nie może również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 17 pkt 9 w zw. z art. 28 u.p.z.p. poprzez nieponowienie odpowiednich i niezbędnych czynności w toku procedury planistycznej po nadzorczym stwierdzeniu nieważności uchwały planistycznej z dnia 9 maja 2014 r. i przed podjęciem nowej uchwały z dnia 10 września 2014 r. W tym zakresie trzeba mieć bowiem na względzie, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.p.z.p., jeżeli rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody stwierdzające nieważność uchwały w sprawie planu miejscowego stanie się prawomocne, czynności z art. 17 powyższej ustawy ponawia się "w zakresie niezbędnym do doprowadzenia do zgodności" planu z przepisami prawnymi. Z powyższego przepisu wynika zatem zasada uznania skuteczności czynności podjętych w toku poprzedniej procedury planistycznej. Obowiązek powtórzenia odnosi się natomiast do tych czynności proceduralnych, które pozostają w bezpośrednim związku z uznanymi za nielegalne postanowieniami unieważnionej uchwały planistycznej i które wykazują relewancję ze względu na ich istotność treściową, zakres merytorycznej zmiany planu oraz znaczenie zmiany planu dla praw podmiotów dotkniętych jego skutkami. Przykładowo istotna zmiana treści planu może wymagać ponowienia czynności opiniowania lub uzgadniania projektu zmiany planu (art. 17 pkt 9 u.p.z.p.), natomiast nierozważenie uwag do projektu planu w poprzedniej procedurze uzasadnia ponowienie odpowiednich czynności (art. 17 pkt 12 u.p.z.p.).
W niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, że brak ponowienia czynności z procedury planistycznej (a w szczególności brak ponownego wyłożenia projektu planu) stanowił naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 17 u.p.z.p., albowiem zakres, charakter i treść zmian wprowadzonych do poprzedniej wersji planu nie uzasadniał ponowienia powyższych czynności, a w szczególności nie uzasadniał powtórzenia czynności, o których mowa w art. 17 pkt 9 u.p.z.p. Wniosek o tej treści wynika bezsprzecznie z analizy treści rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Podkarpackiego z dnia 18 czerwca 2014 r. o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Gminy w Radomyślu nad Sanem Nr XXXIV/287/2014 z dnia 9 maja 2014 r. oraz porównania treści unieważnionej uchwały z dnia 9 maja 2014 r. oraz zaskarżonej uchwały z dnia 10 września 2014 r. Organ nadzoru stwierdził wprawdzie nieważność całej uchwały planistycznej, jednak jego zastrzeżenia (na marginesie należy stwierdzić, że były one w większości bardzo nieskonkretyzowane) dotyczyły pojedynczych przepisów planu (np. § 5 ust. 8), braków w zakresie załączników lub naruszenia zasad techniki prawodawczej (np. co do § 5 ust. 1). Ponadto – czego zdają się nie dostrzegać skarżący – obowiązek ponownego wyłożenia planu wiąże się z koniecznością umożliwienia wnoszenia uwag do nowej treści planu podmiotom, które mogą być zainteresowane zmianą treści planu (zob. art. 17 pkt 11 w zw. z art. 17 pkt 9 u.p.z.p.). Sytuacja skarżących nie została zmieniona poprzez wprowadzenie zmian w planie, albowiem kwestionowane przez nich postanowienia planu nie zostały zmienione. Tym samym brak jest związku powyższego zarzutu z zakresem ochrony praw skarżących w toku procedury planistycznej.
Stwierdzenie bezzasadności zarzutów proceduralnych pozwala Sądowi na przejście do analizy zarzutów materialnoprawnych.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd dokonując z urzędu kontroli legalności treści planu w granicach naruszonego interesu prawnego stron skarżących, nie stwierdził, aby podejmując zaskarżoną uchwałę organ planistyczny naruszył w sposób istotny zasady sporządzania planu pojmowane jako wymogi merytoryczne warunkujące i kształtujące treść uchwały planistycznej. Należy stwierdzić, że skarżony organ zachował granice treściowe porządku prawnego oraz granice celu przyznanej kompetencji. Dokonując w planie zmiany przeznaczenia nieruchomości skarżących objętej działką nr [.] organ planistyczny wykonał – w granicach obowiązującego prawa – w tym w granicach wyznaczonych w art. 1 ust. 3, art. 1 ust. 4, art. 6 ust. 1 i 2, art. 14-20 u.p.z.p. – przysługujące mu z mocy prawa kompetencje do kształtowania planistycznego przestrzeni gminnej.
Działka skarżących zakupiona w 2007 roku jako działka rolna była w obowiązującym w momencie zakupu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Radomyśl nad Sanem zatwierdzonego uchwałą z dnia 30 grudnia 2002 r. nr IV/25/02 objęta obszarem przeznaczonym pod projektowaną strefę ochronną ujęcia wody. Ponadto z dokumentacji planistycznej wynika, że nie była ona użytkowania rolniczo. Przeznaczenie działki pod tzw. zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia było związane z przyjętymi przez organ założeniami co do ograniczenia procesu rozproszenia zabudowy na terenie objętym planem oraz przeznaczeniem tego terenu na cele związane z ochroną środowiska (w tym ochroną wód). Z dokumentacji planistycznej (w tym z "Materiałów Przedprojektowych" z maja 2013 r., "Prognozy oddziaływania na środowisko" z czerwca 2013 r., protokołu nr XXXIV/2014 sesji Rady Gminy z dnia 9 maja 2014 r., uzasadnienia do uchwały nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r., załącznika nr 3 do uchwały nr XXXVI/308/14 z dnia 10 września 2014 r. zawierającego rozstrzygnięcie o nieuwzględnieniu uwag skarżących do planu) wynika, że działka rolna skarżących została objęta obszarem 2 ZI, ZL, dla którego ustalono przeznaczenie: teren zieleni izolacyjnej z możliwością zalesienia, w świetle następujących czynników i motywów:
1. dążenie do ochrony jakości wód gminnego ujęcia wody przed zanieczyszczeniami wobec rosnącej tendencji do rozpraszania zabudowy;
2. przeciwdziałanie niekontrolowanemu zabudowywaniu powyższego terenu;
3. konieczność uwzględnienia położenia powyższego terenu na obszarze Natura 2000;
4. dążenie do ustanowienia powyższego terenu "strefą buforową" (jako tzw. zieleń izolacyjna) ograniczającą ewentualne negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 (obszar ochrony ptaków OSO - Lasy Janowskie PLB 060005), zgodnie z polityką przestrzenną Gminy wyrażoną w Studium;
5. tereny objęte powyższym obszarem (w tym działka skarżących mająca przeznaczenie rolne) nie zostały dotychczas w większości zabudowane i są aktualne zagospodarowane w znacznym zakresie przez zieleń;
6. teren objęty planem sąsiaduje od południa, zachodu i północy z terenami leśnymi;
7. według ewidencji działki objęte planem mają w przeważającym zakresie przeznaczenie rolne (grunty orne o niskiej klasach bonitacyjnych), jednak aktualnie na skutek długoletniego odłogowania w znacznym stopniu są pokryte nieregularnie występującą, różnowiekową samosiejką, głównie sosnową (s. 11 i s. 18 "Prognozy oddziaływania na środowisko" z czerwca 2013 r.);
8. na całym obszarze planu stopień zainwestowania jest niski: ogrodzona stacja uzdatniania wody ze studniami ujęcia wody, dwie działki zabudowane budynkami mieszkalnymi, napowietrzne linie elektroenergetyczne SN 15 kV, boisko do piłki nożnej gminnego klubu sportowego, plac sportowy w północnej części terenu;
9. cały teren objęty planem znajduje się w obrębie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 425 "Dębica – Stalowa Wola – Rzeszów", utworzonego zgodnie z dokumentacją hydrologiczną i zatwierdzonego decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nr KDH 1/013/6037/97 z 18 lipca 1997 r., natomiast na podstawie pozwolenia wodnoprawnego Starosty Stalowowolskiego z dnia 22 lipca 2002 r. funkcjonuje w graniach powyższego terenu ujęcie wody pitnej, dla którego zaprojektowano strefę ochrony pośredniej i zaplanowano wystąpienie do właściwego organu o ustanowienie tego rodzaju strefy;
10. tereny zieleni izolacyjnej z możliwością zalesienia mają służyć także celom rekreacyjno-wypoczynkowym oraz sportowym.
Ponadto zgodnie z "Analizą zasadności przystąpienia do sporządzania miejscowego planu" (kwiecień 2011 r.) nadrzędnym celem przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu było wyznaczenie i przeznaczenie terenu pod potrzeby realizacji zieleni wokół stacji uzdatniania wody, terenów sportowo-rekreacyjnych z możliwością zabudowy sportowo-rekreacyjnej i terenów zieleni. W załączniku nr 1 do zarządzenia nr 47b/12 z dnia 20 sierpnia 2012 r. Wójta Gminy w sprawie rozpatrzenia wniosków do miejscowego planu "Niwka" wniosek skarżących o przeznaczenie działki nr [.] pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną nie został uwzględniony. W uzasadnieniu wskazano, że projektowane w planie przeznaczenie ma na celu przeciwdziałanie dalszemu rozpraszaniu zabudowy na terenach cennych przyrodniczo oraz zapewnienie ochrony jakości wód gminnego ujęcia wody. Przeznaczenie spornej działki pod zieleń izolacyjną uzasadniono ponadto także dążeniem do kontynuacji istniejącego zagospodarowania terenów o przeznaczeniu rolnym oraz do stworzenia strefy buforowej ograniczającej ewentualne negatywne skutki oddziaływania na tereny obszaru Natura 2000.
Jakkolwiek sąd administracyjny nie dokonuje bezpośrednio oceny racjonalności, celowości, zasadności lub słuszności dokonywanych wyborów planistycznych przez właściwy organ, to jednak w zakresie jego kompetencji kontrolnych mieści się kwalifikacja procesu oraz rezultatu wyważania przez organ istotnych (relewantnych) prawnie przesłanek z punktu widzenia zgodności z zasadami i wartościami konstytucyjnymi oraz celami i granicami przyznanej przez ustawodawcę kompetencji planistycznej. W orzecznictwie podkreśla się, że tworzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ujawnia wielokrotnie istnienie sprzecznych interesów różnych podmiotów, jak i kolizje interesów między poszczególnymi członkami wspólnoty samorządowej a samą wspólnotą i w procesie stanowienia tego planu gmina musi te konflikty rozstrzygać przyjmując optymalne rozwiązania mieszczące się w granicach obowiązujących przepisów. Obywatele mogą oczekiwać, że gmina, gospodarując przestrzenią, będzie to czyniła tak, aby ograniczyć ingerencję w sferę praw własnościowych do niezbędnego minimum, jednocześnie dając dowody racjonalności podejmowanych rozwiązań. Ponadto należy mieć na uwadze, iż brzmienie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jednoznacznie wskazuje, że interes społeczny nie uzyskuje prymatu w odniesieniu do interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu społecznego, a także uwzględnienia aspektów racjonalności działań, proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, chronionego Konstytucją RP. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji interesu ogólnopaństwowego lub interesu gminy z interesem obywateli wynikającym np. z prawa własności nieruchomości gruntowych, jak i kolizji interesów indywidualnych (por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2073/10).Obowiązek rozważnego wyważenia wszystkich interesów łączy się nierozerwalnie z nakazem rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia i rozważenia okoliczności sprawy i wydania rozstrzygnięcia w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym. Organ gminy podejmując uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego winien zatem wyważyć wszystkie istniejące interesy. W sprawie będącej przedmiotem skargi doszło prawidłowego, racjonalnego i proporcjonalnego rozważenia spornych interesów gminy oraz skarżących. W szczególności – stosownie do treści art. 1 ust. 3 u.p.z.p. – organ planistyczny wyważył w sposób prawidłowy interes publiczny oraz interesy prywatne związane z zachowaniem lub zmianą zagospodarowania terenu, uwzględniając sporządzone w toku ocenianej procedury analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne.
Wobec powyższej argumentacji nie sposób uznać, że organ planistyczny przekroczył granice wynikającego z jego kompetencji władztwa do kształtowania planistycznego przestrzeni. Nadużycie kompetencji planistycznych (władztwa planistycznego) to działanie polegające na wykorzystaniu ustawowego upoważnienia w celach sprzecznych z prawem i niezgodnych z istotą i przeznaczeniem przyznanej kompetencji. Tego rodzaju przypadki nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie. W konsekwencji zarzut nadużycia władztwa planistycznego przez skarżony organ musi zostać oddalony jako bezzasadny.
Z kolei podnoszone przez skarżących zarzuty, że: a) pomiędzy obszarami 1 ZI, ZL (w którego granicach znajduje się działka skarżących) i 2 ZI, ZL przeznaczonymi pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia wyznaczono obszar 1 MN pod zabudowę jednorodzinną, który w żaden sposób nie jest spójny z projektowanym sposobem przeznaczenia obszarów 1 ZI, ZL i 2 ZI, ZL; b) uchwałą nr XXXVI/309/2014 z dnia 10 września 2014 r. Rada Gminy przyjęła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Półłanki", z którego wynika, że znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie działki skarżących nr /2[.], po przeciwnej stronie drogi 1 KDD oddzielającej obszary objęte planami "Niwka" i "Półanki", teren 1 MN został przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną; c) na terenach objętych planem "Półanki" przeznaczono ponad 15 ha terenów pod zabudowę mieszkaniową i zgodnie z proponowanym podziałem wewnętrznym ma tam powstać 109 działek budowlanych; d) działki położone w obszarze ochrony jakości ujęcia wody na terenie objętym planem "Półanki" zostały przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, podczas gdy w planie "Niwka" działka skarżących została przeznaczona pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia; d) ograniczenie prawa zabudowy działki nr [.] poprzez przeznaczenie jej pod zieleń izolacyjną z możliwością zalesienia jest przejawem "stronniczego" i "celowego" działania Wójta, nie mogą zostać uwzględnione, albowiem pomijają fakt, że działki objęte obszarami 1 MN miały ustalone nie tylko warunki zabudowy, lecz także ich właściciele dysponowali ostatecznymi pozwoleniami na budowę oraz zakończyli lub byli w trakcie realizacji inwestycji budowlanych. Tym samym organ planistyczny miał prawo uwzględnić w toku procedury planistycznej okoliczność przeznaczenia powyższych działek na cele zabudowy realizowanej na podstawie ważnych pozwoleń na budowę. Ponadto z dokumentacji planistycznej wynika, że teren 1 MN (również objęty obszarem Natura 2000: OSO - Lasy Janowskie PLB 060005 oraz granicami obszaru ochrony jakości ujęcia wód), obejmuje jedynie dwie działki o pow. ok. 0,56 ha zabudowane już budynkami mieszkalnymi (s. 18 "Prognozy oddziaływania na środowisko" z czerwca 2013 r.). Ponadto nie ma znaczenia dla oceny treści zaskarżonej uchwały fakt, że działki położone w obszarze ochrony jakości ujęcia wody na terenie objętym planem "Półanki" (2 MN) zostały przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe, albowiem przedmiotem oceny legalnościowej w niniejszej sprawie jest plan "Niwka", natomiast organ planistyczny miał prawo odmiennego przeznaczenia działek na obszarze objętym odrębnym planem.
Poza zakresem bezpośredniej oceny pozostaje natomiast fakt rażąco przewlekłego prowadzenia przez Wójta Gminy postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla działki skarżących. Z drugiej jednak strony nie można nie zauważyć, że wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych został złożony przez skarżących 17 sierpnia 2011 r., a więc już po podjęciu przez Radę Gminy Radomyśl nad Sanem uchwały nr V/39/11 z dnia 27 kwietnia 2011 r. o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Niwka", obejmującego działkę skarżących.
Nie są także trafne zarzuty naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 1 i 7 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 140 k.c., art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. poprzez rażące naruszenie prawa własności oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżących oraz właścicieli działek położonych na terenach 1 MN i 2 MN w zakresie terenów o takich samych walorach i położonych w tej samej strefie.
Jeżeli chodzi o zarzut niedopuszczalnego naruszenia prawa własności skarżących, to trzeba mieć na względzie, że ustalenia planu nie przekreślają możliwości korzystania z nieruchomości lub rozporządzania nią zgodnie z przysługującym skarżącym prawem własności, a zatem nie doszło do naruszenia istoty prawa własności. Ponadto wyłączenie możliwości zabudowy (poza wyjątkami określonymi w § 14 ust. 2 planu) nastąpiło względem działki o przeznaczeniu rolnym, a nie przeznaczeniu budowlanym. Działka skarżących nie była ponadto użytkowana rolniczo, co potwierdza dokumentacja planistyczna. Trudno zatem przyjąć, że doszło do niedopuszczanego naruszenia prawa własności. Skarżący powinni mieć także na uwadze, że zgodnie z art. 36 u.p.z.p., jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części.
Nie są wreszcie uzasadnione zarzuty naruszenia konstytucyjnych zasad równości i proporcjonalności (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), albowiem organ planistyczny dokonał dopuszczalnego i mieszczącego się w granicach jego władztwa zróżnicowania sytuacji prawnych skarżących oraz właścicieli działek położonych na terenach 1 MN i 2 MN. Sytuacje prawne skarżących oraz właścicieli działek na terenach 1 MN i 2 MN różnią się bowiem zasadniczo. Właściciele działek na terenie 1 MN objętym planem "Niwka" dysponowali bowiem – w przeciwieństwie do skarżących – w momencie uchwalenia planu ważnymi i ostatecznymi pozwoleniami na budowę oraz już realizowali lub zrealizowali inwestycje budowlane, natomiast teren 2 MN jest objęty planem "Półanki", a nie planem "Niwka". W sprawie nie doszło także do nieproporcjonalnej ingerencji w prawa właścicielskie skarżących.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia zasady zachowania ładu przestrzennego, albowiem treść planu stanowi dowód dążenia organu planistycznego do uporządkowania i stabilizacji zasad kształtowania przestrzennego obszaru objętego planem.
Mając na względzie powołane wyżej argumenty, Sąd doszedł do przekonania, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia zasad sporządzania planu okazały się nieuzasadnione, a zatem również ta podstawa stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały nie została wykazana.
Wobec niestwierdzenia naruszenia właściwości organów w toku procedury planistycznej oraz istotnego naruszenia trybu i zasad sporządzania miejscowego planu, Sąd był zobowiązany oddalić skargę na podstawie art. 151 w zw. z art. 147 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło